Thực Hành Tiêm An Toàn Của Điều Dưỡng Tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu, Tỉnh Phú Yên Năm 2021

Tài liệu nghiên cứu Thực hành tiêm an toàn của điều dưỡng các khoa lâm sàng và một số yếu tố ảnh hưởng tại trung tâm y, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Vũ Thị Minh Nguyệt
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Tuấn Khoa
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Thực Hành Tiêm An Toàn Tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu, Tỉnh Phú Yên Năm 2021
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm liên quan đến nội dung nghiên cứu
• 1.2. Tiêu chuẩn đánh giá Tiêm an toàn
• 1.3. Thực hành Tiêm an toàn trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.4. Yếu tố ảnh hưởng đến thực hành Tiêm an toàn
• 1.5. Giới thiệu địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4. Biến số và chủ đề nghiên cứu
• 2.5. Tiêu chuẩn đánh giá thực hành Tiêm an toàn của điều dưỡng
• 2.6. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.7. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Thực hành Tiêm an toàn
• 3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến Tiêm an toàn
• 4. CHƯƠNG 4: ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực hành Tiêm an toàn tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu năm 2021
• 4.2. Yếu tố ảnh hưởng đến thực hành TAT tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu
• 4.3. Hạn chế nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thực Hành Tiêm An Toàn Tại Sông Cầu Phú Yên

Thực hành tiêm an toàn là một yếu tố then chốt trong công tác khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế, đặc biệt tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu. Việc tuân thủ các quy trình tiêm an toàn không chỉ bảo vệ sức khỏe của người bệnh mà còn đảm bảo an toàn cho nhân viên y tế. Theo báo cáo của WHO, mỗi năm có khoảng 16 tỷ mũi tiêm được thực hiện, trong đó một phần lớn là dành cho điều trị. Nguy cơ lây nhiễm các bệnh qua đường máu như viêm gan B, viêm gan C, và HIV là một thách thức lớn nếu quy trình tiêm an toàn không được thực hiện nghiêm ngặt. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện thực hành tiêm tại thị xã Sông Cầu, Phú Yên.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của tiêm an toàn

Tiêm an toàn được định nghĩa là quy trình tiêm không gây nguy hại cho người nhận, không gây phơi nhiễm cho người thực hiện, và không tạo chất thải nguy hại cho cộng đồng. Tầm quan trọng của tiêm an toàn thể hiện ở việc giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm bệnh tật, bảo vệ uy tín của cơ sở y tế, và nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh. Nghiên cứu của Vũ Thị Minh Nguyệt năm 2021 tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu nhấn mạnh vai trò của điều dưỡng viên trong việc đảm bảo quy trình tiêm an toàn.

1.2. Các yếu tố cấu thành quy trình tiêm an toàn

Quy trình tiêm an toàn bao gồm nhiều yếu tố: sử dụng bơm kim tiêm vô khuẩn một lần, tuân thủ quy trình vệ sinh tay, chuẩn bị và pha thuốc đúng cách, sử dụng kỹ thuật tiêm chuẩn, và xử lý chất thải y tế đúng quy định. Việc tuân thủ 5 đúng (đúng người bệnh, đúng thuốc, đúng liều, đúng đường tiêm, đúng thời gian) là nguyên tắc cơ bản. WHO khuyến cáo các cơ sở y tế nên giảm thiểu số lượng mũi tiêm không cần thiết, đồng thời đảm bảo cung cấp đầy đủ trang thiết bị và thuốc men cho thực hành tiêm.

II. Vấn Đề Thách Thức Về Thực Hành Tiêm An Toàn Ở Phú Yên

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực cải thiện, thực trạng tiêm an toàn tại các cơ sở y tế ở Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh như Phú Yên, vẫn còn nhiều thách thức. Tình trạng tiêm không an toàn có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như lây nhiễm các bệnh truyền nhiễm, biến chứng sau tiêm, và ảnh hưởng đến uy tín của cơ sở y tế. Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tuân thủ quy trình tiêm an toàn của nhân viên y tế còn chưa cao, đặc biệt là ở các tuyến y tế cơ sở. Tình trạng quá tải công việc, thiếu trang thiết bị, và kiến thức hạn chế cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến thực hành tiêm an toàn.

2.1. Thực trạng lây nhiễm bệnh do tiêm không an toàn

Theo WHO, có tới 50% các mũi tiêm ở các nước đang phát triển là không an toàn. Điều này dẫn đến hàng triệu ca nhiễm HBV, HCV, và HIV mỗi năm. Tại Việt Nam, mặc dù chưa có số liệu thống kê đầy đủ, nhưng nguy cơ lây nhiễm bệnh do tiêm không an toàn vẫn là một vấn đề đáng lo ngại. Việc sử dụng lại bơm kim tiêm, không tuân thủ quy trình vệ sinh, và xử lý chất thải không đúng cách là những nguyên nhân chính gây ra tình trạng này.

2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ quy trình tiêm

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ quy trình tiêm an toàn, bao gồm: kiến thức và kỹ năng của nhân viên y tế, trang thiết bị và vật tư y tế, quy trình và hướng dẫn, sự giám sát và đánh giá, văn hóa an toàn, và gánh nặng công việc. Nghiên cứu tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu cho thấy rằng công tác đào tạo, tập huấn thường xuyên, và các văn bản, quy trình liên quan đến thực hành tiêm an toàn có ảnh hưởng tích cực đến thực hành tiêm.

III. Phương Pháp Cải Thiện Thực Hành Tiêm An Toàn Tại Sông Cầu

Để cải thiện thực hành tiêm an toàn tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu, Phú Yên, cần có một giải pháp toàn diện, bao gồm: tăng cường đào tạo và tập huấn cho nhân viên y tế, cung cấp đầy đủ trang thiết bị và vật tư y tế, xây dựng và hoàn thiện các quy trình, hướng dẫn, tăng cường giám sát và đánh giá, xây dựng văn hóa an toàn, và giảm gánh nặng công việc. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan, từ lãnh đạo bệnh viện đến điều dưỡng viên.

3.1. Tăng cường đào tạo và tập huấn cho nhân viên y tế

Đào tạo và tập huấn là yếu tố then chốt để nâng cao kiến thức và kỹ năng của nhân viên y tế về tiêm an toàn. Cần tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn định kỳ, cập nhật kiến thức mới, và hướng dẫn thực hành các kỹ thuật tiêm chuẩn. Nội dung đào tạo nên bao gồm: quy trình vệ sinh tay, chuẩn bị và pha thuốc, kỹ thuật tiêm, xử lý chất thải y tế, và phòng ngừa phản ứng phản vệ. Việc đào tạo cần được thực hiện một cách thường xuyên và liên tục.

3.2. Đầu tư trang thiết bị vật tư và dụng cụ tiêm vô trùng

Cung cấp đầy đủ trang thiết bị và vật tư y tế là điều kiện cần thiết để đảm bảo thực hành tiêm an toàn. Cần đảm bảo có đủ bơm kim tiêm vô khuẩn một lần, dung dịch sát khuẩn tay, bông gòn, cồn sát trùng, hộp đựng vật sắc nhọn, và các phương tiện bảo hộ cá nhân. Trang thiết bị cần được kiểm tra và bảo trì thường xuyên để đảm bảo hoạt động tốt. Theo nghiên cứu, việc trang bị đầy đủ trang thiết bị có ảnh hưởng lớn đến thực hành tiêm.

3.3. Xây dựng quy trình tiêm an toàn chuẩn hóa

Để đảm bảo thực hành tiêm an toàn hiệu quả, cần xây dựng các quy trình và hướng dẫn chi tiết, cụ thể, dễ hiểu và dễ thực hiện. Các quy trình này cần bao gồm tất cả các bước của quy trình tiêm, từ chuẩn bị đến xử lý chất thải. Cần có sự tham gia của tất cả các bộ phận liên quan trong quá trình xây dựng quy trình. Việc áp dụng các quy trình chuẩn giúp đảm bảo tính nhất quán và giảm thiểu sai sót.

IV. Đánh Giá Kết Quả Nghiên Cứu Về Thực Hành Tiêm An Toàn

Kết quả nghiên cứu của Vũ Thị Minh Nguyệt tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu cho thấy tỷ lệ các mũi tiêm được đánh giá là an toàn còn khá thấp (38,1%), và hơn 1/3 thực hành chuẩn bị người bệnh chưa đạt yêu cầu. Điều này cho thấy vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để cải thiện thực hành tiêm an toàn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng công tác đào tạo, tập huấn, và quy trình liên quan đến tiêm an toàn có ảnh hưởng tích cực, trong khi kiểm tra, giám sát, thi đua khen thưởng, và quản lý sự cố còn hạn chế.

4.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tích cực đến tiêm an toàn

Nghiên cứu cho thấy rằng công tác đào tạo, tập huấn thường xuyên về tiêm an toàn, sự sẵn có của các văn bản, quy trình liên quan, và trang thiết bị đầy đủ có ảnh hưởng tích cực đến thực hành tiêm. Việc cung cấp kiến thức, kỹ năng, và công cụ cần thiết giúp nhân viên y tế thực hiện quy trình tiêm an toàn một cách hiệu quả hơn.

4.2. Các yếu tố tiêu cực tác động đến thực hành tiêm

Các yếu tố tiêu cực bao gồm: kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên, thiếu thi đua khen thưởng, quá tải công việc (đặc biệt ở khoa Cấp cứu và Ngoại tổng hợp), và quản lý sự cố y khoa chưa hiệu quả. Những yếu tố này gây áp lực lên nhân viên y tế và làm giảm sự tuân thủ quy trình tiêm an toàn.

V. Khuyến Nghị Để Nâng Cao An Toàn Tiêm Chủng Tại Phú Yên

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có những khuyến nghị cụ thể để nâng cao thực hành tiêm an toàn tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu, Phú Yên, bao gồm: tăng cường tuân thủ quy trình tiêm, tăng cường kiểm tra giám sát, giảm tải công việc, khuyến khích thi đua khen thưởng, và cải thiện quản lý sự cố y khoa. Những khuyến nghị này cần được thực hiện một cách đồng bộ và liên tục để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Tăng cường kiểm tra giám sát thực hành tiêm

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thực hành tiêm an toàn tại tất cả các khoa, phòng. Việc kiểm tra, giám sát cần được thực hiện một cách thường xuyên, định kỳ, và đột xuất. Kết quả kiểm tra cần được công khai và sử dụng để đánh giá hiệu quả công việc của nhân viên y tế.

5.2. Bố trí nhân lực giảm tải cho điều dưỡng

Quá tải công việc là một trong những yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến thực hành tiêm an toàn. Cần tham mưu với lãnh đạo Trung tâm Y tế để bố trí thêm nhân lực cho các khoa, phòng có gánh nặng công việc cao, đặc biệt là khoa Cấp cứu và Ngoại tổng hợp. Giảm tải công việc giúp điều dưỡng có thời gian và điều kiện để thực hiện quy trình tiêm an toàn một cách cẩn thận và chính xác.

5.3. Đẩy mạnh thi đua khen thưởng thực hành tiêm an toàn

Cần ban hành các quy định, tổ chức thi đua khen thưởng nhằm khuyến khích nhân viên y tế tuân thủ quy trình tiêm an toàn. Việc khen thưởng kịp thời và xứng đáng sẽ tạo động lực cho nhân viên y tế và nâng cao ý thức trách nhiệm trong công việc.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Thực Hành Tiêm Tại Phú Yên

Nghiên cứu về thực hành tiêm an toàn tại Trung Tâm Y Tế Thị Xã Sông Cầu, Phú Yên đã cho thấy những điểm mạnh và điểm yếu trong công tác này. Để cải thiện thực hành tiêm an toàn, cần có một giải pháp toàn diện và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan. Việc tiếp tục nghiên cứu và đánh giá thực hành tiêm an toàn là cần thiết để có những điều chỉnh phù hợp và đảm bảo an toàn cho người bệnh và nhân viên y tế.

6.1. Tổng kết các giải pháp cải thiện tiêm an toàn

Các giải pháp chính để cải thiện thực hành tiêm an toàn bao gồm: tăng cường đào tạo và tập huấn, cung cấp đầy đủ trang thiết bị, xây dựng quy trình chuẩn, tăng cường kiểm tra giám sát, giảm tải công việc, khuyến khích thi đua khen thưởng, và cải thiện quản lý sự cố y khoa. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng thực hành tiêm.

6.2. Hướng phát triển và nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá thực hành tiêm an toàn một cách thường xuyên và liên tục. Cần có những nghiên cứu chuyên sâu về các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành tiêm, đặc biệt là các yếu tố liên quan đến văn hóa an toàn và gánh nặng công việc. Đồng thời, cần có những nghiên cứu về hiệu quả của các giải pháp can thiệp để cải thiện thực hành tiêm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiêm an toàn là một kỹ thuật y tế thiết yếu trong công tác khám chữa bệnh, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe người bệnh và nhân viên y tế. Theo báo cáo của WHO, mỗi năm có khoảng 16 tỷ mũi tiêm được thực hiện trên toàn cầu, trong đó 90-95% nhằm mục đích điều trị. Tuy nhiên, tỷ lệ mũi tiêm không an toàn tại các nước đang phát triển lên tới 50%, gây ra hàng triệu ca nhiễm các bệnh truyền nhiễm như viêm gan B, viêm gan C và HIV. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành nhiều hướng dẫn và chính sách nhằm nâng cao thực hành tiêm an toàn (TAT), tuy nhiên thực trạng thực hành TAT vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ y tế và sự an toàn của người bệnh.

Nghiên cứu “Thực hành tiêm an toàn của điều dưỡng các khoa lâm sàng và một số yếu tố ảnh hưởng tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên năm 2021” được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng thực hành TAT của điều dưỡng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tại địa phương. Nghiên cứu tiến hành từ tháng 10/2020 đến tháng 12/2021, quan sát 420 mũi tiêm do 42 điều dưỡng thực hiện tại 4 khoa lâm sàng của Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu. Mục tiêu nghiên cứu nhằm cung cấp số liệu cụ thể, làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng thực hành TAT, góp phần giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm và nâng cao sự hài lòng của người bệnh.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện an toàn tiêm chủng tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý bệnh viện và đào tạo nhân lực y tế. Qua đó, giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát nhiễm khuẩn và giảm thiểu các sự cố y khoa liên quan đến kỹ thuật tiêm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết được xây dựng từ Quyết định số 3671/QĐ-BYT ngày 27/9/2012 của Bộ Y tế về hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn và các tài liệu chuyên ngành về tiêm an toàn. Khung lý thuyết tập trung vào ba nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến thực hành TAT:

• Yếu tố nhân lực thực hành: bao gồm tuổi, giới tính, trình độ chuyên môn và thâm niên công tác của điều dưỡng.
• Yếu tố trang thiết bị: như xe tiêm, dụng cụ tiêm, phương tiện phòng hộ cá nhân, dung dịch sát khuẩn tay nhanh, hộp thuốc cấp cứu phản vệ.
• Yếu tố tổ chức quản lý: gồm công tác đào tạo, tập huấn, giám sát, văn bản chính sách, thi đua khen thưởng, quản lý sự cố y khoa và tình trạng quá tải công việc.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: tiêm an toàn, mũi tiêm không an toàn, vệ sinh tay, kỹ thuật vô khuẩn, xử lý chất thải sắc nhọn, và các tiêu chuẩn đánh giá thực hành tiêm an toàn theo Bộ Y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế cắt ngang kết hợp phương pháp định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu:

  • Định lượng: Quan sát trực tiếp 420 mũi tiêm bắp và tiêm tĩnh mạch do 42 điều dưỡng tại 4 khoa lâm sàng của Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu thực hiện.
  • Định tính: Phỏng vấn sâu 7 cuộc với lãnh đạo, điều dưỡng trưởng và điều dưỡng viên; thảo luận nhóm 2 buổi với 8 điều dưỡng nhằm làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành TAT.

• Phương pháp phân tích:

  • Sử dụng bảng kiểm gồm 24 tiêu chí đánh giá thực hành TAT, chia thành 4 nhóm: chuẩn bị người bệnh, chuẩn bị dụng cụ và thuốc tiêm, kỹ thuật tiêm, xử lý chất thải sau tiêm.
  • Phân tích số liệu định lượng bằng phần mềm SPSS 20.0 với thống kê mô tả và phân tích mối liên quan.
  • Phân tích nội dung định tính bằng phương pháp tổng hợp, trích dẫn minh chứng theo chủ đề.

• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 10/2020 đến tháng 12/2021, bao gồm giai đoạn thu thập số liệu, phân tích và báo cáo kết quả.

• Cỡ mẫu: 42 điều dưỡng, mỗi người được quan sát 5 mũi tiêm bắp và 5 mũi tiêm tĩnh mạch, tổng cộng 420 mũi tiêm.

• Lý do lựa chọn phương pháp: Thiết kế cắt ngang giúp đánh giá thực trạng tại thời điểm nghiên cứu; kết hợp định lượng và định tính giúp hiểu sâu sắc hơn về các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ thực hành tiêm an toàn chung thấp: Chỉ có 38,1% mũi tiêm được đánh giá đạt tiêu chuẩn tiêm an toàn, còn lại 61,9% không đạt. Điều này phản ánh thực trạng thực hành TAT tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu còn nhiều hạn chế.

2. Thực hành chuẩn bị người bệnh: Tỷ lệ đạt trung bình 61,9%. Trong đó, rửa tay thường quy/sát khuẩn tay nhanh đạt 77,6%, khai thác tiền sử dị ứng đạt 77,4%, các tiêu chí còn lại đạt trên 90%.

3. Thực hành chuẩn bị dụng cụ và thuốc tiêm: Tỷ lệ đạt lần lượt là 81,2% và 66,9%. Tiêu chí bông cồn đúng quy định đạt 85,5%, kiểm tra ống thuốc và bẻ ống thuốc đạt thấp nhất 77,4%. Một số điều dưỡng còn dùng tay không để bẻ ống thuốc và đậy nắp kim tiêm, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương do vật sắc nhọn.

4. Thực hành kỹ thuật tiêm: Tỷ lệ đạt kỹ thuật tiêm tĩnh mạch là 67,6%, tiêm bắp là 62,4%. Các bước kỹ thuật cơ bản như sát khuẩn vị trí tiêm, căng da, bơm thuốc chậm đạt trên 90%. Tuy nhiên, quan sát người bệnh trong khi tiêm, hướng dẫn và dặn dò người bệnh sau tiêm chỉ đạt khoảng 62,4%, thấp hơn nhiều so với các bước kỹ thuật.

5. Xử lý chất thải sau tiêm: Tỷ lệ đạt cao, 90,7%, trong đó không dùng tay đậy nắp kim tiêm đạt 100%, phân loại chất thải đúng đạt 99,1%, vệ sinh tay sau tiêm đạt 90,7%.

6. Yếu tố ảnh hưởng tích cực: Công tác đào tạo, tập huấn thường xuyên (85,7% điều dưỡng được tập huấn trong năm), trang thiết bị đầy đủ, có văn bản, quy trình hướng dẫn rõ ràng.

7. Yếu tố ảnh hưởng tiêu cực: Kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên; công tác thi đua khen thưởng chưa được triển khai; tình trạng quá tải công việc đặc biệt tại khoa Cấp cứu lưu và khoa Ngoại tổng hợp; quản lý sự cố y khoa chưa hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy thực hành TAT tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu còn nhiều điểm cần cải thiện, đặc biệt là tỷ lệ mũi tiêm đạt tiêu chuẩn an toàn chỉ chiếm 38,1%, thấp hơn so với một số nghiên cứu trong nước và quốc tế (tỷ lệ đạt từ 43,8% đến 54,3%). Việc rửa tay và sát khuẩn tay trước khi tiêm chưa được thực hiện đầy đủ, tương tự với các nghiên cứu tại Bangladesh và Ai Cập, cho thấy đây là điểm yếu phổ biến trong thực hành TAT.

Thực hành kỹ thuật tiêm đạt tỷ lệ khá cao ở các bước cơ bản nhưng thấp ở khâu quan sát và tư vấn người bệnh, nguyên nhân chính là do quá tải công việc và thiếu thời gian của điều dưỡng. Điều này phù hợp với các nghiên cứu tại Việt Nam và các nước đang phát triển, nơi nhân lực y tế thường phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ cùng lúc.

Việc xử lý chất thải sau tiêm đạt tỷ lệ cao chứng tỏ Trung tâm đã chú trọng đến khâu này, góp phần giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm chéo. Tuy nhiên, công tác kiểm tra, giám sát và thi đua khen thưởng chưa được thực hiện thường xuyên, làm giảm động lực và ý thức tuân thủ quy trình của điều dưỡng.

Các yếu tố nhân lực như tuổi, trình độ chuyên môn và thâm niên công tác cũng ảnh hưởng đến thực hành TAT, tương tự các nghiên cứu trước đây. Công tác đào tạo, tập huấn được đánh giá là yếu tố tích cực giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng cho điều dưỡng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đạt từng nhóm tiêu chí thực hành TAT, biểu đồ tròn phân bố các yếu tố ảnh hưởng tích cực và tiêu cực, cũng như bảng so sánh tỷ lệ thực hành TAT giữa các khoa lâm sàng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuân thủ quy trình tiêm an toàn: Động viên điều dưỡng thực hiện đầy đủ các bước chuẩn bị người bệnh và thuốc tiêm theo quy định của Bộ Y tế, đặc biệt chú trọng rửa tay và sát khuẩn tay trước khi tiêm. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc Trung tâm, điều dưỡng trưởng các khoa.

2. Nâng cao công tác kiểm tra, giám sát: Thiết lập hệ thống kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất về thực hành TAT tại các khoa lâm sàng, đảm bảo phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm. Thời gian: triển khai trong 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Phòng Điều dưỡng, mạng lưới kiểm soát nhiễm khuẩn.

3. Giải quyết tình trạng quá tải công việc: Tham mưu lãnh đạo Trung tâm Y tế bố trí thêm nhân lực, đặc biệt tại khoa Cấp cứu lưu và khoa Ngoại tổng hợp, nhằm giảm áp lực công việc cho điều dưỡng, tạo điều kiện thực hiện TAT đúng quy trình. Thời gian: trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc Trung tâm, phòng Tổ chức cán bộ.

4. Xây dựng và triển khai chương trình thi đua khen thưởng: Ban hành các quy định, tổ chức thi đua khen thưởng nhằm khuyến khích điều dưỡng thực hiện tốt thực hành TAT, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Thời gian: trong 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc Trung tâm, phòng Điều dưỡng.

5. Tăng cường đào tạo, tập huấn liên tục: Tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn định kỳ về TAT, cập nhật kiến thức và kỹ năng mới cho điều dưỡng, đặc biệt chú trọng các kỹ năng tư vấn, hướng dẫn người bệnh sau tiêm. Thời gian: hàng năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Đào tạo, phòng Điều dưỡng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý các cơ sở y tế: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành tiêm an toàn, từ đó xây dựng chính sách, quy trình và kế hoạch cải thiện chất lượng dịch vụ y tế.

2. Điều dưỡng viên và nhân viên y tế: Nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng thực hành tiêm an toàn, áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong công việc hàng ngày để bảo vệ sức khỏe bản thân và người bệnh.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên y tế công cộng: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và cơ sở lý thuyết để phát triển các nghiên cứu tiếp theo, đồng thời làm tài liệu tham khảo trong đào tạo và giảng dạy.

4. Cơ quan quản lý y tế và các tổ chức đào tạo: Hỗ trợ xây dựng chương trình đào tạo, tập huấn và giám sát thực hành tiêm an toàn, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ thực hành tiêm an toàn tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu còn thấp?
   Nguyên nhân chính là do công tác kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên, tình trạng quá tải công việc, một số bước kỹ thuật chưa được thực hiện đầy đủ như rửa tay, sát khuẩn tay, và thiếu sự tư vấn, hướng dẫn người bệnh sau tiêm.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng tích cực nhất đến thực hành tiêm an toàn?
   Công tác đào tạo, tập huấn thường xuyên được đánh giá là yếu tố tích cực nhất, giúp điều dưỡng nâng cao kiến thức và kỹ năng, từ đó thực hiện đúng quy trình tiêm an toàn.

3. Làm thế nào để giảm thiểu nguy cơ tổn thương do vật sắc nhọn trong thực hành tiêm?
   Không dùng tay để bẻ ống thuốc hoặc đậy nắp kim tiêm, sử dụng hộp đựng chất thải sắc nhọn đúng quy định và xử lý ngay sau khi tiêm là các biện pháp quan trọng để giảm thiểu nguy cơ này.

4. Tại sao việc tư vấn và dặn dò người bệnh sau tiêm lại ít được thực hiện?
   Nguyên nhân chủ yếu là do điều dưỡng bị quá tải công việc, không có đủ thời gian để tư vấn kỹ lưỡng cho người bệnh, đặc biệt trong các khoa có số lượng bệnh nhân lớn.

5. Các giải pháp nào có thể giúp nâng cao thực hành tiêm an toàn tại các cơ sở y tế?
   Các giải pháp bao gồm tăng cường đào tạo, tập huấn, kiểm tra giám sát thường xuyên, bố trí nhân lực hợp lý để giảm tải công việc, xây dựng chương trình thi đua khen thưởng và nâng cao ý thức tuân thủ quy trình của nhân viên y tế.

Kết luận

• Tỷ lệ mũi tiêm đạt tiêu chuẩn tiêm an toàn tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu năm 2021 chỉ đạt 38,1%, còn nhiều hạn chế trong thực hành TAT.
• Các bước chuẩn bị người bệnh và thuốc tiêm có tỷ lệ đạt thấp, đặc biệt là rửa tay và khai thác tiền sử dị ứng.
• Thực hành kỹ thuật tiêm đạt khá cao ở các bước cơ bản nhưng thấp ở khâu quan sát và tư vấn người bệnh.
• Yếu tố ảnh hưởng tích cực gồm đào tạo, tập huấn và trang thiết bị đầy đủ; yếu tố tiêu cực gồm kiểm tra giám sát chưa thường xuyên, quá tải công việc và quản lý sự cố y khoa chưa hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao thực hành TAT, bao gồm tăng cường đào tạo, kiểm tra giám sát, bố trí nhân lực, thi đua khen thưởng và nâng cao ý thức tuân thủ.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 6-12 tháng, đồng thời tiến hành đánh giá lại thực trạng thực hành TAT để đo lường hiệu quả cải thiện.

Các cơ sở y tế và điều dưỡng viên cần phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện nghiêm túc quy trình tiêm an toàn, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tiêm là một kỹ thuật có vai trò rất quan trọng trong công tác khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở y tế, vì thế tiêm không đúng kỹ thuật có thể gây ra những nguy cơ có hại đối với cơ thể con ngƣời nói chung và ngƣời bệnh nói riêng, đối với nhân viên y tế (NVYT) và cộng đồng. Theo báo cáo của WHO, mỗi năm có khoảng 16 tỷ mũi tiêm đƣợc thực hiện trên NB, trong đó 90-95% mũi tiêm nhằm mục đích điều trị, chỉ 5%-10% mũi tiêm dành cho dự phòng. Bất cứ một kỹ thuật đâm xuyên qua da nào, bao gồm cả tiêm đều có nguy cơ lây truyền tác nhân gây bệnh qua đƣờng máu nhƣ vi rút viêm gan hoặc HIV làm nguy hại đến cuộc sống của con ngƣời. Ƣớc tính tình trạng bệnh do tiêm không an toàn gây ra mỗi năm hàng triệu trƣờng hợp viêm gan B, viêm gan C và 260.000 trƣờng hợp nhiễm HIV (4).

Hậu quả do những mũi tiêm không an toàn tại các cơ sở y tế không những đã gây ra hậu quả làm ảnh hƣởng đến tính mạng, sức khỏe của ngƣời bệnh (NB) mà còn ảnh hƣởng đến NVYT và cả cộng đồng. Điều này cũng ảnh hƣởng trực tiếp đến chất lƣợng khám-chữa bệnh và uy tín của ngành y tế. Tại các nƣớc đang phát triển, năm 2011 WHO đã thống kê tổng số mũi tiêm đƣợc đánh giá không an toàn là 50% (5). Trên toàn cầu, theo ƣớc tính trong một năm mỗi ngƣời đƣợc nhận 3-4 mũi tiêm.

Do đó tiêm không an toàn sẽ gây nguy cơ nhiễm các mầm bệnh lây truyền cho hàng nghìn triệu ngƣời (5). Tại Việt Nam từ năm 2000 giữa Bộ Y tế và Hội Điều dƣỡng Việt Nam đã có sự phối hợp trong kế hoạch phát động triển khai “Tiêm an toàn” trên cả nƣớc. Qua một thời gian triển khai Hội Điều dƣỡng Việt Nam đã lần lƣợt tiến hành nghiên cứu đánh giá sự tuân thủ các quy định “Tiêm an toàn” vào những năm 2002, 2005, 2008. Kết quả đánh giá cho thấy tỷ lệ NVYT chƣa cập nhật thông tin về tiêm an toàn (TAT) liên quan đến kiểm soát nhiễm khuẩn là 55% và hầu hết NVYT chƣa thực hiện đúng quy trình kỹ thuật cũng nhƣ các bƣớc kiểm soát nhiễm khuẩn trong quy trình (4).

Vì vậy, trƣớc thực trạng đó, Bộ Y tế đã ban hành Hƣớng dẫn TAT tại Quyết định số 3671/QĐ-BYT ngày 27 tháng 9 năm 2012 nhằm cung cấp những 2 kiến thức và kỹ năng trong thực hành TAT để triển khai áp dụng thống nhất trong tất cả các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (KBCB), cơ sở đào tạo cán bộ y tế và các cá nhân liên quan (4). Tại Trung tâm Y tế (TTYT) thị xã Sông Cầu chƣa thành lập đoàn kiểm tra giám sát công tác TAT thƣờng xuyên, cũng nhƣ chƣa nâng cao tinh thần trách nhiệm của điều dƣỡng đối với công việc nói chung và TAT nói riêng cùng với đó yêu cầu của NB về chất lƣợng dịch vụ ngày càng cao do đó TAT cần đƣợc chú trọng để góp phần nâng cao chất lƣợng dịch vụ đáp ứng đƣợc sự hài lòng NB. Để có thể cải thiện thực hành TAT của điều dƣỡng tại TTYT thị xã Sông Cầu và có một nghiên cứu cụ thể về các yếu tố ảnh hƣởng đến TAT, chúng tôi nhận thấy cần thực hiện nghiên cứu đề tài “Thực hành tiêm an toàn của điều dưỡng các khoa lâm sàng và một số yếu tố ảnh hưởng tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên năm 2021”. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

Đánh giá thực hành tiêm an toàn của Điều dƣỡng các khoa lâm sàng tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên năm 2021. Phân tích một số yếu tố ảnh hƣởng đến thực hành tiêm an toàn của Điều dƣỡng các khoa lâm sàng tại Trung tâm Y tế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên năm 2021. 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm liên quan đến nội dung nghiên cứu 1.1 Một số khái niệm sử dụng trong nghiên cứu Tiêm: Là kỹ thuật đƣa thuốc, dịch hoặc chất dinh dƣỡng và một số chất khác (Iốt đồng vị phóng xạ chất màu) qua da vào trong cơ thể để phục vụ chẩn đoán và điều trị.

Có nhiều loại đƣờng tiêm và đƣợc phân loại theo vị trí tiêm (ví dụ tiêm trong da dƣới da bắp tĩnh mạch trong xƣơng động mạch màng bụng (2). Tiêm an toàn: TAT là quy trình tiêm không gây nguy hại cho ngƣời nhận mũi tiêm, không gây phơi nhiễm cho ngƣời thực hiện mũi tiêm và không tạo chất thải nguy hại cho ngƣời khác và cộng đồng (2). Mũi tiêm không an toàn Mũi tiêm không an toàn trong nghiên cứu là mũi tiêm có từ một tiêu chí thực hành không đạt trở lên bao gồm những đặc tính sau: dùng bơm tiêm, kim tiêm (BKT) không vô khuẩn, tiêm không đúng thuốc theo chỉ định; không thực hiện đúng các bƣớc của quy trình tiêm; các chất thải, đặc biệt là chất thải sắc nhọn sau khi tiêm không phân loại và cô lập ngay theo quy chế quản lý chất thải của Bộ Y tế (6). Phƣơng tiện phòng hộ cá nhân: Phƣơng tiện phòng hộ cá nhân bao gồm găng tay, khẩu trang, áo khoác phòng thí nghiệm, áo choàng, tạp dề, bao giày, kính bảo hộ, kính có tấm chắn bên, mặt nạ.

Mục đích sử dụng phƣơng tiện phòng hộ cá nhân là để bảo vệ NVYT, NB, ngƣời nhà NB và NVYT khỏi bị nguy cơ phơi nhiễm và hạn chế phát tán mầm bệnh ra môi trƣờng bên ngoài. WHO không khuyến cáo sử dụng khẩu trang, găng tay, kính bảo vệ mắt, quần áo bảo vệ trong thực hiện tiêm. Các phƣơng tiện phòng hộ cá nhân này chỉ sử dụng trong trƣờng hợp ngƣời tiêm có nguy cơ phơi nhiễm với máu, dịch tiết, chất tiết (trừ mồ hôi) (6). Tiêm bắp: Đƣa mũi tiêm vào phần thân của cơ bắp với góc kim từ 60 0 - 900 so với mặt da thƣờng chọn các vị trí sau (3), (4): 5 - Cánh tay: 1/3 trên mặt trƣớc ngoài cánh tay; - Vùng đùi: 1/3 giữa mặt trƣớc ngoài đùi; - Vùng mông: 1/4 trên ngoài mông hoặc 1/3 trên ngoài đƣờng nối gai chậu trƣớc trên với mõm xƣơng cụt.

* Kỹ thuật tiêm: - Căng da, đƣa kim góc 600- 900. - Rút nhẹ nòng kiểm tra. - Thực hiện 2 nhanh 1 chậm Tiêm tĩnh mạch: Là kỹ thuật dùng kim đƣa thuốc vào tĩnh mạch với góc tiêm 300 so với mặt da. Khi tiêm cần chú ý chọn tĩnh mạch thẳng, nổi rõ, mềm mại, da vùng tiêm nguyên vẹn (3).

Bơm kim tiêm vô khuẩn: là bơm tiêm dùng một lần đã đƣợc tiệt khuẩn và còn hạn sử dụng, đƣợc đựng trong bì nguyên vẹn, kim tiêm không chạm vào đồ vật hoặc tay trƣớc khi tiêm cho NB. Bơm tiêm và kích cỡ kim phù hợp với đƣờng tiêm nhƣ sau (3): - Tiêm bắp: Bơm tiêm 5ml kim số 21-23G dài 2,5 - 4,0 cm. - Tiêm tĩnh mạch: Bơm tiêm 5ml 10ml 20ml kim số 19-23G dài 2,5 - 4,0cm. Kỹ thuật vô khuẩn: là các kỹ thuật không làm phát sinh sự phát tán của vi khuẩn trong quá trình thực hiện: vệ sinh tay, bơm tiêm sử dụng 1 lần, lấy thuốc đúng kỹ thuật, không lƣu kim trên lọ thuốc đa liều (2).

Vệ sinh tay: Là một thuật ngữ chung để chỉ hoặc rửa tay bằng xà phòng thƣờng, rửa tay bằng xà phòng khử khuẩn hoặc chà tay bằng dung dịch vệ sinh tay chứa cồn (4). Xà phòng khử khuẩn: Là xà phòng ở dạng bánh hoặc dung dịch có chứa chất khử khuẩn (4). Xà phòng thƣờng: Là hợp chất có hoạt tính làm sạch, không chứa chất khử khuẩn (4). Xử lý các vật sắc nhọn sau khi tiêm: Phân loại chất thải ngay tại nguồn, cô lập ngay các vật sắc nhọn vào hộp kháng thủng đúng chuẩn, không uốn cong và bẻ cong kim (7, 8).

6 Hộp đựng chất thải sắc nhọn: Còn có tên gọi khác là “Hộp an toàn” “Hộp kháng thủng”. Hộp đựng chất thải sắt nhọn đƣợc sản xuất bằng chất liệu cứng, chống thủng, chống rò rỉ đƣợc thiết kế để chứa chất thải sắt nhọn một cách an toàn trong quá trình thu gom, hủy bỏ và tiêu hủy. Hộp này phải đƣợc thiết kế và quản lý theo đúng Quy chế Quản lý chất thải y tế của Bộ Y tế (4). Thực hiện mũi tiêm an toàn theo quy định 5 đúng (9) + Đúng NB.

+ Đúng liều lƣợng. + Đúng đƣờng tiêm. + Đúng thời gian. Phản vệ: là mức độ nặng nhất của phản vệ do đột ngột giãn toàn bộ hệ thống mạch và co thắt phế quản có thể gây tử vong trong vòng một vài phút (10).

Thành phần hộp thuốc cấp cứu phản vệ STT Nội dung Đơn vị Số lƣợng Phác đồ, sơ đồ xử trí cấp cứu phản vệ (Phụ lục III, 1 bản 01 Phụ lục X) Bơm kim tiêm vô khuẩn - Loại 10ml cái 02 2 - Loại 5ml cái 02 - Loại 1ml cái 02 - Kim tiêm 14-16G cái 02 3 Bông tiệt trùng tẩm cồn gói/hộp 01 4 Dây garo cái 02 5 Adrenalin 1mg/1ml ống 05 6 Methylprednisolon 40mg lọ 02 7 Diphenhydramin 10mg ống 05 8 Nƣớc cất 10ml ống 03 7 1. Một số nội dung cập nhật trong Hướng dẫn Tiêm an toàn 1. Giảm hoặc loại bỏ những mũi tiêm không cần thiết Tiến hành các biện pháp nhằm giảm thiểu và loại bỏ tình trạng lạm dụng tiêm tại các cơ sở y tế, bằng các biện pháp: Giám sát việc kê đơn thuốc cho NB theo đúng quy định của thông tƣ 23/2011/TT-BYT ngày 10/6/2011 về việc Hƣớng dẫn sử dụng thuốc trong cơ sở khám, chữa bệnh, thực hiện nhiều hình thức tuyên truyền về tác hại lạm dụng tiêm và tiêm không an toàn (4).2 Bảo đảm đầy đủ các phương tiện, dụng cụ, thuốc cho kỹ thuật tiêm Trang bị đầy đủ các phƣơng tiện vệ sinh tay nhƣ lắp đặt các bồn rửa tay tại các vị trí thuận tiện, cung cấp đủ dung dịch rửa tay, nƣớc, khăn lau tay sạch cho mỗi lần rửa tay hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh đƣợc đặt trên các xe tiêm. Khuyến khích cung cấp gạc miếng tẩm cồn dùng một lần thay thế hộp chứa cồn nhƣ hiện nay.

Các phƣơng tiện thu gom chất thải sau tiêm theo đúng quy định tại Thông tƣ 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT ngày 31/12/2015 của Bộ Y tế - Bộ Tài nguyên và môi trƣờng ban hành Quy định quản lý chất thải y tế (11).3 Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát Tăng cƣờng công tác kiểm tra, giám sát của Điều dƣỡng trƣởng và mạng lƣới kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK) về tuân thủ vệ sinh tay, tuân thủ quy trình tiêm, truyền dịch và KSNK.