Chương 1: Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Sử dụng Sử dụng các phần mềm dạy học trong xây dựng các giáo án điện tử chuyên đề "Sinh lí thực vật" Chương 3: Thực nghiệm sư phạm - 10 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Một số khái niệm 1. Hoạt động dạy học là hoạt động dựa trên các bài học cụ thể. Các bài học này lại dựa trên mục đích của lớp học và mục tiêu mà học viên mong muốn sẽ đạt được vào cuối mỗi bài học.
Mỗi lần đặt ra mục đích và mục tiêu, người giáo viên phải vạch ra một giáo án cho từng bài học để giảng dạy. Giáo án là những chỉ dẫn cho giáo viên. Đồng thời, giáo án là một bảng liệt kê được sắp xếp theo trình tự dựa trên các mục tiêu giảng dạy. Điều quan trọng là các mục tiêu mà giáo viên đặt ra phải rõ ràng nhằm giúp cho chính giáo viên dễ dàng kiểm tra học sinh đã tiếp thu được những gì sau bài giảng.
Một bài giảng được lên kế hoạch sẽ giúp đảm bảo tính liên tục và sự tiến bộ trong quá trình học tập. Giáo viên nên bắt đầu bài giảng bằng cách dành một chút thời gian để hỏi học sinh với mục đích tìm hiểu xem học sinh nhớ bài cũ như thế nào và họ hiểu biết về chủ đề của bài học mới ra sao. Người giáo viên kiểm tra dựa trên các câu hỏi với từng cá nhân học sinh chứ không phải cả tập thể lớp trả lời. Sau khi hỏi học sinh xong, giáo viên nên bắt đầu bài giảng bằng cách nói với học sinh các thông tin mới hoặc chỉ cho họ làm thế nào để thực hành các kỹ năng mới.
Giáo viên chuẩn bị giáo án trước khi bắt tay vào công việc giảng dạy. Người GV sẽ viết ra giấy kế hoạch giảng bài của mình trước khi vào lớp. Có rất nhiều phần cơ bản trong một giáo án, mặc dù có nhiều cách để viết ra chúng. Bảng dưới đây sẽ minh họa cho các phần cơ bản này và cung cấp những gợi ý hữu ích cho việc thiết kế thành công một giáo án [13].
- 11 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các phần của Gợi ý cho giáo viên giáo án Mục đích Đặt ra mục đích rõ ràng vào phần đầu giáo án Nội dung Học sinh đã biết những gì rồi và mình (người giáo viên) định dạy gì cho họ? Thời gian Bài học kéo dài trong bao lâu? Mỗi hoạt động kéo dài bao lâu? Giáo viên bắt đầu và kết thúc bài giảng như thế nào? Phương pháp giảng dạy Lưu ý đến sự phân bố thời gian giảng dạy: giáo viên phải bắt đầu và dừng bài giảng một cách rõ ràng. Nên nhớ khi chuẩn bị giáo án, giáo viên phải tính thời gian chuẩn bị (ví dụ như: khi kiểm tra, giáo viên dành ít phút cho việc phát bài và thu bài) Tài liệu giảng dạy Giáo viên sẽ dùng phương pháp và hoạt động nào trong công tác giảng dạy? Học sinh sẽ tham gia hoạt động nào trong lớp? Làm cách nào giáo viên thu hút học sinh tham gia vào các hoạt động đó? -Các công cụ dạy học đã đầy đủ chưa? Đánh giá - Làm thế nào để giáo viên kiểm tra những gì mình vừa dạy? Nhận xét Nên dành một phần cuối trong giáo án để giáo viên ghi lại những thuận lợi và khó khăn trong tiết dạy. - 12 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giáo án điện tử và bài giảng điện tử Bài giảng điện tử là một hình thức tổ chức bài lên lớp mà ở đó toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học đều được chương trình hoá do giáo viên điều khiển thông qua môi trường multimedia do máy vi tính tạo ra.
Cần lưu ý bài giảng điện tử không phải đơn thuần là các kiến thức mà học sinh ghi vào tập mà đó là toàn bộ hoạt động dạy và học - tất cả các tình huống sẽ xãy ra trong quá trình truyền đạt và tiếp thu kiến thức của học sinh. Bài giàng điện tử càng không phải là một công cụ để thay thế “bảng đen phấn trắng” mà nó phải đóng vai trò định hướng trong tất cả các hoạt động trên lớp [24]. Giáo án điện tử là bản thiết kế cụ thể toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học của giáo viên trên giờ lên lớp, toàn bộ hoạt động dạy học đó đã được multimedia hoá một cách chi tiết, có cấu trúc chặt chẽ và logic được quy định bởi cấu trúc của bài học. Giáo án điện tử là một sản phẩm của hoạt động thiết kế bài dạy được thể hiện bằng vật chất trước khi bài dạy học được tiến hành.
Giáo án điện từ là một bản kế hoạch lên lớp của giáo viên được xây dựng bằng phần mềm tin học. Cần phải phân biệt giáo án điện tử với bài giảng điện tử, đây là những tập tin có chức năng chuyển tải nội dung giáo dục đến học sinh. Như vậy, bài giảng là công cụ tương tác giữa người học và người dạy để thực hiện các mục tiêu của giáo án. Xét về mặt hình thức, giáo án điện tử có thể là trang văn bản hay một file có đuôi HTML với các đường liên kết trực tuyến.
Giáo án của một bài học phải bao gồm mục đích, yêu cầu của bài giảng, phân bổ thời gian, các bước lên lớp, hoạt động của thầy - của trò (Lesson plan & Activity sheet). Trong giáo án điện tử các nội dung trên được tổ chức và thực hiện dựa trên nền công nghệ thông tin (các phần mềm dạy học) và các phương tiện dạy học hiện đại như máy tính, máy chiếu, máy ảnh, máy quay phim kĩ thuật số. - 13 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Song thực chất có thể nói rằng giáo án điện tử chính là bản thiết kế của bài giảng điện tử, do đó xây dựng giáo án điện tử hay thiết kế bài giảng điện tử là hai cách gọi khác nhau cho một hoạt động cụ thể để có được bài giảng điện tử. Các đơn vị của bài học đều phải được Multimedia hóa.
Multimedia được hiểu là đa phương tiện, đa môi trường, đa truyền thông. Trong môi trường multimedia, thông tin được truyền dưới các dạng: - Văn bản (text). - Flash movies hoặc các scientific movies (phim khoa học). Các đặc điểm ưu việt của giáo án điện tử Xu hướng toàn cầu hoá và sự xuất hiện nền kinh tế tri thức đã và đang đưa xã hội loài người tới một kỉ nguyên mới, đòi hỏi mỗi quốc gia phải có một hệ thông giáo dục mới để thích nghi với môi trường xã hội thay đổi [26,27].
Dạy học, khi xét về hình thức tiến hành thì nó là quá trình truyền thông tin hai chiều. Do đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy - học nói chung, vào nâng cáo tính tích cực trong dạy - học nói riêng là xu hướng tất yếu của thời đại. Sở dĩ như vậy là vì công nghệ thông tin có những ưu thế: tốc độ cao, nhất quán, chính xác và ổn định. Công nghệ thông tin sẽ làm thay đổi không chỉ nội dung và cả phương pháp truyền đạt của người thầy trong dạy học, cụ thể: - Môi trường đa phương tiện kết hợp những hình ảnh vedeo, camera … với âm thanh, văn bản, biểu đồ … được trình bày qua máy tính theo kịch bản vạch sẵn nhằm đạt hiệu quả tối đa qua một quá trình học đa giác quan.
- 14 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Kĩ thuật đồ hoạ nâng cao có thể mô phỏng nhiều quá trình, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội trong con người mà không thể hoặc không nên để xảy ra trong điều kiện nhà trường. - Công nghệ tri thức nối tiếp trí thông minh của con người, thực hiện những công việc mang tính trí tuệ cao của các chuyên gia lành nghề trên những lĩnh vực khác nhau. - Những ngân hàng dữ liệu khổng lồ và đa dạng được kết nối với nhau và với người sử dụng qua những mạng máy tính kể cả Internet … có thể được khai thác để tạo nên những điều kiện cực kì thuận lợi và nhiều khi không thể thiếu để học sinh học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực và sáng tạo, được thực hiện độc lập hoặc trong giao lưu. - Những thí nghiệm, tài liệu được cung cấp bằng nhiều kênh: kênh hình, kênh chữ, âm thanh sống động làm cho học sinh dễ thấy, dễ tiếp thu và bằng suy luận có lý, HS có thể có những dự đoán về các tính chất, những quy luật mới.
Đây là một công dụng lớn của công nghệ thông tin và truyền thông trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học. Có thể khẳng định rằng, môi trường công nghệ thông tin và truyền thông chắc chắn sẽ có tác động tích cực tới sự phát triển trí tuệ của học sinh và điều này làm nảy sinh những lý thuyết học tập mới. Cái được lớn nhất ở mỗi tiết giảng bằng giáo án điện tử chính là một lượng lớn kiến thức, hình ảnh trực quan sinh động được chuyển tải đến các em học sinh. Nó không những giúp cho tiết học trở nên lôi cuốn hơn mà còn hạn chế việc giáo viên bị cháy giáo án vì thời gian được kiểm soát bằng máy.
Nếu như trong mỗi tiết học thông thường, giáo viên phải dành khá nhiều thời gian để treo tranh ảnh, thao tác các hoạt động thí nghiệm thì trong tiết học có sử dụng giáo án điện tử, những chuyện đó chỉ cần một cú kích con chuột [23]. - 15 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giảng dạy ứng dụng công nghệ thông tin có nhiều ưu điểm: giúp bài giảng sinh động, tạo cho học sinh sự hứng thú và yêu thích môn học, đạt hiệu quả cao, kiểm tra kiến thức của nhiều học sinh, hỗ trợ đắc lực cho các giờ thực hành. Giáo viên được giảm nhẹ việc thuyết giảng, có điều kiện tăng cường đối thoại, thảo luận với học sinh, qua đó kiểm soát được HS, HS được thu hút, kích thích khám phá tri thức qua thông tin thu nhận được, có điều kiện quan sát vấn đề, chủ động nêu câu hỏi để hỏi giáo viên, giúp cho giờ học thêm hứng thú, có hiệu quả. GV không phải soạn giáo án nhiều lần mà chỉ cần đầu tư thời gian một lần và chỉnh sửa cho bài học tốt hơn vào những lần sau.
Có thể giúp người thầy trao đổi kinh nghiệm cho nhau nhanh chóng, dễ dàng, thuận tiện. Nó cũng tăng cường tính thẩm mỹ cho học sinh.