MỞ ĐẦU 1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Phƣơng pháp dạy học là một trong những nhân tố quan trọng của quá trình dạy học. Cùng một nội dung giống nhau, nhƣng học sinh học tập có hứng thú học tập tích cực hay không, giờ học có phát huy đƣợc tiềm năng sáng tạo, có thể để lại dấu ấn sâu sắc và khơi dậy những tình cảm lành mạnh trong tâm hồn các em hay không, phần lớn đều phụ thuộc vào phƣơng pháp dạy học của ngƣời giáo viên. Trong quá trình dạy học ngƣời giáo viên thƣờng tập trung sự cố gắng của mình vào việc biên soạn nội dung giáo án và dùng các phƣơng tiện dạy học hiện đại để đổi mới phƣơng pháp dạy học, nhƣng về cơ bản, nội dung đã đƣợc quy định trong sách giáo khoa, còn phƣơng pháp dạy học thích hợp cho mỗi bài học là hoạt động sáng tạo chủ yếu và thƣờng xuyên của ngƣời giáo viên.
Vậy đổi mới dạy và học hiện nay không thể không nhắc tới vai trò của việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT & TT) trong việc cải tiến nội dung phƣơng pháp và hình thức tổ chức dạy - học. Trong đó, E - learning là mức độ cao nhất của việc ứng dụng CNTT & TT trong dạy - học. Với nhiều ƣu điểm nổi bật, E- learning là giải pháp hữu hiệu cho nhu cầu "Học mọi nơi, học mọi lúc, học mọi thứ, học mềm dẻo, học một cách mở và học suốt đời" của mọi ngƣời và trở thành một xu hƣớng quan trọng trong giáo dục và đào tạo hiện nay, tạo ra những thay đổi lớn lao trong hoạt động dạy và học. Tuy nhiên, có thể thấy rằng, E - learning vẫn chƣa thể phủ nhận vai trò chủ đạo của các hình thức dạy học truyền thống, máy tính vẫn chƣa thể thay thế hoàn toàn đƣợc phấn trắng bảng đen.
Vì vậy, việc tìm ra giải pháp kết hợp học truyền thống với các giải pháp E - learning là điều hết sức cần thiết trong giáo dục hiện nay. Trong dạy học hoá học, những giải pháp học trên mạng Internet hiện nay thông qua các hình thức nhƣ Website, e-mail, blog,. đang dần hình thành và phát triển, có thể thấy đƣợc những kết quả hết sức khả quan từ các mô hình này. Tuy nhiên, tất cả mới chỉ dừng lại ở mức hỗ trợ ngƣời học tự do trong việc ôn luyện, củng cố kiến thức, kiểm tra đánh giá, luyện tập cho các kỳ thi hay cung cấp kiến 13 Luan van thức mới chứ chƣa có một mô hình mang tính dạy học thực sự áp dụng trong nhà trƣờng phổ thông.
Vì vậy, để đƣa ra đƣợc cơ sở cho việc xây dựng mô hình dạy học qua mạng nói chung và dạy học hóa học qua mạng nói riêng, em quyết định chọn đề tài: “Nghiên cứu sử dụng phần mềm iSpring Suite thiết kế bài giảng E-Learning nhằm hỗ trợ kĩ thuật dạy học đảo ngƣợc chƣơng “Kim loại kiềm - kiềm thổ - nhôm” - sách giáo khoa hóa học lớp 12, chƣơng trình cơ bản ở trƣờng THPT.” làm đề tài nghiên cứu của mình - mong rằng có thể góp một phần công sức nhỏ bé vào việc đổi mới phƣơng pháp giảng dạy – học tập của thầy và trò các trƣờng phổ thông. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Làm nổi bật vai trò của bài giảng E-Learning trong việc đổi mới và nâng cao chất lƣợng dạy học. Nghiên cứu lý thuyết và đề xuất đƣợc mô hình tổ chức dạy học theo hƣớng học kết hợp nhằm hỗ trợ kĩ thuật dạy học đảo ngƣợc, góp phần đổi mới phƣơng pháp và nâng cao hiệu quả dạy - học hóa học THPT Chia sẻ công cụ hỗ trợ cho việc soạn giáo án E-Learning đó là dùng phần mềm iSpring Suite Cho HS bƣớc đầu tiếp cận với giáo án E-Learning, tiếp cận với cách dạy và học trực tuyến nhằm nâng cao tính tự học, tự nghiên cứu của HS góp phần đổi mới phƣơng pháp dạy và học Xây dựng một số bài giảng có sử dụng iSpring Suite trong dạy học chƣơng “Kim loại kiềm - kiềm thổ - nhôm” - sách giáo khoa hóa học lớp 12, chƣơng trình cơ bản ở trƣờng THPT. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3.
Đối tƣợng nghiên cứu Sử dụng phần mềm iSpring Suite thiết kế bài giảng E – learning trong dạy và học phân chƣơng “Kim loại kiềm - kiềm thổ - nhôm” chƣơng trình cơ bản ở trƣờng THPT theo kĩ thuật dạy học đảo ngƣợc 14 Luan van 3. Phạm vi nghiên cứu Nâng cao chất lƣợng dạy học trong nhà trƣờng phổ thông hiện nay đang là vấn đề nóng bỏng của ngành giáo dục. Điều này đòi hỏi ngƣời giáo viên cần tìm ra phƣơng pháp dạy học thật hiệu quả. Do hạn chế về mặt thời gian và năng lực nên trong đề tài này em xin nêu lên một số kinh nghiệm khi tạo các bài giảng E- Learning chủ yếu kiến thức mạng máy tính.
NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Để thực hiện mục đích nghiên cứu trên, đề tài cần giải quyết các vấn đề nghiên cứu sau: - Nghiên cứu cơ sở về lý luận dạy học: Quá trình, nguyên tắc, phƣơng pháp dạy học đảo ngƣợc. - Nghiên cứu và phân tích về cấu trúc logic nội dung các bài học. Cơ sở lý luận về phƣơng pháp dạy học, xu hƣớng đổi mới cùng với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. Cở sở bài giảng e-learning Nghiên cứu phầm mềm iSpring Suite Nghiên cứu nội dung, chƣơng trình sách giáo khoa bộ môn hóa học ở trƣờng THPT.
- Sử dụng phần mềm iSpring Suite thiết kế hệ thống bài lên lớp “Kim loại kiềm - kiềm thổ - nhôm” chƣơng trình cơ bản ở trƣờng THPT. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để thực hiện đề tài này, để đạt đƣợc các mục đích đã nêu, tôi đã sử dụng hệ thống các phƣơng pháp nghiên cứu sau: - Nghiên cứu tài liệu và các công trình khoa học liên quan đến E - learning, học đảo ngƣợc. - Nghiên cứu cấu trúc, nội dung sách giáo khoa 12 - Chƣơng VI. “Kim loại kiềm - kiềm thổ - nhôm” - Nghiên cứu phần mềm Ispring để thiết kế bài giảng E-Learning.
15 Luan van - Truy cập thông tin trên mạng internet và sử dụng các phần mềm tin học bổ trợ. - Phân tích, tổng hợp. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI Qua nghiên cứu, điều tra thực tế đã bƣớc đầu đánh giá đƣợc thực trạng việc ứng dụng CNTT nói chung và phần mềm iSpring Suite nói riêng trong thiết kế bài giảng hóa học ở trƣờng phổ thông. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC Nếu sử dụng phần mềm Ispring thiết kế đƣợc hệ thống bài giảng E-Learning với nội dung đầy đủ, chính xác, khoa học, hình thức mới mẻ, hấp dẫn, sinh động thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn hóa học ở trƣờng THPT, cụ thể trong chƣơng “Kim loại kiềm - kiềm thổ - nhôm” 16 Luan van NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu Theo tác giả Victoria L. Tinio nhận định "Không phải tất cả các chƣơng trình học đều có thể đƣợc thực hiện tốt nhất trong môi trƣờng trang thiết bị điện tử.; căn cứ để lựa chọn hình thức đào tạo là đặc điểm của môn học, mục tiêu và kết quả học tập, tính cách của học viên và bối cảnh học tập để lựa chọn hình thức, phƣơng pháp và phƣơng tiện giảng dạy thích hợp nhất". Nhƣ vậy, trong phƣơng pháp học đảo ngƣợc, vai trò của CNTT là tất yếu. Song, đó không phải là hình thức tích hợp CNTT đơn thuần vào quá trình dạy và học mà quan trọng là cách sử dụng nhƣ thế nào để đạt hiệu quả cao nhất và đem lại sự tiện lợi nhất cho cả ngƣời dạy và ngƣời học Phƣơng thức học trực tuyến đang dần trở thành sự lựa chọn tối ƣu khi ngƣời học hiểu đƣợc những tính ƣu việt và tiện ích của mô hình đào tạo này so với phƣơng thức học truyền thống.
Ngoài việc học sinh có thể chủ động lựa chọn những kiến thức phù hợp với mình so với việc thụ động đến lớp, tham gia các khóa học trực tuyến giúp ngƣời học có khả năng tự kiểm soát cao thông qua việc tự đặt cho mình lịch trình phù hợp, nội dung E-learning nhất quán, phù hợp với yêu cầu của ngƣời học. Nhờ sự hỗ trợ của CNTT nên hoạt động dạy và học ngày nay đƣợc diễn ra mọi lúc, mọi nơi. Ở nhà, ngay tại góc học tập của mình, ngƣời học vẫn có thể nghe thầy cô giảng, vẫn đƣợc giao bài và hƣớng dẫn làm bài tập, vẫn có thể nộp bài và trình bày ý kiến của mình,… Nhƣ vậy việc đƣa bài giảng E – learning vào quá trình dạy học giúp giáo viên tận dụng triệt để lợi ích CNTT và làm cho tính tích cực học tập của học sinh càng tăng cao. Đồng thời, thay vì thụ động tiếp nhận thông tin, học sinh có thể dành nhiều thời gian hơn trong việc luyện tập và tƣ duy trên lớp thông qua lớp học đảo ngƣợc.
Cơ sở lí luận về phƣơng pháp dạy học tích cực 1. Phƣơng pháp dạy học tích cực Phƣơng pháp giảng dạy tích cực, hay phƣơng pháp giáo dục chủ động là những cách gọi để chỉ những phƣơng pháp, cách thức, kỹ thuật khác nhau làm cho giờ học sinh động, hấp dẫn, ngƣời học đƣợc làm việc, đƣợc sáng tạo. Cụ thể là phƣơng pháp làm việc nhóm, sắm vai, tình huống… Đây là một nhóm các phƣơng pháp cụ thể kết hợp với phƣơng pháp thuyết trình, giúp nâng cao chất lƣợng dạy và học. Cách tiến hành phƣơng pháp dạy học tích cực Những nguyên tắc, hay còn đƣợc gọi là đặc trƣng cơ bản của phƣơng pháp học tích cực chính là: a.
Dạy học thông qua hoạt động của học sinh là chủ yếu Tức là trong tiết học, học sinh chính là đối tƣợng chính để khai phá kiến thức. Chính vì thế, giáo viên phải làm sao đó, với những cách thức gợi mở vấn đề ở một mức độ nhất định sẽ tác động đến tƣ duy của học sinh, khuyến khích học sinh tìm tòi và cùng bàn luận về vấn đề đó. Chú trọng đến phƣơng pháp tự học Nếu bạn chủ động áp dụng phƣơng pháp dạy và học tích cực, bạn phải loại bỏ hoàn toàn suy nghĩ cầm tay chỉ việc, đọc – chép… nhƣ những cách thức giảng dạy thông thƣờng khác. Với phƣơng pháp dạy học tích cực, giáo viên sẽ chú trọng cho học sinh cách thức rèn luyện và tự học, tự tìm ra phƣơng pháp học tốt nhất để có thể tự nắm bắt kiến thức mới.
Tất nhiên, kiến thức mới sẽ đƣợc giáo viên kiểm định và đảm bảo chắc chắn đấy là kiến thức chuẩn.