Giải Pháp Tăng Cường Công Tác Xã Hội Hóa Giáo Dục Tiểu Học Ở Huyện Đầm Hà, Tỉnh Quảng Ninh

Bài viết đề xuất biện pháp tăng cường xã hội hóa giáo dục tiểu học tại huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Giản Mạnh Tráng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo Dục Và Phát Triển Cộng Đồng
• Đề tài: Tăng Cường Công Tác Xã Hội Hóa Giáo Dục Tiểu Học Tại Huyện Đầm Hà, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
• 7. Phương pháp nghiên cứu
• 8. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Nguồn lực giáo dục
• 1.2.2. Xã hội hóa, xã hội hóa giáo dục
• 1.2.3. Huy động các nguồn lực từ cộng đồng
• 1.2.4. Xã hội hóa giáo dục Tiểu học
• 1.3. Sự cần thiết phải xã hội hóa giáo dục tiểu học
• 1.4. Nội dung xã hội hóa giáo dục tiểu học
• 1.5. Ý nghĩa của các nguồn lực từ cộng đồng trong việc tăng cường công tác xã hội hóa giáo dục Tiểu học
• 1.6. Quan điểm và chủ trương của Đảng và Nhà nước về xã hội hóa giáo dục tiểu học
• 1.6.1. Quan điểm và chủ trương của Đảng và Nhà nước về xã hội hóa giáo dục
• 1.6.2. Các chủ trương và chính sách về xã hội hóa giáo dục tiểu học
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC TIỂU HỌC HUYỆN ĐẦM HÀ, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Khái quát về giáo dục tiểu học ở huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Thực trạng việc huy động các nguồn lực từ cộng đồng để tăng cường công tác xã hội hoá giáo dục tiểu học ở huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.1. Sự lãnh đạo và chủ trương của cấp uỷ, chính quyền về huy động các nguồn lực từ cộng đồng để tăng cường công tác xã hội hoá giáo dục tiểu học
• 2.3.2. Thực trạng về thực hiện các biện pháp huy động các nguồn lực từ cộng đồng để tăng cường công tác xã hội hoá giáo dục tiểu học ở huyện Đầm Hà
• 2.3.3. Kết quả huy động các nguồn lực từ cộng đồng để tăng cường công tác XHHGD tiểu học ở huyện Đầm Hà
• 2.4. Đánh giá chung về những thành tựu và hạn chế trong việc huy động các nguồn lực từ cộng đồng để tăng cường công tác XHHGD TH ở huyện Đầm Hà
• 2.4.1. Những việc đã làm được
• 2.4.2. Những hạn chế, tồn tại
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC TIỂU HỌC Ở HUYỆN ĐẦM HÀ, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Những định hướng về công tác xã hội hóa giáo dục ở huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh
• 3.1.1. Quan điểm chỉ đạo của huyện ủy, UBND huyện về công tác XHHGD
• 3.1.2. Những định hướng về công tác xã hội hóa giáo dục ở huyện Đầm Hà tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn hiện nay
• 3.2. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.3. Các biện pháp tăng cường xã hội hóa giáo dục tiểu học ở huyện Đầm Hà tỉnh Quảng Ninh
• 3.3.1. Quán triệt các chủ trương của đảng bộ và chính quyền địa phương về phát triển giáo dục tiểu học
• 3.3.2. Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh học sinh và các tổ chức xã hội về huy động các nguồn lực từ cộng đồng để tăng cường công tác XHHGD
• 3.3.3. Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các lực lượng cộng đồng tham gia công tác XHHGD tiểu học trên địa bàn huyện Đầm Hà
• 3.3.4. Phát triển mối quan hệ giữa nhà trường với các tổ chức chính trị, xã hội, kinh tế trong việc xây dựng "Trường học thân thiện - học sinh tích cực"
• 3.3.5. Hoàn thiện cơ chế phối hợp các lực lượng xã hội, các ban ngành đoàn thể trong việc huy động các nguồn lực từ cộng đồng để tăng cường công tác XHHGD tiểu học
• 3.3.6. Kịp thời vinh danh, khen thưởng các tổ chức, cá nhân có đóng góp cho sự phát triển giáo dục tiểu học huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh
• 3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp
• 3.5. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp
• 3.6. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Tác Xã Hội Hóa Giáo Dục Tiểu Học Tại Huyện Đầm Hà

Công tác xã hội hóa giáo dục tiểu học tại huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh đang trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Việc huy động các nguồn lực từ cộng đồng không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực cho học sinh. Để thực hiện được điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, nhà trường và cộng đồng.

1.1. Khái Niệm Về Xã Hội Hóa Giáo Dục

Xã hội hóa giáo dục là quá trình huy động sự tham gia của toàn xã hội vào việc phát triển giáo dục. Điều này bao gồm việc kêu gọi sự hỗ trợ từ các tổ chức, cá nhân trong cộng đồng nhằm cải thiện chất lượng giáo dục tiểu học.

1.2. Tình Hình Giáo Dục Tiểu Học Tại Huyện Đầm Hà

Huyện Đầm Hà có nhiều trường tiểu học với cơ sở vật chất còn hạn chế. Việc tăng cường giáo dục thông qua xã hội hóa là cần thiết để nâng cao chất lượng dạy và học tại đây.

II. Những Thách Thức Trong Công Tác Xã Hội Hóa Giáo Dục Tiểu Học

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác xã hội hóa giáo dục, nhưng huyện Đầm Hà vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những khó khăn này cần được nhận diện và giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho giáo dục tiểu học.

2.1. Nhận Thức Của Cộng Đồng Về Giáo Dục

Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của xã hội hóa giáo dục. Điều này dẫn đến sự thiếu hụt nguồn lực cần thiết cho việc phát triển giáo dục tiểu học.

2.2. Thiếu Hỗ Trợ Từ Các Tổ Chức Xã Hội

Sự tham gia của các tổ chức xã hội trong việc hỗ trợ giáo dục tiểu học còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến khả năng huy động nguồn lực cho công tác giáo dục tại huyện Đầm Hà.

III. Phương Pháp Tăng Cường Công Tác Xã Hội Hóa Giáo Dục Tiểu Học

Để nâng cao hiệu quả của công tác xã hội hóa giáo dục, huyện Đầm Hà cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những biện pháp này sẽ giúp huy động nguồn lực từ cộng đồng một cách hiệu quả hơn.

3.1. Tăng Cường Truyền Thông Về Giáo Dục

Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về xã hội hóa giáo dục thông qua các hoạt động truyền thông sẽ giúp thu hút sự quan tâm và hỗ trợ từ các tổ chức và cá nhân.

3.2. Xây Dựng Mối Quan Hệ Giữa Nhà Trường Và Cộng Đồng

Tạo dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường và các tổ chức xã hội sẽ giúp tăng cường sự hỗ trợ cho giáo dục tiểu học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Công Tác Xã Hội Hóa Giáo Dục

Việc áp dụng các biện pháp xã hội hóa giáo dục đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại huyện Đầm Hà. Những thành công này cần được ghi nhận và phát huy trong tương lai.

4.1. Kết Quả Huy Động Nguồn Lực Từ Cộng Đồng

Nhiều tổ chức và cá nhân đã tham gia đóng góp cho giáo dục tiểu học, giúp cải thiện cơ sở vật chất và chất lượng dạy học tại các trường.

4.2. Tác Động Đến Chất Lượng Giáo Dục

Sự tham gia của cộng đồng đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Công Tác Xã Hội Hóa Giáo Dục Tiểu Học

Công tác xã hội hóa giáo dục tiểu học tại huyện Đầm Hà cần được tiếp tục đẩy mạnh trong tương lai. Những giải pháp và phương pháp đã được đề xuất sẽ là cơ sở để phát triển bền vững giáo dục tại đây.

5.1. Định Hướng Phát Triển Giáo Dục

Huyện Đầm Hà cần xác định rõ định hướng phát triển giáo dục tiểu học, trong đó có việc huy động nguồn lực từ cộng đồng.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Cần có các chính sách khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong công tác giáo dục, từ đó tạo ra một môi trường học tập tốt hơn cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xã hội hóa giáo dục là một chủ trương mang tính chiến lược của Đảng và Nhà nước Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong việc huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục và xây dựng xã hội học tập. Tại huyện Đầm Hà, một huyện miền núi ven biển thuộc tỉnh Quảng Ninh với diện tích tự nhiên 41.436 ha và dân số khoảng 39.000 người, công tác phát triển mạng lưới giáo dục luôn đối mặt với nhiều đặc thù. Địa bàn huyện có 10 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn, trong đó có 3 xã vùng cao thuộc diện đặc biệt khó khăn theo Chương trình 135. Mặc dù ngân sách nhà nước đã đầu tư đáng kể, nguồn lực công lập chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu vận hành thực tế, phần lớn kinh phí phải tập trung chi trả lương và các chế độ chính sách cho đội ngũ cán bộ, giáo viên.

Đề tài luận văn thạc sĩ "Biện pháp tăng cường công tác xã hội hóa giáo dục tiểu học ở huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh" của tác giả Giản Mạnh Tráng, thuộc chuyên ngành Giáo dục và phát triển cộng đồng tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp bài toán thiếu hụt nguồn lực tại địa phương. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng huy động các nguồn lực cộng đồng trong giai đoạn từ năm học 2013-2014 đến năm học 2015-2016, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khoa học, khả thi. Ý nghĩa thực tiễn của công trình được định lượng thông qua việc nâng cao hiệu quả đóng góp của nhân dân (vốn chiếm khoảng 12% tổng ngân sách giáo dục của huyện năm 2016), củng cố tỷ lệ huy động trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt từ 99,5% đến 99,8%, và duy trì tiêu chuẩn trường chuẩn quốc gia tại 70% số trường tiểu học trên toàn địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết xã hội học giáo dục của Emile Durkheim về chức năng kép của nhà trường: vừa thực hiện phân hóa vừa đảm bảo xã hội hóa cá nhân để hòa nhập vào đời sống cộng đồng. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp quan điểm giáo dục học phát triển của các học giả trong và ngoài nước, khẳng định xã hội hóa không đơn thuần là sự chuyển giao gánh nặng tài chính mà là quá trình thu hút sự tham gia có trách nhiệm của toàn xã hội vào mọi khâu của hoạt động giáo dục. Nghiên cứu cũng kế thừa bài học kinh nghiệm từ các quốc gia như Singapore với mô hình "Nhà trường tư duy, quốc gia học tập", Nhật Bản với chính sách đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư theo Luật Giáo dục xã hội, và Thái Lan với chiến lược đối tác học tập suốt đời.

Về mặt pháp lý và khái niệm, công trình xây dựng dựa trên 4 khái niệm trung tâm:

1. Xã hội hóa giáo dục: Quá trình vận động và tổ chức sự tham gia rộng rãi của toàn dân dưới sự quản lý thống nhất của Nhà nước theo tinh thần Nghị quyết số 90/NQ-CP năm 1997 và Nghị định số 69/2008/NĐ-CP của Chính phủ.
2. Nguồn lực giáo dục: Hệ thống các yếu tố cấu thành bao gồm 3 trụ cột cơ bản là nguồn nhân lực (trí tuệ, kỹ năng của cộng đồng và cán bộ), nguồn vật lực (cơ sở trường lớp, thiết bị dạy học) và nguồn tài lực (ngân sách nhà nước, tài trợ xã hội, đóng góp tự nguyện).
3. Huy động nguồn lực cộng đồng: Cơ chế quản trị theo kế hoạch nhằm kết nối các cấp ủy Đảng, chính quyền, doanh nghiệp, hội đồng hương và gia đình vào quá trình giáo dục.
4. Giáo dục tiểu học: Bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, định hình cơ sở nhân cách, tri thức và kỹ năng sống ban đầu theo Luật Giáo dục năm 2005.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng tổng hợp các phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ chính xác và tính khách quan cao:

• Cỡ mẫu khảo sát: Tổng cộng 324 đối tượng, bao gồm 24 cán bộ quản lý thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đầm Hà cùng Ban Giám hiệu các trường, 100 giáo viên tiểu học trực tiếp giảng dạy, và 200 phụ huynh học sinh đại diện cho các tầng lớp dân cư.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên thuận tiện trên phạm vi 10/10 trường tiểu học của huyện Đầm Hà, đảm bảo bao phủ cả khu vực thị trấn trung tâm lẫn 3 xã vùng cao khó khăn. Việc phân tầng giúp so sánh tương quan giữa các khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng phiếu hỏi an-két thiết kế theo thang đo Likert 5 bậc điểm, phỏng vấn sâu 12 cán bộ lãnh đạo chủ chốt, quan sát thực tế tại các điểm trường và tổng kết báo cáo số liệu giáo dục định kỳ trong 3 năm học liên tiếp (2013-2016).
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng thống kê toán học để xử lý tần số, tính điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn và phân tích tỷ lệ phần trăm. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất trước khi triển khai áp dụng vào thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 10 trường tiểu học với quy mô 99 lớp học và 2.698 học sinh trên toàn huyện Đầm Hà trong năm học 2015-2016 đã ghi nhận những kết quả nổi bật:

          KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC TẠI TIỂU HỌC HUYỆN ĐẦM HÀ (2015-2016)

Thứ nhất, về chất lượng đội ngũ và giáo dục toàn diện: 100% cán bộ quản lý và giáo viên đạt chuẩn đào tạo, trong đó 65,7% giáo viên và 65% cán bộ quản lý đạt trình độ trên chuẩn đại học. Đánh giá chất lượng 2 mặt giáo dục đạt kết quả rất khả quan: 99,7% học sinh (2.692/2.698 em) đạt yêu cầu về phẩm chất, năng lực và 99,2% học sinh (2.676/2.698 em) hoàn thành chương trình kiến thức. Về mũi nhọn học sinh giỏi năm học 2015-2016, toàn huyện có 756 em đạt giải cấp trường, 176 em đạt giải cấp huyện và 30 em đạt giải cấp tỉnh.

Thứ hai, về cơ sở hạ tầng trường lớp: Toàn huyện có 7/10 trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ I (chiếm 70%), trong đó có 2 trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ II là Tiểu học Đầm Hà và Tiểu học Đại Bình. 100% các trường đã được kết nối Internet phục vụ giảng dạy và 7/10 trường đã được lắp đặt hệ thống chiếu sáng chuẩn học đường.

Thứ ba, về kết quả huy động tài chính và vật lực xã hội: Năm 2016, nguồn kinh phí huy động từ nhân dân và các tổ chức xã hội đóng góp chiếm khoảng 12% tổng ngân sách đầu tư cho giáo dục trên địa bàn. Tuy nhiên, do đặc thù huyện miền núi ven biển có tỷ lệ hộ nghèo và gia đình chính sách cao, tỷ lệ học sinh được miễn giảm tiền xây dựng trường theo quy định nhà nước lên tới 26%, gây áp lực lớn lên nguồn thu sự nghiệp của các trường vùng sâu.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích dữ liệu cơ sở vật chất qua bảng thống kê diện tích, sự phân hóa giữa các địa bàn thể hiện rất rõ rệt. Trường Tiểu học Đầm Hà sở hữu khuôn viên rộng 12.761 m2 (đạt 38,7 m2/học sinh) với 20 phòng học kiên cố, trong khi trường Tiểu học Tân Bình chỉ đạt 23,8 m2/học sinh. Toàn huyện chỉ có trường Tiểu học Thị trấn và trường Tiểu học Đại Bình là có tương đối đầy đủ các phòng chức năng (từ 6 đến 8 phòng), còn lại 8 trường khác đều rơi vào tình trạng thiếu phòng học ngoại ngữ, phòng tin học, nhà đa năng hoặc thư viện chuẩn.

Biểu đồ phân bổ độ tuổi cho thấy trên 70% cán bộ quản lý và giáo viên nằm trong độ tuổi từ 30 đến 50 tuổi. Đây là lực lượng nòng cốt có chuyên môn vững vàng nhưng tư duy về xã hội hóa giáo dục ở một bộ phận còn hạn chế, dễ đồng nhất xã hội hóa với việc vận động thu các khoản tiền tự nguyện từ phụ huynh. Kết quả khảo sát mức độ nhận thức trên thang điểm 5 bậc cho thấy: Điểm nhận thức về tầm quan trọng của xã hội hóa đạt mức cao (trung bình 4,25/5 điểm), nhưng điểm số về mức độ tham gia của các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp trên địa bàn chỉ đạt mức trung bình (2,85/5 điểm). Nguyên nhân bắt nguồn từ việc thiếu cơ chế pháp lý rõ ràng về quyền lợi, sự vinh danh cho các nhà tài trợ và sự phối hợp giữa ba môi trường "Nhà trường - Gia đình - Xã hội" chưa thực sự nhịp nhàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi đạt mức độ đồng thuận cao từ 324 chuyên gia, cán bộ quản lý và giáo viên, luận văn đề xuất 6 biện pháp đồng bộ nhằm tăng cường công tác xã hội hóa giáo dục tiểu học tại huyện Đầm Hà trong giai đoạn tiếp theo:

1. Quán triệt sâu sắc các nghị quyết và chủ trương của Đảng, Nhà nước: Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng Ban Giám hiệu 10 trường tiểu học phải tổ chức học tập chuyên đề định kỳ hàng năm, bảo đảm 100% cán bộ quản lý và giáo viên hiểu đúng bản chất toàn diện của xã hội hóa giáo dục, xóa bỏ định kiến coi xã hội hóa là thương mại hóa hay tư nhân hóa giáo dục.
2. Đổi mới và đa dạng hóa công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng: Trung tâm Văn hóa, Đài Truyền thanh huyện và các tổ chức đoàn thể tại 10 xã, thị trấn phối hợp xây dựng các bản tin chuyên đề giáo dục, tổ chức tối thiểu 2 đợt truyền thông cao điểm mỗi năm học, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ đồng thuận đóng góp ngày công và vật tư của phụ huynh lên trên 95%.
3. Phát triển liên kết nhà trường với các tổ chức kinh tế và chính trị - xã hội: Hiệu trưởng các trường chủ động phối hợp với các doanh nghiệp, tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội đồng Đội, Hội Khuyến học triển khai phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực", phấn đấu huy động tài trợ để xây dựng đủ phòng chức năng cho 100% các điểm trường khó khăn trước năm 2020.
4. Hoàn thiện quy chế phối hợp đa ngành trong quản lý nguồn lực: Ủy ban nhân dân huyện Đầm Hà cần ban hành khung hướng dẫn phân cấp quản lý thu - chi tài chính xã hội hóa theo đúng Nghị định số 86/2015/NĐ-CP và Nghị quyết số 18/2016/NQ-HĐND của tỉnh Quảng Ninh, thiết lập kênh giám sát công khai qua Hội đồng trường và Ban Thanh tra nhân dân.
5. Thực hiện vinh danh, khen thưởng minh bạch và kịp thời: Tổ chức ngày hội vinh danh thường niên vào dịp Khai giảng (tháng 9) và Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), trao tặng giấy khen của Ủy ban nhân dân huyện cho ít nhất 10 tập thể và 20 cá nhân tiêu biểu có đóng góp tích cực cho quỹ học bổng và quỹ phát triển cơ sở vật chất trường học.
6. Nâng cao năng lực quản trị cho Ban Giám hiệu các trường: Phòng Giáo dục và Đào tạo chủ trì tổ chức 2 khóa bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý dự án, kỹ năng vận động cộng đồng mỗi năm cho 24 cán bộ quản lý cấp trường và chuyên viên phụ trách chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Cán bộ quản lý giáo dục và Ban Giám hiệu các trường tiểu học: Tiếp cận bộ công cụ khảo sát thực trạng chuẩn hóa theo thang đo Likert 5 bậc, học hỏi kinh nghiệm điều hành và phân bổ hiệu quả 3 nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài chính) phù hợp với điều kiện địa phương miền núi, ven biển.
• Cơ quan hoạch định chính sách cấp huyện và tỉnh (Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân, Sở Giáo dục và Đào tạo): Sử dụng dữ liệu thực chứng về tỷ lệ miễn giảm 26% cho hộ nghèo và mức đóng góp 12% của nhân dân để xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển giáo dục biên giới, hải đảo và các xã thuộc Chương trình 135.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu ngành Khoa học Giáo dục: Tham khảo khung lý thuyết chuyên sâu về quản lý giáo dục và phát triển cộng đồng, phương pháp thiết kế mẫu phân tầng trên 324 khách thể nghiên cứu và quy trình khảo nghiệm tính khả thi của giải pháp khoa học.
• Ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức xã hội, doanh nghiệp: Hiểu rõ cơ chế phối hợp ba môi trường giáo dục, quyền lợi và trách nhiệm của cộng đồng, từ đó chủ động xây dựng các chương trình tài trợ thiết bị dạy học, sân chơi bãi tập một cách minh bạch và đúng pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

Xã hội hóa giáo dục tiểu học tại huyện Đầm Hà có phải là việc thu thêm các khoản tiền ngoài ngân sách không?
Không. Bản chất của xã hội hóa giáo dục là huy động toàn diện cả 3 nguồn lực: nhân lực (trí tuệ, kỹ năng của nhân dân), vật lực (ngày công, đất đai, vật liệu xây dựng) và tài lực (tài trợ, quỹ khuyến học). Nguồn đóng góp tài chính của người dân năm 2016 chỉ chiếm khoảng 12% tổng chi giáo dục và luôn đi kèm chính sách miễn giảm 26% cho học sinh nghèo.

Thực trạng cơ sở vật chất các trường tiểu học tại huyện Đầm Hà đạt mức độ chuẩn hóa như thế nào?
Đến năm học 2015-2016, toàn huyện có 7/10 trường (70%) đạt chuẩn Quốc gia mức độ I, trong đó có 2 trường đạt chuẩn mức độ II. Toàn bộ 10 trường đã có mạng Internet phục vụ giảng dạy, nhưng có tới 8/10 trường còn thiếu các phòng học chức năng chuyên dùng như phòng ngoại ngữ, âm nhạc và nhà thi đấu đa năng.

Vì sao công tác xã hội hóa giáo dục tại các xã vùng cao 135 của huyện gặp nhiều trở ngại?
Do đặc thù 3 xã thuộc Chương trình 135 có tỷ lệ hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số cao, mức sống còn khó khăn nên khả năng đóng góp tài chính hạn chế. Do đó, luận văn đề xuất hướng tiếp cận trọng tâm cho khu vực này là huy động ngày công lao động, tận dụng quỹ đất địa phương và tìm kiếm các nguồn tài trợ từ doanh nghiệp bên ngoài.

Quy mô và độ tin cậy của mẫu khảo sát trong luận văn được bảo đảm ra sao?
Luận văn tiến hành khảo sát thực chứng trên 324 khách thể gồm 24 cán bộ quản lý, 100 giáo viên và 200 phụ huynh học sinh thuộc 10 trường tiểu học. Dữ liệu được thu thập qua phiếu hỏi 5 bậc điểm, phỏng vấn sâu và đối chiếu với số liệu báo cáo của 99 lớp học với 2.698 học sinh trong 3 năm liên tiếp.

Làm thế nào để các trường giải quyết tình trạng thiếu minh bạch trong các khoản vận động tài trợ?
Luận văn khuyến nghị thực hiện nghiêm Nghị định 86/2015/NĐ-CP và Nghị quyết 18/2016/NQ-HĐND tỉnh Quảng Ninh, quy định 100% các khoản tiếp nhận tài trợ phải lập dự toán, công khai kế hoạch chi tiêu qua Hội đồng trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh, có sự phê duyệt của Phòng Giáo dục và Đào tạo trước khi triển khai.

Kết luận

• Luận văn đã hoàn thiện hệ thống lý luận vững chắc về xã hội hóa giáo dục tiểu học và quản lý nguồn lực cộng đồng tại địa bàn miền núi ven biển.
• Đánh giá trung thực, khách quan bức tranh giáo dục tiểu học huyện Đầm Hà giai đoạn 2013-2016 với 10 trường, 99 lớp học, 2.698 học sinh và tỷ lệ huy động trẻ vào lớp 1 đạt trên 99,5%.
• Nhận diện chính xác điểm nghẽn về hạ tầng khi 8/10 trường còn thiếu phòng chức năng và cơ chế phối hợp giữa nhà trường với doanh nghiệp chưa đủ mạnh.
• Đề xuất 6 nhóm biện pháp quản lý có cơ sở khoa học cao, được 324 cán bộ quản lý và giáo viên khảo nghiệm xác nhận tính cấp thiết và tính khả thi vượt trội.
• Thiết lập lộ trình cụ thể giai đoạn 2017-2020 nhằm chuẩn hóa 100% trường lớp, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một mô hình quản lý xã hội hóa giáo dục thực tiễn, dung hòa giữa yêu cầu chuẩn hóa quốc gia và điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù của địa phương khó khăn. Để đưa nghiên cứu vào ứng dụng thực tế, các nhà quản lý giáo dục, cơ sở đào tạo và cơ quan hữu quan có thể tham khảo, triển khai thí điểm các biện pháp này nhằm tạo bước đột phá cho giáo dục tiểu học trong giai đoạn đổi mới căn bản và toàn diện hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về xã hội hoá giáo dục Tiểu học Chương 2. Thực trạng công tác xã hội hoá giáo dục Tiểu học ở huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh Chương 3. Các biện pháp tăng cường công tác xã hội hoá giáo dục Tiểu học ở huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh 6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC TIỂU HỌC 1.

Lịch sử nghiên cứu vấn đề Giáo dục là một hoạt động mang tính xã hội cao, là một hình thái ý thức xã hội, đồng thời là một trong những nhân tố đánh dấu nấc thang trình độ văn minh của các thời đại trong lịch sử. Giáo dục có liên quan trực tiếp đến mỗi người và lợi ích của mọi người trong xã hội. Quan tâm, đầu tư, huy động mọi nguồn lực cho phát triển giáo dục là sách lược lâu dài của nhiều quốc gia trên thế giới. Mặc dù bản chất của giáo dục ở các nước có khác nhau nhưng đều cho thấy xã hội hóa sự nghiệp giáo dục là cách làm phổ biến, kể cả ở những nước có nền công nghiệp hiện đại - kinh tế phát triển cao.

Hoạt động xã hội hoá giáo dục đã xuất hiện và có bề dày lịch sử trong các chế độ xã hội và thể chế chính trị. Lịch sử nghiên cứu vấn đề xã hội hoá giáo dục đã có từ lâu, đó không phải là vấn đề hoàn toàn mới nếu xem xét nó về bản chất. Không chỉ ở Việt Nam mà nhiều nơi trên thế giới đều rất quan tâm đến việc xây dựng và củng cố công tác giáo dục gắn liền với phát triển cộng đồng với mục đích vì lợi ích cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống. Đây chính là các điều kiện quan trọng để phát huy các nguồn lực cho giáo dục đào tạo.

Trải qua các giai đoạn trong lịch sử, từ thời phong kiến cho đến lịch sử Việt Nam cận – hiện đại, việc chăm lo vật chất, khích lệ cổ vũ người học, tôn vinh Người Thầy trong xã hội và những trò giỏi thành đạt đã trở thành truyền thống, đạo lý tốt đẹp của Dân tộc Việt Nam ta. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, không phân biệt già, trẻ, trai, gái, cứ là người Việt Nam thì phải tham gia học tập, tham gia xoá nạn mù chữ. 7 Trong thời kỳ đổi mới, thực hiện sự nghiệp CNH-HĐH đất nước và hội nhập quốc tế, giáo dục được Đảng, Nhà nước ta coi là quốc sách hàng đầu, khẳng định giáo dục là động lực, là nguồn lực để thúc đẩy kinh tế văn hóa xã hội phát triển với phương châm: “Giáo dục là sự nghiệp của toàn dân". Tại các kỳ Đại hội Đảng, các Hội nghị của Ban chấp hành Trung ương đều khẳng định giáo dục - đào tạo là động lực, là điều kiện cơ bản để thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội; xác định “Tăng cường đầu tư cho giáo dục từ ngân sách Nhà nước và đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục - đào tạo”.

Nghị quyết Đại hội X của Đảng, vấn đề XHHGD tiếp tục được khẳng định cần phải đẩy mạnh hơn nữa. Phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường, trong điều kiện nước ta đã gia nhập tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã và đang đặt ra cho chúng ta những yêu cầu mới. Giáo dục cũng phải thay đổi để thích ứng với những điều kiện thay đổi của xã hội và thời đại. Tuy nhiên, do nước ta chịu ảnh hưởng bởi quan niệm và cách làm bao cấp trước đây đối với giáo dục và đào tạo nên tư duy quản lý vẫn chưa kịp đổi mới.

Vẫn còn phổ biến tình trạng hiểu xã hội hoá giáo dục chỉ là huy động vốn trong nhân dân. Để khắc phục quan niệm phiến diện này, cần phải hiểu xã hội hoá giáo dục ngoài việc huy động vốn còn là việc huy động tối đa nguồn lực, bao gồm nhân lực, vật lực và tài lực, trong đó quan trọng là trí tuệ và tâm huyết của nhân dân vào sự nghiệp giáo dục. Xã hội hoá giáo dục tuy là phong trào vận động nhân dân làm giáo dục, nhưng để đảm bảo tính bền vững và đảm bảo cho phong trào luôn luôn phát triển đúng hướng thì phải được đặt dưới sự quản lý của Nhà nước, phải được thể chế hoá, làm cho sự tham gia của xã hội vào công tác giáo dục được thực hiện theo những quy định có tính pháp lí, đảm bảo dân chủ và công bằng, đó chính là các biện pháp cần phải thực hiện trong quản lý công tác xã hội hoá giáo dục cũng như quản lý các nguồn lực trong xã hội hoá giáo dục. Ở nước ngoài Các công trình nghiên cứu về XHHGD ở các nước: * Ở Thái Lan Thái Lan đã và đang thực hiện chính sách đa dạng hóa các loại hình giáo dục, các loại hình trường nhằm đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế văn hóa, xã hội; thực hiện chính sách đa dạng hóa các loại hình giáo dục đào tạo nhằm nâng cao trình độ cho người lao động, bởi tỷ lệ người lao động có trình độ của Thái Lan chưa cao; thực hiện chiến lược "Học tập suốt đời - chính sách và triển vọng" để tăng cường kiến thức và sự hiểu biết và xây dựng thái độ đúng đắn về học tập suốt đời; Chỉ định cơ quan điều phối về học tập suốt đời; xây dựng kế hoạch thúc đẩy học tập suốt đời ở mọi cấp chính quyền, từ quốc gia tới địa phương; cung cấp một số loại cơ sở hạ tầng học tập; khuyến khích sự tham gia của tất cả các lĩnh vực hoặc tạo lập và thúc đẩy mạng lưới quan hệ đối tác học tập suốt đời để liên tục hợp tác và phát triển; tăng cường hợp tác giữa các mạng lưới đối tác; thúc đẩy học tập suốt đời ở mỗi gia đình.

* Ở Nhật Bản Nhật Bản luôn tích cực cải cách hệ thống giáo dục, coi trọng việc phát triển tiềm năng của con người, xây dựng hệ thống các nguyên tắc phát triển giáo dục với chính sách: Tăng cường và đa dạng hóa các nguồn đầu tư cho giáo dục. Thượng Nghị viện Nhật đã thông qua 3 dự luật về cải cách giáo dục đó là: Luật Giáo dục trường học; Luật Quản lý giáo dục địa phương và Luật Giáo dục xã hội. Nhật Bản là nước đã thành công trong việc thực hiện chính sách bình đẳng và quyền được học cho mọi người, giáo dục không phân biệt giai cấp, địa vị, tôn giáo, coi trọng việc phát hiện nhân tài và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước, nhân văn hóa môi trường giáo dục, đưa giáo dục Nhật Bản tiến kịp thế giới. 9 * Ở Mỹ Chính phủ Mỹ đã thực hiện một cuộc Cách mạng về chuẩn hóa giáo dục (Standanrds revolution).

Để làm được điều này, một trong những giải pháp mà Chính phủ quan tâm là thực hiện chủ trương đa dạng hóa, phát triển hình thức trường học công – tư. Giáo dục Mỹ đặc biệt quan tâm xây dựng nền giáo dục dựa trên nền tảng của công nghệ thông tin, xã hội tri thức để đáp ứng và đón đầu sự phát triển của kinh tế thị trường, hướng tới các mục tiêu: Mọi người đều có cơ hội học tập suốt đời, tiến tới thực hiện nền giáo dục đại chúng, với chính sách trao quyền cho địa phương quản lý giáo dục nhà trường và đa dạng hóa các loại hình giáo dục: Giáo dục chính quy, giáo dục thường xuyên, giáo dục từ xã hội, giáo dục trực tuyến. * Ở Singapore Singapore là một trung tâm thương mại, tài chính và hiện nay là trung tâm giáo dục của các nước trong khu vực, là quốc gia đảm bảo chất lượng giáo dục theo chuẩn quốc tế và khu vực. Singapore là nước thành công trong công việc phát huy nguồn lực từ xã hội và quốc tế trong việc xây dựng và phát triển hệ thống giáo dục của quốc gia.

Khẩu hiệu của toàn quốc gia là: “Nhà trường tư duy, quốc gia học tập”. Có thể khẳng định rằng, mặc dù bản chất của giáo dục ở các nước có khác nhau nhưng đều có điểm chung là huy động mọi nguồn lực và mọi điều kiện cho phát triển giáo dục. Ở những nước tiên tiến, việc quan tâm đầu tư cho giáo dục qua quá trình huy động sức mạnh của nhà nước và các tầng lớp xã hội, nâng cao mặt bằng tri thức, đưa dân trí ngang tầm thời đại để con người làm chủ nền văn minh công nghiệp và hậu công nghiệp. Ở những nước đang phát triển, việc huy động các nguồn lực cho giáo dục là phương thức tốt nhất nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, làm phong phú tài năng, trí tuệ để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Việc đầu tư đúng mức cho con người sẽ tạo tiền đề cho sự ổn định và phát triển bền vững ở các nước đang phát triển. Ở Việt Nam Ở Việt Nam, tuy thuật ngữ XHHGD mới xuất hiện nhưng tư tưởng và nội dung của nó đã có từ rất sớm, ngay từ buồi đầu giành Độc lập Dân tộc, đó là công cuộc “Diệt giặc đói”, “Xóa mù chữ” do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động. Người xác định 3 nguyên tắc cơ bản của nền Giáo dục nước nhà là: “Đại chúng hóa, Dân tộc hóa, khoa học hóa tôn chỉ phụng sự lý tưởng Quốc gia và dân chủ” [9]. Nghị định số 69/2008/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/5/2008 về chính sách khuyến khích XHH đối với các hoạt động Xã hội hoá trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường: “Xã hội hoá các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường là vận động và tổ chức sự tham gia rộng rãi của nhân dân, của toàn xã hội và sự phát triển đó nhằm từng bước nâng cao mức hưởng thụ về giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao trong sự phát triển về vật chất và tinh thần của Nhân dân”[8].

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, trong báo cáo Chính trị đã nhấn mạnh: “Phát triển Giáo dục phải thực sự là Quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền Giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập Quốc tế. Hoàn thiện cơ chế, chính sách XHH giáo dục, đào tạo trên cả 3 phương diện: Động viên các nguồn lực xã hội, phát huy vai trò giám sát của cộng đồng; Khuyến khích các hoạt động khuyến học khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, tạo điều kiện để người dân học tập suốt đời”.