Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài. Chương 2: Phân tìch một số dạng bài tập và ứng dụng Matlab thiết kế một số mô hính dạy bài tập trong phần phóng xạ và phản ứng hạt nhân. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.
Tổng quan về quá trình dạy học 1. Khái quát chung Quá trính dạy học là sự thống nhất biện chứng giữa hai yếu tố cơ bản trong quá trính dạy học: hoạt động dạy và hoạt động học [1]. Hoạt động dạy và hoạt động học có sự tác động qua lại lẫn nhau, tương hỗ lẫn nhau. Nếu thiếu một trong hai hoạt động đó thí quá trính dạy học không thể diễn ra.
Để quá trính dạy học diễn ra thực sự hiệu quả, chúng ta cần phải tình tới các yếu tố cơ bản sau: 1. Đối với người dạy Đây là hoạt động lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh. Để hoạt động dạy đạt kết quả cao thí người đạy phải: - Đề ra mục tiêu, yêu cầu phù hợp đối với người học. - Xây dựng kế hoạch hoạt động dạy sát thực.
- Tổ chức hoạt động dạy sao cho phù hợp với các đối tượng học. - Có phương pháp dạy thích hợp, nhằm kích thích tính tích cực, năng động, tự giác, chủ động sáng tạo của người học bằng cách tạo nên nhu cầu, động cơ, hứng thú, lòng ham hiểu biết… và làm cho người học ý thức được trách nhiệm cũng như nghĩa vụ của họ trong việc học. - Tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả của người học một cách khách quan. Qua đó người dạy có cơ sở điều chỉnh, sửa chữa kịp thời những hạn chế, thiếu sót của người học cũng như công tác giảng dạy của bản thân.
Đối với người học Người học là chủ thể của nhận thức, hoạt động của họ có tình quyết định tới chất lượng của hoạt động dạy học. Để hoạt động dạy học đạt hiệu quả cao thí người học phải: - Tiếp nhận nhiệm vụ, kế hoạch học tập mà giáo viên đưa ra. - Tiến hành hoạt động nhận thức với mục tiêu giải quyết nhiệm vụ học tập được đưa ra. [1] Đỗ Ngọc Đạt, Tiếp cận hiện đại hoạt động dạy học, NXB ĐH Quốc Gia, 1997.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tự điều chỉnh hoạt động học tập của mình thông qua hoạt động kiểm tra, đánh giá bản thân và sự đánh giá của giáo viên. Từ đó, điều chỉnh hoạt động học tập theo hướng tích cực hơn. Nhiệm vụ của quá trình dạy học Để đưa ra nhiệm vụ dạy học, chúng ta cần dựa trên những cơ sở: - Mục tiêu đào tạo. - Sự phát triển của khoa học công nghệ.
- Đặc điểm của học sinh và tình hình cụ thể của nhà trường. Điều khiển, tổ chức các hoạt động để học sinh nắm vững hệ thống tri thức phổ thông cơ bản, hiện đại, phù hợp với thực tiễn của đất nước về tự nhiên và xã hội, đồng thời rèn luyện cho học sinh hệ thống kỹ năng, kỹ xảo tương ứng: - Kỹ năng nắm bắt thông tin. - Kỹ năng làm việc theo nhóm. - Kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề.
- Kỹ năng tổ chức và điều khiển. - Kỹ năng tự nghiên cứu… Tổ chức, điều khiển học sinh hính thành, phát triển năng lực, phẩm chất, trì tuệ, đặc biệt là năng lực tư duy độc lập và sáng tạo. Tổ chức, điều khiển học sinh hính thành cơ sở thế giới quan khoa học, phẩm chất đạo đức nói riêng và phát triển nhân cách nói chung. Cơ sở về phƣơng pháp dạy học 1.
Phương pháp dạy học 1. Phương pháp dạy học là gì? PPDH bao gồm phương pháp dạy và phương pháp học. Phương pháp dạy là cách thức mà người dạy trính bày tri thức, tổ chức kiểm tra hoạt động nhận thức của HS. Ở đó, người dạy có thể áp dụng các phương tiện hiện đại nhằm đạt được các nhiệm vụ của dạy học.
Theo quan điểm của công nghệ dạy học, PPDH là cách thức thiết kế và thi công quá trính dạy học của người GV nhằm đạt được các nhiệm vụ dạy học. Mỗi phương pháp bao gồm các yếu tố: [2] Đỗ Ngọc Đạt, Tiếp cận hiện đại hoạt động dạy học, NXB ĐH Quốc Gia, 1997. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Mục đích dạy học được xác định trước. - Hệ thống những hành động liên tiếp tương ứng.
- Phương pháp hành động tương ứng. - Quá trình biến đổi của đối tượng bị tác động, kết quả thu được. Mối quan hệ giữa mục tiêu, nội dung, phương pháp Mục tiêu: Hướng tới đào tạo ra những người lao động tự chủ, sáng tạo, có năng lực thìch ứng nền kinh tế thị trường, có năng lực giải quyết vấn đề… Từ đó góp phần thực hiện mục tiêu “Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh”. Nội dung: Phải đảm bảo tình cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiệu quả có hệ thống, coi trọng giáo dục tư tưởng, ý thức công dân cùng việc bảo tồn và phát huy truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc sao cho phù hợp với sự phát triển về tâm lý lứa tuổi của người học.
Phương pháp: Một PPDH tốt là phương pháp phát huy được tình tìch cực, chủ động của người học, giúp người học chủ động tím hiểu nội dung mới, kiến thức mới, từ đó vận dụng những nội dung, kiến thức mới vào giải quyết vấn đề. Với phương pháp tốt, sẽ giúp cho người học “Học một biết mười”. Vậy dạy học là quá trính thiết kế, thi công của GV với HS là quá trính tự thiết kế và trực tiếp thi công dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ ìt nhiều của GV nhằm đạt chất lượng và hiệu quả trong dạy học. Thực trạng của việc dạy và học hiện nay Ngày Giáo dục luôn đưa ra khẩu hiệu “Biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo”.
Cuộc cải cách Giáo dục lần thứ hai năm 1980 đã phần nào phát huy tình tìch cực, nhằm tao ra thế hệ những người lao động sáng tạo, chủ động, làm chủ đất nước. Nhưng trên thực tế cho tới nay ở các trường THPT, phương pháp dạy và học vẫn phổ biến đơn thuần chỉ là thông báo lượng kiến thực được định sẵn trong SGK, HS học một cách thụ động. Tính trạng chung trong các trường học hiện nay phổ biến vẫn là “Thầy đọc – Trò chép” hoặc giảng bài cùng với vấn đáp mang tình tái hiện, minh họa. [3] Đặng Văn Đúc, Nguyễn Thu Hằng, Phương pháp dạy học theo hướng tích cực, NXB ĐH Sư phạm Hà Nội, 2003.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đổi mới phương pháp dạy học 1. Sự cần thiết phải đổi mới PPDH Đứng trước yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước (2000-2020), sự thách thức trên con đường cạnh tranh và hội nhập, đòi hỏi ngành Giáo dục phải tiến hành đổi mới một cách toàn diện, trong đó có sự đổi mới cơ bản về phương pháp dạy và học. Đây không chỉ là vấn đề quan tâm riêng của nước ta hiện nay, mà là vấn đề đã và đang được hầu hết các quốc gia quan tâm trong chiến lược phát triển đất nước – chiến lược phát triển nguồn nhân lực phục vụ cho các mục tiêu kinh tế và xã hội.
Định hướng đổi mới Định hướng đổi mới PPDH của ngành Giáo dục được đưa ra trong nghị quyết TW 4 khóa VII (Tháng 1/1993), nghị quyết TW 2 khóa VIII (Tháng 12/1996), được thể chế trong Luật Giáo dục (Tháng 12/1998). Khoản 2 điều 24 Luật Giáo dục ghi rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS”. Hơn nữa, nội dung đổi mới đó được Bộ Giáo dục cụ thể hóa trong chỉ thị số 15 (Tháng 4/1999). Mục đìch của đổi mới PPDH là nhằm đào tạo thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, có khả năng làm việc nhóm, làm việc độc lập, có khả năng hoạch định và giải quyết vấn đề… Nhằm thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
Phƣơng pháp dạy học tích cực 1. Khái niệm PPDH tích cực Thuật ngữ “PPDH tích cực” được dùng để chỉ những phương pháp giáo dục / dạy học nhằm phát huy tìch tìch cực, chủ động, sáng tạo của người học. PPDH tìch cực đề cập đến các hoạt động dạy và học nhằm tìch cực hóa hoạt động học tập và phát triển tình sáng tạo của người học. Trong đó các hoạt động học tập được tổ chức, được định hướng bởi GV.
Người học không thụ động, chờ đợi mà tự lực, tìch cực tham gia vào quá trính tím kiếm, khám phá, phát hiện kiến thức, vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong thực tiễn, qua đó lĩnh hội nội dung kiến thức học tập và phát triển năng lực sáng tạo. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong dạy học tìch cực, hoạt động học tập được thực hiện trên cơ sở hợp tác và giao tiếp ở mức độ cao. PPDH tìch cực không phải là một PPDH cụ thể, mà là một khái niệm bao gồm nhiều phương pháp, hính thức, kĩ thuật cụ thể khác nhau nhằm tìch cực hóa, tăng cường sự tham gia của người học, tạo điều kiện cho người học phát triển tối đa khả năng học tập, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề. PPDH tìch cực đem lại cho người học hứng thú, niềm vui trong học tập, nó phù hợp với đặc tình ưa thìch hoạt động của trẻ em.
Việc học đối với HS trở thành niềm hạnh phúc sẽ giúp các em tự tin khẳng định mính và nuôi dưỡng lòng khát khao sáng tạo. Như vậy, dạy và học tìch cực nhấn mạnh đến tình tìch cực hoạt động của người học và tình nhân văn của giáo dục. Bản chất của dạy học tìch cực là: - Khai thác động lực học tập của người học để phát triển chính họ. - Coi trọng lợi ích, nhu cầu của cá nhân để chuẩn bị tốt nhất cho họ thích ứng với đời sống xã hội.
Trong dạy và học tìch cực, mối quan hệ giữa GV với HS và HS với HS có thể được thể hiện qua sơ đồ: Sơ đồ 1.