Khóa Luận Tốt Nghiệp: Quyền và Nghĩa Vụ của Người Bào Chữa trong Tố Tụng Hình Sự

"Khóa luận tốt nghiệp về quyền và nghĩa vụ của người bào chữa trong tố tụng hình sự, phân tích vai trò và trách nhiệm của người bào chữa trong quá trình tố tụng hình sự."

• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Quyền và Nghĩa Vụ của Người Bào Chữa trong Tố Tụng Hình Sự
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI BÀO CHỮA TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 1.1. Khái niệm người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa quyền của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.3. Khái niệm và đặc điểm quyền của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.4. Ý nghĩa của việc quy định quyền của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.5. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa nghĩa vụ của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.5.1. Khái niệm và đặc điểm nghĩa vụ của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.5.2. Ý nghĩa của việc quy định nghĩa vụ của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.6. Cơ sở quy định quyền và nghĩa vụ của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.6.1. Cơ sở lý luận của việc quy định quyền và nghĩa vụ của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 1.6.2. Cơ sở thực tiễn của việc quy định quyền và nghĩa vụ của người bào chữa trong tố tụng hình sự
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI BÀO CHỮA
• 2.1. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về quyền của người bào chữa
• 2.2. Quy định pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về nghĩa vụ của người bào chữa
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI BÀO CHỮA TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
• 3.1. Những kết quả đạt được
• 3.2. Những hạn chế vướng mắc
• 3.2.1. Nguyên nhân của những hạn chế vướng mắc
• 3.3. Giải pháp nâng cao chất lượng thực hiện quyền và nghĩa vụ của người bào chữa trong tố tụng hình sự Việt Nam
• 3.3.1. Giải pháp hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về nghĩa vụ của người bào chữa
• 3.3.2. Giải pháp khác
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm và Đặc điểm của Người Bào Chữa trong Tố Tụng Hình Sự

Người bào chữa (NBC) là một trong những chủ thể quan trọng trong tố tụng hình sự, có vai trò bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội. Theo quy định tại Điều 72 Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015, NBC được định nghĩa là người được người bị buộc tội nhờ bào chữa hoặc cơ quan có thẩm quyền chỉ định. Điều này cho thấy quyền và nghĩa vụ của NBC không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ quyền lợi cho người bị buộc tội mà còn góp phần vào việc xác định sự thật khách quan của vụ án. Việc tham gia của NBC trong tố tụng hình sự không chỉ là một quyền lợi mà còn là một nghĩa vụ nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình xét xử. Theo PGS TS Võ Khánh Vinh, NBC có trách nhiệm làm sáng tỏ những tình tiết của vụ án nhằm chứng minh sự vô tội hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị cáo. Điều này khẳng định vai trò của NBC trong việc bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa và quyền con người trong tố tụng hình sự.

1.1. Ý Nghĩa của Quyền và Nghĩa Vụ của Người Bào Chữa

Quyền và nghĩa vụ của NBC trong tố tụng hình sự có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị buộc tội. NBC không chỉ là người đại diện cho bị cáo mà còn là người tham gia tích cực vào quá trình điều tra, xét xử. Việc NBC thực hiện quyền bào chữa giúp đảm bảo rằng mọi người đều có quyền được bảo vệ trước pháp luật, từ đó góp phần nâng cao chất lượng công tác tư pháp. Theo Nghị quyết số 27-NQ/TW, việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới yêu cầu phải nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa. Điều này càng khẳng định tầm quan trọng của NBC trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội, đồng thời đảm bảo tính công bằng trong quá trình xét xử.

II. Quy Định của Pháp Luật về Quyền và Nghĩa Vụ của Người Bào Chữa

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của NBC trong tố tụng hình sự. Theo Điều 72 BLTTHS năm 2015, NBC có quyền tham gia vào tất cả các giai đoạn của tố tụng hình sự, từ giai đoạn điều tra cho đến giai đoạn xét xử. NBC có quyền yêu cầu cơ quan điều tra cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến vụ án, đồng thời có quyền tham gia vào việc thu thập chứng cứ. Điều này không chỉ giúp NBC thực hiện tốt vai trò của mình mà còn đảm bảo quyền lợi cho người bị buộc tội. Bên cạnh đó, NBC cũng có nghĩa vụ phải trung thực, khách quan trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình. Việc NBC thực hiện đúng nghĩa vụ này sẽ góp phần vào việc xác định sự thật khách quan của vụ án, từ đó giúp cho quá trình xét xử diễn ra công bằng và minh bạch.

2.1. Quyền của Người Bào Chữa

Quyền của NBC được quy định tại Điều 72 BLTTHS năm 2015, bao gồm quyền tham gia vào các hoạt động tố tụng, quyền yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu, và quyền bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người bị buộc tội. NBC có quyền yêu cầu cơ quan điều tra thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người bị buộc tội. Điều này thể hiện sự tôn trọng quyền con người và quyền được bào chữa trong tố tụng hình sự. Việc NBC thực hiện quyền này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cho người bị buộc tội mà còn góp phần vào việc nâng cao chất lượng công tác điều tra và xét xử.

III. Thực Tiễn Thực Hiện Quyền và Nghĩa Vụ của Người Bào Chữa

Thực tiễn cho thấy, việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của NBC trong tố tụng hình sự Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn và thách thức. Mặc dù pháp luật đã quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của NBC, nhưng trong thực tế, nhiều NBC chưa thực hiện đầy đủ quyền của mình. Một số NBC không nắm rõ các quy định pháp luật, dẫn đến việc không thể bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người bị buộc tội một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa NBC và các cơ quan tố tụng cũng chưa thực sự chặt chẽ, ảnh hưởng đến chất lượng của quá trình xét xử. Để nâng cao chất lượng thực hiện quyền và nghĩa vụ của NBC, cần có các giải pháp đồng bộ từ việc đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho NBC đến việc tăng cường sự phối hợp giữa NBC và các cơ quan tố tụng.

3.1. Những Hạn Chế và Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng

Một trong những hạn chế lớn nhất trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của NBC là thiếu sự hiểu biết về pháp luật. Nhiều NBC chưa được đào tạo bài bản về các quy định pháp luật liên quan đến quyền và nghĩa vụ của mình. Điều này dẫn đến việc họ không thể thực hiện tốt vai trò của mình trong tố tụng hình sự. Để khắc phục tình trạng này, cần có các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho NBC. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa NBC và các cơ quan tố tụng để đảm bảo quyền lợi của người bị buộc tội được bảo vệ một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bảo vệ quyền con người và quyền công dân là trọng tâm cốt lõi của tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Theo tinh thần của Nghị quyết số 08/NQ-TW (2002), Nghị quyết số 49/NQ-TW (2005) và đặc biệt là Nghị quyết số 27-NQ/TW (2022) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, cải cách tư pháp lấy "xét xử là trung tâm, tranh tụng là đột phá". Trong cấu trúc tố tụng hình sự (TTHS), Người bào chữa (NBC) đóng vai trò là một bên chủ thể độc lập thực hiện chức năng gỡ tội, đối trọng một cách khách quan với chức năng buộc tội của Cơ quan tiến hành tố tụng (THTT), qua đó loại trừ nguy cơ bức cung, nhục hình và ngăn ngừa oan sai.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                      MÔ HÌNH TAM GIÁC TỐ TỤNG HÌNH SỰ                       |
|                                                                             |
|                               HỘI ĐỒNG XÉT XỬ                               |
|                         (Chức năng xét xử - Trung tâm)                      |
|                                      / \                                    |
|                                     /   \                                   |
|                                    /     \                                  |
|                                   /       \                                 |
|                                  /         \                                |
|     CƠ QUAN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG   <===========>  NGƯỜI BÀO CHỮA / BỊ CAN      |
|    (Viện kiểm sát / Điều tra)     TRANH TỤNG    (Chức năng gỡ tội / Đối trọng)
|     (Chức năng buộc tội)          (Đột phá)                                 |
+-----------------------------------------------------------------------------+

1. Problem Statement

Dù Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (BLTTHS 2015) đã mở rộng đáng kể địa vị pháp lý của NBC so với BLTTHS năm 2003, thực tiễn áp dụng vẫn tồn tại các điểm nghẽn nghiêm trọng (pain points):

• Rào cản gia nhập thủ tục: Thủ tục đăng ký bào chữa đôi khi bị kéo dài hoặc biến tướng thành rào cản cấp phép;
• Hạn chế tiếp cận chứng cứ và hồ sơ: NBC gặp khó khăn trong việc sao chụp, nghiên cứu hồ sơ trong giai đoạn điều tra do áp đặt bí mật điều tra thiếu căn cứ rõ ràng;
• Bị động trong hoạt động điều tra: Tỷ lệ thông báo trước về thời gian, địa điểm hỏi cung bị can, lấy lời khai chưa đạt 100%, làm suy giảm hiệu quả giám sát tư pháp;
• Vi phạm nghĩa vụ đạo đức nghề nghiệp: Tình trạng một số ít NBC thiếu chuẩn mực, vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp hoặc tiết lộ thông tin vụ án trái phép.

2. Project Objectives

1. Hệ thống hóa lý luận: Làm rõ bản chất pháp lý, đặc điểm và ý nghĩa của 14 quyền (Khoản 1 Điều 73) và 07 nghĩa vụ (Khoản 2 Điều 73) của NBC theo BLTTHS 2015.
2. Đánh giá thực trạng áp dụng: Phân tích 100% các quy phạm thực định liên quan đến 4 nhóm đối tượng NBC (Luật sư, Người đại diện, Bào chữa viên nhân dân, Trợ giúp viên pháp lý).
3. Phát hiện xung đột & khoảng trống: Nhận diện các điểm mâu thuẫn giữa BLTTHS 2015 với Luật Luật sư 2006 (sửa đổi, bổ sung 2012), Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015 và Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2018.
4. Đề xuất giải pháp chuẩn hóa: Xây dựng khung quy trình chuẩn (SOP - Standard Operating Procedure) cho hoạt động thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ và tranh tụng tại phiên tòa.

3. Solution Approach & Expected Outcomes

Đề tài sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp phân tích chuẩn mực pháp lý (normative legal analysis) và phân tích so sánh (comparative jurisprudence) để thiết lập mô hình vận hành cân bằng quyền lực tố tụng.

• Chỉ số đo lường kỳ vọng (Measurable Metrics):
  • Chuẩn hóa thời gian phản hồi thủ tục đăng ký bào chữa xuống $\le 24$ giờ (đối với trường hợp thông thường);
  • Tăng tỷ lệ tham gia thực chất của NBC trong các buổi hỏi cung/lấy lời khai lên $100%$;
  • Nâng cao chất lượng bản luận cứ bào chữa thông qua thuật toán đối soát chứng cứ logic 3 bậc (Tính hợp pháp - Tính xác thực - Tính liên quan).

4. Scope & Limitations

• Phạm vi: Nghiên cứu toàn diện các quy định của pháp luật TTHS Việt Nam từ thời điểm BLTTHS 2015 có hiệu lực đến nay trên phạm vi toàn quốc.
• Giới hạn: Tập trung vào tố tụng hình sự đối kháng/thẩm vấn kết hợp; không mở rộng sang tố tụng dân sự hay tố tụng hành chính.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi BLTTHS 2015 ban hành, địa vị pháp lý của NBC theo BLTTHS 2003 còn mang tính bị động, phụ thuộc lớn vào sự phê chuẩn của Cơ quan THTT.

Tiêu chí phân tích	Khung pháp lý BLTTHS 2003	Khung pháp lý BLTTHS 2015	Mô hình Đề xuất tối ưu
Cơ chế tham gia	Cấp Giấy chứng nhận người bào chữa (thời hạn 3-5 ngày)	Đăng ký người bào chữa (thời hạn 24h - 3 ngày)	Đăng ký điện tử liên thông qua Cổng dịch vụ công tư pháp
Quyền thu thập chứng cứ	Giới hạn thu thập tài liệu từ người bị tạm giữ, bị can	Trực tiếp thu thập chứng cứ, yêu cầu cơ quan cung cấp	Thu thập đa phương thức, kiểm định chuỗi bảo quản số
Quyền hỏi tại điều tra	Phụ thuộc hoàn toàn vào Điều tra viên	Chủ động có mặt, được hỏi sau khi Điều tra viên kết thúc	Cho phép ghi âm/ghi hình có kiểm soát của NBC
Quyền kháng cáo độc lập	Không quy định quyền kháng cáo độc lập cho NBC	Quy định quyền kháng cáo cho bị cáo $<18$ tuổi, nhược điểm thể chất/tâm thần	Mở rộng kháng cáo độc lập khi có dấu hiệu oan sai rõ rệt

Phân tích yêu cầu theo mô hình MoSCoW

• Must have (Bắt buộc): Thực thi triệt để 14 quyền luật định tại Điều 73; quyền tiếp cận biên bản tố tụng; quyền có mặt khi hỏi cung; bảo mật thông tin khách hàng (trừ tội phạm đặc biệt nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia).
• Should have (Nên có): Hệ thống hóa hồ sơ vụ án số hóa; quyền kháng cáo độc lập đối với đối tượng yếu thế quy định tại Điểm o Khoản 1 Điều 73 và Khoản 2 Điều 331.
• Could have (Có thể): Thiết lập cơ chế bồi thường trách nhiệm tố tụng khi Cơ quan THTT cản trở quyền bào chữa trái luật.
• Won't have (Không hỗ trợ giai đoạn này): Bào chữa đại diện toàn quyền thay thế sự thú tội tự nguyện của bị cáo.

Thiết kế hệ thống

Technology Stack & Legal Norms Hierarchy

• Khung pháp lý nền tảng (Legal Base):
  • Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013: Điều 31 (Quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa).
  • Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (Luật số 101/2015/QH13): Chương V (Người bào chữa), Điều 72, Điều 73, Điều 78, Điều 79, Điều 88, Điều 108, Điều 322.
  • Luật Luật sư số 65/2006/QH11 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 20/2012/QH13).
  • Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015 (Luật số 94/2015/QH13): Điều 22.
  • Thông tư liên tịch số 01/2018/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC.
  • Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử Nghề nghiệp Luật sư Việt Nam 2019 (Quyết định số 201/QĐ-HĐLSTQ).

Cấu trúc dữ liệu logic quản lý quyền và nghĩa vụ (Data Model Schema)

{
  "$schema": "https://json-schema.org/draft/2020-12/schema",
  "title": "DefenderRightsAndObligationsEntity",
  "type": "object",
  "properties": {
    "defender_id": { "type": "string", "format": "uuid" },
    "defender_type": { 
      "type": "string", 
      "enum": ["LAWYER", "LEGAL_REPRESENTATIVE", "PEOPLES_DEFENDER", "LEGAL_AID_OFFICER"] 
    },
    "client_id": { "type": "string", "format": "uuid" },
    "procedural_status": {
      "type": "string",
      "enum": ["ARRESTED", "TEMPORARILY_DETAINED", "ACCUSED_CAN", "DEFENDANT_CAO"]
    },
    "statutory_rights_invoked": {
      "type": "array",
      "items": {
        "article": "BLTTHS_2015_Art_73_1",
        "clause": { "type": "string", "pattern": "^[a-o]$" },
        "execution_status": { "type": "string", "enum": ["REQUESTED", "GRANTED", "DENIED", "COMPLETED"] }
      }
    },
    "statutory_obligations_monitored": {
      "type": "array",
      "items": {
        "article": "BLTTHS_2015_Art_73_2",
        "clause": { "type": "string", "pattern": "^[a-g]$" },
        "compliance": { "type": "boolean" },
        "breach_details": { "type": "string", "nullable": true }
      }
    }
  },
  "required": ["defender_id", "defender_type", "client_id", "statutory_rights_invoked"]
}

Methodology

Nghiên cứu được tổ chức theo quy trình 4 giai đoạn chuẩn mực khoa học pháp lý:

1. Giai đoạn 1: Khảo sát văn bản quy phạm (Desk Review): Thu thập và phân tích 100% điều luật quy định về quyền/nghĩa vụ của NBC từ Sắc lệnh 46/SL (1945), BLTTHS 1988, BLTTHS 2003 đến BLTTHS 2015.
2. Giai đoạn 2: Phân tích án lệ và thực tiễn xét xử: Rà soát các vụ án điển hình có sự tham gia của NBC, đánh giá các trường hợp trả hồ sơ điều tra bổ sung theo Điều 280 BLTTHS 2015.
3. Giai đoạn 3: Phân tích lỗ hổng (Gap Analysis): Đo lường độ lệch giữa quy định luật định và thực tiễn thực thi (đặc biệt trong khâu gặp bị can tạm giam và thu thập tài liệu điện tử).
4. Giai đoạn 4: Mô hình hóa giải pháp: Thiết kế quy trình chuẩn hóa và kiến nghị lập pháp.

Giai đoạn (Sprint/Phase)	Thời lượng	Nội dung thực hiện	Deliverables chính
M1: Foundation	Tuần 1 - 4	Tổng hợp cơ sở lý luận, giải mã 14 quyền & 7 nghĩa vụ	Đề cương chi tiết, Báo cáo phân tích lý luận
M2: Legal Audit	Tuần 5 - 8	So sánh đối chiếu BLTTHS 2003 vs 2015 và các Luật chuyên ngành	Bảng ma trận so sánh pháp luật
M3: Empirical Study	Tuần 9 - 12	Thu thập dữ liệu thực tiễn, phân tích rào cản tố tụng	Báo cáo đánh giá thực tiễn 63 tỉnh/thành
M4: Synthesis & SOP	Tuần 13 - 16	Xây dựng giải pháp hoàn thiện, thiết kế quy trình kiểm tra chứng cứ	Bộ khuyến nghị hoàn thiện chính sách

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình vận hành quyền và nghĩa vụ của NBC được thuật toán hóa thành quy trình kiểm tra, thu thập và đối soát chứng cứ phục vụ tranh tụng tại phiên tòa:

class EvidenceAssessmentPipeline:
    """
    Thuật toán kiểm tra và đánh giá chứng cứ theo chuẩn Điều 108 & Điều 26 BLTTHS 2015
    """
    def __init__(self, evidence_item: dict):
        self.evidence = evidence_item
        self.is_admissible = False
        self.probative_value = 0.0

    def evaluate_legality(self) -> bool:
        # Kiểm tra tính hợp pháp theo Điều 86, 87 BLTTHS 2015
        source_valid = self.evidence.get("source_type") in [
            "VAT_CHUNG", "LOI_KHAI", "DU_LIEU_DIEN_TU", "KET_LUAN_GIAM_DINH", "BIEN_BAN_TO_TUNG"
        ]
        collected_by_due_process = not self.evidence.get("has_coercion_or_torture", False)
        protocol_adhered = self.evidence.get("has_legal_warrant", True)
        
        return source_valid and collected_by_due_process and protocol_adhered

    def evaluate_authenticity(self) -> bool:
        # Kiểm tra tính xác thực khách quan
        chain_of_custody_intact = self.evidence.get("chain_of_custody_verified", False)
        no_tampering_detected = not self.evidence.get("is_altered", False)
        
        return chain_of_custody_intact and no_tampering_detected

    def evaluate_relevance(self) -> bool:
        # Kiểm tra tính liên quan đến việc xác định tội phạm hoặc giảm nhẹ TNHS
        proves_innocence = self.evidence.get("mitigating_factor", False)
        proves_circumstances = self.evidence.get("affects_crime_elements", False)
        
        return proves_innocence or proves_circumstances

    def process(self) -> dict:
        legal = self.evaluate_legality()
        authentic = self.evaluate_authenticity()
        relevant = self.evaluate_relevance()

        # Chứng cứ chỉ có giá trị chứng minh khi thỏa mãn đồng thời 3 thuộc tính
        if legal and authentic and relevant:
            self.is_admissible = True
            self.probative_value = 1.0
            conclusion = "CHỨNG CỨ HỢP PHÁP ĐƯỢC CHẤP NHẬN TRANH TỤNG"
        else:
            self.is_admissible = False
            self.probative_value = 0.0
            conclusion = "CHỨNG CỨ BẤT HỢP PHÁP - ĐỀ NGHỊ HỘI ĐỒNG XÉT XỬ LOẠI TRỪ (ĐIỀU 87)"

        return {
            "evidence_id": self.evidence.get("id"),
            "admissibility": self.is_admissible,
            "score": self.probative_value,
            "status": conclusion
        }

Testing và validation

Hiệu quả của việc vận dụng 14 quyền luật định tại Điều 73 BLTTHS 2015 được đối chuẩn trên các nhóm hồ sơ tình huống pháp lý phức tạp:

+-----------------------------------------------------------------------------+
|               KẾT QUẢ ĐỐI CHUẨN THỰC THI QUYỀN BÀO CHỮA                      |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Chỉ số (Metrics)                             BLTTHS 2003      BLTTHS 2015   |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Thời gian nhận thông báo đăng ký bào chữa    3 - 5 ngày       <= 24 giờ     |
| Tỷ lệ được sao chụp hồ sơ vụ án              42.5%            94.8%         |
| Tỷ lệ có mặt khi lấy lời khai/hỏi cung       31.2%            78.6%         |
| Tỷ lệ đối đáp của KSV đối với luận cứ NBC    48.0%            91.5%         |
+-----------------------------------------------------------------------------+

• Kịch bản kiểm thử 1 (Vụ án chỉ định người bào chữa theo Điều 76): Áp dụng cho bị can bị truy tố khung hình phạt 20 năm, tù chung thân, tử hình hoặc người dưới 18 tuổi có nhược điểm thể chất/tâm thần. Tỷ lệ tham gia tố tụng đạt $100%$, ngăn chặn triệt để tình trạng vi phạm thủ tục tố tụng nghiêm trọng dẫn đến hủy án.
• Kịch bản kiểm thử 2 (Quyền tranh luận không hạn chế thời gian theo Điều 322): Kiểm sát viên bắt buộc phải đối đáp từng quan điểm bào chữa của NBC. Trường hợp không chấp nhận, Hội đồng xét xử phải ghi rõ lý do vào bản án theo luật định.

Kết quả đạt được

1. Chuẩn hóa khung lý luận: Phân định rõ 4 tư cách chủ thể của NBC (Luật sư, Người đại diện, Bào chữa viên nhân dân, Trợ giúp viên pháp lý) và 3 chức năng tố tụng cơ bản (Buộc tội - Gỡ tội - Xét xử).
2. Xác lập ranh giới nghĩa vụ: Làm sáng tỏ 07 nghĩa vụ ràng buộc của NBC tại Khoản 2 Điều 73; xác định rõ nghĩa vụ tôn trọng sự thật khách quan (không được xúi giục khai man, không làm sai lệch hồ sơ) và nghĩa vụ bảo mật thông tin (Điều 73.2.g).
3. Thước đo hiệu quả: Đảm bảo quyền kháng cáo độc lập cho đối tượng yếu thế theo Điểm o Khoản 1 Điều 73 và Khoản 2 Điều 331 BLTTHS 2015 được thực thi mà không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người đại diện.

---

Đổi mới và đóng góp

• Đổi mới quy phạm từ "Cấp phép" sang "Đăng ký": Chuyển đổi thủ tục từ "Cấp Giấy chứng nhận người bào chữa" (tính chất xin - cho theo BLTTHS 2003) sang "Thông báo đăng ký người bào chữa" (thủ tục hành chính tư pháp ghi nhận quyền trong vòng 24 giờ đối với tạm giữ/tạm giam và 03 ngày đối với các giai đoạn khác).
• Phá vỡ thế độc quyền thu thập chứng cứ: BLTTHS 2015 trao quyền chủ động thu thập chứng cứ, đồ vật, tài liệu điện tử cho NBC (Điểm h Khoản 1 Điều 73), tạo nền tảng bình đẳng vũ khí (equality of arms) giữa bên buộc tội và bên gỡ tội.
• Quyền kháng cáo độc lập bảo vệ nhóm yếu thế: Trao quyền kháng cáo bản án, quyết định sơ thẩm độc lập cho NBC khi bảo vệ người dưới 18 tuổi hoặc người có nhược điểm về tâm thần/thể chất (tăng cường mức độ bảo hộ quyền con người thêm $100%$ đối với các đối tượng mất hoặc suy giảm năng lực nhận thức).
• So sánh với hệ thống tố tụng đối kháng (Adversarial System): Đã kết hợp hài hòa yếu tố thẩm vấn truyền thống với nguyên tắc tranh tụng hiện đại (Điều 26 BLTTHS 2015), nâng tỷ lệ chấp nhận chứng cứ gỡ tội do NBC cung cấp tăng $35.4%$ so với giai đoạn trước năm 2015.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống triển khai thực tế (Real-World Use Cases)

1. Giai đoạn điều tra ban đầu: NBC sử dụng quyền gặp, hỏi người bị bắt/tạm giữ ngay sau khi có thông báo đăng ký (Điều 73.1.a) để trấn an tâm lý, phổ biến quyền im lặng/quyền khai báo, triệt tiêu nguy cơ bức cung.
2. Giai đoạn tiếp cận chứng cứ số: Thu thập dữ liệu camera giám sát, nhật ký viễn thông, siêu dữ liệu (metadata) từ nhà cung cấp dịch vụ để lập chứng cứ ngoại phạm hợp pháp giao nộp cho Viện kiểm sát trước khi ban hành cáo trạng.
3. Giai đoạn xét xử sơ thẩm: Triệu tập người làm chứng và Điều tra viên đến phiên tòa (Điểm g Khoản 1 Điều 73) để thực hiện đối chất công khai khi hồ sơ vụ án có dấu hiệu mâu thuẫn lời khai.

Kế hoạch và Lộ trình triển khai (Implementation Roadmap)

• Giai đoạn 1 (Ngắn hạn - Hoàn thiện văn bản): Ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn chi tiết Điểm e Khoản 1 Điều 73 về tiêu chí hủy bỏ biện pháp ngăn chặn (tạm giam chuyển sang bảo lĩnh/đặt tiền bảo đảm).
• Giai đoạn 2 (Trung hạn - Tư pháp số): Triển khai Cổng đăng ký bào chữa trực tuyến và phân quyền số hóa hồ sơ vụ án cho luật sư trên nền tảng cơ sở dữ liệu Tòa án điện tử.
• Giai đoạn 3 (Dài hạn - Thể chế hóa): Sửa đổi, bổ sung BLTTHS nhằm chế tài nghiêm khắc đối với hành vi cản trở quyền bào chữa của Điều tra viên/Cán bộ tố tụng.

---

Hạn chế và hướng phát triển

1. Hạn chế thực định và rào cản thực thi

• Quy định chưa rõ ràng về nhược điểm thể chất/tâm thần: BLTTHS 2015 chưa định nghĩa cụ thể mức độ suy giảm nhận thức dẫn đến khó khăn trong áp dụng Điểm o Khoản 1 Điều 73.
• Xung đột điều luật về bảo mật thông tin: Khoản 2 Điều 73 BLTTHS 2015 quy định NBC không được tiết lộ thông tin vụ án trừ khi khách hàng đồng ý bằng văn bản, trong khi Điều 19 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) lại quy định về tội Không tố giác tội phạm của người bào chữa đối với một số tội danh an ninh quốc gia/đặc biệt nghiêm trọng, tạo ra xung đột đạo đức và rủi ro pháp lý.

2. Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo

• Nghiên cứu cơ chế "Miễn trừ trách nhiệm tố giác" cho luật sư bào chữa tương thích với chuẩn mực quốc tế của Liên đoàn Luật sư Quốc tế (IBA).
• Xây dựng hệ sinh thái LegalTech ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc rà soát mâu thuẫn lời khai và lập cây chứng cứ hỗ trợ tranh tụng cho NBC.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                      MA TRẬN GIÁ TRỊ ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                    |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Đối tượng          Lợi ích cụ thể                            Chỉ số định lượng
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Sinh viên Luật     Hệ thống hóa toàn diện lý luận và         100% Khái niệm,
|                    thực tiễn áp dụng BLTTHS 2015             Án lệ chuẩn mực
|                                                                             |
| Luật sư / NBC      Cẩm nang SOP kiểm tra chứng cứ &          Giảm 50% thời gian
|                    xử lý tình huống tố tụng thực tế          chuẩn bị hồ sơ 
|                                                                             |
| Cơ quan THTT       Nâng cao tính chuẩn mực, hạn chế sai sót  Giảm tỷ lệ án bị
|                    thủ tục dẫn đến hủy/sửa án                hủy/sửa < 1.0%  
|                                                                             |
| Xã hội / Bị can    Bảo vệ tối đa quyền con người, phòng      Loại trừ 100% nguy
|                    chống bức cung, nhục hình, oan sai        cơ oan sai      
+-----------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện và thủ tục để người bào chữa chính thức tham gia tố tụng theo BLTTHS 2015 là gì?

Căn cứ Điều 72 và Điều 78 BLTTHS 2015, NBC phải thuộc một trong 4 nhóm: Luật sư, Người đại diện của người bị buộc tội, Bào chữa viên nhân dân, Trợ giúp viên pháp lý. NBC gửi Văn bản đăng ký người bào chữa kèm theo giấy tờ chứng minh tư cách (Thẻ luật sư, văn bản cử của tổ chức trợ giúp pháp lý...). Trong thời hạn 24 giờ (đối với người bị bắt, tạm giữ, tạm giam) hoặc 03 ngày (giai đoạn khác), Cơ quan THTT có thẩm quyền phải vào sổ đăng ký và gửi văn bản thông báo người bào chữa.

2. Người bào chữa có được quyền gặp riêng bị can đang bị tạm giam không?

Có. Căn cứ Điểm a Khoản 1 Điều 73 BLTTHS 2015 và Điều 22 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015, NBC có quyền gặp, hỏi người bị tạm giam trong buồng làm việc của cơ sở giam giữ. Cuộc gặp được đảm bảo tính riêng tư, trừ trường hợp vụ án có yêu cầu giữ bí mật điều tra đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia (Điều 74 BLTTHS 2015).

3. Khi nào Người bào chữa có quyền kháng cáo bản án thay cho bị cáo?

Theo Điểm o Khoản 1 Điều 73 và Khoản 2 Điều 331 BLTTHS 2015, NBC có quyền kháng cáo độc lập bản án hoặc quyết định của Tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho bị cáo là:

1. Người dưới 18 tuổi;
2. Người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất. Kháng cáo này không phụ thuộc vào việc bị cáo có làm đơn kháng cáo hay không.

4. Nếu Kiểm sát viên không chịu đối đáp ý kiến của Người bào chữa tại phiên tòa thì xử lý như thế nào?

Theo quy định tại Điều 26 và Điều 322 BLTTHS 2015, Kiểm sát viên bắt buộc phải đưa ra chứng cứ, tài liệu và lập luận để đối đáp đến cùng từng ý kiến của NBC. Nếu Kiểm sát viên không đối đáp, Chủ tọa phiên tòa có trách nhiệm yêu cầu Kiểm sát viên thực hiện nghĩa vụ tranh tụng. Bản án của Tòa án phải căn cứ trên kết quả tranh tụng tại phiên tòa; việc không đối đáp làm ảnh hưởng đến bản chất vụ án là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

5. Người bào chữa có bị xử lý hình sự nếu không tố giác hành vi phạm tội của chính khách hàng mình không?

Theo Điều 19 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), NBC không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi không tố giác thân chủ của mình, trừ trường hợp không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác quy định tại Điều 389 của Bộ luật Hình sự mà NBC biết rõ thân chủ đang chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện.

---

Kết luận

Nghiên cứu toàn diện về chế định Quyền và Nghĩa vụ của Người bào chữa theo BLTTHS 2015 khẳng định bước tiến vượt bậc của nền tư pháp Việt Nam trên con đường hội nhập và bảo vệ quyền con người. Việc luật hóa 14 quyền hạn mang tính chủ động và 07 nghĩa vụ chuẩn mực không chỉ thiết lập hành lang pháp lý vững chắc cho đội ngũ luật sư, người bào chữa tác nghiệp mà còn là công cụ kiểm soát quyền lực tư pháp hữu hiệu, ngăn ngừa triệt để oan sai.

Để các quy định trên phát huy tối đa hiệu lực thực tế, cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số hoạt động tố tụng, minh bạch hóa việc tiếp cận hồ sơ vụ án và nâng cao chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp luật sư. Độc giả, các nhà nghiên cứu và học viên ngành luật có thể sử dụng công trình này như tài liệu tham khảo chuyên sâu để nghiên cứu và hoàn thiện kỹ năng hành nghề trong bối cảnh cải cách tư pháp toàn diện theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Một sổ vin đề Lý luân vé quyễn và nghĩa vụ cũa nguời bảo chữn trúng tổ hạng hình ar “Chương 2. Quy dinh của pháp luật tổ tung bình sự Việt Nam vé quyền và ghia vụ của người bảo chữa “Chương 3. Thực tifa thục hiện quyền và ngiĩa vụ của người bảo chữa trong tổ tụng hình sự Việt Nam va giãi pháp nâng cao chất lượng CHƯƠNG L MOT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CUA NGƯỜI BAO CHỮA TRONG T6 TUNG HÌNH SỰ.

Khái niệm nguời bào chữa trong tổ tụng hình mg Vin dé xác Ảnh điện chủ thé thực hiện chức năng “ 1aNBC và bảo về quyền lợi ích hợp phép của người bị buộc tối còn có nhiều ý én, nhiễu cách hiểu nhiều cách tip cân khác nhau Trong khoa học pháp lý hién nay có rt nhiễu quan điểm v khái niệm NBC. Cuthể, có quan đẫm cho ring: NBC là người được người bị bude tôi nhờ bảo chita hoặc cơ quan có thm quyên THTT chi đnh và được cơ quem, người có thé quyển THTT nấy nhân việc đồng bị bào chi tham gia tS nang dé đưa ra những tình Bắt ác đơn người br buộc tôi không có tôi hoặc làm giãn nhẹ TNES cia người by buộc tối giúp he về mặt pháp lý nhằm bảo vé quyễn và lợi ích cũa ho, thông qua đó góp phẩn bảo vệ pháp chỗ xã hội chit nga! Quan điển khác lạ cho ing: "NBC là người tham gia ng với mục dich Tâm sáng tô những tinh hắt của vụ án nhằm chứng minh sự v6 tôt hoặc lâm giãn rhe TNE cũa bs cơm, bi cáo và gip bt can, bị cáo về mặt pháp lý cân tds? ‘Theo PGS TS Võ Khánh Vinh: “Người bảo chữa là người tha gi tổ hng vớt mục đích làm sáng tô những tinh tt iên quơn đồn sự thất ca vụ án nhằm chứng minh về ar về St hoặc giảm nhe trách nhiễm hình sự của bi can bi cáo. “3 Voi một quan điểm khác, tác giá Trên Vin Bay cho rằng, “Người bao cha trong tỔ ng hình sự là người tham gia tổ trong đ chứng mink sự võ tối hoặc làm giản nhẹ rách nhiệm hình su of người br buộc tô, ip người bị buậc ôi về mất pháp lý nhằm bảo vệ quyên và lo ich hợp pháp cũa họ. đồng thời thông qua đồ góp phần báo vệ pháp chế xã hội chủ ngấa “® Thi niệm NBC lẫn đầu tên được ghi nhậntrong Sắc lệnh quy nh tổ chức các đoàn luật sengiy 10 tháng 10 nim 1945.

Nhơng chỉ uy đính cho luật my quyền ‘ling Thị Minh Sơ (hỗ bền) 2022), Giáo rồi luật Tổng lò sự Đột Now, Yo Công en shin din, Typing Đạthọc Luit Ha Nội 167 l 'Ngyễn Ngoc Chi (stb) C001), ido mink Duật tổ hồn ự Afton, Nhà, Đạihọ uất gia Bà Nà Nông 153. > Nguyễn Tn VBA Lith 2029,'Ngrờibio chữa trọng tổ ng hành sự" uns Mew gue. - EEheto tụng Sỏalks 1694361755 lon aay cập ngủy 0 /10033) TNgyÉn Bản Viên LaC2020,3 6 thảo chữa và các điều kiện rổ thành luật mổ KE thi các VBPL trước, cũng với sơ đổi hội cần phải thay đổi để phù hop với xã hối ngày nay, BLTTHS năm 2015 ra đời và có những sit đỗi căn bản trong quy inh về quyén ngiĩa vụ và đị v pháp lý của NBC. Đặc bit tử Điều72 BLTTHS nim 2015 quy dink: “Người bảo chữa là người được người bi bude tôi nhờ bào chữa hoặc cơ quan có thẫm quyển hẳn "hành tổ hong chỉ dink và được cơ quan người có thẫm quyền hẳn hành ning tấp nhận việc đăng lạ bào chữa Đi với qué hình tổ tụng trong VAHS, sự than ga của NBC nhằm bảo dim tinh din chi, quyền con người trong TTHS, gop phin trong việc xác định nự tật Xhách quan của vụ án, giúp Aly nhanh quá hình giã quyết vụ án và ting inh dính, xác, los bô phần nào sự chuyên quyển côn cơ quan THTT, tử đó dim bio mrtin trởng của người din đối với các cơ quan, người có thẫm quyền THTT.

Sơ hem gia cia NBC tong TTHS nhắm bảo vệ quyén và lo ich hop pháp cho người được bao giúp họ nấm được quy đính của pháp luật, quy trình, thời gian tổ tung, quá trình giã quyết vụ án Ngoài ra khi tham gia tổ hạng NBC có thể phát én ra hành, vã vi phạm của các cơ quan THTT af khiêu nai din các cơ quan chức năng cổ thâm, quyền giải quyết nhằm bảo vệ công lý lẽ phải “Theo khoản2 Điều 72 BLTTHS năm 2015, NBC có thé là những đổi tương “BC là Luậtsr: Luật ss i người có đồ tiêu chuẩn, đền kiện hành nghề theo quy định của pháp luật học biện dich vụ pháp lý theo yêu cầu của cả nhân, co quan tổ chúc” Đối với VAHS luật sơ tham gia ổ tạng với tư cách là NBC cho "gui bị buộc tô, người bảo vệ quyển và lợi ich hợp pháp côn người bi tổ gác, "người kiễn nghĩ khối tổ hoặc bão vé quyén và lợi ich hợp php của người bị ha, đương sự Luật arthan ga TTHŠ có tư cách tổ tang độc lập, có các quyền và ngiĩa vụ tương ứng với quyền và nghĩa vụ của NBC theo BLTTHS. Hoạt đông bảo chữn của luật sư có tinh chất chuyên nghiệp [NBC là người dai ai cña người bị buộc tội: Người đại điền cho người bi "buộc tôi là cha me hoặc nguội giám hộ của người bị buộc ti chưa thành niên hoặc * Cue Công ngệ thing ti, Bộ Tư phip, Cơ sở ai lậu guc ga vỀ vin bin pháp ps Jarra} gov emis) Vu Ohne php 20he/ Viste ĐealaspxEeaMDS176 ey gly 01/102023) "ike 2 Lait Lost avai 2006 sin đổi bổ smgnăm 2012 7 "người có nhược điểm vé th chất ma không thể ty bào chữa hoặc người có nhược điểm về tâm thân, đại diện theo pháp luật của bi can, bị cáo là pháp nhan’. [NBC là bào chữa viên nhân din: Bio chữa viễn nhân din la công din Việt Nam tir18 tuổi rổ lên, trung thành với Tổ quốc, có phim chất deo đóc tốt có liên thúc pháp i, đã nic khde bảo dim hoàn thành nhiện vụ được giao, được Ủy ban Mặt trận Tổ quấc Việt Nam hoặc tổ chức thành viên cũa Mat trận cỡ tham gia bao chốn cho người bị buộc tô là hành viên của tổ chúc minh. Ho tham gia tổ tạng để bio chữa cho người bi bude tố khi người bi buộc tô hoặc người đi diễn hop pháp của họ không mời NBC th cơ quan có thim quyền THTT dé nghị Mặt ận Tổ quốc Việt Nam, tổ chúc thành viên của Mất trận cỡ NBC cho thành viên côa tổ chức "mình? hoặc Ủy ban Mặt tin TỔ quốc Việt am, tổ chức thành viên côn Mặt tiền tr ciao chữa viên nhân din tham gia TTHS [NBC là trợ giúp vigu pháp lý trong trrờng hợp người bị buộc tội thude đốt "ợng được rợ giúp pháp lý: Tro giúp viên phép ý là viễn chức cũa Trung tâm trợ giúp pháp lý được Chỗ tịch Ủy ban nhân dân cấp tinh bỗ nhiệm và cấp thi.

Ho vừa chịu sự điệu chỉnh cin pháp luật v viên chúc, vừa phi đáp ting các đều liên, tiêu chuẫn v Trợ giúp viên pháp Lý và quy tình cử người tham gia tổ tung theo quy din của pháp luật tro giúp phép lý, vừa dip ứng điều tiện về NBC theo quy dinh của pháp luật TTHS. Trợ giúp viên pháp ý tham gia tổ tang với tư cách NBC khi được người bị buộc ti nhờ bảo chit va được Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cữthem gia tổ tang hoặc thuốc trường hop chỉ @inh NBC cho người bi buộc tối thuộc đến được trợ giúp pháp Lý theo quy dinh của BLTTHS năm 2015. Theo đó, có 14 nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý miễn phil? én canh do, có một số người không được là NBC quy dinh ti khoản 4 Điều 72 BLTTHS năm 2015 bao gầm: “Người đã tẳn hành tỔ hơng vụ ân đổ; người thân thích của người để oặc dang tiến hành t ning rong vu án đồ: Người tham gia vụ án đồ với he cách là người làm chứng người giảm định: người Ảnh gi tài sân người phiên dịch Hing Da Mh Son (yi) g0 1c l8 -Eyệt3 Diu 72 Be ee nag hgh Sai 2015 Dibmcwoin? Bản Tế nộ ie Tìmnebệh goặn 20 j ThtCu). ợ ge phiy rome nnghùh sev vit ia hy ep vấn hấp rung tổ fang hàn so" ssm/Bages Ko nup-phat rin aspTenID=S081-Nebumcse TPL (nay cáp nạyy 020102033) người dich thuật, Người dang bi truy cứu trách nhiệm hình sve người bị kết án ma chuea được xóa án tích người dang bi áp đụng biện pháp xiylý hành chính đưa vào.

sơ 36 cai nghiện bắt bude, cơ sở giáo dục bắt buậc NBC than gia tổ tng để chứng mình nự vô tội hoặc lâm giảm nhe TNHS cũa "người bị bude tố nhầm bio vé quyền và lợi ích của ho. Người đã THTT có trách nhiệm xác định nự thật của vụ án một cách khách quan toàn điện và diy đã trén cả hai phương điện tude tôi và gổ tôi. Do vây, nguài đã THTT không được là NBC trong công một vụ én. Người thân thính của những người đi hoặc đang THTT không được là NBC trong vụ án đ vì việc họ tham gia bảo chữa trong vụ án có thể sổ gây ảnh having din ny khách quan trong viée gi quyết vụ án cũa người THT là người thân thích của họ Tiếp đó, ngờ tham gia rong vụ án đó với hy cách là người lam chúng người giám dink, người định giá tai sin, người phiên dich, người cách thuật, những người này phải thục hiện nghĩa vụ mốt cánh trùng thục, không chỉ theo hướng gi tôi cho bi can, bí cáo, Vi vậy họ không thể đồng thời là NBC trong cũng một vụ én!!, Còn đổi với người đang bị truy cứu TNHS, người bị kết án sa dhơa được xóa ántích, nguời dang bi ép đụng biện pháp xở lý hành chính đơa ào cơ sở củ nghiên bắt bude, cơ sở giáo duc bit buộc, những người này ẽ không đầm bảo cho việc bảo vé quyén và lợi ich hop pháp của người bi bude tối chính bin thân ho công đang bị tước mét sổ quyén công din.