Xu hướng đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự trên thế giới và vấn đề đặt ra cho Việt Nam

Xu hướng đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự đang trở thành một xu thế phổ biến trên toàn cầu. 54 trang · Trường Đại học Luật Hà Nội · 2014.

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Cường
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật Dân sự
• Đề tài: Xu hướng đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự toàn cầu và thách thức cho Việt Nam
• Loại tài liệu: hội thảo khoa học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC TTDS TRONG BỐI CẢNH CẢI CÁCH TƯ PHÁP VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ, QUỐC TẾ
• 1.1. Xu hướng đơn giản hoá thủ tục TTDS trong bối cảnh cải cách tư pháp, hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.2. Về xác định các loại việc được giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự và sẵn đề đơn giản hóa về thủ tục việc dân sự
• 1.3. Về đơn giản hóa về thủ tục tố tụng đối với việc dân sự
• 1.4. Về loại việc đơn giản, rõ ràng, ít có tranh chấp nhỏ và vấn đề đơn giản hóa thủ tục tố tụng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Xu hướng đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự toàn cầu

Xu hướng đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự đang trở thành một xu thế phổ biến trên toàn cầu. Nhiều quốc gia đã áp dụng các thủ tục giản đơn để giải quyết nhanh chóng và hiệu quả các tranh chấp dân sự. Ví dụ, BLTTDS Liên bang Nga và BLTTDS Pháp đều có quy định về thủ tục không có tranh tụng, thủ tục đòi nợ nhỏ, và thủ tục ra lệnh thanh toán. Các nước như Đức, Trung Quốc, và Đài Loan cũng có những quy định tương tự. Hệ thống pháp lý toàn cầu đang hướng tới việc tối ưu hóa thủ tục tố tụng, giảm thiểu thời gian và chi phí cho các bên liên quan.

1.1. Thủ tục tố tụng dân sự giản đơn

Các quốc gia như Pháp, Đức, và Nga đã xây dựng các thủ tục tố tụng giản đơn để giải quyết các vụ việc dân sự không có tranh chấp hoặc có giá trị nhỏ. Ví dụ, BLTTDS Pháp quy định thủ tục ra lệnh thanh toán đối với các khoản nợ có chứng cứ rõ ràng. BLTTDS Đức cũng có thủ tục xét xử một lần đối với các vụ kiện nhỏ. Những thủ tục này giúp giảm thiểu thời gian và chi phí tố tụng, đồng thời đảm bảo quyền lợi của các bên đương sự.

1.2. Hội nhập pháp lý quốc tế

Hội nhập pháp lý quốc tế đang thúc đẩy việc áp dụng các thủ tục tố tụng giản đơn trên toàn cầu. Các quốc gia như Mỹ, Australia, và Nhật Bản đã học hỏi và áp dụng các quy định từ BLTTDS Pháp và BLTTDS Đức để cải cách hệ thống pháp lý của mình. Pháp luật quốc tế đang hướng tới việc tạo ra một hệ thống tố tụng dân sự hiệu quả và đồng bộ, giúp các quốc gia dễ dàng hội nhập và hợp tác trong việc giải quyết các tranh chấp dân sự.

II. Thách thức cho Việt Nam trong việc đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự. Mặc dù BLTTDS 2004 đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Cải cách tư pháp và hội nhập pháp lý quốc tế đòi hỏi Việt Nam phải cập nhật và hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình. Thủ tục tố tụng hiệu quả là một yêu cầu cấp thiết để đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.

2.1. Cải cách hệ thống pháp lý

Việt Nam cần tiếp tục cải cách hệ thống pháp lý để đáp ứng yêu cầu của hội nhập quốc tế. BLTTDS 2004 đã có những quy định về thủ tục giải quyết việc dân sự, nhưng vẫn còn nhiều điểm bất cập. Cải cách pháp lý cần tập trung vào việc xây dựng các thủ tục giản đơn, giảm thiểu thời gian và chi phí tố tụng, đồng thời đảm bảo quyền lợi của các bên đương sự.

2.2. Thách thức pháp lý

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức pháp lý trong việc đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự. Pháp luật Việt Nam cần phải cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của hệ thống pháp lý toàn cầu. Thủ tục pháp lý hiện tại còn nhiều điểm rườm rà và phức tạp, gây khó khăn cho người dân trong việc tiếp cận công lý. Cải cách tư pháp là một yêu cầu cấp thiết để giải quyết những vấn đề này.

III. Giải pháp và khuyến nghị cho Việt Nam

Để đáp ứng xu hướng đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự toàn cầu, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Cải cách hệ thống pháp lý và hội nhập pháp lý quốc tế là những bước đi quan trọng. Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia như Pháp, Đức, và Nga để xây dựng các thủ tục tố tụng giản đơn và hiệu quả. Thủ tục tố tụng hiệu quả sẽ giúp Việt Nam đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.

3.1. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế

Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia như Pháp, Đức, và Nga để xây dựng các thủ tục tố tụng giản đơn và hiệu quả. BLTTDS Pháp và BLTTDS Đức là những ví dụ điển hình về việc áp dụng các thủ tục giản đơn để giải quyết các vụ việc dân sự. Việt Nam có thể tham khảo và áp dụng các quy định này để cải thiện hệ thống pháp luật của mình.

3.2. Xây dựng thủ tục tố tụng hiệu quả

Việt Nam cần xây dựng các thủ tục tố tụng hiệu quả để đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Cải cách tư pháp và hội nhập pháp lý quốc tế là những bước đi quan trọng. Việt Nam cần tập trung vào việc giảm thiểu thời gian và chi phí tố tụng, đồng thời đảm bảo quyền lợi của các bên đương sự.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Xu Thế Đơn Giản Hóa Thủ Tục Tố Tụng Dân Sự Trên Thế Giới Và Những Vấn Đề Đặt Ra Đối Với Việt Nam

---

Tóm tắt nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Xu thế đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự (TTDS) trên thế giới diễn ra như thế nào và Việt Nam cần xây dựng mô hình thủ tục rút gọn, cơ chế xét xử một Thẩm phán ra sao để vừa đảm bảo hiệu quả giải quyết tranh chấp, vừa bảo vệ toàn diện quyền tranh tụng của đương sự?
• Tổng quan phương pháp (Methodology Snapshot): Báo cáo sử dụng phương pháp nghiên cứu luật học so sánh đối chiếu pháp luật TTDS của nhiều quốc gia (Pháp, Đức, Nga, Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan...), kết hợp phân tích thực tiễn số liệu xét xử của ngành Tòa án nhân dân (2005–2013) và điều tra xã hội học pháp luật thực chứng trên mẫu $N=100$ chuyên gia pháp lý, luật sư và giảng viên luật.
• Phát hiện chính (Key Findings):
  • Đa số tuyệt đối ($98%$) chuyên gia khẳng định tính cấp thiết phải thiết lập thủ tục rút gọn tại Việt Nam.
  • Việc áp dụng cơ chế một Thẩm phán độc lập xét xử đối với các vụ việc giản đơn, chứng cứ rõ ràng, giá ngạch thấp là mô hình phổ biến toàn cầu, giúp giải quyết triệt để tình trạng quá tải và án tồn đọng.
  • Cần xây dựng cơ chế chuyển hóa linh hoạt giữa việc dân sự và vụ án dân sự nhằm tránh gây phiền hà, tốn kém thời gian cho đương sự.
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ việc thể chế hóa Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị và cụ thể hóa quy định tại Điều 103 Hiến pháp năm 2013 vào Bộ luật Tố tụng Dân sự.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Thực trạng nhận thức và áp dụng pháp luật

Trong nền kinh tế thị trường định hướng hội nhập quốc tế sâu rộng, các giao lưu dân sự, kinh tế, thương mại gia tăng nhanh chóng kéo theo số lượng tranh chấp nảy sinh ngày càng lớn và phức tạp. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam (theo Bộ luật TTDS 2004) tồn tại hạn chế lớn khi chỉ duy trì một quy trình tố tụng chung, kéo dài từ 04 đến 06 tháng cho tất cả các loại vụ án dân sự, bất kể tính chất đơn giản hay phức tạp, giá trị tranh chấp lớn hay nhỏ.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Thực tiễn áp dụng pháp luật thời gian qua cho thấy sự nhầm lẫn giữa thủ tục giải quyết việc dân sự (loại việc không có tranh chấp) và thủ tục tố tụng rút gọn (giải quyết các vụ án có tranh chấp nhưng đơn giản, chứng cứ rõ ràng). Đồng thời, việc thiếu vắng các quy định về cơ chế một Thẩm phán xét xử sơ thẩm, cơ chế ra lệnh thanh toán nợ nhanh, cùng quy định bắt buộc giải quyết qua hai cấp xét xử đối với mọi loại việc đã tạo kẽ hở cho bên có nghĩa vụ lạm dụng quyền kháng cáo nhằm trì hoãn thi hành nghĩa vụ.

Tính thời điểm và tầm ảnh hưởng

Nghiên cứu được triển khai tại thời điểm bước ngoặt khi Hiến pháp năm 2013 vừa được thông qua, mở đường cho việc cải cách căn bản hoạt động tư pháp tại Điều 103 (cho phép xét xử không có Hội thẩm và xét xử không theo nguyên tắc tập thể đối với thủ tục rút gọn). Kết quả nghiên cứu đóng vai trò luận cứ trực tiếp định hình chế định thủ tục rút gọn trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Tố tụng Dân sự, giải phóng nguồn lực tư pháp và nâng cao chỉ số tiếp cận công lý của xã hội.

---

Methodology và approach

Báo cáo áp dụng phương pháp tiếp cận đa ngành và liên ngành trong khoa học pháp lý, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận quy phạm và nghiên cứu thực chứng:

                                  PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
[ LUẬT HỌC SO SÁNH ]               [ ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC ]              [ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU THỰC TIỄN ]
• BLTTDS Pháp (Lệnh thanh toán)    • Khảo sát chọn mẫu chuyên gia       • Báo cáo TANDTC (2005-2013)
• BLTTDS Nga (Ra lệnh Tòa án)        (N = 100 Luật sư, Giảng viên)      • Đánh giá tỷ lệ án tồn đọng
• Pháp luật Đức, Nhật, Trung Quốc  • Phương pháp định lượng mô tả       • Phân tích cơ cấu biên chế Thẩm phán

1. Phương pháp luật học so sánh (Comparative Jurisprudence)

Nghiên cứu tiến hành rà soát, đối chiếu kinh nghiệm lập pháp của các hệ thống Civil Law và Common Law:

• Cộng hòa Pháp: Thủ tục cấp thẩm, thủ tục ra lệnh thanh toán nợ và lệnh buộc thực hiện công việc (Điều 1405–1425 BLTTDS Pháp); hạn chế quyền kháng cáo phúc thẩm với tranh chấp tài sản dưới 4.000 Euro.
• Liên bang Nga: Thủ tục ra lệnh của Tòa án do một Thẩm phán ban hành trong 5 ngày không cần mở phiên tòa (Điều 121–130 BLTTDS Nga).
• CHLB Đức, Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan, Singapore: Mô hình Tòa án giản lược, cơ chế xét xử một Thẩm phán với các khoản nợ có chứng cứ rõ ràng hoặc giá ngạch thấp.

2. Phương pháp điều tra xã hội học pháp luật thực nghiệm (Empirical Legal Research)

• Mẫu khảo sát: Chọn mẫu định mức gồm $N=100$ đối tượng là các chuyên gia pháp lý trực tiếp tham gia bảo vệ quyền lợi đương sự (luật sư, giảng viên chuyên ngành Luật TTDS tại Hà Nội).
• Công cụ đo lường: Bảng hỏi cấu trúc tập trung vào 7 nhóm chỉ báo: tính cấp thiết của thủ tục rút gọn; tiêu chí xác định vụ việc; định lượng giá ngạch nhỏ; mô hình một Thẩm phán; thời hạn tố tụng; vai trò hòa giải và sự tham gia của Viện Kiểm sát.

3. Phương pháp phân tích dữ liệu thống kê xét xử

Sử dụng bộ dữ liệu tổng kết ngành của Tòa án nhân dân tối cao giai đoạn 2005–2013 để đánh giá tương quan giữa tốc độ gia tăng số lượng án thụ lý (từ 192.819 vụ năm 2005 lên mức quá tải qua các năm) với tình trạng thiếu hụt biên chế Thẩm phán (năm 2013 mới tuyển dụng được $50%$ biên chế được giao).

---

Phát hiện chính

Các bài tham luận và kết quả khảo sát thực chứng ghi nhận 4 phát hiện trọng tâm:

                            CÁC PHÁT HIỆN TRỌNG TÂM CỦA NGHIÊN CỨU
[ ĐỒNG THUẬN CẤP THIẾT ]  [ MÔ HÌNH 1 THẨM PHÁN ]        [ NGUY CƠ LẠM DỤNG ÁN ]   [ CƠ CHẾ CHUYỂN HÓA ]
• 98% ủng hộ rút gọn      • 88.8% khẳng định nâng cao    • Kháng cáo thiếu trung   • Loại bỏ đình chỉ việc
• 85.7% yêu cầu bảo vệ      tính độc lập, trách nhiệm      thực làm kéo dài án       để khởi kiện lại
  nhanh quyền lợi         • 72.5% tối ưu hóa chi phí     • Cần chế tài phạt tiền   • Nộp bổ sung án phí

1. Đồng thuận áp đảo về nhu cầu đơn giản hóa thủ tục tố tụng

Kết quả điều tra thực nghiệm chỉ ra $98/100$ chuyên gia ($98%$) khẳng định tính cấp thiết phải xây dựng thủ tục rút gọn ở Việt Nam. Trong đó:

• $85.7%$ nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự.
• $74.5%$ hướng tới việc giải quyết tranh chấp nhanh chóng, giảm thiểu tối đa chi phí tố tụng.
• $53.1%$ cho rằng việc phân hóa thủ tục dựa trên tính chất phức tạp/đơn giản của vụ việc là tất yếu khách quan.

2. Tiêu chí xác lập phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn

Phần lớn ý kiến thống nhất thủ tục giản đơn cần được áp dụng cho 3 nhóm việc điển hình trong thực tiễn:

• Vụ kiện có chứng cứ bằng văn bản rõ ràng, bị đơn thừa nhận nghĩa vụ nhưng trốn tránh thực hiện (khoản nợ vay có giấy biên nhận, cước viễn thông, hợp đồng thuê hết hạn): $78%$ đồng thuận.
• Vụ việc mà tính chất pháp lý rõ ràng, việc áp dụng pháp luật hiển nhiên, không phức tạp trong thu thập chứng cứ: $84%$ đồng thuận.
• Vụ việc có giá ngạch tranh chấp nhỏ ($84%$ đồng thuận), trong đó $54%$ chuyên gia đề xuất tiêu chí: "giá trị tranh chấp cần bảo vệ nhỏ hơn chi phí tố tụng phát sinh nếu theo đuổi vụ kiện thông thường".

3. Tái lập cơ chế một Thẩm phán xét xử sơ thẩm

• $80/100$ ý kiến ($80%$) khẳng định không cần thiết duy trì Hội đồng xét xử gồm nhiều thành viên (có Hội thẩm nhân dân) đối với thủ tục rút gọn.
• Lý do chủ đạo: $88.8%$ khẳng định nhằm nâng cao tính độc lập và trách nhiệm cá nhân của Thẩm phán; $72.5%$ khẳng định giúp tiết kiệm ngân sách nhà nước và nguồn lực tư pháp.
• Nghiên cứu chỉ ra cơ chế một Thẩm phán đã từng tồn tại hiệu quả trong lịch sử tư pháp Việt Nam (Sắc lệnh số 51/SL năm 1946, Luật TCTAND năm 1960) và hoàn toàn phù hợp với tinh thần Điều 103 Hiến pháp năm 2013.

4. Giải quyết xung đột thực tiễn và cơ chế chuyển hóa thủ tục

Nghiên cứu phát hiện lỗ hổng lớn trong quy định hiện hành: Khi các bên thay đổi thỏa thuận thuận tình ly hôn sang có tranh chấp, theo Nghị quyết 03/2012/NQ-HĐTP, Tòa án phải đình chỉ việc dân sự và yêu cầu đương sự khởi kiện lại vụ án từ đầu. Đây là sự lãng phí quy trình nghiêm trọng. Báo cáo đề xuất cơ chế chuyển hóa trực tiếp: Tòa án chỉ cần yêu cầu đương sự nộp bổ sung tiền tạm ứng án phí và ra quyết định chuyển sang thủ tục giải quyết vụ án dân sự.

---

Đóng góp khoa học

Khía cạnh	Giá trị đóng góp của nghiên cứu
Đóng góp lý luận	• Làm rõ bản chất học thuật giữa "thủ tục giải quyết việc dân sự" (phi tranh tụng) và "thủ tục rút gọn" (tranh tụng giản lược). • Phát triển lý thuyết "kinh tế tư pháp" (Judicial Economy) trong việc cân bằng giữa chi phí tố tụng và giá trị bảo vệ quyền lợi.
Đổi mới phương pháp	• Kết hợp dữ liệu xã hội học pháp luật thực chứng với phân tích quy phạm so sánh đa quốc gia, vượt qua lối nghiên cứu kinh viện thuần túy.
Đóng góp lập pháp	• Cung cấp cơ sở trực tiếp cho Ban soạn thảo Bộ luật Tố tụng Dân sự (sửa đổi) thiết kế Chương về Thủ tục rút gọn. • Đề xuất cơ chế sàng lọc đơn kháng cáo, phân định vai trò không bắt buộc tham gia phiên tòa của Kiểm sát viên trong thủ tục rút gọn.
Đóng góp thực tiễn	• Đề ra giải pháp căn cơ xử lý tình trạng án tồn đọng, rút ngắn vòng quay vốn cho doanh nghiệp trong tranh chấp tín dụng, ngân hàng và thương mại.

---

Đối tượng quan tâm

                                  ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI
[ CƠ QUAN LẬP PHÁP ]  [ HỆ THỐNG TÒA ÁN & THẨM PHÁN ]   [ CỘNG ĐỒNG LUẬT SƯ ]   [ DOANH NGHIỆP & NGƯỜI DÂN ]
• Cung cấp khung luận • Giảm tải áp lực công việc     • Rút ngắn thời gian    • Giảm chi phí kiện tụng
  cứ hoàn thiện luật  • Tăng quyền tự chủ cá nhân        tranh tụng cho khách  • Thu hồi nợ nhanh chóng

• Cơ quan hoạch định chính sách và lập pháp (Quốc hội, TANDTC, VKSNDTC): Sử dụng các số liệu và kiến nghị để hoàn thiện chế định tố tụng rút gọn, tổ chức thi tuyển và bồi dưỡng Thẩm phán.
• Thẩm phán và Cán bộ Tòa án: Nắm bắt kỹ năng nhận diện vụ việc giản lược, cách thức kiểm tra chứng cứ và thực hiện thẩm quyền xét xử độc lập không qua Hội đồng xét xử.
• Luật sư và Chuyên gia tư vấn pháp lý: Định hướng chiến lược bảo vệ quyền lợi khách hàng thông qua việc lựa chọn thủ tục tố tụng tối ưu, tiết kiệm thời gian và chi phí.
• Cộng đồng Doanh nghiệp và Người tiêu dùng: Tiếp cận công cụ pháp lý bảo vệ quyền tài sản nhanh chóng, hạn chế rủi ro bị đối tác chây ỳ nghĩa vụ thanh toán.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của báo cáo là gì?

Nghiên cứu chứng minh rằng đơn giản hóa thủ tục TTDS không làm suy giảm chất lượng xét xử hay tước bỏ quyền tranh tụng, mà trái lại, việc trao quyền xét xử độc lập cho một Thẩm phán đối với các vụ án rõ ràng, giá ngạch thấp là giải pháp đột phá để giải quyết quá tải tư pháp và ngăn ngừa hành vi lạm dụng kháng cáo để trốn tránh nghĩa vụ.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu kết hợp đồng thời ba nguồn dữ liệu: phân tích luật học so sánh chuyên sâu (Nga, Pháp, Đức, Nhật, Trung Quốc), phân tích số liệu thống kê toàn ngành Tòa án qua 9 năm, và khảo sát thực chứng $N=100$ luật sư, chuyên gia trực tiếp tham gia tố tụng.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?

Có. Các phát hiện và đề xuất mang tính đại diện cao cho hệ thống tư pháp Việt Nam vì phản ánh đúng bức tranh thực tế về năng lực xét xử, số lượng án tồn đọng và tương thích hoàn toàn với nền tảng Hiến định tại Điều 103 Hiến pháp 2013.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next Steps) cần tập trung vào đâu?

Cần nghiên cứu xây dựng quy chuẩn định lượng cụ thể về "giá ngạch thấp" theo từng vùng miền kinh tế, hoàn thiện cơ chế chế tài xử phạt hành vi kháng cáo gian dối nhằm kéo dài thời gian thi hành án, và cơ chế công khai bản án trực tuyến để xã hội giám sát Thẩm phán.

5. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu đối với tranh chấp kinh doanh thương mại là gì?

Giúp các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bán lẻ và người tiêu dùng giải quyết nhanh chóng các tranh chấp hợp đồng mua bán, hợp đồng tín dụng có giấy tờ xác nhận rõ ràng mà không phải chờ đợi qua quy trình 2 cấp xét xử kéo dài hàng năm.

---

Kết luận

Kỷ yếu hội thảo khoa học đã cung cấp một hệ thống lý luận toàn diện và cứ liệu thực tiễn đắt giá về xu thế đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự. Việc thiết lập thủ tục rút gọn, trao thẩm quyền cho một Thẩm phán xét xử độc lập và tinh giản thành phần tham gia tố tụng là bước đi tất yếu của cải cách tư pháp Việt Nam. Các nhà lập pháp và cơ quan tư pháp cần khẩn trương hiện thực hóa các đề xuất này vào Bộ luật Tố tụng Dân sự nhằm xây dựng nền tư pháp hiện đại, minh bạch, phục vụ đắc lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

KY YÊU HỘI THẢO KHOA HỌC CAP KHOA XU THẾ ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC TỐ TỤNG DÂN SỰ TREN THE GIỚI VÀ NHỮNG VAN ĐỀ ĐẶT RA. ĐỐI VỚI VIỆT NAM J~Z CHƯƠNG TRÌNH HỘI THẢO XU THE DON GIẢN HÓA THỦ TỤC TTDS ‘TREN THẺ GIỚI VÀ NHỮNG VAN DE DATRA DOI VỚI VIỆT NAM ‘Ha Nội. ngày 10 thắng 10 năm 2014 “Thời gian Nội dụng "Người thực hiện Thả -Bh00 Đón tiếp đại biểu,phẩttàiliệu Sh00-18h05 — Tuyển bố lý do giới thiệu đại biểu 8h0S-8h10 Phátbiểu khai mạc hội thảo TS. Nguyễn Văn Cit 8h10 - 8h15 "Báo cáo Tham luận I TS.

Trần Anh Tuần ‘Don giản hóa thủ tục TTDS trong bối Phó chủ nhiệm Khoa Pháp cảnh cải cách tư pháp, hội nhập kinh luật dn sự. tế quốc tế BhIS-8h20 đáo cáo Tham luận TS. Nguyễn Văn Cường, © “Thực tiền giải quyết các vụ việc dân Viện khoa học xét xử - sự và yêu cầu về đơn giản bóa thủ tục TANDTC TTDS Sb20 - 825 Báo cáo Tham luda ThS. Nguyễn Sơn Tùng Khio sắt về yêu cầu đơn giản hóa th Giảng viên Bộ mônLTTDS tục TTDS ở Việt Nam Sh25-8h30.

Báo cáo Tham luận 4: TS. Trần Phương Théo "Nhận điện thủ tục giải quyết việc dân Ging viên Bộ môn LTTDS sự và thủ tục TTDS rút gọn, 8h30 - 9h00. “Trao đổi, thảo luận. 9h00~ Đh05 __ Báo cáo Tham luận 5: TS.

Nguyễn Triéu Dương. Sửa đổi một số nguyên tác cơ bản Phó chủ nhiệm Khoa tại chức trong TTDS rút gọn đáp ứng yêu cầu đơn giản hóa thủ tye TTDS 9hOS-9h10 Báo cáo ThawZận6: TS. Bùi Thị Huyền Co chế xét xử một Thẩm phán và vấn Giảng viên Bộ mônLTIDS. đề đơn giản hóa thủ tục TDS 9h10 -9hl5 Báo edo Tham luận”: TS.

Nguyễn Thị Tha Be Bảo đảm quyền tranh tụng, quyền —_ Giảng viên Bộ mônLTTDS bảo vệ của đương sự trong xu thé đơn. gián hóa thủ tục TTDS 9h15 - 9h45 "Trao đổi, thảo luận. bộ MỤC LỤC 1, Đơn giản hóa thủ tục TTDS trong bối cảnh cải cách tư pháp, hội nhập. kinh tế quốc tế TS.

Trần Anh Tuấn 2. Thực tiễn giải quyết các vụ việc dân sự và yêu cầu về đơn giản hóa thủ tye TTDS TS. Khảo sát về yêu cầu đơn giản hóa tha tục TTDS ở Việt Nam 7 ThS. Nguyễn Sơn Ting 4, Nhận điện thi tục giải quyết việc dân sự và thủ tye TTDS rút gon.

Trần Phương Thao 5, Sửa đổi một số nguyên the cơ bản trong TTDS rút gon đáp ứng yêu cầu. đơn giản hóa thủ tục TTDS ° TS. Nguyễn Triều Dương. Cơ chế xét xử một Thẩm phán và vấn đề đơn giản hóa thủ tục TTDS.

Bài Thị Huyée 7. Bão đảm quyền tranh tụng, quỷ bão vệ của đương sự trong xu thé sl dom giản hóa shi tục TTDS TS. Nguyễn Thị Thu Hà ° DON GIẢN HÓA THỦ TỤC TO TUNG DÂN SỰ TRONG BOI CẢNH CẢI CÁCH TƯ PHÁP VÀ HỌI NHẬP KINH TẾ, QUỐC TE TS. Trần Anh Tuấn Khoa pháp luật Dân sự- Trường Đại học Luật Hà Nội 1.

Xu hướng đơn giản hoá thủ tục TTDS trong bối cảnh cải cách tw pháp, hột nhập kính tế quốc tế : 7 Vige nghiên cứu cho thấy đơn giản hóa thủ tục TTDS nhằm giải quyết nhanh, có hiệu quả các tranh chấp là xu thé hiện nay được nhiều quốc gia trên thé giới thực biện. Việc nghiên cứu pháp luật tổ tụng nước ngoài cho thấy ring pháp luật TTDS cea nhiều nước trên thé giới bên cạnh thủ tục tổ tụng thông thường đều có xây dựng thủ tue t6 tụng giản đơn hơn như thủ tục giải quyết các việc dân sự không có tranh. tụng; thủ tục đòi món nợ nhỏ, thủ tục z# lệnh thanh toán hoặc buộc thực hiện nghĩa vụ. Chẳng hạn, BLTTDS Liên bang Nga quy định về thủ tục TTDS đặc bit đổi với yéu cầu các định sự kiện o6 gi tri phép lý, tuyên bổ công din mắt tích hoặc đã chết.

tuyên bồ về năng lực hành vi của công đân. đồng thời có quy định về thủ tục ra gah đối với yêu cầu đòi nợ hoặc tài sản có chứng cứ rõ rang (Điều 262 - Điều 289, Điều 121 ~ Điều 130). BLTTDS Pháp cũng có những quy định tương tự về thủ tục không có tranh tụng, thi tực đồi món nợ nhỏ, thủ tục ra lệnh thanh toán hoặc buộc thực biện nghĩa vụ (Điều 1405 — Điều 1425-1; Điều 1425-1 ~ Điều 1425-9), "Ngoài ra, việc nghiên cứu so sánh cũng cho thấy BLTTDS của một số nước khác như Đức, Trung Quốc và Đài Loan đều có những quy định về thi ta ra lệnh thank toán nợ với những khoàn nợ cô chứng cứ rõ rang như có khế ước vay nợ viết, nợ do cam kết nhận hoặc rút hổi phiếu (LC), ký nhận một kỳ phiếu.Ngoài ra, BLTTDS của những nước này và một số nước như Mỹ, Australia và một số nước. “Châu á có điều kiện gần gũi và tương đồng với Việt Nam như Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, Singapore.

đều có những quy định về thi tục giớn đơn đối với những vụ. kiện có giá tri nhỏ (đồi món nợ nhỏ) do một Thâm phán giải quyết và phán quyết được dem ra thi hành ngay, đương sự không có quyền kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm hoặc hạn chế quyền kháng cáo phá án của đương sự Chẳng han, theo pháp luật Pháp, trong thủ tục giải quyết các vụ kiện có giá ngạch thấp thì đương sự không được. quyển kháng cáo phúc thâm đối với những việc tranh chấp tài sản có giá tị đưới 4000 euros". Ở Đức, Tòa án cơ sở có thấm quyền sơ thầm các vụ khiéu kiện nhỏ như tranh chấp gitta chủ nhà và người thué nhà, vấn đề gia đỉnh hoặc các vụ việc nhỏ.

khác, Việc giải quyết các tranh chấp về dân sự, hôn nhân gia đình tại AG thông. thường do một Thắm phán thực hiện. Cũng như tổ chức hệ thống tr pháp của nhiều. nước Châu Âu khác, theo pháp luật Ðức thi đương sự chỉ có thé yêu cầu phúc chirp, néu nội dung yêu cầu phúc thẳm có giá ngạch từ 6.000 euro trở lên hoặc AG cho phép phúc thắm và ghi rõ trong bản án”? `: Serge Guinchard, GabielMortagnie, Lexique des termes juridiques, éiton Dlloz 200], tr 325 ® Michae| BOGDAN, “Lat So sank”, Kluwer Ngrdeds JviđiK Tano, ơ- 149 (Người dịch: PGS, 7S, L£ ‘ing Hạnh và Ths.

Dương Thị Hida); Hải Lộc, “Tim Mễ hệ ống Tảo đn vở cứng tác đào tạo ede chức 1 Nhận thức được sự cần thiết và tằm quan trọng của việc đổi mới thủ tục TTD§, đáp ứng đòi hỏi phát triển nền kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới, tại Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành Trung ương khoá VIII Đảng ta đã chỉ rõ: "Hoạt đồng te pháp phải nhằm. bảo vệ quyền và lợi ch hợp pháp của công dân. bồ thủ tục xét xử: sơ chưng thẩm của Toà án nhân dân tắi cao và Toà án quân sự Trung ương. Nghiên cứu dp dụng thủ tục rút gon để xét xử.

Kipthời một ‘36 vụ án dom giản, rõ ràng"). Sau khi BLTTDS 2004 ra đời, Nghị quyết số 49- NQ/TW của Bộ chính tr ngày 2/ 6“ 2005 về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 tiếp tục khẳng định cần phi “Kay dựng cơ chế xét xử theo (hủ tục rút gọn đối với nhăng vụ án có đủ một số điều kiện nhất định”. Chủ trương của Đảng trong việc đơn gin hóa các thủ tục TTDS là phù hop Với xu thé trên thé giới hiện nay. Việc nhà lập pháp Việt Nam xây dựng thủ tục giải quyét việc dn sự bên cạnh thủ tue giải quyết vụán dân sự trong Bộ luật TTDS năm.

2004 (BLTTDS) la nhằm đơn gián hóa thủ tục tố tung đối với các vụ việc không có tranh chấp về quyền, lợi ích hợp pháp giữa các bên đương sy. Có thé nói, đây là một thủ tục giãn đơn hơn so với thủ tục giải quyết các vụ việc mà các bên đương sự có tranh chấp về quyền, lợi ích vì thời hạn giải quyết được rút ngắn, Toàán không cần. mở phiên toà xét xử với một Hội đồng xét xử gồm nhiều thành viên, theo một thủ tục phức tạp mà chỉ cần một Thắm phán giải quyết dưới hình thức một phiên hợp đơn. Tuy nhiên, ở Việt Nam thi tue giải quyết việc dân sự có phải là thủ tục rút gon.

theo tinh thin của Nghị quyết số 49- NQ/TW của Bộ chính trị ngày 2/ 6/ 2005 về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 cũng là một vấn để còn gây nhiều tranh luận. Nhiệm vụ đặt ra với nhà nghiên cứu về tổ tụng là kết hợp giữa đường lối cải cách tư pháp dân sự của Đảng và lý luận về tố tụng để xác định và loại bỏ những. điểm rườm ra, bat hợp lý về thủ tục có thé gây trở ngại cho người dân trong việc bảo. Vệ quyền lợi của mình đồng thời xây dựng những thủ tục mới giản lược hơn so với các thủ tục TTDS dang hiện hữu.

Một số vấn đề đặt ra từ việc nghiên cứu đơn giản hoá thủ tục TTDS ở Việt Nam 2. Về xác định các loại việc được giải quyết theo thả tục giải quyết việc dân sự và sắn đề đơn giãn hóa về thủ tuc việc dân sự. Về bản chất 6 Việt Nam hiện nay luật thực định cũng như Giáo trình của các cơ sỡ đào tạo luật đường như không có những phân định cụ thể về những loại việc được giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự. Tuy nhiên, căn cứ vào bản chất của các loại việc din sự có thé phân chia các việc được giải quyết theo thi tục giải quyết việc din sự thành hai loại cơ bản sau day: Thứ nhất: Các việc dan sự mà bản chất là không có tranh chấp về quyền, lợi ích hợp pháp giữa các bên do các đương sự đã thoá thuận được với nhau về cáo tình tiết của sự việc cũng như những quyền và lợi ích giữa các bên và các bô cig yeu cầu Toà án công nhận để làm cơ sở cho việc thi hànhán sau này.

Theo quy định của “dank pháp của Cộng hào Liên bang Đức” tea chỉ wang Web: hapiimeỹ go vnlghinuefPagrxhghien ‘enim dias, ‘1 Xem Nghị quyết Hội nghìn thứ ba Ban chip bình Trang ương Đăng khoá VI Bà Nội 1997 w. 57 2 BLTTDS thì các việc dân sự này bao gồm yêu cầu công nhận thuận tinh ly hôn, nuôi con, chia tai sản khi ly hôn; yêu cầu công nhận sự thoả thuận về thay đội người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.