Chương 1: Những van dé chung về khởi kiện, yêu cầu giải quyết vụ việc. dân sự Chương 2: Thực tiến thực hiện pháp luật về khởi kiện, yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự tại các Toa án nhân dân ở thành phố Ha Nội và kiến nghỉ. 8 CHƯƠNG1 NHUNG VAN DE CHUNG VE KHỞI KIỆN, YÊU CÀU GIẢI QUYET VỤ VIỆC DÂN SỰ 1.KHÁI NIỆM KHOI KIEN, YÊU CAU GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ 1. Khai niệm vụ việc dan sự Để tao thuân lợi cho hoạt đông xét xử của Toa án, bảo vẽ quyền va lợi ích hợp pháp của cá nhân, pháp nhân, cơ quan, tổ chức trong các quan hệ dân sự, hôn nhân và gia đính, kính doanh thương mai, lao động, v.
trước khí có BLTTDS năm 2004 Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật vẻ tổ tung, trong đó có Pháp lệnh thủ tục giải quyết các VADS năm 1080, Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vu án kinh tế năm 19 4, Pháp lệnh thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động năm 1996, Pháp lệnh công nhận và thi hành tại Việt Nam bản an, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài năm 1903 vả Pháp lệnh công nhân và thi hành tại Việt Nam quyết định của trong tải nước ngoai năm 1995. Các pháp lệnh nay đã phát huy tối da tác dung trong quá trình giải quyết các tranh chấp và yêu cầu của các bên. Ở thời điểm các pháp lệnh nảy có hiệu lực chưa có khái niém về VDS vả đương nhiên không có thủ tục cho loại việc nảy, cũng chưa có khái niêm về VVDS. Lúc đó, chỉ có VADS, hôn nhân va gia đính, vụ án kinh tế ‘vu án lao động vả Pháp lệnh thủ tục giãi quyết các VADS, Pháp lệnh thủ tục giãi quyết các vu án kinh té, Pháp lệnh thủ tục giải quyét các tranh chấp lao đồng, quy định về tình tự, thủ tục giãi quyết cho từng loại việc tương ứng.
Các trình tự, thủ tục giải quyết vụ án được quy định trong ba pháp lênh nếu trên vừa có những điểm chung giống nhau, nhưng trong mỗi pháp lệnh lại có những quy. định đặc thù rất khác nhau. Qua thực tiễn cho thay, việc quy định thủ tục giãi quyết VADS, hôn nhân và gia đính, vụ án kinh té, vu an lao đồng trong các Pháp lệnh nói trên là không hop lý, không phù hop với thực tiễn nên rét ho áp dung Chúng ta đều biết, ban chất các quan hệ pháp luật về dân sư, hôn nhân và gia định, kinh doanh, thương mại va lao động đều xuất tir nguyên tắc tự nguyện, bình. g, thoả thuận và tự ° định đoạt nên không cân thiết phải quy định các thủ tục khác nhau để giải quyết các vụ việc nảy.
Hon nữa, để dap ứng sự phát triển nên kanh tế thị trường định hướng xã hội chủ ngiấa, hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế đòi héi luật nội dung cũng như luật tổ tung phải có sự tương thích của pháp luất trong nước với các diéu ước quốc tế mà Việt Nam đ tham gia ký kết, hoặc gia nhập Vi vây, BLTTDS năm 2004 đã quy đính một thủ tục chung vé việc giải quyết các tranh chấp, yêu cẩu vẻ dân sự, hôn nhân và gia đính, kinh doanh, thương mại, lao động va đẳng thời BLTTDS năm 2004 cũng quy đính những thủ tục riêng cho mỗi loại việc đặc thù. Trong đó có phân chia ra hai loại thủ tục đó là trình tự, th tục khối kiên để Tòa án giải quyết các vụ án về tranh chấp dân sự, hôn nhân va gia đính, kinh doanh, thương mại, lao động (sau đây gọi chung là VADS) và trình ty, thủ tục yêu cầu để Tòa án giải quyết các yêu cau về dan sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mai, lao động (sau đây gọi chung là VDS). BLTTDS năm 2015 tiếp tục kế thừa các quy định của BLTTDS năm. Vu việc dân sự là tranh chấp, yêu.
phát sinh từ quan lệ pháp luật dân su, hên nhân và gia đình, kinh doanh thương mat và lao động do các cá nhân cơ quan 16 chức khôi Kiện yêu cầu Téa án bảo ve quyên và lợi ich hợp pháp của mình, cũa người khác, lợi ich công công, lot ích cũa Nhà nước và được Toà din tusif, giải quyết theo thai tục TTDS. Vu Gn đân sự là tranh chấp về quyền và nghia vụ dân sục hôn nhân và gia đinh, kinh doanh thương mat và lao động do các cơ quan, tổ chute, cá nhân khỗi kiện ra Toà án yêu cầu bảo về quyễn và lợi ich hợp pháp cia mình của người khác hoặc bảo vệ lợi ích Nhà nước, lợi ích công công và được Toà án thu I at theo thủ tục TTDS. việc các cá nhân, cơ quan tổ chức không có tranh chấp nhương yêu cầu Téa án công nhân hoặc không công nhận sự kiện pháp If là căn cứ lầm phát sinh quyền và ngiĩa vụ dân sạc lên nhân và gia đình, kenh doanhk Thương mat và lao động của minh hoặc cia cá nhân, cơ quan, tổ chức khác; yêu câu Tòa cm công nhận hoặc không công nhận cho mình quyền về dan sự. hôn 10 nhân và gia đình, kinh doanh thương mai và lao động được Toà án thu If, giải quyét theo tini tục TTDS.
Khái niệm khởi kiện, yêu cầu giả quyết vụ việc dân sự 112. Khái niệm khởi kiện vụ án dan ste Không phải đến pháp luật hiện hành mới có các quy định về khỏi kiện 'VADS. Cổ luật Việt Nam đã có những quy định vẻ khởi kiện cũng như thủ tục thực hiện quyén khởi kiện trong Bộ luật Hồng Đức và Bộ luật Gia Long. Cổ luật 'Việt Nam không phân biệt các vụ kiện về dân sự hay hình sự, tat cả các hành vi ‘vi phạm pháp luật đều bị các chế tải vềhình sự kế cả những vụ việc ma ngày nay chúng ta coi chỉ có tính chất dân sw.
Cổ luật không có những quy đính trực tiếp về quyển khởi kiện. Tuy nhiên, từ những quy định vẻ luật hình thức và thủ tục thực hiện đơn kiện va đơn tô cáo có thể cho chúng ta biết Cổ luật Việt Nam đã có những quy định về khởi kiện nhưng chưa có các quy đính rõ ràng, “Xét về nguồn gốc, quyên khởi kiện bắt nguồn từ việc ghi nhận quyên con người trong Tuyên ngôn thể giới về nhân quyển năm 1948, cụ thé la tại Điều 8: “Moi người đầu cô quyền được bảo vệ bằng các tòa án quốc gia có thẩm quy với phương tiền pháp Ii có hiệu lực chỗng lại nhiững hành vi vi phạm các quyền clin bến đã được. Hiến vhảp và phdp luật tông nhận”. Và một:sỗcác văn tên quan trọng khác như Công ước quốc tế vé quyển dân sự và chính tr ngày 26/12/1966, Công ước quốc tế về các quyển kinh tế, xã hội và văn hóa ngày 16/12/1966 Tai Viết Nam, quyển khởi kiên được khẳng định tại Điểu 50 Hiến pháp năm 1092 như sau: “Ở nước công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyển con người “hin trị dân sục kinh té, văn hoa và xã hội được tôn trong và được thể hiện ở các quyền công dân và được qui định trong Hiển pháp và iuật".
Đến khi Hiễn pháp năm 2013 của nước Công hoà xế hồi chủ nghĩa Việt Nam, tại Chương, 1Í Quyền con người quyền va ngiấa vụ cơ ban của công dân, đã có quy đính: “Ở rước Công hoà xã hội cini nghữa Việt Nam, các quyền con người, quyền công da vỗ chính trị dân sự. kinh tổ, văn hoá xã hôi được công nhãn, tôn trong bảo vệ. bảo đãm theo Hién pháp và pháp iuật” \Điều 14). Quyền dân sự của công ˆ Đền l4 Hiến hp nim 2003 " dân chính là một trong những quyền được Hiển pháp thừa nhân, qua đỏ công dân được quyển hành xử theo một cách nhất đính hoặc được quyển yêu cầu người khác thực hiện những hành vi nhất định để thoả mãn mong muốn của mình Quyển năng này được bảo đâm bằng sự cưỡng chế của nha nước.
quyển dân su, cá nhân vả các chủ thể khác được thực hiện quyển tư do kinh doanh và các hoạt động hợp pháp khác làm ra của cải, tai săn và các thu nhập, hop pháp khác để đáp ứng tốt hơn các lợi ich vat chất va văn hoá tinh thân ngày: cảng cao của mỗi người. Nha nước Công hoa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bảo hộ quyền dân sự chính đáng ây. Nhằm thể chế hoá các quy định của Hiến pháp 2013, BLTTDS năm 2015 ghi nhận quyển nay va cho phép cá nhân, các chủ thể khác được chủ đông thực hiện biện pháp để tự bao vệ mình như quy định tại Điều 186: “Cá như cơ quan 16 chức có quyền te minh hoặc thông qua người đại diễn hop pháp khối kiện VADS (san đây gọi chung là người khỏi ién) tại toà án có thẩm quyén dé yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ich hợp pháp của minh’? Như vậy, về nguyên tắc, đối tượng có quyền khởi kiên để yêu cầu tòa an bao vệ quyên lợi cho mình chỉ có thể là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền và. lợi ích hợp pháp bi sâm pham hoặc tranh chấp.
Ngoài ra, để bao vệ quyển và lợi ich hợp pháp của người khác, lợi ich công công, loi ích Nhà nước, pháp luật cũng cho phép một sé chủ thể khác có quyền khởi kiện Đó là các trường hợp Cơ quan quản lý Nha nước vẻ gia đình và tré em, Hội liên hiệp phu nữ, trong pham vi nhiệm vụ, quyển han của mảnh có quyển khởi kiện vụ án về hôn nhân ‘va gia đình trong các trường hop do Luật hôn nhân va gia đính qui định, Tổ chức đại diện tập thé lao động có quyên khối kiện vu an lao động trong trưởng hop can bao vệ quyển va lợi ich hợp pháp của tập thể người lao động hoặc khi được người lao động ủy quyển theo quy định của pháp luật. TỔ chức xã hội tham gia bao vệ quyển lợi người tiêu dùng có quyển đại diện cho người tiêu dùng khỏi kiên bão vê quyển lợi người tiêu ding hoặc tự minh khởi kiện vi lợi ích công công theo quy đình của Luật bảo vé quyển lơi người tiêu ding. Cơ quan, tổ chức trong phạm vi nhiệm vụ, quyền han của mình có quyển khởi kiện vụ án dan sự ‘Balu 186 BLD nấm 2015 12 êu cầu Tòa án bảo vệ lơi ich công công, lợi ích của Nha nước thuộc Tĩnh vực minh phụ trách hoặc theo quy định cia pháp luật (Điều 187 BLTTDS).