Đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học mô hình toà án dành cho người chưa thành niên của một số quốc gia trên thế giới và kinh nghiệm cho việt nam

Khám phá mô hình tòa án dành cho người chưa thành niên tại một số quốc gia và bài học kinh nghiệm áp dụng cho Việt Nam trong nghiên cứu khoa học.

• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học xã hội
• Đề tài: Mô hình tòa án dành cho người chưa thành niên: Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
• Loại tài liệu: Báo cáo
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE MÔ HÌNH TOA ÁN DÀNH CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
• 1.1. Khái quát chung về người chưa thành niên
• 1.2. Một số mô hình Tòa án cho người chưa thành niên trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH TÒA ÁN DÀNH CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA
• 2.1. Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên của Hàn Quốc
• 2.2. Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên ở Pháp
• 2.3. Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên ở Australia (bang Victoria)
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN MÔ HÌNH TÒA GIA ĐÌNH VÀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN CỦA VIỆT NAM TỪ KINH NGHIỆM THẾ GIỚI
• 3.1. Cơ sở thành lập Tòa Gia đình và người chưa thành niên ở Việt Nam
• 3.2. Mô hình Tòa Gia đình và người chưa thành niên tại Việt Nam
• 3.3. Đánh giá thực trạng của mô hình Tòa Gia đình và người chưa thành niên
• 3.4. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện mô hình Tòa Gia đình và người chưa thành niên tại Việt Nam từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình tòa án cho người chưa thành niên tại Việt Nam

Mô hình tòa án cho người chưa thành niên là một khái niệm quan trọng trong hệ thống tư pháp. Tại Việt Nam, việc xây dựng mô hình này nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em và thanh thiếu niên. Mô hình này không chỉ giúp xử lý các vụ án liên quan đến người chưa thành niên mà còn tạo ra môi trường thân thiện, giáo dục cho họ. Theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Tòa Gia đình và người chưa thành niên được thành lập để thực hiện nhiệm vụ này.

1.1. Khái niệm và vai trò của tòa án cho người chưa thành niên

Tòa án cho người chưa thành niên là cơ quan tư pháp chuyên trách xử lý các vụ án liên quan đến trẻ em. Vai trò của nó là đảm bảo quyền lợi hợp pháp và bảo vệ trẻ em khỏi các tác động tiêu cực từ xã hội.

1.2. Lịch sử hình thành mô hình tòa án cho người chưa thành niên

Mô hình này đã được hình thành từ nhiều năm trước, với sự ảnh hưởng của các quy định quốc tế về quyền trẻ em. Việt Nam đã từng bước áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế vào hệ thống pháp luật của mình.

II. Những thách thức trong việc áp dụng mô hình tòa án cho người chưa thành niên

Mặc dù mô hình tòa án cho người chưa thành niên đã được thiết lập, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc áp dụng. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, sự không đồng bộ trong quy định pháp luật và sự thiếu hiểu biết của cộng đồng về quyền lợi của trẻ em là những rào cản lớn. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của tòa án và quyền lợi của người chưa thành niên.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều tòa án chưa có đủ nguồn lực và cơ sở vật chất để thực hiện nhiệm vụ. Điều này dẫn đến việc xử lý các vụ án không được kịp thời và hiệu quả.

2.2. Sự không đồng bộ trong quy định pháp luật

Các quy định pháp luật hiện hành chưa hoàn thiện, gây khó khăn trong việc áp dụng. Sự không đồng bộ giữa các văn bản pháp luật cũng làm giảm tính hiệu quả của mô hình tòa án.

III. Kinh nghiệm quốc tế về mô hình tòa án cho người chưa thành niên

Nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng thành công mô hình tòa án cho người chưa thành niên. Các mô hình này thường tập trung vào việc giáo dục và phục hồi thay vì trừng phạt. Kinh nghiệm từ các nước như Hàn Quốc, Pháp và Australia có thể cung cấp những bài học quý giá cho Việt Nam trong việc hoàn thiện mô hình này.

3.1. Mô hình tòa án ở Hàn Quốc

Hàn Quốc đã xây dựng một mô hình tòa án dành riêng cho người chưa thành niên, tập trung vào việc giáo dục và phục hồi. Mô hình này đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ tái phạm tội.

3.2. Mô hình tòa án ở Pháp

Pháp áp dụng mô hình tòa án thân thiện, nơi trẻ em được tham gia vào quá trình xét xử. Điều này giúp trẻ em cảm thấy an toàn và được tôn trọng.

IV. Đề xuất giải pháp hoàn thiện mô hình tòa án cho người chưa thành niên tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của mô hình tòa án cho người chưa thành niên, cần có những giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện quy định pháp luật, tăng cường nguồn lực cho tòa án và nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền lợi của trẻ em.

4.1. Cải thiện quy định pháp luật

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến tòa án cho người chưa thành niên để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả.

4.2. Tăng cường nguồn lực cho tòa án

Cần đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo nhân lực cho tòa án để nâng cao chất lượng xét xử và bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình tòa án cho người chưa thành niên

Mô hình tòa án cho người chưa thành niên tại Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện. Với những nỗ lực cải cách và học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế, mô hình này có thể trở thành một công cụ hiệu quả trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em và thanh thiếu niên. Tương lai của mô hình này phụ thuộc vào sự cam kết của các cơ quan chức năng và toàn xã hội.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi trẻ em

Bảo vệ quyền lợi của trẻ em không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mô hình tòa án cần được hỗ trợ từ nhiều phía để phát huy hiệu quả.

5.2. Triển vọng phát triển mô hình tòa án trong tương lai

Với sự phát triển của xã hội và sự thay đổi trong nhận thức về quyền trẻ em, mô hình tòa án cho người chưa thành niên có thể được cải thiện và phát triển hơn nữa trong tương lai.

Nội dung chính

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU: MÔ HÌNH TÒA ÁN DÀNH CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Làm thế nào để hoàn thiện mô hình tổ chức và hoạt động của Tòa Gia đình và Người chưa thành niên (Tòa GD&NCTN) tại Việt Nam trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế và giải quyết triệt để các bất cập trong thực tiễn xét xử giai đoạn 2016–2021?
• Phương pháp tiếp cận (Methodology Snapshot): Đề tài ứng dụng phương pháp nghiên cứu luật so sánh đa quốc gia (Hàn Quốc, Pháp, Úc - bang Victoria) kết hợp phân tích – tổng hợp quy phạm pháp luật, phương pháp lịch sử và thống kê xã hội học dựa trên dữ liệu xét xử thực tế của Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) và Bộ Tư pháp.
• Phát hiện cốt lõi (Key Findings): Nghiên cứu chỉ ra tính ưu việt vượt trội của mô hình Tòa Gia đình tích hợp (Family Court) – hướng tiếp cận "tư pháp phục hồi" và "trị liệu" thay cho mô hình trừng phạt thuần túy. Tại Việt Nam, dù đã đạt bước tiến lớn với việc triển khai tại các TAND cấp cao và 38 TAND cấp tỉnh, hệ thống vẫn tồn tại "khoảng trống" lớn khi chưa thể thành lập Tòa chuyên trách tại cấp huyện; đồng thời đội ngũ Thẩm phán chuyên trách và cơ sở vật chất phòng xử án thân thiện vẫn còn nhiều hạn chế.
• Ý nghĩa thực tiễn (Implications): Đề tài cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực chứng quan trọng phục vụ quá trình hoàn thiện thể chế tư pháp người chưa thành niên, xây dựng Luật Tư pháp người chưa thành niên chuyên biệt và kiện toàn tổ chức hệ thống TAND tại Việt Nam.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng nhận thức và tư pháp đối với người chưa thành niên

Người chưa thành niên (NCTN) là nhóm chủ thể đặc thù đang trong giai đoạn phát triển nhảy vọt nhưng chưa hoàn thiện về thể chất, tâm lý và nhận thức xã hội. Đặc tính cảm xúc hưng phấn chiếm ưu thế, nhu cầu khẳng định tính độc lập và khao khát khám phá cái mới khiến nhóm đối tượng này dễ bị kích động, lôi kéo dẫn đến các hành vi lệch chuẩn xã hội hoặc phạm tội. Trong tư pháp hình sự hiện đại, NCTN vi phạm pháp luật cần được nhìn nhận dưới lăng kính kép: vừa là chủ thể thực hiện hành vi vi phạm, vừa là nạn nhân của môi trường giáo dục, hoàn cảnh gia đình hoặc xã hội chưa hoàn thiện.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Mặc dù Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 đã ghi nhận thiết chế Tòa GD&NCTN, song các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu tiếp cận rời rạc dưới góc độ thủ tục tố tụng hình sự thân thiện hoặc tâm lý học tội phạm đơn lẻ. Thiếu vắng một công trình nghiên cứu toàn diện, so sánh chuyên sâu về mặt thể chế tổ chức, thẩm quyền, cơ chế nhân sự và quy trình tố tụng tích hợp giữa các mô hình tòa án NCTN điển hình trên thế giới để rút ra mô hình tối ưu cho Việt Nam.

Tính thời sự và tác động chính sách

Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam có khoảng 14.000 vụ việc NCTN vi phạm pháp luật (chiếm 15–18% tổng số tội phạm). Bên cạnh đó, số vụ việc tranh chấp hôn nhân gia đình có con chưa thành niên chiếm tỷ lệ cao (45–60%). Việc giải quyết thấu đáo vấn đề này đòi hỏi Việt Nam phải khẩn trương chuyển dịch từ mô hình tư pháp trừng phạt sang mô hình tư pháp phục hồi mang tính hỗ trợ, giáo dục nhằm thực thi đầy đủ các cam kết quốc tế như Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em (CRC 1989) và Các quy tắc Bắc Kinh (1985).

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu được thiết kế theo hướng tiếp cận liên ngành giữa Luật học, Xã hội học pháp luật và Tâm lý học tư pháp, đảm bảo tính chuẩn xác, khách quan và thực tiễn cao:

Chi tiết kỹ thuật triển khai:

1. Phương pháp nghiên cứu so sánh (Comparative Legal Method):
   • Đối chiếu 03 mô hình đại diện: Hàn Quốc (Tòa Gia đình chuyên biệt thuộc Civil Law Đông Á), Pháp (chế định Thẩm phán vị thành niên chuyên trách thuộc Civil Law Tây Âu) và Úc – bang Victoria (Tòa án Trẻ em thuộc Common Law kết hợp thủ tục chuyển hướng và Tòa án bản địa Koori).
   • Phân tích các tiêu chí: cơ cấu tổ chức, thẩm quyền tài phán, thủ tục tiền xét xử, thiết kế không gian phòng xử và cơ chế giám sát thi hành phán quyết.
2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu thống kê:
   • Khai thác chuỗi số liệu thực chứng giai đoạn 2010–2021 từ TANDTC và Bộ Tư pháp về: số lượng bị cáo NCTN xét xử hàng năm, tỷ lệ tái phạm nguy hiểm, số vụ án bạo lực/xâm hại tình dục trẻ em và số vụ án ly hôn có con là NCTN.
3. Phương pháp phân tích chuẩn tắc và tổng hợp lý thuyết:
   • Rà soát tính tương thích giữa hệ thống pháp luật quốc gia (BLHS 2015, BLTTHS 2015, Luật Tổ chức TAND 2014, Thông tư 01/2016/TT-CA) với các chuẩn mực quốc tế (Công ước CRC 1989, Quy tắc Bắc Kinh 1985, Hướng dẫn Riyadh 1990).
4. Độ tin cậy và tính hợp lệ (Validity & Reliability):
   • Đề tài sử dụng dữ liệu tư pháp chính thức được công bố bởi các cơ quan quản lý nhà nước, kết hợp kiểm chứng chéo qua các kỷ yếu hội thảo khoa học chuyên sâu và khảo sát thực tiễn hoạt động của 38 Tòa GD&NCTN cấp tỉnh đã thành lập tại Việt Nam.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu đã đúc kết được các phát hiện học thuật và thực tiễn mang tính then chốt:

1. Xu hướng dịch chuyển sang mô hình "Tòa Gia đình" tích hợp

Phân tích lịch sử tư pháp thế giới cho thấy sự thoái trào của mô hình An sinh phúc lợi thuần túy (dễ dẫn đến lạm quyền) và mô hình Trừng phạt cứng rắn (làm gia tăng tỷ lệ tái phạm ở NCTN). Mô hình Tòa Gia đình (Family Court) hiện là giải pháp tối ưu toàn cầu nhờ khả năng xử lý nguyên nhân gốc rễ của hành vi phạm tội thông qua việc gắn kết trách nhiệm gia đình và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ tâm lý - xã hội mang tính trị liệu.

2. Bài học sâu sắc từ kinh nghiệm quốc tế

• Hàn Quốc: Tách biệt rõ 3 nhóm đối tượng theo độ tuổi (<10 tuổi; 10 đến <14 tuổi; 14 đến <19 tuổi). Áp dụng thủ tục xét xử bảo vệ thay thế hình phạt hình sự, đồng thời vận hành cơ chế Thẩm phán chuyên trách nhiệm kỳ 5 năm kết hợp các chương trình tư vấn tâm lý, cắm trại gia đình trước và sau ly hôn.
• Pháp: Đề cao vai trò của Thẩm phán vị thành niên (Juge des enfants) – người theo sát vụ việc xuyên suốt từ điều tra, xét xử đến giám sát thi hành biện pháp giáo dục, đảm bảo tính liên tục và thấu hiểu nhân thân đối tượng.
• Australia (bang Victoria): Phát triển mạnh các Chương trình chuyển hướng (Diversion Programs) và Hội nghị Nhóm Tư pháp Thanh niên (Youth Justice Group Conferencing); thiết kế không gian phòng xử án thân thiện (bàn tròn, loại bỏ bục cao tôn ti, bổ sung khu vui chơi và ánh sáng tự nhiên).

3. Thực trạng và "nút thắt" tại hệ thống tư pháp Việt Nam

• Khoảng cách về quy mô tổ chức: Đến năm 2022, Việt Nam mới thành lập Tòa GD&NCTN tại 03 TAND cấp cao và 38 TAND cấp tỉnh. Cấp huyện – nơi giải quyết số lượng lớn nhất các vụ án sơ thẩm liên quan đến NCTN – vẫn chưa thể triển khai Tòa chuyên trách theo quy định của Luật Tổ chức TAND 2014.
• Bất cập về nhân sự và chuyên môn hóa: Đa số Thẩm phán xét xử các vụ án GD&NCTN vẫn hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản và chuyên sâu về kỹ năng tâm lý học lứa tuổi, công tác xã hội và khoa học hành vi.
• Hạn chế về hạ tầng: Thiết kế phòng xử án thân thiện chưa được đồng bộ hóa trên phạm vi toàn quốc; nhiều nơi vẫn tổ chức xét xử NCTN trong các phòng xử án hình sự thông thường mang tính răn đe nặng nề.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp về mặt lý luận (Theoretical Contributions): Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tư pháp thân thiện đối với người chưa thành niên; phân định rõ ranh giới học thuyết giữa ba trường phái mô hình tòa án NCTN trên thế giới; làm sáng tỏ luận điểm: Tư pháp đối với NCTN phải lấy giáo dục, phục hồi và bảo vệ lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trọng tâm cốt lõi.
• Đổi mới phương pháp luận (Methodological Innovations): Xây dựng khung phân tích so sánh đa hệ thống pháp luật (giao thoa giữa Civil Law và Common Law), kết hợp đánh giá thực chứng dữ liệu tư pháp quốc gia trong khoảng thời gian 6 năm liên tục (2016–2021).
• Ứng dụng thực tiễn và gợi mở chính sách (Policy Implications):
  1. Đề xuất lộ trình cụ thể thành lập Tòa GD&NCTN tại TAND cấp huyện có đủ điều kiện về biên chế và khối lượng thụ lý.
  2. Kiến nghị xây dựng quy chế Thẩm phán chuyên trách xét xử NCTN với nhiệm kỳ ổn định và cơ chế bồi dưỡng chuyên môn liên ngành (pháp luật – tâm lý – xã hội học).
  3. Đề xuất chuẩn hóa quy chuẩn kiến trúc "Phòng xử án thân thiện" (loại bỏ bục cao, sử dụng bàn tròn, bố trí phòng chờ riêng biệt cho trẻ em).
  4. Hoàn thiện khung pháp lý về các biện pháp xử lý chuyển hướng ngoài tố tụng hình sự.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Nội dung báo cáo nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và tài liệu tham khảo chất lượng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan hoạch định chính sách & Lập pháp (Quốc hội, TANDTC, Bộ Tư pháp): Cung cấp căn cứ thực tiễn và cơ sở lý luận vững chắc phục vụ việc soạn thảo, thẩm tra các dự án luật (đặc biệt là dự thảo Luật Tư pháp người chưa thành niên) và các văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật.
• Thẩm phán, Kiểm sát viên, Thư ký Tòa án và Luật sư: Cung cấp cẩm nang tham khảo về kỹ năng tương tác tâm lý, kỹ năng điều hành phiên điều trần thân thiện và phương pháp tiếp cận các vụ án tranh chấp hôn nhân, bạo lực gia đình và phạm tội vị thành niên.
• Giảng viên, Nhà nghiên cứu và Sinh viên ngành Luật học, Tội phạm học: Tài liệu học thuật chuyên sâu phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu bộ môn Tư pháp người chưa thành niên, Luật Tố tụng Hình sự, Luật Hôn nhân & Gia đình và Luật So sánh.

---

FAQ (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?

Mô hình Tòa Gia đình (Family Court) tích hợp là xu thế tất yếu và phù hợp nhất với Việt Nam; đồng thời chỉ ra "điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay là việc chưa thể thành lập Tòa GD&NCTN ở cấp huyện và sự thiếu vắng đội ngũ Thẩm phán chuyên trách lâu năm.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Đề tài sử dụng phương pháp luật so sánh đa chiều giữa 3 hệ thống pháp luật tiêu biểu (Hàn Quốc, Pháp, Úc), kết hợp đối chiếu số liệu thống kê thực chứng giai đoạn 2016–2021 với các công ước quốc tế mà Việt Nam đã cam kết.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?

Hoàn toàn có thể. Các phân tích lý luận và mô hình đề xuất có giá trị áp dụng trực tiếp cho toàn bộ hệ thống TAND các cấp tại Việt Nam, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu ích cho các quốc gia đang phát triển trong khu vực ASEAN.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next steps) của đề tài là gì?

Mở rộng nghiên cứu cơ chế phối hợp liên ngành giữa Tòa GD&NCTN với các tổ chức dịch vụ xã hội, trường giáo dưỡng và đánh giá tác động kinh tế - xã hội khi triển khai mô hình Tòa chuyên trách tại 100% TAND cấp huyện.

5. Ứng dụng thực tiễn tức thì của nghiên cứu là gì?

Hỗ trợ chuẩn hóa thiết kế phòng xử án thân thiện và cung cấp khung chương trình đào tạo kỹ năng tâm lý học tư pháp cho các Thẩm phán tham gia xét xử các vụ án có người chưa thành niên.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học "Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên của một số quốc gia trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam" là công trình nghiên cứu công phu, có giá trị học thuật và tính ứng dụng thực tiễn sâu sắc. Bằng việc phân tích đa chiều kinh nghiệm quốc tế và đánh giá thẳng thắn thực trạng xét xử trong nước, đề tài đã khẳng định tính cấp thiết của việc xây dựng một nền tư pháp thân thiện, lấy con người và gia đình làm trung tâm.

Hoàn thiện thiết chế Tòa Gia đình và Người chưa thành niên không chỉ là giải pháp đột phá trong tiến trình cải cách tư pháp quốc gia, mà còn là cam kết nhân văn mạnh mẽ của Việt Nam trong việc bảo vệ và ươm mầm cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Khái niệm về người chưa thành niên trong các văn ban pháp luật quốc tế và quy định của pháp luật quốc gia có sự khác nhau. Tuy nhiên, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều thừa nhận người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên. Do vậy, việc quy định quyền và nghĩa vụ pháp lý đối với chủ thể này có sự khác biệt so với người đã thành niên. Tình hình phạm tội của người chưa thành niên trên thé giới luôn có sự biến động với các mức độ khác nhau.

Đây là van dé các quốc gia trên thế giới đều quan tâm và luôn cé gang tim ra những giải pháp tối ưu nhất dé giảm thiêu sự gia tăng của tội phạm chưa thành niên. Theo đó, việc thành lập Toà án dành cho người chưa thành niên là điều vô cùng cần thiết, dựa trên những lý luận khác nhau về bản chất của thời kỳ niên thiếu, về vai trò của Nhà nước trong các van đề gia đình và các nhu cầu của xã hội, mà ba loại hình Toà án dành cho người chưa thành niên tương ứng lại thích hợp với từng quốc gia theo từng giai đoạn khác nhau. Xu hướng phổ biến hiện nay là mô hình Tòa án Gia đình. MÔ HÌNH TÒA ÁN DÀNH CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN CUA MOT SO QUOC GIA 2.

Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên của Han Quốc (Tòa án Gia đình) Xuất phát từ nhận thức người chưa thành niên là người chưa phát triển day đủ về tâm sinh lý, có những đặc điểm riêng biệt, cần bảo vệ họ với những thủ tục "đợc biét", một số quốc gia đã thiết lập hệ thống tòa án dành riêng cho người chưa thành niên. Mô hình toà án xét xử đối với người chưa thành niên là một trong những bước tiến lớn của nhân loại trong việc bảo vệ quyên con người. Tại Hàn Quốc, ngày 25 tháng 03 năm 1942, Tòa án Vị thành niên Gyeongseong đầu tiên được thành lập nhằm xử lý quy trình, thủ tục bảo hộ người chưa thành niên, đưa tất cả vấn đề liên quan đến NCTN xử lý tại một cơ quan chuyên biệt, kèm với đội ngũ hỗ trợ các dịch vụ xã hội. Năm 1947, Tòa án Vị thành niên Gyeongseong được đổi tên thành "Vién Thanh thiếu niên Seoul".

Cho đến ngày 1 tháng 10 năm 1963, Viện được nâng cấp lên và lấy tên gọi là Tòa án Gia đình Seoul nhằm nâng cao tính chuyên môn đối với các vụ án hôn nhân- gia đình (khi phát sinh tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình cần phải có sự hỗ trợ tích cực từ phía Tòa án) và người chưa thành niên (xử lý hành vi phạm tội và hành vi sai trái của NCTN hoặc áp dụng các biện pháp dé bảo vệ). Kèm theo việc thành lập Tòa án Gia đình, hệ thống văn bản pháp luật dành riêng cho việc xét xử của Tòa Gia đình được ban hành như Dao luật Vị thành niên, Đạo luật Bảo vệ thanh thiếu niên,. Doleds Co cấu tổ chức va nhân sw Tòa án Gia đình Theo Điều 3 Luật tô chức Tòa án Hàn Quốc, các toa án sẽ được chia thành 07 loại sau: Tòa án tối cao, Tòa án cấp cao, Tòa an sáng chế, Tòa án quận, Tòa án Gia đình, Tòa hành chính, Tòa án phục hồi chức năng. Theo đó, Tòa Gia đình của Hàn Quốc được tô chức thành lập một Tòa án độc lập cùng với các loại hình tòa án nêu trên.

Cho đến nay, có 08 Tòa án Gia đình được thành lập, bao gồm: Tòa án Gia đình Seoul (thành lập năm 1963), Toa án Gia đình Busan (2011), Toa án Gia đình Daegu (2012), Toa án Gia đình Gwangju (2012), Tòa án Gia đình Daejeon (2012), Tòa án Gia đình Incheon (2016), Toa án Gia đình Ulsan (2018), Tòa án Gia đình Suwon (2019). Ở những khu vực không có Toa án Gia đình, Tòa án quận (Tòa án địa phương) chịu trách nhiệm xử lý, có thầm quyền xét xử các vụ việc thuộc quyền hạn của Tòa án gia đình (Khoản 1 Điều 10, Đạo luật về các vụ án đặc biệt liên quan đến việc trừng phạt các tội phạm bạo lực gia đình). 17 Ngoài Tòa án Gia đình, Tòa án quận còn có các chi nhánh trực thuộc Tòa án Gia đình cũng đảm nhiệm xét xử vụ việc hôn nhân - gia đình và NCTN. Do đó, có thê thấy rằng hệ thống Tòa án Gia đình trên toàn quốc đã được thành lập "khá day dui".

Và trong tương lai, mỗi khu vực sẽ thành lập Tòa Gia đình tương ứng với Tòa án quận dé Tòa Gia đình có thê phát trién lên một bước tiến mới, theo đó, Hàn Quốc dự kiến thành lập thêm Toa án Gia đình Changwon vào tháng 3 năm 2025“°9. Đội ngũ nhân sự của Tòa Gia đình Hàn Quốc bao gầm: - - Chánh an; - Tham phán chuyên trách xét xử vụ án Hôn nhân - Gia đình và NCTN. Từ năm 2005, Hàn Quốc đã thực hiện chế độ Thâm phán chuyên trách làm việc lâu dài tại Tòa án Gia đình, có nhiệm kỳ làm việc liên tục chuyên trách là 5 năm. Điều này nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp của Tham phán ở Toà Gia đình?!.

Theo quy định, đối với vụ án gia đình sẽ được xét xử bởi một Thâm phán độc lập hoặc Hội đồng gồm 3 Thâm phán. Còn với vụ án bảo vệ NCTN và vụ an bảo vệ gia đình được xét xử bởi | Thâm phán duy nhất??; - Ban Thư ký. Ngoài ra, còn có Điều tra viên chuyên môn - cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều tra sự thật, thu xếp và liên lạc với các cơ quan phúc lợi xã hội, kiểm tra tâm lý. trong việc xét xử Hôn nhân - gia đình và NCTN; Bên cạnh đó, dé giải quyết thuận lợi các tranh chấp pháp lý phát sinh từ các mối quan hệ gia đình và họ hàng, đồng thời giúp NCTN phạm tội có hướng đi đúng đắn hơn thì Tòa án Gia đình Hàn Quốc còn thành lập Ủy ban cải cách chế độ Hôn nhân gia đình và NCTN (thành lập năm 2004) - chỉ định ra các chuyên gia và tư van chuyên môn làm Uy viên hòa giải giải quyết các tranh chấp phát sinh và cũng là nơi đưa ra những phương án cải thiện các nội dung đa dạng liên quan tới sự phát triển dài hạn của Tòa án Gia đình; Uy ban giải pháp nhằm giải quyết các van dé của gia đình trước và sau khi ly hôn (được thành lập tại Tòa án Gia đình Seoul vào năm 2009) - gồm Thâm phán, Điều tra viên và có liên kết với nhiều Trung tâm hỗ trợ gia đình dé tư van trong các vụ án ly hôn, giáo 20 Tòa án Hàn Quốc, https:/namu.wiki/w/%EA%B0%80%EC%A0%95%EB%B2%95%EC%9B%90#rfn-I 1, truy cập 04/02/2022 2! Tim hiéu về Toa dn Han Quốc, http://hvta.vn/portal/page/portal/hvta/27676662/27676768?p_page_1d=27676768&pers id=&folder_i d=&item_id=95610171&p_details=1, truy cập 06/02/2022 ?2 Thành phan cơ quan tư pháp, http://nationalatlas.kr/pages/page_446.php, truy cập 06/02/2022 18 duc bac phu huynh, tu van trẻ em.; Hội đồng tư vấn (có thể được thành lập ở một sé Tòa Gia đình) - do Tòa án chỉ định gồm các tư van viên chuyên môn làm ủy viên tu van giải quyết các van đề gia đình”.

Tham quyên của Tòa Gia đình Về nguyên tắc, tòa án có thẩm quyền xét xử, giải quyết các tranh chấp pháp lý phát sinh giữa các bên. Và khi xây dựng lên Tòa Gia đình, Tòa Gia đình có thâm quyền xét xử, giải quyết các vụ việc liên quan đến hôn nhân - gia đình và NCTN. Theo đó, thâm quyền xét xử của Tòa Gia đình Hàn Quốc được cụ thê hóa như sau: - _ Xét xử vụ việc về hôn nhân và gia đình: là những vụ việc tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình và những người thân thích, vụ việc liên quan đến quan hệ gia đình và quan hệ nhân thân. Vi du về vụ việc hôn nhân và gia đình như: Xác nhận mối quan hệ hôn nhân trên thực tế; ly hôn theo yêu cầu của một bên; vô hiệu quan hệ hôn nhân; xác định quan hệ cha, mẹ, con; xác định phạm vi của các hành vi mà người được giám hộ phải được sự đồng ý của người được giám hộ; hủy bỏ việc nhận con nuôi; yêu cầu bồi thường thiệt hại và khôi phục lại tình trạng ban đầu do ly hôn; từ bỏ quyền thừa kế; phân chia di sản thừa kế”!.

- Hoa giải hôn nhân gia đình; - __ Xét xử bảo vệ NCTN là xét xử dé áp dụng biện pháp xử lý bảo vệ NCTN (người dưới 19 tuổi) thực hiện hành vi phạm tội hoặc đã có hành vi sai trai. Trong một SỐ trường hợp nhất định, nêu NCTN thực hiện hành vi phạm tội quy định trong Bộ luật Hình sự, có thé được xét xử bảo vệ họ chứ không bị xét xử hình sự. Bởi thủ tục xét xử bảo vệ NCTN của Tòa Gia đình sẽ áp dụng các biện pháp xử lý bảo vệ NCTN dé họ có cơ hội cải thiện chứ không nhằm mục đích trừng phạt; - Xét xử bảo vệ gia đình là xét xử nhằm mục đích đem lại một môi trường sống ồn định cho gia đình bằng cách Tòa Gia đình sẽ áp dụng biện pháp xử lý đối với các hành vi bạo lực gia đình như buộc người có hành vi bạo lực gia đình phải rời khỏi nơi cư trú hoặc câm tiêp xúc với người nạn nhân. 23 Mô hình tòa gia đình và người chưa thành niên ở Việt Nam và Hàn Quốc - nhìn từ góc độ luật so sánh, Lữ Thi Hang, http:/www.vn/Pages/TinTue/206847/Mo-hinh-toa-gia-dinh-va-nguoi-chua-thanh-nien-o-Viet- Nam-va-Han-Quoc---nhin-tu-goc-do-luat-so-sanh.html, truy cập 04/02/2022 24 Điều 2 Đạo luật Tổ tụng Hôn nhân và Gia đình 19 - _ Xét xử bảo vệ trẻ em là xét xử nhằm bảo hộ những nạn nhân là trẻ em tránh được các hành vi ngược đãi, bóc lột của cha mẹ, người giám hộ”; - _ Giám sát việc đăng ký quan hệ gia dinh?°: Tòa án tối cao phụ trách việc đăng ky và chứng nhận các van đề liên quan đến sự xuất hiện va thay đổi quan hệ gia đình.

Nhung Tòa Gia đình sẽ giám sát các công việc đăng ký trong phạm vi thâm quyên. Vi du về các công việc đăng ký quan hệ gia đình như khai sinh, kết hôn. Thường Tòa án tối cao giao cho chính quyền địa phương thực hiện đăng ký quan hệ gia đình. Chính quyền địa phương tiếp nhận hồ sơ khai báo về việc thay đồi quan hệ gia đình hoặc nhập thông tin vào Số đăng ký quan hệ gia đình.