Đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học mô hình toà án dành cho người chưa thành niên của một số quốc gia trên thế giới và kinh nghiệm cho việt nam

Khám phá mô hình tòa án dành cho người chưa thành niên tại một số quốc gia và bài học kinh nghiệm áp dụng cho Việt Nam trong nghiên cứu khoa học.

• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học xã hội
• Đề tài: Mô hình tòa án dành cho người chưa thành niên: Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
• Loại tài liệu: Báo cáo
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE MÔ HÌNH TOA ÁN DÀNH CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
• 1.1. Khái quát chung về người chưa thành niên
• 1.2. Một số mô hình Tòa án cho người chưa thành niên trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH TÒA ÁN DÀNH CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA
• 2.1. Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên của Hàn Quốc
• 2.2. Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên ở Pháp
• 2.3. Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên ở Australia (bang Victoria)
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN MÔ HÌNH TÒA GIA ĐÌNH VÀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN CỦA VIỆT NAM TỪ KINH NGHIỆM THẾ GIỚI
• 3.1. Cơ sở thành lập Tòa Gia đình và người chưa thành niên ở Việt Nam
• 3.2. Mô hình Tòa Gia đình và người chưa thành niên tại Việt Nam
• 3.3. Đánh giá thực trạng của mô hình Tòa Gia đình và người chưa thành niên
• 3.4. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện mô hình Tòa Gia đình và người chưa thành niên tại Việt Nam từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình tòa án cho người chưa thành niên tại Việt Nam

Mô hình tòa án cho người chưa thành niên là một khái niệm quan trọng trong hệ thống tư pháp. Tại Việt Nam, việc xây dựng mô hình này nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em và thanh thiếu niên. Mô hình này không chỉ giúp xử lý các vụ án liên quan đến người chưa thành niên mà còn tạo ra môi trường thân thiện, giáo dục cho họ. Theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Tòa Gia đình và người chưa thành niên được thành lập để thực hiện nhiệm vụ này.

1.1. Khái niệm và vai trò của tòa án cho người chưa thành niên

Tòa án cho người chưa thành niên là cơ quan tư pháp chuyên trách xử lý các vụ án liên quan đến trẻ em. Vai trò của nó là đảm bảo quyền lợi hợp pháp và bảo vệ trẻ em khỏi các tác động tiêu cực từ xã hội.

1.2. Lịch sử hình thành mô hình tòa án cho người chưa thành niên

Mô hình này đã được hình thành từ nhiều năm trước, với sự ảnh hưởng của các quy định quốc tế về quyền trẻ em. Việt Nam đã từng bước áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế vào hệ thống pháp luật của mình.

II. Những thách thức trong việc áp dụng mô hình tòa án cho người chưa thành niên

Mặc dù mô hình tòa án cho người chưa thành niên đã được thiết lập, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc áp dụng. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, sự không đồng bộ trong quy định pháp luật và sự thiếu hiểu biết của cộng đồng về quyền lợi của trẻ em là những rào cản lớn. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của tòa án và quyền lợi của người chưa thành niên.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều tòa án chưa có đủ nguồn lực và cơ sở vật chất để thực hiện nhiệm vụ. Điều này dẫn đến việc xử lý các vụ án không được kịp thời và hiệu quả.

2.2. Sự không đồng bộ trong quy định pháp luật

Các quy định pháp luật hiện hành chưa hoàn thiện, gây khó khăn trong việc áp dụng. Sự không đồng bộ giữa các văn bản pháp luật cũng làm giảm tính hiệu quả của mô hình tòa án.

III. Kinh nghiệm quốc tế về mô hình tòa án cho người chưa thành niên

Nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng thành công mô hình tòa án cho người chưa thành niên. Các mô hình này thường tập trung vào việc giáo dục và phục hồi thay vì trừng phạt. Kinh nghiệm từ các nước như Hàn Quốc, Pháp và Australia có thể cung cấp những bài học quý giá cho Việt Nam trong việc hoàn thiện mô hình này.

3.1. Mô hình tòa án ở Hàn Quốc

Hàn Quốc đã xây dựng một mô hình tòa án dành riêng cho người chưa thành niên, tập trung vào việc giáo dục và phục hồi. Mô hình này đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ tái phạm tội.

3.2. Mô hình tòa án ở Pháp

Pháp áp dụng mô hình tòa án thân thiện, nơi trẻ em được tham gia vào quá trình xét xử. Điều này giúp trẻ em cảm thấy an toàn và được tôn trọng.

IV. Đề xuất giải pháp hoàn thiện mô hình tòa án cho người chưa thành niên tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của mô hình tòa án cho người chưa thành niên, cần có những giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện quy định pháp luật, tăng cường nguồn lực cho tòa án và nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền lợi của trẻ em.

4.1. Cải thiện quy định pháp luật

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến tòa án cho người chưa thành niên để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả.

4.2. Tăng cường nguồn lực cho tòa án

Cần đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo nhân lực cho tòa án để nâng cao chất lượng xét xử và bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình tòa án cho người chưa thành niên

Mô hình tòa án cho người chưa thành niên tại Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện. Với những nỗ lực cải cách và học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế, mô hình này có thể trở thành một công cụ hiệu quả trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em và thanh thiếu niên. Tương lai của mô hình này phụ thuộc vào sự cam kết của các cơ quan chức năng và toàn xã hội.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi trẻ em

Bảo vệ quyền lợi của trẻ em không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mô hình tòa án cần được hỗ trợ từ nhiều phía để phát huy hiệu quả.

5.2. Triển vọng phát triển mô hình tòa án trong tương lai

Với sự phát triển của xã hội và sự thay đổi trong nhận thức về quyền trẻ em, mô hình tòa án cho người chưa thành niên có thể được cải thiện và phát triển hơn nữa trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Khái niệm về người chưa thành niên trong các văn ban pháp luật quốc tế và quy định của pháp luật quốc gia có sự khác nhau. Tuy nhiên, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều thừa nhận người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên. Do vậy, việc quy định quyền và nghĩa vụ pháp lý đối với chủ thể này có sự khác biệt so với người đã thành niên. Tình hình phạm tội của người chưa thành niên trên thé giới luôn có sự biến động với các mức độ khác nhau.

Đây là van dé các quốc gia trên thế giới đều quan tâm và luôn cé gang tim ra những giải pháp tối ưu nhất dé giảm thiêu sự gia tăng của tội phạm chưa thành niên. Theo đó, việc thành lập Toà án dành cho người chưa thành niên là điều vô cùng cần thiết, dựa trên những lý luận khác nhau về bản chất của thời kỳ niên thiếu, về vai trò của Nhà nước trong các van đề gia đình và các nhu cầu của xã hội, mà ba loại hình Toà án dành cho người chưa thành niên tương ứng lại thích hợp với từng quốc gia theo từng giai đoạn khác nhau. Xu hướng phổ biến hiện nay là mô hình Tòa án Gia đình. MÔ HÌNH TÒA ÁN DÀNH CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN CUA MOT SO QUOC GIA 2.

Mô hình Tòa án dành cho người chưa thành niên của Han Quốc (Tòa án Gia đình) Xuất phát từ nhận thức người chưa thành niên là người chưa phát triển day đủ về tâm sinh lý, có những đặc điểm riêng biệt, cần bảo vệ họ với những thủ tục "đợc biét", một số quốc gia đã thiết lập hệ thống tòa án dành riêng cho người chưa thành niên. Mô hình toà án xét xử đối với người chưa thành niên là một trong những bước tiến lớn của nhân loại trong việc bảo vệ quyên con người. Tại Hàn Quốc, ngày 25 tháng 03 năm 1942, Tòa án Vị thành niên Gyeongseong đầu tiên được thành lập nhằm xử lý quy trình, thủ tục bảo hộ người chưa thành niên, đưa tất cả vấn đề liên quan đến NCTN xử lý tại một cơ quan chuyên biệt, kèm với đội ngũ hỗ trợ các dịch vụ xã hội. Năm 1947, Tòa án Vị thành niên Gyeongseong được đổi tên thành "Vién Thanh thiếu niên Seoul".

Cho đến ngày 1 tháng 10 năm 1963, Viện được nâng cấp lên và lấy tên gọi là Tòa án Gia đình Seoul nhằm nâng cao tính chuyên môn đối với các vụ án hôn nhân- gia đình (khi phát sinh tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình cần phải có sự hỗ trợ tích cực từ phía Tòa án) và người chưa thành niên (xử lý hành vi phạm tội và hành vi sai trái của NCTN hoặc áp dụng các biện pháp dé bảo vệ). Kèm theo việc thành lập Tòa án Gia đình, hệ thống văn bản pháp luật dành riêng cho việc xét xử của Tòa Gia đình được ban hành như Dao luật Vị thành niên, Đạo luật Bảo vệ thanh thiếu niên,. Doleds Co cấu tổ chức va nhân sw Tòa án Gia đình Theo Điều 3 Luật tô chức Tòa án Hàn Quốc, các toa án sẽ được chia thành 07 loại sau: Tòa án tối cao, Tòa án cấp cao, Tòa an sáng chế, Tòa án quận, Tòa án Gia đình, Tòa hành chính, Tòa án phục hồi chức năng. Theo đó, Tòa Gia đình của Hàn Quốc được tô chức thành lập một Tòa án độc lập cùng với các loại hình tòa án nêu trên.

Cho đến nay, có 08 Tòa án Gia đình được thành lập, bao gồm: Tòa án Gia đình Seoul (thành lập năm 1963), Toa án Gia đình Busan (2011), Toa án Gia đình Daegu (2012), Toa án Gia đình Gwangju (2012), Tòa án Gia đình Daejeon (2012), Tòa án Gia đình Incheon (2016), Toa án Gia đình Ulsan (2018), Tòa án Gia đình Suwon (2019). Ở những khu vực không có Toa án Gia đình, Tòa án quận (Tòa án địa phương) chịu trách nhiệm xử lý, có thầm quyền xét xử các vụ việc thuộc quyền hạn của Tòa án gia đình (Khoản 1 Điều 10, Đạo luật về các vụ án đặc biệt liên quan đến việc trừng phạt các tội phạm bạo lực gia đình). 17 Ngoài Tòa án Gia đình, Tòa án quận còn có các chi nhánh trực thuộc Tòa án Gia đình cũng đảm nhiệm xét xử vụ việc hôn nhân - gia đình và NCTN. Do đó, có thê thấy rằng hệ thống Tòa án Gia đình trên toàn quốc đã được thành lập "khá day dui".

Và trong tương lai, mỗi khu vực sẽ thành lập Tòa Gia đình tương ứng với Tòa án quận dé Tòa Gia đình có thê phát trién lên một bước tiến mới, theo đó, Hàn Quốc dự kiến thành lập thêm Toa án Gia đình Changwon vào tháng 3 năm 2025“°9. Đội ngũ nhân sự của Tòa Gia đình Hàn Quốc bao gầm: - - Chánh an; - Tham phán chuyên trách xét xử vụ án Hôn nhân - Gia đình và NCTN. Từ năm 2005, Hàn Quốc đã thực hiện chế độ Thâm phán chuyên trách làm việc lâu dài tại Tòa án Gia đình, có nhiệm kỳ làm việc liên tục chuyên trách là 5 năm. Điều này nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp của Tham phán ở Toà Gia đình?!.

Theo quy định, đối với vụ án gia đình sẽ được xét xử bởi một Thâm phán độc lập hoặc Hội đồng gồm 3 Thâm phán. Còn với vụ án bảo vệ NCTN và vụ an bảo vệ gia đình được xét xử bởi | Thâm phán duy nhất??; - Ban Thư ký. Ngoài ra, còn có Điều tra viên chuyên môn - cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều tra sự thật, thu xếp và liên lạc với các cơ quan phúc lợi xã hội, kiểm tra tâm lý. trong việc xét xử Hôn nhân - gia đình và NCTN; Bên cạnh đó, dé giải quyết thuận lợi các tranh chấp pháp lý phát sinh từ các mối quan hệ gia đình và họ hàng, đồng thời giúp NCTN phạm tội có hướng đi đúng đắn hơn thì Tòa án Gia đình Hàn Quốc còn thành lập Ủy ban cải cách chế độ Hôn nhân gia đình và NCTN (thành lập năm 2004) - chỉ định ra các chuyên gia và tư van chuyên môn làm Uy viên hòa giải giải quyết các tranh chấp phát sinh và cũng là nơi đưa ra những phương án cải thiện các nội dung đa dạng liên quan tới sự phát triển dài hạn của Tòa án Gia đình; Uy ban giải pháp nhằm giải quyết các van dé của gia đình trước và sau khi ly hôn (được thành lập tại Tòa án Gia đình Seoul vào năm 2009) - gồm Thâm phán, Điều tra viên và có liên kết với nhiều Trung tâm hỗ trợ gia đình dé tư van trong các vụ án ly hôn, giáo 20 Tòa án Hàn Quốc, https:/namu.wiki/w/%EA%B0%80%EC%A0%95%EB%B2%95%EC%9B%90#rfn-I 1, truy cập 04/02/2022 2! Tim hiéu về Toa dn Han Quốc, http://hvta.vn/portal/page/portal/hvta/27676662/27676768?p_page_1d=27676768&pers id=&folder_i d=&item_id=95610171&p_details=1, truy cập 06/02/2022 ?2 Thành phan cơ quan tư pháp, http://nationalatlas.kr/pages/page_446.php, truy cập 06/02/2022 18 duc bac phu huynh, tu van trẻ em.; Hội đồng tư vấn (có thể được thành lập ở một sé Tòa Gia đình) - do Tòa án chỉ định gồm các tư van viên chuyên môn làm ủy viên tu van giải quyết các van đề gia đình”.

Tham quyên của Tòa Gia đình Về nguyên tắc, tòa án có thẩm quyền xét xử, giải quyết các tranh chấp pháp lý phát sinh giữa các bên. Và khi xây dựng lên Tòa Gia đình, Tòa Gia đình có thâm quyền xét xử, giải quyết các vụ việc liên quan đến hôn nhân - gia đình và NCTN. Theo đó, thâm quyền xét xử của Tòa Gia đình Hàn Quốc được cụ thê hóa như sau: - _ Xét xử vụ việc về hôn nhân và gia đình: là những vụ việc tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình và những người thân thích, vụ việc liên quan đến quan hệ gia đình và quan hệ nhân thân. Vi du về vụ việc hôn nhân và gia đình như: Xác nhận mối quan hệ hôn nhân trên thực tế; ly hôn theo yêu cầu của một bên; vô hiệu quan hệ hôn nhân; xác định quan hệ cha, mẹ, con; xác định phạm vi của các hành vi mà người được giám hộ phải được sự đồng ý của người được giám hộ; hủy bỏ việc nhận con nuôi; yêu cầu bồi thường thiệt hại và khôi phục lại tình trạng ban đầu do ly hôn; từ bỏ quyền thừa kế; phân chia di sản thừa kế”!.

- Hoa giải hôn nhân gia đình; - __ Xét xử bảo vệ NCTN là xét xử dé áp dụng biện pháp xử lý bảo vệ NCTN (người dưới 19 tuổi) thực hiện hành vi phạm tội hoặc đã có hành vi sai trai. Trong một SỐ trường hợp nhất định, nêu NCTN thực hiện hành vi phạm tội quy định trong Bộ luật Hình sự, có thé được xét xử bảo vệ họ chứ không bị xét xử hình sự. Bởi thủ tục xét xử bảo vệ NCTN của Tòa Gia đình sẽ áp dụng các biện pháp xử lý bảo vệ NCTN dé họ có cơ hội cải thiện chứ không nhằm mục đích trừng phạt; - Xét xử bảo vệ gia đình là xét xử nhằm mục đích đem lại một môi trường sống ồn định cho gia đình bằng cách Tòa Gia đình sẽ áp dụng biện pháp xử lý đối với các hành vi bạo lực gia đình như buộc người có hành vi bạo lực gia đình phải rời khỏi nơi cư trú hoặc câm tiêp xúc với người nạn nhân. 23 Mô hình tòa gia đình và người chưa thành niên ở Việt Nam và Hàn Quốc - nhìn từ góc độ luật so sánh, Lữ Thi Hang, http:/www.vn/Pages/TinTue/206847/Mo-hinh-toa-gia-dinh-va-nguoi-chua-thanh-nien-o-Viet- Nam-va-Han-Quoc---nhin-tu-goc-do-luat-so-sanh.html, truy cập 04/02/2022 24 Điều 2 Đạo luật Tổ tụng Hôn nhân và Gia đình 19 - _ Xét xử bảo vệ trẻ em là xét xử nhằm bảo hộ những nạn nhân là trẻ em tránh được các hành vi ngược đãi, bóc lột của cha mẹ, người giám hộ”; - _ Giám sát việc đăng ký quan hệ gia dinh?°: Tòa án tối cao phụ trách việc đăng ky và chứng nhận các van đề liên quan đến sự xuất hiện va thay đổi quan hệ gia đình.

Nhung Tòa Gia đình sẽ giám sát các công việc đăng ký trong phạm vi thâm quyên. Vi du về các công việc đăng ký quan hệ gia đình như khai sinh, kết hôn. Thường Tòa án tối cao giao cho chính quyền địa phương thực hiện đăng ký quan hệ gia đình. Chính quyền địa phương tiếp nhận hồ sơ khai báo về việc thay đồi quan hệ gia đình hoặc nhập thông tin vào Số đăng ký quan hệ gia đình.