Chương 1: Những vấn đề lý luận về quyền tự do ngôn luận trên Interet ở Việt Nam Chương 2: Thực trạng về quyền tự do ngôn luận trên Internet ở Việt Nam hiện nay Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền tự do ngôn luận trên Internet ở Việt Nam hiện nay. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TỰ DO NGÔN LUẬN TRÊN INTERNET Ở VIỆT NAM 1. Internet trong cuộc sống Để cuộc sống của con người ngày càng phát triển tốt đẹp hơn thì con người đã không ngừng sáng tạo, phát minh ra những công cụ, thành tựu, phải kể đó là phát minh ra internet. Internet đã làm thay đổi cơ bản cuộc sống của mọi người trên tất cả các lĩnh vực trong đời sống xã hội.
Mạng Internet ra đời vào khoảng năm 1974, tiền thân là mạng ARPANET. Cơ quan quản lý dự án nghiên cứu phát triển mạng ARPANET thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ liên kết bốn địa điểm đầu tiên vào tháng 7/1969 là Viện nghiên cứu Stanford, Đại học California, Los Angeles, Đại học Utah và Đại học California, Santa Barbara. Đó chính là mạng liên khu vực (Wide Area Network – WAN) đầu tiên được xây dựng. Đến năm 1983, tất cả máy tính nối với ARPANET phải sử dụng giao thức TCP/IP, giao thức này cũng được coi như một chuẩn mực đối với ngành quân sự Mỹ.
Năm 1980, mạng Internet chính thức ra đời được xác lập và liên kết các máy tính lớn với nhau gọi là NSFNET. Sự hình thành mạng xương sống của NSFNET và những mạng vùng khác đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của Internet. Đến năm 1995, NSFNET thu lại thành một mạng nghiên cứu còn Internet thì vẫn tiếp tục phát triển cho đến ngày hôm nay. Với khả năng kết nối mở như vậy, Internet đã trở thành một mạng lớn nhất trên thế giới, mạng của các mạng, xuất hiện trong mọi lĩnh vực như thương mại, chính trị, quân sự, nghiên cứu khoa học, giáo dục, văn hóa, xã hội… Cũng từ đó, các dịch vụ trên Internet không ngừng phát triển tạo ra một kỷ nguyên thương mại trên Internet cho nhân loại [22].
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ở Việt Nam, ngày 19/11/1997, sau rất nhiều bàn thảo, băn khoăn và thuyết phục, Ban điều phối quốc gia mạng Internet trao giấy phép cho các nhà cung cấp dịch vụ kết nối, truy nhập Internet. “Internet Việt Nam” từ đó ra đời. Đến ngày 01/12/1997, Internet được cung cấp cho đông đảo người sử dụng [24]. Sau hơn 20 năm, Internet chính thức vào Việt Nam đã tạo ra rất nhiều thay đổi ở quy mô xã hội cũng như cá nhân con người.
Vậy, khái niệm Internet có thể hiểu: Internet là một hệ thống thông tin toàn cầu có thể được truy nhập công cộng gồm các mạng máy tính được liên kết với nhau. Hệ thống này bao gồm hàng ngàn mạng máy tính nhỏ hơn của các doanh nghiệp, của các viện nghiên cứu và các trường đại học, của người dùng cá nhân và các chính phủ trên toàn cầu [29]. Khái niệm Internet còn được giải thích chính thức trong khoản 14 Điều 3 Luật Viễn thông năm 2009, sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2018 như sau: internet là hệ thống thông tin toàn cầu sử dụng giao thức internet và tài nguyên internet để cung cấp các dịch vụ và ứng dụng khác nhau cho người sử dụng dịch vụ viễn thông. Internet cho phép cá nhân truyền tải thông tin, tư tưởng với tốc độ nhanh chóng, dung lượng lớn và thuận tiện.
Internet có vai trò tích cực đối với quyền con người như hỗ trợ quyền giáo dục, tự do biểu đạt, hội họp, lập hội, tôn giáo, quyền tham gia chính trị, tăng cường bình đẳng giới, hỗ trợ các nhóm yếu thế (người dân tộc thiểu số, người khuyết tật…), thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội. Internet có thể bị sử dụng để xâm phạm quyền tự do ngôn luận, quyền biểu đạt, quyền riêng tư, sở hữu trí tuệ, xâm phạm quyền của trẻ em và các nhóm yếu thế. Internet đã từng được ca ngợi như là “công nghệ giải phóng”, vì nó 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com được xem là một công cụ quan trọng giúp người dân phá bỏ xiềng xích của nhiều chế độ chuyên chế. Internet đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của con người hiện đại.
Internet quan trọng đối với cuộc sống hiện nay trong việc liên lạc kết nối toàn cầu, nhờ vào Internet người dùng có thể kết nối với nhau, tìm kiếm, trao đổi thông tin, đọc báo online, mua bán. Internet mang lại nhiều lợi ích cho con người, Internet giúp ích cho việc học tập, làm việc và kinh doanh trở nên thuận tiện dễ dàng hơn, phục vụ đời sống con người.1: Số người dùng Internet trên thế giới, châu Á và Việt Nam (tính đến ngày 30-6-2019) Số người So với Tỷ lệ so dùng Khu vực dân số Số người Tổng dân số với dân internet địa lý thế giới dùng internet số so với % thế giới Thế giới 7.344 70,3% 1,51% (Nguồn: https://www.htm) Nhìn lại chặng đường hơn 20 năm qua, có thể thấy, Internet Việt Nam đạt được nhiều thành tựu, thể hiện qua những chỉ số đáng khích lệ. Nếu như thời đầu của Internet quay số qua mạng điện thoại công cộng, số người sử dụng Internet chỉ đạt đến 200. Sau gần 20 năm sau, theo số liệu người dùng Internet ở châu Á tính đến ngày 30/6/2019, thì Việt Nam đạt trên 68 triệu người dùng Internet, chiếm 70,3% dân số, Việt Nam nằm trong tốp những quốc gia và vùng lãnh thổ có tỷ lệ người dùng Internet 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cao nhất tại châu Á, hiện đứng vị trí thứ 8/35 quốc gia thuộc khu vực châu Á có số người dùng internet nhiều nhất châu Á.
Hiện nay, Internet đã phủ rộng khắp lãnh thổ từ thành thị đến nông thôn, miền núi, hải đảo. Internet trở thành công cụ rất quen thuộc với đa số người dân Việt Nam trong cuộc sống hằng ngày, trong giao tiếp, giải trí kể cả trong làm kinh tế cũng như các vấn đề khác liên quan như giáo dục, văn hóa, y tế… Từ các tầng lớp thấp như nông dân, công nhân, rồi đến tầng lớp học sinh, sinh viên, kỹ sư đều có thể tìm kiếm được những thông tin cần thiết trên Internet và chính Internet đã dần làm thay đổi thói quen, cuộc sống của người dân Việt Nam hiện nay, đặc biệt là giới trẻ. Mạng internet mang lại rất nhiều tiện ích hữu dụng cho người sử dụng, một trong các tiện ích phổ thông của internet là hệ thống thư điện tử (email), trò chuyện trực tuyến (chat), máy truy tìm dữ liệu (search engine), các dịch vụ thương mại và chuyển ngân, và các dịch vụ về y tế, giáo dục như là chữa bệnh từ xa hoặc tổ chức các lớp học ảo. Ví dụ, trong lĩnh vực giáo dục, hầu hết các trường học hiện nay đều được trang bị Internet để phục vụ hoạt động dạy và học.
Ngoài phát triển các phương thức học trực tuyến song song với phương thức giảng dạy truyền thống thì Internet còn đang góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, liên lạc với phụ huynh, học sinh thông qua các ứng dụng công nghệ thông tin. Internet và các ứng dụng trên nền Internet cũng đang tạo ra một cuộc cách mạng trong lĩnh vực y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Từ phát triển hình thức khám chữa bệnh từ xa đến việc quản lý bệnh nhân, liên thông dữ liệu giữa các tuyến, liên thông với bảo hiểm xã hội để thanh toán bảo hiểm y tế… [33]. Internet đóng vai trò quyết định trong việc xác định lại không gian công 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và tư, các quan hệ giữa con người với nhau và giữa con người với các thiết chế.
Internet đã xóa bỏ các đường biên giới và đưa những cách thức mới của việc tạo ra và sử dụng kiến thức, góp phần thay đổi cách suy nghĩ, mở rộng phạm vi tham gia trực tiếp của con người vào đời sống chính trị công của xã hội ngày càng rộng mở hơn và trở thành nguồn tài nguyên quý giá hơn bao giờ hết. Internet ra đời và phát triển với các đặc trưng như tính kết nối, tính mở, tính tìm kiếm, tiếp nhận, truyền đạt đã góp phần thúc đẩy mạnh mẽ cơ sở hạ tầng thông tin trên thế giới. Internet mở ra phương thức mới cho từng cá nhân trong việc tiếp cận nhanh chóng với kiến thức cũng như đem tới cho họ một kênh thông tin mới để bày tỏ, chia sẻ những ý tưởng của mình với toàn thể nhân loại. Internet đã tạo cơ hội cho con người có sức mạnh tìm kiếm thông tin và hợp tác.
Internet là một công cụ truyền tin và tiếp nhận thông tin trên mạng rất phổ biến trên thế giới. Do đó, có thể hiểu Internet là một kênh tiếp cận thông tin và tự do internet là một hình thức của tự do tiếp cận thông tin được quy định trong Hiến pháp. Dưới góc độ đó, Internet đã thúc đẩy những cơ hội và phương tiện để thực hiện các quyền con người cơ bản, trong đó tiêu biểu là quyền tự do ngôn luận. Tuy nhiên, ở góc độ khác, Internet cũng có thể được sử dụng như công cụ nguy hiểm để xâm phạm đến các quyền tự do khác của con người.
Một nghiên cứu gần đây của Hội đồng Hiệp sỹ Mỹ (một nhóm gồm 17 chuyên gia về chính sách công), về Internet và tin tức đã kết luận rằng: Thời đại kỹ thuật số đang tạo ra một sự phục hưng cho truyền thông và thông tin - thời của những tư duy mới và táo bạo để thúc đẩy mạnh mẽ cơ hội tiếp cận thông tin cho người dân Mỹ, thông tin y tế cho các cộng đồng trong nước và 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giá trị của nền dân chủ Mỹ. Các mạng mở đóng vai trò rất quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng. Tiềm năng sử dụng công nghệ nhằm tạo ra một nền dân chủ minh bạch và liên thông dường như chưa bao giờ sáng lạn hơn [38]. Ngày nay, internet đã trở thành một công cụ truyền tin và tiếp nhận thông tin trên mạng rất phổ biến trên thế giới, mà Việt Nam cũng không ngoại lệ.
Có thể nói internet đã trở thành công cụ kết nối thông tin cuốn hút con người sử dụng nhiều nhất bởi sự nhanh chóng, thuận tiện, phong phú và “san phẳng” sự ngăn cách của không gian. Những lợi ích to lớn mà internet mang lại chủ yếu là việc truyền tải thông tin và ứng dụng các mạng xã hội vào hoạt động kinh doanh và giao tiếp.