phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 6 tiết. -7- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI QUYẾT ĐỊNH KỶ LUẬT 1. Nhận thức chung về pháp luật và pháp luật giải quyết khiếu nại quyết định kỷ luật 1.1 Quan niệm và đặc điểm của pháp luật * Quan niệm về pháp luật Pháp luật là một từ Hán - Việt. Chữ "Pháp" trong tiếng Hán có các nghĩa: 1.
pháp luật; luật. phương pháp; phương thức. tiêu chuẩn; mẫu mực. phỏng theo; noi theo.
pháp; pháp thuật [43, tr. Theo nghĩa rộng, "pháp" là thể chế quốc gia, chế độ chính trị xã hội của đất nước; theo nghĩa hẹp, "pháp" là những điều luật (quy phạm pháp luật), luật lệ, những quy định mang tính nguyên tắc, khuôn mẫu, chuẩn mực. Quan niệm có tính phổ biến coi pháp luật là "Tổng hợp các quy tắc xử sự có tính bắt buộc do Nhà nước ban hành và đảm bảo thực hiện bằng sức mạnh cưỡng chế" [44, tr. Lý luận Mác - Lênin về Nhà nước và pháp luật quan niệm: Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự do nhà nước ban hành (hoặc thừa nhận) và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong xã hội, là yếu tố điều chỉnh các quan hệ xã hội nhằm tạo ra trật tự và ổn định xã hội.
Khi nghiên cứu về pháp luật, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã đấu tranh với các quan điểm duy tâm, khẳng định bản chất của pháp luật không có gì khác hơn là ý chí của giai cấp thống trị nhà nước được thể hiện trong pháp luật. Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C.Ăngghen đã vạch trần bản chất của pháp luật tư sản chẳng qua chỉ là ý chí của giai cấp tư sản được nâng lên thành luật pháp. Như vậy, pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự do nhà nước ban hành và đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức và những người lao động khác, được quy định bởi -8- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cơ sở kinh tế của chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ mới, là yếu tố điều chỉnh các quan hệ xã hội nhằm mục đích xây dựng một xã hội dân chủ, phồn vinh. * Đặc điểm của pháp luật Pháp luật cũng như tập quán, tín điều tôn giáo, đạo đức.
đều có chung chức năng điều chỉnh các quan hệ xã hội, song có những đặc điểm riêng, gồm: Thứ nhất, pháp luật chỉ do nhà nước ban hành, thể hiện và thực hiện quyền lực nhà nước, bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị. Chính vì do nhà nước ban hành nên pháp luật có tính cưỡng chế, tính bắt buộc chung, không phụ thuộc vào ý chí, lợi ích của bất kỳ cá nhân nào. Mọi người vi phạm pháp luật đều phải bị xử lý.Lênin đã viết: Vấn đề không phải là xử lý nặng hay nhẹ mà đã vi phạm thì đều phải bị xử lý. Thứ hai, pháp luật không chỉ có chức năng tổ chức, điều chỉnh hành vi của con người mà còn điều chỉnh mối quan hệ lợi ích giữa các giai cấp, không chỉ thiết lập trật tự hoạt động của con người, mà còn thiết lập trật tự thống trị, trong đó các giai cấp đối kháng nhau không đi tới tiêu diệt nhau, do đó tiêu diệt luôn cả xã hội.
Thứ ba, mặc dù được nhà nước đặt ra và đảm bảo thực hiện song pháp luật có tính độc lập tương đối trong quan hệ với nhà nước. Nhà nước nào tôn trọng tính khách quan này sẽ phát huy được vai trò và giá trị xã hội to lớn của pháp luật, và do đó giữ nghiêm được kỷ cương trật tự, đưa xã hội phát triển. Thứ tư, tính hình thức xác định, nhờ đó pháp luật thể hiện được chính xác ý chí của giai cấp cầm quyền; việc nhận thức và thực hiện cũng được nhất quán, chính xác. Ngoài ra, với mỗi hệ thống pháp luật khác nhau, như hệ thống luật Anh - Mỹ, hệ thống châu Âu lục địa, hệ thống pháp luật XHCN lại có những đặc điểm riêng.
Tất cả những đặc điểm đó đều là những dấu hiệu phân biệt với các quy phạm xã hội khác. -9- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tính ưu trội của pháp luật trong các chức năng tổ chức, điều chỉnh, định hướng, cũng như chức năng thông tin, giáo dục tính tổ chức, kỷ luật cũng là những dấu hiệu mà không có một quy phạm xã hội nào khác hội tụ được đầy đủ.2 Quan niệm về pháp luật giải quyết khiếu nại quyết định kỷ luật 1.1 Khái niệm quyết định kỷ luật Theo quy định tại khoản 12 Điều 2 Luật Khiếu nại, tố cáo (sửa đổi, bổ sung năm 2004, 2005) thì: Quyết định kỷ luật là quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan, tổ chức để áp dụng một trong các hình thức kỷ luật là khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, hạ ngạch, cách chức, buộc thôi việc đối với cán bộ, công chức thuộc quyền quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức. Quyết định kỷ luật về thực chất là một dạng của quyết định hành chính nhưng nó khác với các loại quyết định hành chính còn lại ở chỗ nó thể hiện mối quan hệ trong nội bộ cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan có thẩm quyền quản lý đối với cán bộ, công chức thuộc quyền; và như vậy, mặc dù cũng được điều chỉnh trong Luật Khiếu nại, tố cáo như các loại quyết định hành chính khác nhưng việc giải quyết khiếu nại quyết định kỷ luật được áp dụng theo trình tự và thủ tục riêng. Trên thực tế, trong hoạt động điều hành nội bộ của cơ quan, tổ chức, ngoài quyết định kỷ luật ra cán bộ, công chức còn chịu tác động của nhiều quyết định hành chính khác như: quyết định điều động, thuyên chuyển công tác, đề bạt.
nhưng Luật Khiếu nại, tố cáo và các văn bản hướng dẫn thi hành không quy định những quyết định này có thể bị khiếu nại theo thủ tục chung để bảo đảm cho hoạt động công vụ được thực hiện nhanh nhạy, có hiệu quả, bảo đảm sự ổn định, liên tục và nề nếp của nền hành chính nhà nước, sự hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức. - 10 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Riêng quyết định kỷ luật là một hình thức xử lý đối với cán bộ, công chức có hành vi vi phạm trong hoạt động công vụ, đụng chạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ thì pháp luật cho phép họ có quyền khiếu nại để đảm bảo tính đúng đắn, nghiêm minh của quyết định kỷ luật. Luật Khiếu nại, tố cáo chỉ điều chỉnh việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật áp dụng cho cán bộ, công chức theo quy định của Pháp lệnh Cán bộ, công chức. Theo quy định tại Điều 1, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh cán bộ, công chức 2003 thì cán bộ, công chức là công dân Việt Nam, trong biên chế nhà nước, bao gồm: “a) Những người do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳ trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương; ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh); ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện); b) Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; c) Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch công chức hoặc giao giữ một công vụ thường xuyên trong các cơ quan nhà nước ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; d) Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch viên chức hoặc giao giữ một nhiệm vụ thường xuyên trong đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; đ) Thẩm phán Tòa án nhân dân, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân; e) Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; làm việc trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp; - 11 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com g) Những người do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân; Bí thư, Phó bí thư Đảng uỷ; người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã); h) Những người được tuyển dụng, giao giữ một chức danh chuyên môn nghiệp vụ thuộc Uỷ ban nhân dân cấp xã”.
Tuy vậy, về đối tượng chịu sự điều chỉnh của các hình thức kỷ luật quy định tại Pháp lệnh cán bộ, công chức thì theo điều 39, Pháp lệnh cán bộ, công chức sửa đổi năm 2003 và Điều 1 Nghị định số 35/2005/NĐ-CP ngày 17/3/2005 của Chính phủ về việc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức bao gồm những cán bộ, công chức quy định tại điểm b, c, d, đ, e và h khoản 1, điều 1 của Pháp lệnh cán bộ, công chức. Đó là: Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch công chức hoặc giao giữ một công vụ thường xuyên trong các cơ quan nhà nước ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch viên chức hoặc giao giữ một nhiệm vụ thường xuyên trong đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; Thẩm phán Tòa án nhân dân, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân; Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; làm việc trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp; Những người được tuyển dụng, giao giữ một chức danh chuyên môn nghiệp vụ thuộc Uỷ ban nhân dân cấp xã. - 12 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.