Chương 1 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Sơ lược về cây hoa triệu chuông 1.1 Phân loại cầy hoa triệu chuông Chi: Calibrachoa (Hà Thị Lan Anh, 2018) Giới: Plantae (Thực vật) Phân giới: Tracheobionta Ngành: Spermatophyta Phân ngành: Magnoliophyta Phân lớp: Asteridae Họ: Solanaceae Hình 1.1 Cây hoa triệu chuông Tên khoa học: Calibrachoa parviflora Nguồn: Công Ty TNHH Kiến Trúc 1.2 Nguồn gốc cây hoa triệu chuông Cảnh Quan Hata, (2022). Cây hoa triệu chuông có xuất xứ từ Châu Âu, được biết đến vào đầu những năm 1990, là loài hoa mới được nhập nội vào nước ta trong những năm gan đây. Tat cả các giống triệu chuông là giống lai với các giống có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Các giống hoa triệu chuông hoang dại đầu tiên được phát hiện ở Brazil có sự đa dạng về màu sắc, kích thước và hình dáng hoa.
Thông qua quá trình lai tạo và chọn lọc, các giống hoa triệu chuông trồng hiện nay có nhiều ưu điểm để phù hợp với thị hiểu của người chơi hoa (Hà Thị Lan Anh, 2018).3 Đặc điểm thực vật học của cây hoa triệu chuông Rễ: rễ cây hoa triệu chuông thuộc loại rễ chùm, phần lớn phát triển theo chiều ngang, ở tầng đất mặt từ 10 - 20 em. Kích thước các rễ trong bộ rễ chênh lệch nhau không nhiều, số rễ tương đối nhiều nên khả năng hút nước và dinh dưỡng của cây rất mạnh. Vì vậy, triệu chuông rat thích hợp trồng trên các loại giá thé tơi xốp, chủ động điều chỉnh thành phần dinh dưỡng phù hợp dé kích thích bộ rễ phát triển (Hà Thị Lan Anh, 2018). Thân: cây hoa triệu chuông thuộc loại cây hoa thân thảo rủ có chiều cao từ 10 - 50 cm.
Thân khá cứng, phủ ít lông dính, nhánh cây được phân ra từ các nách lá. Trên thân có các mắt ngủ tiềm sinh ở giữa cuống lá và thân. Thân có khả năng tái sinh nên được sử dụng để nhân giống vô tính. Lá: lá đơn mọc cách trên thân không có lá kèm.
Phiến lá mềm mỏng, mép không có răng cưa, nhỏ, hình thuôn hoặc oval, có màu sắc khác nhau (xanh đậm, xanh nhạt. Mặt trên và mặt dưới lá có lớp lông phủ mịn, gân lá hình chân chim. Hoa: có thể ra hoa quanh năm nếu được chăm sóc tốt. Hoa hình chuông, viền cach hoa có gon sóng.
Mau sắc hoa đa dạng (trắng, tím, đỏ, hong.) có thé có một màu hoặc pha trộn giữa các màu. Đường kính hoa từ 1 - 2 cm tuy nhiên vô cùng sai hoa. Hoa lưỡng tính gồm 5 tiểu nhụy gắn ở phần dưới của ống vành. Cánh đài hợp ở gốc còn lại ở quả, cánh tràng hợp thành ống loe hợp ở đỉnh, nỗi rõ các gân thùy.
Quả: quả nang hai mãnh, nhiều hạt.4 Điều kiện sinh trưởng Anh sáng: Triệu chuông ưa sáng hoàn toàn, càng nhiêu nang cây cảng sai hoa. Nhiệt độ: Mặc dù ưa nắng, tuy nhiên là cây thân thảo bộ rễ ăn nông nên triệu chuông dễ bị đốt nóng nếu trồng dưới ánh nắng mặt trời gay gắt. Nhiệt độ phù hợp với triệu chuông từ 15 - 28°C, mùa hè cần che nang hoặc trồng cây dưới giàn lưới. Nhiệt độ cao quá khiến cây xấu yếu, phát triển kém.
Độ am: Cây hoa triệu chuông sinh trưởng, phát triển thuận lợi nhất trong điều kiện ẩm độ đất từ 65 - 80%, độ âm không khí từ 60 - 75%. Trong thời kỳ nở hoa nếu độ 4m quá cao gây thối hoa và sâu bệnh phát triển mạnh làm giảm chất lượng hoa và độ bền của hoa. Khi trồng nên sử dụng chậu thoáng và thoát nước tốt (Hà Thị Lan Anh, 2018).2 Định nghĩa nuôi cấy mô tế bào thực vật Nuôi cay mô tế bào thực vật, là phạm tri khái niệm chung cho tất cả các loại nuôi cây nguyên liệu thực vật hoàn toàn sạch các vi sinh vật trên môi trường dinh dưỡng nhân tạo, trong điều kiện vô trùng. Bao gồm: - Nuôi cấy cây non và cây trưởng thành.
- Nuôi cay co quan: rễ, thân, lá, hoa, quả, bao phan, noãn chưa thụ tinh. - Nuôi cấy phôi: phôi non và phôi trưởng thành. - Nuôi cay m6 seo (callus). - Nuôi cay tế bao đơn (huyền phù tế bào).
- Nuôi cấy Protoplast: nuôi cấy phần bên trong của tế bào thực vật sau khi tách vỏ, còn gọi là nuôi cây tê bảo trân. Nuôi cay mô tế bào thực vật còn gọi là nuôi cấy thực vat in vitro (trong ống nghiệm) đề phân biệt với các quá trình nuôi cấy cây trong điều kiện tự nhiên ngoài ống nghiệm (Ngô Xuân Bình, 2010).3 Lịch sử phát triển nuôi cấy mô 1.1 Lịch sử nuôi cấy mô trên thé giới Theo Nguyễn Đức Lượng (2006), lịch sử nuôi cay mô và tế bào thé giới được bắt đầu từ năm 1902, khi nhà sinh lý thực vật người Đức Gottlieb Haberlandt là người đầu tiên dựa trên thuyết tế bào của Schleiden va Schwann đã đề xuất phương pháp nuôi cây tế bào thực vật được công bố trong bai báo nhan đề “Những thực nghiệm nuôi cay tế bào thực vat tách biệt”. Lich sử nuôi cay mô có thé chia thành 4 giai đoạn: Giai đoạn 1 Theo thuyét té bao: moi co thé sinh vat phức tap đều được cấu tao từ những đơn vị nhỏ là các tế bào. Các tế bào riêng rẽ có khả năng tự điều hòa sự sinh trưởng và phân chia của chính nó, mỗi tế bào riêng biệt đều có tính toàn năng (Totipotent), du ở 10 mức độ phân hóa nào, chúng vẫn có khả năng tái hiện thành một cơ thể hoàn chỉnh.
Các tế bao đã phân hóa đang thực hiện các chức phận khác nhau của cơ thé đều mang các thông tin di truyền có trong tế bào ban dau, đó là tế bào trứng được thụ tinh và là những đơn vị độc lập, từ đó có thể xây dựng lên cơ thể mới. Haberlandt cho rằng: “.Tôi tin tưởng rằng tôi đã không đưa ra một tiên đoán quá táo bạo nếu cho rang bằng cách nuôi cấy, người ta có khả năng tạo thành công các phôi nhân tạo từ các tế bào sinh dưỡng”. Ông đã thí nghiệm nuôi cấy các tế bào đã phân hóa tách từ lá của một số cây thuộc lớp một lá mầm như : Erythronium, Tradescantia., tuy nhiên các tế 5 bào này sống được nhưng không phân chia. Sau này người ta tìm ra nguyên nhân của thất bại là do ông đã nuôi cấy những tế bào đã mắt khả năng tái sinh, hơn nữa những cây thuộc lớp 1 lá mầm là đối tượng rất khó nuôi cấy, môi trường nuôi cấy còn đơn giản và chưa có các chất điều hòa sinh trưởng cần thiết.
Giai đoạn 2 Được bắt đầu vào năm 1934 với công trình của White: ông đã nuôi cấy thành công rễ cà chua (Lycopersicum esculanum) trên môi trường lỏng chứa muối khoáng, ølucose và dịch chiết nắm men. Năm 1935, Thimann đã phát hiện ra auxin (IAA) trong mô thực vật, nhiều nhà nghiên cứu đã sử dung IAA cùng các vitamin bổ sung vào môi trường nuôi cấy và đã thu được kết quả tốt Cũng trong thời gian này, Gautheret (Pháp) đã nghiên cứu nuôi cay mô tượng tang một số cây thân gồ như Liễu (Salix caprea) và Dương (Populus alba), các mô nuôi cay đã sống được trên môi trường đơn giản nhưng phân chia rất chậm. Năm 1939 ông đã sử dụng môi trường nuôicấy có bé sung IAA dé nuôi cây mô cà rốt và lần đầu tiên đã tạo được mô sẹo phân chia liên tục. Trong những năm 1940, nhiều chất điều hòa sinh trưởng thuộc nhóm auxin được tổng hợp thành công: NAA, 2,4D và được nhiều nhà nghiên cứu sử dụng trong nuôi cay mô cùng với nước dừa, kết quả nghiên cứu cho thấy chúng có tác dụng kích thích tạo mô sẹo, thúc đây phân chia tế bào rõ rệt.
Năm 1948, Skoog và các cộng sự đã phát hiện ra kinetin và tác dụng kích thích sự phân chia tế bao, tác dụng của các hooemon kiểm soát dự hình thành chỗi và rễ của mô sẹo thuốc lá nuôi cấy in vitro. Day là những nguyên lý cơ bản điều khiển sự hình thành các cơ quan của kỹ thuật nuôi cay mô và tế bao. Giai đoạn 3 Là giai đoạn nghiên cứu sự phân hóa của các tổ chức được nuôi cấy. Skoog và Miller (1956) đã tìm hiểu ảnh hưởng của tỷ lệ auxin/xitokinin trong môi trường nuôi cấy đến sự hình thành cơ quan và tao được chéi từ mô thuốc lá nuôi cấy.
Nếu tỷ lệ này cao thì mô sẹo có khuynh hướng tạo rễ và ngược lại. Những kết luận tương tự cũng được chứng minh ở nhiều loài cây khác. Năm 1956, Nickell đã nuôi thành công tế bao đơn của đậu (Phaseolus vulgaris) trong dịch lỏng. Năm 1960, Bergman đã tái sinh tế bào đơn thuốc lá trong môi trường lỏng (còn gọi là kỹ thuật gieo tế bảo).
Vasil và 6 Hildebrandt đã nuôi cay huyền phù tế bao đơn thuốc lá tạo thành cây hoàn chỉnh. Hai ông là những người đầu tiên chứng minh học thuyết tế bào bằng thực nghiệm. Giai đoạn 4 Từ năm 1960 đến nay, là giai đoạn ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô và tế bào vào công tác giống và nghiên cứu di truyền. Năm 1960, Cooking đã dùng men Cellulasa để phân huy vỏ Cellulose của tế bào thực vật và thu được các tế bào không có vỏ, còn gọi là tế bào trần (protoplast).
Nitsch (1967), Nakata va Tanaka (1968) tạo được cây thuốc lá đơn bội bang cách nuôi cấy bao phan. Nakata và Takebe (1970 — 1971) cho các protoplast thuốc lá tái tạo vỏ Cellulose, tế bào mới phân chia tạo lên quan lạc tế bao trong môi trường lỏng và sau đó tạo được cây hoàn chỉnh. Năm 1977, Melchers dung hợp protoplast giữa khoai tây và cà chua thành công tạo ra cây lai khoai tây - cà chua “Pomate”. Từ năm 1965 Ledoux cho rằng có thé gây ra biến di di truyền ở tế bao, thậm chí ở hạt giống bằng cách cho chúng hấp thụ ADN ngoại lai, ADN ngoại lai sau khi vào trong tế bao sẽ gắn voi ADN nội bào.
Tế bao trần có khả năng hap thụ ADN ngoại lai tương đối dé dàng. Một van dé quan trọng là sau khi ADN ngoại lai vào trong tế bao thực vật, đặc biệt là trong tế bào trần, chúng không bị các nuclease của tế bảo chủ phân hủy. Ngày nay nuôi cấy mô tế bào thực vật là tổng hợp những kỹ thuật được sử dụng dé duy tri va nudi cay các tế bao, mô hoặc cơ quan thực vật trong điều kiện vô trùng trên môi trường nuôi cay giàu đinh dưỡng với những thành phan đã xác định.