CHƯƠNG I TONG QUAN TAI LIEU 1.1 Tông quan về cay xoài: Nguôn goc và sự phan bô cây xoài: Xoài (Mangifera indica) có nguồn gốc từ Đông Bắc An Độ, miền Bắc Myanmar rồi từ đó du nhập sang các nước Đông Nam Á. Xoài hiện được trồng chủ yếu tại sáu nước theo thứ tự sản lượng là Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Philippines va Việt Nam. Theo Nguyễn Văn Kế (2014), xoài được trồng ở khoảng 100 nước và vùng lãnh thé khác nhau, trong đó Châu A chiếm 80%, Châu Mỹ 13%, Châu Phi 7%. Ở Châu Á, xoài được trồng chủ yếu ở Đông Nam Á và Trung Quốc.
Ở Việt Nam, xoài được trồng ở hầu hết các tỉnh và tập trung nhiều nhất ở các tỉnh Nam Bộ: Đồng Tháp, Tiền Giang, Đồng Nai. Theo Niêm Giám Thống Kê của Tổng cục Thống Kê (2011), diện tích xoài được gieo trồng ước tính khoảng 86.400 ha và điện tích thu hoạch là 71.800 ha , riêng tỉnh Đồng Tháp có khoảng 9.2 Phân loại Tên tiếng anh: Mango Thuộc họ Đào lộn hột: Anacardiaceae. Phân loại khoa học xoài Giới: Plantae Bộ: Sapindales Họ: Anacardiaceae Chi: Mangifera Loài: Mangifera indica (Nguon-https://vi.org/wiki/Xoai) 1.1 Các giống xoài Xoài có rất nhiều giống, nhưng có 2 nhóm giống cơ bản là nhóm An Độ (hat đơn phôi) và nhóm Đông Nam Á (hạt đa phôi). Nhóm đơn phôi thường cho trái quanh năm.
Ngoài những loài xoài dại và ban dại như Quéo, Muỗm, xoài Hôi, xoài Muỗm, mắc chai, Mỏ gà, xoài rừng,. ở nước ta đã thống kê được có hàng trăm giống xoài trồng. Nếu thống kê đầy đủ, có chuyên gia dự đoán ỏ Việt Nam phải có hàng ngàn giống xoài, điều này phù hợp với ý kiến cho rằng Việt Nam cũng có thé là một trong những cái nôi của xoài, gióng như cây lúa.Một số giống xoài phổ biến ở Việt Nam hiện nay: Xoài cát Chu, xoài cát Hòa Lộc, xoài Tứ Quí, xoài Đài Loan.2 Đặc tính một số giống xoài Xoài Cát Chu Được trồng khá phổ biến ở các tỉnh ĐBSCL, tập trung nhất là tỉnh Đồng Tháp. Giống này có chất lượng trái ngon, ngọt, vị hơi chua, thịt mịn, chắc, dang trái thuôn, tròn ở phần cuống.
Tỷ lệ thịt ăn được cao 78 - 80%. Là giống có đặc tính dé ra hoa và đậu trái, năng suất rất cao. Cây 10 năm tuổi cho thu hoạch 300 - 400kg/cây/năm. Trọng lượng trái trung bình 300 - 400g, vỏ màu vàng đậm và thịt màu đỏ, vỏ trái mong.
Xoai Cat La một trong những giống xoài nổi tiếng nhất cả nước, đặc biệt là xoài Cát Hòa Lộc nỗi tiếng ở nhiều thị trường nước ngoài. Hòa Lộc là tên của một ấp thuộc xã Hòa Hưng, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, gần cầu treo Mỹ Thuận. Trái xoài Cát Hòa Lộc to, có đạng hình thuôn dài, đuôi trái nhỏ, bầu tròn ỏ phía cuống. Khi chín vỏ quả có mau vàng chanh, thịt màu vàng tươi.
Trọng lượng 1 quả từ 400g - 600g, hạt nhỏ. Thịt day, có mùi thơm đặc trưng va vi ngọt vừa với thi hiểu chung. Ty lệ thịt cao trên 80%, độ Brix 20 - 24%. Xoài bưởi ( 3 mùa mưa) Là giống xoài được trồng phô biến sau xoài Cát nhưng mở rộng diện tích nhanh mặc dù phâm chat kém hơn so với xoài Cat.
Goi là xoài Bưởi vì vai năm đâu quả có mùi bưởi. Còn được gọi là xoài "3 mùa mưa" vì sau 3 năm trông từ hạt là có trái, thậm chí nhiều hộ chăm bón tốt cây xoài bói trái chỉ sau khi trồng có 18 tháng.3 Giá trị dinh dưỡng của xoài Lá xoài non được dùng làm rau ăn sống ở nhiều nước vùng Đông Nam Á và Ấn Độ lá xoai non (màu tím hoặc xanh nhạt) được dùng làm rau ghém ăn sống. Lá và đọt xoài non có vị chua, thơm, được dùng ăn sống chung với nhiều loại rau rừng khác.Ở Việt Nam lá xoài non được ăn với rau tập tàng, đặc biệt ở Miền Nam lá và đọt xoài dùng dé ăn với bánh xèo, bánh công. Xoài có hương vị phong phú, đậm đà, chứa vitamin A (1.880pg p-caroten trong 100g trái cây) cao hơn hắn nhiều loại trái cây khác, như cam (465pg), chuối (225pg), đu đủ (710pg), đứa (35pg), sầu riêng (10pg), bơ (205pg), gạo (Opg), ngô (270pg),,.
Hàm lượng vitamin c trong xoai cũng vào loại kha, đạt 36mg/100g trái cây, trong khi cam đạt 42mg, chuối đạt 14mg, dứa đạt 22mg, bơ đạt 8mg. Khi ăn xoài xanh, hàm lượng vitamin c cao hơn, nhưng vitamin A giảm. Cũng như nhiều loại trái cây khác, ngoài vitamin A và c, trái xoài còn chứa nhiều chất khác như protein, lipid, gluxit, tro, canxi (Ca), sắt (Fe), photpho (P).Xoài là nguồn nguyên liệu có thể chế biến thành nhiều đồ dùng hấp dẫn, như xoài cắt thành từng lát sấy khô đóng gói, nectar xoài (cô đặc), chutney (xoài cắt thành từng miếng trộn voi đường dâm). và những sản phâm xoài chê biên xuât khâu dê hơn xoài tươi.
Quả Xoài có tác dụng câm máu, lợi tiêu, được dùng đê chữa ho ra máu, chảy máu đường ruột, đau răng, rong kinh, trừ giun sán. Tât cả các loại xoài ở Việt Nam đêu có thé dùng làm thuốc. Xoài được xem là thức ăn bé não, rất tốt cho người lao động trí óc nhiều. Trái xoài có tác dụng chống viêm, diệt khuẩn, làm giảm cholesterol trong máu, hạ huyết áp phòng chống bệnh tim mạch, tăng nhu động ruột làm thải nhanh các chất cặn bã trong ruột nên phòng chống được ung thư ruột kết (trái chín ăn ít nhuận tràng, ăn nhiều có thể gây tiêu chảy; trái xanh chua chát nếu ăn nhiều gây táo bón, gây vón có thể làm tắc ruột).1 Thành phần dinh dưỡng của x 100 g phan ăn được theo phân tích của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) Chat Ham luong Chat Ham lượng Carbohydrates 15g Thiamine (vit.028mg (2%) Nang luong 60kcal Riboflavin (vit.038mg (3%) Chat xo 1.197mg (4%) Vitamin A (stliv.119 mg (9%) beta-carotene 640ug (6%) Folate (vit.
Bo) 43ug (11%) Vitamin C 36.4 Đặc điểm thực vật học 1.1 Đặc điểm thực vật cây xoài Than cay và tán cay Xoài là cây đại mộc, tan rộng, cây trồng bằng hạt có thể cao tới 30-40 m và có thé sống từ 100 — 300 năm, nhưng nếu là cây ghép thì tán hẹp và thấp (10 — 15 m), cây mau côi. Tan có hình dạng cầu, nhiều cành. Thân san sùi và có các vết nứt dọc theo thân cây. Các biện pháp kĩ thuật áp dụng như cắt tỉa, trồng dày để khống chế chiều cao và đường kính tán cây giúp cho việc chăm sóc, bao trái, thu hoạch dé dàng.
Rễ cây xoài Phan lớn rễ phân bố ở tang dat từ 0 — 50 cm ở những vùng có mực nước ngầm thấp hay đất cát, rễ có thé ăn rất sâu (6 — 8 m). Tuy nhiên, phần lớn rễ tập trung trong phạm vi cách gốc khoảng 2 m. Lá và cơi đọt xoài Lá xoài dài khoảng từ 15-40 cm, rộng 5-7,5 cm mọc trên các long ngắn va mọc nhiều hơn trên các cành mang hoa. Là mọc thành từng đợt gọi là kỳ phất môn hay kỳ phat lá (nông dân hay là “coi ngọn”).
Mỗi năm ra từ 2 — 4 kỳ, mỗi kỳ phát là làm nượn dai 20 — 60 cm. Kiểm soát coi ngọn và màu lá khá quan trọng trong quá trình xử lý ra hoa. Đường kính cơi ngọn to, số lá nhiều, các cơi ngọn không mọc quá dày sẽ cho kết quả ra hoa tốt. Phát hoa và hoa xoài Cây Xoài được trồng bang hạt sau 6 — 8 năm mới bat dau ra hoa (riêng đối với xoài Bưởi ra hoa sớm hơn, khoảng 3 năm tuôi thì cây ra hoa).
Đối với xoài ghép thông thường sau 3 năm xoài ra hoa. Hoa mọc thành chùm, phát hoa có 2 kiểu tùy giống: kiểu hình tháp nhọn có cuống chính dài khoảng 30 — 50 cm, đường kính phần lớn có dang đáy hẹp khoảng 20 — 30 cm, kiểu hình nón có cuống chính ngắn và đường kính đáy rộng. Số lượng nhánh bên thay đổi tùy thuộc vào giống và tình trạng dinh dưỡng của cây. Một phát hoa xoài có rất nhiều hoa, khoảng vài trăm đến vải ngàn hoa, gồm hoa đực và hoa cái.
Hoa thụ phan chủ yếu nhờ côn trùng, va sự thụ phan phụ thuộc vào thời tiết. Trái và hạt Do Xoài thuộc loại quả nhân cứng. Trái xoài có nhiêu dạng: tròn, bau dục, dai. Và trái có màu từ xanh đên vàng và đỏ.
Hạt xoài có bao cứng, ngoài bao hạt có nhiêu xơ. Hạt xoài có 2 loại: hạt đa phôi (xoài Đông Nam A) và hạt một phôi (xoài An Đội. Thời vụ trồng Xoài được trông vào đâu mùa mưa. ở miền Nam vào tháng 4, tháng 5.
Ở từng vùng cụ thể cần điều chỉnh thời gian trồng thích hợp đề đảm bảo cây trồng xuống đạt tỷ lệ sống cao, như ở Trà Vinh — nơi chịu ảnh hưởng của mặn phèn, năm 2004 hạn Bà Chang ở miền Tây sớm vao tháng 6 dau tháng 7, nên trồng sớm vào tháng 4 tháng 5 có thé bị hại nếu tưới không đủ. Ở miền Bắc do có mưa phùn trời ẩm nên có thé trồng sớm hơn khoảng 1 tháng, trồng vao thang 3, tháng 4.2 Điều kiện sinh trưởng Nhiệt độ, âm độ Vì xoài là giống cây nhiệt đới nên phát triển tốt ở mức nhiệt cao, có khả năng chịu nhiệt lên đến 40 — 459 C tùy giống. Tuy nhiên, nhiệt độ lý tưởng nhất cho sự phát triển của xoài là khoảng 23 — 28° C. Nên tránh việc trồng xoài ở những vùng mưa nhiều, thời tiết lạnh quanh năm, hoặc bắt đầu mùa vụ vào đúng thời điểm thời tiết diễn biến cực đoan như sương mudi, rét đậm, rét hạn.
Dat dai Nếu xoài được trồng trên đất thấp, biện pháp tối ưu dé chống ngập ung là phải trồng trên mô dat, hoặc lên liếp. Theo Nguyễn Văn Kế (2014), lúc đầu mô có thé chỉ rộng chừng 0,6 — 1 m và cao từ 30 — 60 cm so với mặt nước ruộng, sau đó bồi mô và lên liếp dan dần. Trên đất thấp đào hồ có kích thước 40x40x40 cm, bón lót 10 — 20 kg phân chuồng đã qua xử lí cho oai mục và khoảng 0,2 kg NPK 16 — 16 — 8 (có thé thay thé bằng 0,5 kg lân). Trên đất cao, hố đào có kích thước lớn hơn và tối đa là 70x70x70 cm, bón lót 20 kg phân chuồng đã được xử lí và 0,5 — 1 kg lân.
Khoảng cách trồng Cây được trồng bằng hột có khoảng cách trồng lớn hơn so với cây được trồng bằng phương pháp ghép. tùy giống xoài cây 8 cao hay thấp. Nếu trồng quá dầy, vườn xoải đễ nhiễm sâu bệnh. Xoài Bưởi thường được trồng ở mật độ dầy hơn còn xoài Cát Hòa Lộc trồng thưa hơn.