Phân Lập và Định Danh Colletotrichum spp. Gây Bệnh Than Thư Trên Cây Xoài Tại Đồng Tháp

Khóa luận nghiên cứu phân lập và định danh nấm Colletotrichum spp gây bệnh thán thư trên cây xoài tại Đồng Tháp, góp phần bảo vệ cây trồng.

• Tác giả: Trần Minh Cường
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Bảo Châu
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật
• Đề tài: Phân Lập và Định Danh Colletotrichum spp. Gây Bệnh Than Thư Trên Cây Xoài Tại Tỉnh Đồng Tháp
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ CÂY XOÀI: NGUỒN GỐC VÀ SỰ PHÂN BỐ CÂY XOÀI
• 1.2. ĐẶC TÍNH MỘT SỐ GIỐNG XOÀI
• 1.3. GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG CỦA XOÀI
• 1.4. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT CÂY XOÀI
• 1.5. MỘT SỐ BỆNH HẠI TRÊN XOÀI
• 1.6. SƠ LƯỢC VỀ NẤM Colletotrichum spp.
• 1.6.1. PHÂN LOẠI KHOA HỌC
• 1.6.2. TẦN SUẤT XUẤT HIỆN VÀ SỰ PHÂN BỐ CÁC LOÀI NẤM Colletotrichum GÂY BỆNH THAN THƯ TRÊN XOÀI VÀ SẦU RIÊNG TẠI ĐBSCL
• 1.6.3. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ SINH THÁI
• 1.6.3.1. HÌNH THỨC SỐNG DỊ DƯỠNG VÀ BÁN DỊ DƯỠNG
• 1.6.3.2. ĐẶC ĐIỂM GÂY HẠI
• 1.6.3.3. NGHIÊN CỨU VỀ NẤM Colletotrichum gloeosporioides
• 1.6.3.4. PHỨC HỢP LOÀI Colletotrichum
• 1.6.4. BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ NẤM Colletotrichum spp.
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ VẬT LIỆU THÍ NGHIỆM
• 2.1. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP MẪU BỆNH
• 2.2. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP PHÂN LẬP NẤM TỪ MẪU BỆNH
• 2.4. ĐÁNH GIÁ NẤM GÂY BỆNH THAN THƯ TRÊN XOÀI BẰNG ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI
• 2.5. ĐỊNH DANH BẰNG KỸ THUẬT PHÂN TỬ VÀ PHẢN ỨNG PCR
• 2.6. QUY TRÌNH ĐIỆN DI KIỂM TRA DNA TỔNG SỐ CỦA NẤM
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. THU THẬP VÀ PHÂN LẬP NẤM Colletotrichum spp.
• 3.2. ĐỊNH DANH Colletotrichum spp. BẰNG ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI VÀ KỸ THUẬT PHÂN TỬ
• 3.2.1. ĐỊNH DANH NẤM Colletotrichum spp. BẰNG ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI
• 3.2.2. ĐỊNH DANH NẤM Colletotrichum spp. BẰNG KỸ THUẬT PHÂN TỬ
• 3.3. KẾT QUẢ LÂY BỆNH NHÂN TẠO THEO QUY TẮC KOCH
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu Colletotrichum spp

Nghiên cứu về Colletotrichum spp. gây bệnh than thư trên cây xoài tại tỉnh Đồng Tháp là một vấn đề quan trọng trong nông nghiệp. Bệnh than thư do nấm Colletotrichum gây ra, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng trái xoài. Việc phân lập và định danh nấm gây bệnh là cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây xoài và bệnh than thư

Cây xoài (Mangifera indica) là một trong những cây ăn quả quan trọng tại Việt Nam. Bệnh than thư do Colletotrichum spp. gây ra, thường xuất hiện trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, làm giảm năng suất cây trồng.

1.2. Tình hình bệnh than thư trên cây xoài tại Đồng Tháp

Tỉnh Đồng Tháp là một trong những vùng trồng xoài lớn nhất Việt Nam. Bệnh than thư đã gây thiệt hại lớn cho nông dân, ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của họ.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu Colletotrichum spp

Việc xác định chính xác loài nấm Colletotrichum spp. gây bệnh than thư là một thách thức lớn. Các loài nấm này có đặc điểm hình thái tương tự nhau, dễ gây nhầm lẫn trong quá trình phân lập và định danh. Điều này đòi hỏi phải áp dụng các phương pháp hiện đại để đảm bảo độ chính xác.

2.1. Khó khăn trong việc phân lập nấm gây bệnh

Quá trình phân lập nấm từ mẫu bệnh gặp nhiều khó khăn do sự đa dạng của các loài Colletotrichum. Việc sử dụng các phương pháp phân tích hình thái và phân tử là cần thiết để xác định chính xác.

2.2. Tác động của bệnh than thư đến sản xuất nông nghiệp

Bệnh than thư không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn làm giảm chất lượng trái xoài, gây thiệt hại kinh tế cho nông dân. Việc tìm ra giải pháp phòng ngừa hiệu quả là rất cần thiết.

III. Phương pháp phân lập và định danh Colletotrichum spp

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân lập nấm từ mẫu bệnh và định danh bằng kỹ thuật phân tử. Các mẫu nấm được thu thập từ cây xoài tại Đồng Tháp và được phân tích để xác định loài chính xác.

3.1. Quy trình thu thập mẫu bệnh

Mẫu bệnh được thu thập từ các vườn xoài có triệu chứng bệnh than thư rõ rệt. Quy trình thu thập đảm bảo tính đại diện cho tình hình bệnh tại địa phương.

3.2. Kỹ thuật phân lập và định danh nấm

Sử dụng kỹ thuật phân lập trên môi trường PDA và định danh bằng phản ứng PCR để xác định các loài nấm Colletotrichum gây bệnh. Kết quả cho thấy sự đa dạng của các loài nấm trong khu vực.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có ít nhất hai loài nấm Colletotrichum gây bệnh than thư trên cây xoài tại Đồng Tháp. Việc xác định chính xác các loài nấm này giúp nông dân có biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

4.1. Đánh giá khả năng gây bệnh của Colletotrichum spp.

Các mẫu nấm được kiểm tra khả năng gây bệnh trên trái xoài Cát Chu. Kết quả cho thấy tất cả các mẫu nấm đều có khả năng gây bệnh, cần có biện pháp phòng ngừa kịp thời.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp, giúp nông dân phòng trừ bệnh than thư hiệu quả hơn, từ đó nâng cao năng suất cây trồng.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về Colletotrichum spp. gây bệnh than thư trên cây xoài tại Đồng Tháp đã cung cấp những thông tin quý giá. Việc định danh chính xác các loài nấm sẽ giúp cải thiện công tác phòng trừ bệnh trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu nấm gây bệnh

Việc nghiên cứu nấm gây bệnh là rất quan trọng trong việc bảo vệ cây trồng và nâng cao năng suất nông nghiệp. Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

5.2. Hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phát triển các biện pháp sinh học và hóa học để kiểm soát bệnh than thư, đồng thời nâng cao nhận thức cho nông dân về bệnh này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xoài (Mangifera indica) thuộc họ Đào lộn hột (Anacardiaceae), là một trong những loại cây ăn trái nhiệt đới quan trọng trên thế giới và tại Việt Nam. Theo các số liệu thống kê được tác giả trích dẫn, khu vực châu Á chiếm khoảng 80% sản lượng xoài toàn cầu. Tại Việt Nam, xoài được phân bố rộng khắp nhưng tập trung với diện tích chuyên canh lớn nhất ở các tỉnh Nam Bộ như Đồng Tháp, Tiền Giang và Đồng Nai. Riêng tại tỉnh Đồng Tháp, giống xoài Cát Chu là nông sản chủ lực với tỷ lệ thịt quả cao (78 - 80%), phẩm chất ngon và năng suất thương phẩm ổn định.

Tuy nhiên, trong quá trình canh tác và bảo quản sau thu hoạch, cây xoài chịu sự tấn công của nhiều loại dịch hại nghiêm trọng, trong đó bệnh thán thư do nấm Colletotrichum spp. gây ra là nguyên nhân phổ biến và gây thiệt hại kinh tế nặng nề nhất. Bệnh phát sinh và lây lan nhanh trong điều kiện ẩm độ cao, mưa nhiều, tấn công hầu hết các bộ phận trên cây từ lá non, cành đọt, phát hoa đến quả non và quả chín. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra rằng bệnh thán thư trên xoài được gây ra bởi một tập đoàn phức hợp nhiều loài thuộc chi Colletotrichum. Do mỗi loài nấm có đặc tính ký sinh, mối tương tác ký chủ và mức độ mẫn cảm với thuốc bảo vệ thực vật hóa học khác nhau, việc xác định chính xác thành phần loài là yêu cầu cấp thiết để xây dựng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp hiệu quả.

Phương pháp chẩn đoán truyền thống chỉ dựa vào đặc điểm hình thái tản nấm, bào tử và giác bám thường gặp hạn chế và dễ gây nhầm lẫn do sự biến thiên hình thái dưới các điều kiện nuôi cấy khác nhau. Vì vậy, việc kết hợp phân loại hình thái học với kỹ thuật sinh học phân tử (khuếch đại và giải trình tự các vùng gen chỉ thị) là cơ sở tin cậy để định danh chính xác tác nhân gây bệnh ở cấp độ loài.

Mục tiêu của đề tài: Phân lập, định danh và tuyển chọn các chủng nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên xoài Cát Chu tại tỉnh Đồng Tháp; từ đó cung cấp nguồn vật liệu nghiên cứu và làm cơ sở khoa học cho công tác phòng trừ nấm bệnh thán thư hiệu quả tại địa phương.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Thu thập các mẫu mô xoài Cát Chu bị nhiễm bệnh thán thư tại các vùng trồng trọng điểm ở tỉnh Đồng Tháp và phân lập thuần khiết các dòng nấm Colletotrichum spp.
2. Đánh giá và phân nhóm các chủng nấm thu được dựa trên các chỉ tiêu hình thái học (đặc điểm khuẩn ty, hình dạng và kích thước bào tử phân sinh, cấu trúc giác bám).
3. Định danh loài bằng kỹ thuật sinh học phân tử thông qua phản ứng PCR khuếch đại 3 vùng gen: ITS (Internal Transcribed Spacer), TUB2 ($\beta$-tubulin) và ApMat (vùng đệm liên gen Apn2/MAT), kết hợp giải trình tự và phân tích phát sinh loài.
4. Đánh giá khả năng gây bệnh và độc lực của các chủng nấm phân lập thông qua phương pháp lây bệnh nhân tạo trên quả xoài Cát Chu theo quy tắc Koch trong điều kiện phòng thí nghiệm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các chủng nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư phân lập từ các bộ phận (lá, quả) của giống xoài Cát Chu (Mangifera indica).
• Phạm vi không gian: Mẫu bệnh được thu thập tại 4 xã thuộc huyện Cao Lãnh (Bình Thạnh, Mỹ Long, Mỹ Hiệp, Bình Hàng Tây) và xã Tân Phú Trung thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp. Các thí nghiệm phân lập, hình thái, sinh học phân tử và lây nhiễm nhân tạo được thực hiện tại Phòng thí nghiệm Bệnh học và Chẩn đoán, Bộ môn Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai thực hiện từ tháng 08 năm 2023 đến tháng 05 năm 2024.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và phân loại học

Khóa luận vận dụng hệ thống phân loại nấm học hiện đại (theo CABI, 2021), xếp chi nấm Colletotrichum vào:

• Giới (Kingdom): Fungi
• Ngành (Phylum): Ascomycota
• Lớp (Class): Sordariomycetes
• Bộ (Order): Glomerellales
• Họ (Family): Glomerellaceae
• Chi (Genus): Colletotrichum

Nghiên cứu tập trung vào hai phức hợp loài chính gây hại phổ biến trên xoài tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long là phức hợp loài Colletotrichum gloeosporioides (bao gồm các loài như C. gloeosporioides, C. asianum, C. siamense, C. fructicola) và phức hợp loài Colletotrichum acutatum. Quá trình xâm nhiễm của nấm trải qua các pha: bào tử tiếp xúc bề mặt ký chủ, nảy mầm hình thành đĩa áp (giác bám), đâm xuyên lớp biểu bì, phát triển hệ sợi nấm nội bào/gian bào ở pha bán dị dưỡng (biotrophic), sau đó chuyển sang pha hoại sinh (necrotrophic) tiết enzyme phân hủy tế bào gây thối nhũn và hình thành đĩa cành (acervuli) chứa khối bào tử nhầy.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

1. Phương pháp thu thập và xử lý mẫu bệnh: Thu thập mẫu thực địa áp dụng theo phương pháp quản lý mẫu bệnh thực vật của Roger & Dean (2005). Tổng cộng 36 mẫu mô bệnh điển hình (lá, quả non, quả chín, tàn dư) được thu tại 4 vườn xoài Cát Chu (đáp ứng điều kiện cách ly thuốc bảo vệ thực vật tối thiểu 14 ngày). Mẫu được bao gói trong túi giấy chuyên dụng, bảo quản trong thùng xốp giữ lạnh và chuyển về phòng thí nghiệm.

2. Phương pháp phân lập và thuần khiết nấm: Áp dụng quy trình của Burgess & cs. (2009). Mô bệnh được cắt tại vùng ranh giới giữa mô bệnh và mô khỏe (kích thước khoảng 2 cm), khử trùng bề mặt bằng ethanol 70% trong 1 phút, rửa lại 4 lần bằng nước cất vô trùng, thấm khô và cấy lên môi trường thạch nước Water Agar (WA). Sau khi sợi nấm phát triển ở nhiệt độ phòng ($25 - 28^\circ\text{C}$), đỉnh sợi nấm sinh trưởng được cấy chuyền sang môi trường thạch khoai tây đường Potato Dextrose Agar (PDA) để làm thuần.

3. Phương pháp đánh giá hình thái: Quan sát màu sắc, dạng tản nấm, tốc độ phát triển khuẩn ty sau 7 ngày nuôi cấy trên môi trường PDA. Khảo sát hình dạng, kích thước bào tử phân sinh và giác bám (tạo giác bám trên lam kính lamen đặt trên mảnh PDA theo Cai & cs., 2009) dưới kính hiển vi quang học Olympus BX40 ở độ phóng đại 100X, đối chiếu khóa phân loại của Barnett & Hunter (1998).

4. Kỹ thuật sinh học phân tử (PCR và giải trình tự):

• Ly trích DNA tổng số: Thu sinh khối sợi nấm ($0,1 - 0,5\text{ g}$) từ đĩa thạch PDA, nghiền mẫu trong Lysis buffer, chiết tách bằng Phenol : Chloroform : Isoamyl alcohol (PCI) và Chloroform, kết tủa DNA bằng Isopropanol, rửa cặn bằng ethanol 70%, hòa tan trong dung dịch đệm TE buffer ($50\ \mu\text{l}$) và bảo quản ở $-20^\circ\text{C}$.
• Kiểm tra chất lượng DNA: Điện di trên gel agarose 1% trong dung dịch đệm TBE 0,5X ở hiệu điện thế 100V trong 25 phút, nhuộm Ethidium Bromide và quan sát dưới ánh sáng UV bằng hệ thống Gel Doc kết hợp phần mềm Quantity One.
• Phản ứng PCR khuếch đại các vùng gen chỉ thị:

Vùng gen	Cặp mồi	Trình tự mồi ($5' - 3'$)	Tác giả tham khảo
ITS	ITS1 ITS4	TCCGTAGGTGAACCTGCGG TCCTCCGCTTATTGATATGC	White & cs. (1990)
ApMat	AM-F AM-R	TCATTCTACGTATGTGCCCG CCAGAAATACACCGAACTTGC	Silva & cs. (2012)
TUB2	Bt2a Bt2b	GGTAACCAAATCGGTGCTGCTTTC ACCCTCAGTGTAGTGACCCTTGGC	Glass & cs. (1995)

• Chu trình nhiệt phản ứng PCR cho cặp mồi ITS1/ITS4: Tiền biến tính ở $95^\circ\text{C}$ (5 phút); 35 chu kỳ gồm biến tính $95^\circ\text{C}$ (30 giây), bắt cặp $52^\circ\text{C}$ (30 giây), kéo dài $72^\circ\text{C}$ (30 giây); hậu kéo dài $72^\circ\text{C}$ (7 phút) và giữ mẫu ở $4^\circ\text{C}$.
• Phân tích phát sinh loài: Trình tự vùng gen ITS được đối soát độ tương đồng với cơ sở dữ liệu NCBI GenBank bằng công cụ BLAST. Cây phát sinh loài được thiết lập bằng phần mềm MEGA 11 theo phương pháp Maximum Likelihood (ML), mô hình Tamura-Nei với giá trị lặp lại bootstrap 1000 lần.

5. Thử nghiệm lây bệnh nhân tạo (Quy tắc Koch): Tiến hành trên quả xoài Cát Chu 3 tháng tuổi khỏe mạnh. Bề mặt quả được rửa sạch dưới vòi nước chảy, khử trùng bằng cồn 70% (1 phút), để khô tự nhiên và chiếu xạ tia cực tím (UV) trong 15 phút. Lây nhiễm bằng phương pháp nhỏ giọt dịch huyền phù bào tử nấm vào vị trí gây vết thương đối chứng với nghiệm thức nhỏ nước cất vô trùng. Quả được ủ ẩm hàng ngày, theo dõi sự xuất hiện triệu chứng bệnh đến ngày thứ 6 và tiến hành tái phân lập mầm bệnh để đối chiếu với chủng gốc ban đầu.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Chương I hệ thống hóa các tư liệu khoa học về cây xoài và đối tượng nấm bệnh:

• Trình bày nguồn gốc, phân bố, đặc điểm thực vật học (thân, rễ, lá, cơi đọt, phát hoa, quả và hạt) cùng yêu cầu sinh thái của cây xoài; đặc tính sinh học của các giống xoài chủ lực tại Việt Nam như xoài Cát Chu, xoài Cát Hòa Lộc và xoài Bưởi; giá trị dinh dưỡng của thịt quả (chứa vitamin A, vitamin C, khoáng chất theo dữ liệu USDA).
• Khái quát các bệnh hại chính trên cây xoài gồm bệnh thán thư (Colletotrichum spp.), bệnh phấn trắng (Oidium mangiferae), bệnh bồ hóng (Capnodium mangiferae), bệnh khô đọt thối trái (Diplodia natalensis).
• Tổng quan chuyên sâu về chi nấm Colletotrichum: đặc điểm hình thái, phương thức sống (dị dưỡng, bán dị dưỡng, hoại sinh, nội sinh), cơ chế xâm nhiễm, vòng đời sinh học và triệu chứng gây hại trên các bộ phận của cây xoài.
• Dẫn liệu dịch tễ học về tần suất xuất hiện nấm thán thư tại Đồng bằng sông Cửu Long (loài C. gloeosporioides chiếm ưu thế 85,72%, C. acutatum chiếm 11,42%).
• Phân tích chi tiết về hai phức hợp loài chính C. gloeosporioides và C. acutatum, cùng các dẫn liệu quốc tế về loài C. asianum.
• Tổng hợp 4 nhóm biện pháp phòng trừ bệnh thán thư: biện pháp canh tác (lên liếp, bón phân cân đối, tỉa cành tạo tán), biện pháp cơ học, biện pháp sinh học (sử dụng Trichoderma, kích kháng bằng Acid Salicylic kết hợp bao trái) và biện pháp hóa học (sử dụng các hoạt chất luân phiên như Benomyl + Bordeaux + Zineb, Difenoconazole, Metalaxyl + Mancozeb; xử lý nhiệt nước ấm $51 - 53^\circ\text{C}$ sau thu hoạch).

CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP VÀ VẬT LIỆU THÍ NGHIỆM

Chương II mô tả chi tiết toàn bộ quy trình thực nghiệm:

• Địa điểm thực hiện tại Viện Nghiên cứu Công nghệ Sinh học và Môi trường / Bộ môn Công nghệ Sinh học, Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM; địa bàn thu mẫu tại các xã Bình Thạnh, Mỹ Long, Mỹ Hiệp, Bình Hàng Tây (huyện Cao Lãnh) và xã Tân Phú Trung (huyện Châu Thành), tỉnh Đồng Tháp.
• Quy trình thu thập 36 mẫu bệnh trên giống xoài Cát Chu và mã hóa mẫu (vườn DT1 đến DT4).
• Công thức pha chế môi trường nuôi cấy nhân tạo (Water Agar và Potato Dextrose Agar).
• Phương pháp phân lập đỉnh sợi nấm và kỹ thuật quan sát vi học (kích thước, hình thái bào tử và giác bám) bằng kính hiển vi Olympus BX40.
• Chi tiết 8 bước ly trích DNA tổng số bằng dung dịch đệm Lysis buffer kết hợp PCI.
• Thông số mồi, thành phần phản ứng PCR thể tích $25\ \mu\text{l}$ và chu trình nhiệt cho 3 cặp mồi khuếch đại gen ITS, ApMat, TUB2.
• Phương pháp điện di gel agarose 1%, phân tích BLAST và xây dựng cây phát sinh loài trên phần mềm MEGA 11.
• Quy trình 5 bước bố trí thí nghiệm lây nhiễm nhân tạo và tái phân lập xác thực theo quy tắc Koch trên quả xoài Cát Chu.

CHƯƠNG III: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Chương III trình bày toàn bộ các phát hiện thực nghiệm của khóa luận:

• Kết quả thu mẫu và phân lập: Từ 36 mẫu mô bệnh thu thập tại 4 xã thuộc huyện Cao Lãnh (tỉnh Đồng Tháp), tác giả đã phân lập và thuần khiết thành công 29 mẫu nấm mang đặc trưng hình thái của chi Colletotrichum spp. (ký hiệu mẫu từ BT1 - BT8, ML1 - ML6, BHT1 - BHT8, MH1 - MH7).

STT	Địa điểm thu mẫu (huyện Cao Lãnh)	Mã số mẫu phân lập	Số lượng mẫu
1	Xã Bình Thạnh	BT1, BT2, BT3, BT4, BT5, BT6, BT7, BT8	8
2	Xã Mỹ Long	ML1, ML2, ML3, ML4, ML5, ML6	6
3	Xã Bình Hàng Tây	BHT1, BHT2, BHT3, BHT4, BHT5, BHT6, BHT7, BHT8	8
4	Xã Mỹ Hiệp	MH1, MH2, MH3, MH4, MH5, MH6, MH7	7
Tổng			29

• Kết quả đánh giá hình thái học: Sau 7 ngày nuôi cấy trên môi trường PDA, 29 mẫu nấm phân lập được xếp thành 3 nhóm hình thái chính dựa trên màu sắc tản nấm (từ trắng xám, xám tro đến xám sẫm), dạng khuẩn ty (mọc bung khí sinh hoặc mọc sát mặt thạch) và đặc điểm vi học của bào tử phân sinh và giác bám.
• Kết quả sinh học phân tử:
  • Điện di sản phẩm PCR cho thấy cả 3 cặp mồi đều nhân bản thành công các phân đoạn gen đặc hiệu: đoạn gen ITS có kích thước khoảng 580 bp, đoạn gen ApMat có kích thước khoảng 910 bp và đoạn gen TUB2.
  • Phân tích trình tự đoạn gen ITS (580 bp) của các mẫu đại diện (BT1, MH3, BHT1) trên ngân hàng gen NCBI GenBank cho thấy: các mẫu BT1 và MH3 có độ tương đồng trình tự cao từ 98% đến 100% với loài Colletotrichum asianum; mẫu BHT1 có độ tương đồng 100% với các chủng thuộc phức hợp loài Colletotrichum gloeosporioides.
  • Cây phát sinh loài xây dựng bằng MEGA 11 với chỉ số bootstrap 1000 lần lặp khẳng định vị trí phân loại của các chủng phân lập nằm trong nhánh phát sinh loài của Colletotrichum asianum và Colletotrichum gloeosporioides.
• Kết quả thử nghiệm lây bệnh nhân tạo (Quy tắc Koch): Cả hai loài Colletotrichum asianum và Colletotrichum gloeosporioides khi lây nhiễm nhân tạo lên quả xoài Cát Chu đều thể hiện khả năng gây bệnh mạnh. Đến ngày thứ 6 sau khi chủng bệnh, trên vỏ quả xuất hiện các vết đốm màu nâu đen, trũng lõm, mang đặc trưng triệu chứng thán thư ngoài tự nhiên. Kết quả tái phân lập từ mô bệnh nhân tạo cho thấy tản nấm và đặc điểm vi học trùng khớp hoàn toàn với các chủng nấm thuần ban đầu.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Thu thập 36 mẫu bệnh thán thư từ các vườn xoài Cát Chu tại 4 xã thuộc huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp; phân lập và thuần khiết thành công 29 chủng nấm Colletotrichum spp.
• Phân loại 29 chủng nấm thành 3 nhóm hình thái dựa trên đặc điểm hệ khuẩn ty và cấu trúc hiển vi của bào tử, giác bám.
• Tối ưu hóa quy trình ly trích DNA tổng số và nhân bản thành công 3 đoạn gen mục tiêu: ITS (kích thước 580 bp), ApMat (kích thước 910 bp) và TUB2.
• Định danh chính xác đến cấp độ loài dựa trên phân tích trình tự gen ITS và cây phát sinh loài: xác định sự hiện diện của loài Colletotrichum asianum (độ tương đồng 98 - 100% trên GenBank) và các chủng thuộc phức hợp loài Colletotrichum gloeosporioides (độ tương đồng 100%) là tác nhân gây bệnh thán thư trên quả xoài Cát Chu tại Đồng Tháp.
• Chứng minh đầy đủ độc lực gây bệnh của các loài nấm phân lập thông qua quy tắc Koch trên quả xoài Cát Chu trong điều kiện phòng thí nghiệm với triệu chứng hoại tử lõm điển hình sau 6 ngày lây nhiễm.

Giải pháp và khuyến nghị của tác giả

• Áp dụng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM/ICM) trên vườn xoài: kết hợp đồng bộ biện pháp canh tác (lên liếp thoát nước, tỉa cành tạo tán thông thoáng sau thu hoạch, bón phân cân đối N-P-K kết hợp phân hữu cơ hoai mục).
• Vệ sinh đồng ruộng triệt để, thu gom và tiêu hủy tàn dư lá, cành, quả bệnh để cắt đứt nguồn nấm tiềm sinh trong đất và xác bã thực vật.
• Ứng dụng chế phẩm sinh học nấm đối kháng Trichoderma để xử lý đất và tàn dư; sử dụng chất kích kháng Salicylic acid phun trước thu hoạch kết hợp bao bọc quả chuyên dụng.
• Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học luân phiên (các hoạt chất có trong Copper-B, Score 250EC, Ridomil Gold 68WP) tại các thời điểm mẫn cảm (trước khi nở hoa 2 - 3 tuần và sau khi đậu trái 1 - 2 tuần) nhằm hạn chế hiện tượng nấm kháng thuốc.
• Xử lý quả sau thu hoạch bằng phương pháp nhiệt (ngâm nước ấm $51 - 53^\circ\text{C}$ trong 10 phút) để diệt trừ mầm bệnh tiềm ẩn trước khi bảo quản và đóng gói.

Đóng góp khoa học và thực tiễn

• Bổ sung dẫn liệu khoa học cập nhật và chính xác về thành phần loài nấm gây bệnh thán thư trên giống xoài Cát Chu tại vùng chuyên canh tỉnh Đồng Tháp, khẳng định sự tham gia gây hại của loài Colletotrichum asianum bên cạnh loài truyền thống Colletotrichum gloeosporioides.
• Cung cấp nguồn chủng nấm thuần có nguồn gốc phân lập rõ ràng, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo về sàng lọc giống kháng bệnh và thử nghiệm hiệu lực thuốc trừ nấm sinh học/hóa học.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Mẫu bệnh nghiên cứu chỉ tập trung thu thập trên một giống xoài duy nhất là xoài Cát Chu và giới hạn trong phạm vi địa bàn một số xã thuộc huyện Cao Lãnh và huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp.
• Trong phân tích sinh học phân tử, việc giải trình tự và dựng cây phát sinh loài mới chỉ tập trung thực hiện trên vùng gen ITS đối với các mẫu đại diện (BT1, MH3, BHT1); hai vùng gen ApMat và TUB2 đã được khuếch đại PCR nhưng chưa hoàn tất giải trình tự đa vùng đồng thời cho toàn bộ 29 chủng phân lập.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi thu thập mẫu bệnh thán thư trên nhiều giống xoài khác nhau (xoài Cát Hòa Lộc, xoài Tứ Quý, xoài Đài Loan) tại các vùng sinh thái chuyên canh xoài khác ở Đồng bằng sông Cửu Long.
• Thực hiện giải trình tự đa đoạn gen (multilocus sequence typing) kết hợp đồng thời ITS, ApMat, TUB2 và ACT cho toàn bộ các chủng nấm để phân loại chi tiết các loài vi thể (cryptic species) trong phức hợp loài Colletotrichum gloeosporioides.
• Khảo nghiệm khả năng kháng thuốc và hiệu lực ức chế sinh học của các dòng nấm đối kháng, dịch chiết thực vật và hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật mới đối với từng loài C. asianum và C. gloeosporioides đã phân lập.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên cao học ngành Bảo vệ thực vật, Nông học và Công nghệ sinh học nông nghiệp: Tham khảo cơ sở lý thuyết tổng quan về nấm Colletotrichum, bệnh học thán thư cây ăn trái và các quy chuẩn phân loại học nấm.
• Cán bộ nghiên cứu bệnh học thực vật và kỹ thuật viên phòng thí nghiệm sinh học phân tử: Ứng dụng trực tiếp quy trình phân lập nấm thuần khiết trên môi trường WA/PDA, phương pháp tạo và quan sát giác bám nấm, quy trình ly trích DNA bằng phương pháp PCI, bộ thông số chu trình nhiệt PCR cho 3 cặp mồi đặc hiệu (ITS1/ITS4, AM-F/AM-R, Bt2a/Bt2b) và quy trình chuẩn thực hiện quy tắc Koch trên quả tươi.
• Cán bộ khuyến nông và nhà vườn trồng xoài tại Đồng Tháp: Vận dụng các khuyến nghị về biện pháp canh tác, vệ sinh vườn, kỹ thuật bao quả và quy trình xử lý nhiệt sau thu hoạch để quản lý bệnh thán thư hiệu quả trên đồng ruộng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận đã phân lập được bao nhiêu mẫu nấm và phân bố tại những địa bàn nào ở tỉnh Đồng Tháp?
Tác giả đã thu thập 36 mẫu bệnh từ các vườn xoài Cát Chu và phân lập thành công 29 chủng nấm Colletotrichum spp. thuần khiết, phân bố tại 4 xã thuộc huyện Cao Lãnh: xã Bình Thạnh (8 mẫu: BT1 - BT8), xã Mỹ Long (6 mẫu: ML1 - ML6), xã Bình Hàng Tây (8 mẫu: BHT1 - BHT8) và xã Mỹ Hiệp (7 mẫu: MH1 - MH7).

2. Những vùng gen và cặp mồi nào được tác giả sử dụng trong phân tích sinh học phân tử?
Nghiên cứu sử dụng 3 cặp mồi để khuếch đại 3 vùng gen mục tiêu: cặp mồi ITS1/ITS4 cho vùng gen ITS (Internal Transcribed Spacer) với kích thước sản phẩm PCR khoảng 580 bp; cặp mồi AM-F/AM-R cho vùng đệm liên gen ApMat với kích thước khoảng 910 bp; và cặp mồi Bt2a/Bt2b cho vùng gen TUB2 ($\beta$-tubulin).

3. Kết quả định danh phân tử đã xác định được những loài nấm cụ thể nào gây bệnh thán thư trên xoài Cát Chu?
Dựa trên kết quả giải trình tự đoạn gen ITS (580 bp) và phân tích đối chiếu trên NCBI GenBank, tác giả đã định danh được 2 mẫu phân lập (BT1, MH3) thuộc loài Colletotrichum asianum với độ tương đồng từ 98% đến 100%, và mẫu BHT1 có độ tương đồng 100% với các loài thuộc phức hợp loài Colletotrichum gloeosporioides.

4. Thử nghiệm lây bệnh nhân tạo theo quy tắc Koch được thực hiện như thế nào và cho kết quả ra sao?
Thí nghiệm được thực hiện trên quả xoài Cát Chu 3 tháng tuổi vô trùng bề mặt (bằng cồn 70% và chiếu tia UV 15 phút). Nhỏ dịch huyền phù bào tử của loài C. asianum và C. gloeosporioides lên vị trí gây vết thương và ủ ẩm. Kết quả sau 6 ngày lây nhiễm, quả xuất hiện các vết đốm hoại tử màu nâu đen, trũng lõm đặc trưng của bệnh thán thư. Mầm bệnh được tái phân lập thành công và cho đặc điểm hình thái trùng khớp với chủng gốc ban đầu, chứng minh đầy đủ quy tắc Koch.

5. Tác giả đề xuất phương pháp xử lý sau thu hoạch nào để phòng ngừa nấm thán thư trên quả xoài?
Tác giả khuyến nghị áp dụng biện pháp nhiệt học sau thu hoạch bằng cách ngâm quả xoài vào nước ấm ở nhiệt độ $51 - 53^\circ\text{C}$ trong thời gian 10 phút, sau đó vớt ra lau khô và bao gói bằng giấy sạch chuyên dụng nhằm tiêu diệt mầm nấm tiềm sinh bám trên vỏ quả.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Minh Cường đã thực hiện hoàn chỉnh quy trình phân lập, giám định hình thái và định danh phân tử tác nhân gây bệnh thán thư trên giống xoài Cát Chu tại tỉnh Đồng Tháp. Nghiên cứu đã thu được 29 chủng nấm thuần khiết, phân thành 3 nhóm hình thái và xác định chính xác sự hiện diện của hai đơn vị phân loại là Colletotrichum asianum và phức hợp loài Colletotrichum gloeosporioides thông qua giải trình tự vùng gen ITS. Thử nghiệm lây nhiễm nhân tạo theo quy tắc Koch đã chứng minh rõ ràng khả năng gây bệnh của các chủng nấm phân lập, cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho việc xây dựng các quy trình quản lý và phòng trừ bệnh thán thư xoài hiệu quả tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TONG QUAN TAI LIEU 1.1 Tông quan về cay xoài: Nguôn goc và sự phan bô cây xoài: Xoài (Mangifera indica) có nguồn gốc từ Đông Bắc An Độ, miền Bắc Myanmar rồi từ đó du nhập sang các nước Đông Nam Á. Xoài hiện được trồng chủ yếu tại sáu nước theo thứ tự sản lượng là Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Philippines va Việt Nam. Theo Nguyễn Văn Kế (2014), xoài được trồng ở khoảng 100 nước và vùng lãnh thé khác nhau, trong đó Châu A chiếm 80%, Châu Mỹ 13%, Châu Phi 7%. Ở Châu Á, xoài được trồng chủ yếu ở Đông Nam Á và Trung Quốc.

Ở Việt Nam, xoài được trồng ở hầu hết các tỉnh và tập trung nhiều nhất ở các tỉnh Nam Bộ: Đồng Tháp, Tiền Giang, Đồng Nai. Theo Niêm Giám Thống Kê của Tổng cục Thống Kê (2011), diện tích xoài được gieo trồng ước tính khoảng 86.400 ha và điện tích thu hoạch là 71.800 ha , riêng tỉnh Đồng Tháp có khoảng 9.2 Phân loại Tên tiếng anh: Mango Thuộc họ Đào lộn hột: Anacardiaceae. Phân loại khoa học xoài Giới: Plantae Bộ: Sapindales Họ: Anacardiaceae Chi: Mangifera Loài: Mangifera indica (Nguon-https://vi.org/wiki/Xoai) 1.1 Các giống xoài Xoài có rất nhiều giống, nhưng có 2 nhóm giống cơ bản là nhóm An Độ (hat đơn phôi) và nhóm Đông Nam Á (hạt đa phôi). Nhóm đơn phôi thường cho trái quanh năm.

Ngoài những loài xoài dại và ban dại như Quéo, Muỗm, xoài Hôi, xoài Muỗm, mắc chai, Mỏ gà, xoài rừng,. ở nước ta đã thống kê được có hàng trăm giống xoài trồng. Nếu thống kê đầy đủ, có chuyên gia dự đoán ỏ Việt Nam phải có hàng ngàn giống xoài, điều này phù hợp với ý kiến cho rằng Việt Nam cũng có thé là một trong những cái nôi của xoài, gióng như cây lúa.Một số giống xoài phổ biến ở Việt Nam hiện nay: Xoài cát Chu, xoài cát Hòa Lộc, xoài Tứ Quí, xoài Đài Loan.2 Đặc tính một số giống xoài Xoài Cát Chu Được trồng khá phổ biến ở các tỉnh ĐBSCL, tập trung nhất là tỉnh Đồng Tháp. Giống này có chất lượng trái ngon, ngọt, vị hơi chua, thịt mịn, chắc, dang trái thuôn, tròn ở phần cuống.

Tỷ lệ thịt ăn được cao 78 - 80%. Là giống có đặc tính dé ra hoa và đậu trái, năng suất rất cao. Cây 10 năm tuổi cho thu hoạch 300 - 400kg/cây/năm. Trọng lượng trái trung bình 300 - 400g, vỏ màu vàng đậm và thịt màu đỏ, vỏ trái mong.

Xoai Cat La một trong những giống xoài nổi tiếng nhất cả nước, đặc biệt là xoài Cát Hòa Lộc nỗi tiếng ở nhiều thị trường nước ngoài. Hòa Lộc là tên của một ấp thuộc xã Hòa Hưng, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, gần cầu treo Mỹ Thuận. Trái xoài Cát Hòa Lộc to, có đạng hình thuôn dài, đuôi trái nhỏ, bầu tròn ỏ phía cuống. Khi chín vỏ quả có mau vàng chanh, thịt màu vàng tươi.

Trọng lượng 1 quả từ 400g - 600g, hạt nhỏ. Thịt day, có mùi thơm đặc trưng va vi ngọt vừa với thi hiểu chung. Ty lệ thịt cao trên 80%, độ Brix 20 - 24%. Xoài bưởi ( 3 mùa mưa) Là giống xoài được trồng phô biến sau xoài Cát nhưng mở rộng diện tích nhanh mặc dù phâm chat kém hơn so với xoài Cat.

Goi là xoài Bưởi vì vai năm đâu quả có mùi bưởi. Còn được gọi là xoài "3 mùa mưa" vì sau 3 năm trông từ hạt là có trái, thậm chí nhiều hộ chăm bón tốt cây xoài bói trái chỉ sau khi trồng có 18 tháng.3 Giá trị dinh dưỡng của xoài Lá xoài non được dùng làm rau ăn sống ở nhiều nước vùng Đông Nam Á và Ấn Độ lá xoai non (màu tím hoặc xanh nhạt) được dùng làm rau ghém ăn sống. Lá và đọt xoài non có vị chua, thơm, được dùng ăn sống chung với nhiều loại rau rừng khác.Ở Việt Nam lá xoài non được ăn với rau tập tàng, đặc biệt ở Miền Nam lá và đọt xoài dùng dé ăn với bánh xèo, bánh công. Xoài có hương vị phong phú, đậm đà, chứa vitamin A (1.880pg p-caroten trong 100g trái cây) cao hơn hắn nhiều loại trái cây khác, như cam (465pg), chuối (225pg), đu đủ (710pg), đứa (35pg), sầu riêng (10pg), bơ (205pg), gạo (Opg), ngô (270pg),,.

Hàm lượng vitamin c trong xoai cũng vào loại kha, đạt 36mg/100g trái cây, trong khi cam đạt 42mg, chuối đạt 14mg, dứa đạt 22mg, bơ đạt 8mg. Khi ăn xoài xanh, hàm lượng vitamin c cao hơn, nhưng vitamin A giảm. Cũng như nhiều loại trái cây khác, ngoài vitamin A và c, trái xoài còn chứa nhiều chất khác như protein, lipid, gluxit, tro, canxi (Ca), sắt (Fe), photpho (P).Xoài là nguồn nguyên liệu có thể chế biến thành nhiều đồ dùng hấp dẫn, như xoài cắt thành từng lát sấy khô đóng gói, nectar xoài (cô đặc), chutney (xoài cắt thành từng miếng trộn voi đường dâm). và những sản phâm xoài chê biên xuât khâu dê hơn xoài tươi.

Quả Xoài có tác dụng câm máu, lợi tiêu, được dùng đê chữa ho ra máu, chảy máu đường ruột, đau răng, rong kinh, trừ giun sán. Tât cả các loại xoài ở Việt Nam đêu có thé dùng làm thuốc. Xoài được xem là thức ăn bé não, rất tốt cho người lao động trí óc nhiều. Trái xoài có tác dụng chống viêm, diệt khuẩn, làm giảm cholesterol trong máu, hạ huyết áp phòng chống bệnh tim mạch, tăng nhu động ruột làm thải nhanh các chất cặn bã trong ruột nên phòng chống được ung thư ruột kết (trái chín ăn ít nhuận tràng, ăn nhiều có thể gây tiêu chảy; trái xanh chua chát nếu ăn nhiều gây táo bón, gây vón có thể làm tắc ruột).1 Thành phần dinh dưỡng của x 100 g phan ăn được theo phân tích của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) Chat Ham luong Chat Ham lượng Carbohydrates 15g Thiamine (vit.028mg (2%) Nang luong 60kcal Riboflavin (vit.038mg (3%) Chat xo 1.197mg (4%) Vitamin A (stliv.119 mg (9%) beta-carotene 640ug (6%) Folate (vit.

Bo) 43ug (11%) Vitamin C 36.4 Đặc điểm thực vật học 1.1 Đặc điểm thực vật cây xoài Than cay và tán cay Xoài là cây đại mộc, tan rộng, cây trồng bằng hạt có thể cao tới 30-40 m và có thé sống từ 100 — 300 năm, nhưng nếu là cây ghép thì tán hẹp và thấp (10 — 15 m), cây mau côi. Tan có hình dạng cầu, nhiều cành. Thân san sùi và có các vết nứt dọc theo thân cây. Các biện pháp kĩ thuật áp dụng như cắt tỉa, trồng dày để khống chế chiều cao và đường kính tán cây giúp cho việc chăm sóc, bao trái, thu hoạch dé dàng.

Rễ cây xoài Phan lớn rễ phân bố ở tang dat từ 0 — 50 cm ở những vùng có mực nước ngầm thấp hay đất cát, rễ có thé ăn rất sâu (6 — 8 m). Tuy nhiên, phần lớn rễ tập trung trong phạm vi cách gốc khoảng 2 m. Lá và cơi đọt xoài Lá xoài dài khoảng từ 15-40 cm, rộng 5-7,5 cm mọc trên các long ngắn va mọc nhiều hơn trên các cành mang hoa. Là mọc thành từng đợt gọi là kỳ phất môn hay kỳ phat lá (nông dân hay là “coi ngọn”).

Mỗi năm ra từ 2 — 4 kỳ, mỗi kỳ phát là làm nượn dai 20 — 60 cm. Kiểm soát coi ngọn và màu lá khá quan trọng trong quá trình xử lý ra hoa. Đường kính cơi ngọn to, số lá nhiều, các cơi ngọn không mọc quá dày sẽ cho kết quả ra hoa tốt. Phát hoa và hoa xoài Cây Xoài được trồng bang hạt sau 6 — 8 năm mới bat dau ra hoa (riêng đối với xoài Bưởi ra hoa sớm hơn, khoảng 3 năm tuôi thì cây ra hoa).

Đối với xoài ghép thông thường sau 3 năm xoài ra hoa. Hoa mọc thành chùm, phát hoa có 2 kiểu tùy giống: kiểu hình tháp nhọn có cuống chính dài khoảng 30 — 50 cm, đường kính phần lớn có dang đáy hẹp khoảng 20 — 30 cm, kiểu hình nón có cuống chính ngắn và đường kính đáy rộng. Số lượng nhánh bên thay đổi tùy thuộc vào giống và tình trạng dinh dưỡng của cây. Một phát hoa xoài có rất nhiều hoa, khoảng vài trăm đến vải ngàn hoa, gồm hoa đực và hoa cái.

Hoa thụ phan chủ yếu nhờ côn trùng, va sự thụ phan phụ thuộc vào thời tiết. Trái và hạt Do Xoài thuộc loại quả nhân cứng. Trái xoài có nhiêu dạng: tròn, bau dục, dai. Và trái có màu từ xanh đên vàng và đỏ.

Hạt xoài có bao cứng, ngoài bao hạt có nhiêu xơ. Hạt xoài có 2 loại: hạt đa phôi (xoài Đông Nam A) và hạt một phôi (xoài An Đội. Thời vụ trồng Xoài được trông vào đâu mùa mưa. ở miền Nam vào tháng 4, tháng 5.

Ở từng vùng cụ thể cần điều chỉnh thời gian trồng thích hợp đề đảm bảo cây trồng xuống đạt tỷ lệ sống cao, như ở Trà Vinh — nơi chịu ảnh hưởng của mặn phèn, năm 2004 hạn Bà Chang ở miền Tây sớm vao tháng 6 dau tháng 7, nên trồng sớm vào tháng 4 tháng 5 có thé bị hại nếu tưới không đủ. Ở miền Bắc do có mưa phùn trời ẩm nên có thé trồng sớm hơn khoảng 1 tháng, trồng vao thang 3, tháng 4.2 Điều kiện sinh trưởng Nhiệt độ, âm độ Vì xoài là giống cây nhiệt đới nên phát triển tốt ở mức nhiệt cao, có khả năng chịu nhiệt lên đến 40 — 459 C tùy giống. Tuy nhiên, nhiệt độ lý tưởng nhất cho sự phát triển của xoài là khoảng 23 — 28° C. Nên tránh việc trồng xoài ở những vùng mưa nhiều, thời tiết lạnh quanh năm, hoặc bắt đầu mùa vụ vào đúng thời điểm thời tiết diễn biến cực đoan như sương mudi, rét đậm, rét hạn.

Dat dai Nếu xoài được trồng trên đất thấp, biện pháp tối ưu dé chống ngập ung là phải trồng trên mô dat, hoặc lên liếp. Theo Nguyễn Văn Kế (2014), lúc đầu mô có thé chỉ rộng chừng 0,6 — 1 m và cao từ 30 — 60 cm so với mặt nước ruộng, sau đó bồi mô và lên liếp dan dần. Trên đất thấp đào hồ có kích thước 40x40x40 cm, bón lót 10 — 20 kg phân chuồng đã qua xử lí cho oai mục và khoảng 0,2 kg NPK 16 — 16 — 8 (có thé thay thé bằng 0,5 kg lân). Trên đất cao, hố đào có kích thước lớn hơn và tối đa là 70x70x70 cm, bón lót 20 kg phân chuồng đã được xử lí và 0,5 — 1 kg lân.

Khoảng cách trồng Cây được trồng bằng hột có khoảng cách trồng lớn hơn so với cây được trồng bằng phương pháp ghép. tùy giống xoài cây 8 cao hay thấp. Nếu trồng quá dầy, vườn xoải đễ nhiễm sâu bệnh. Xoài Bưởi thường được trồng ở mật độ dầy hơn còn xoài Cát Hòa Lộc trồng thưa hơn.