Quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định và chi phí khấu hao tại công ty tnhh hãng kiểm toán aasc 2021

Tài liệu nghiên cứu Quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định và chi phí khấu hao tại công ty tnhh hãng kiểm toán, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trần Thiện Ngọc Tú
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Đoan Trang
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán – Kiểm Toán
• Đề tài: Quy Trình Kiểm Toán Tài Sản Cố Định và Chi Phí Khấu Hao tại AASC
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Toán Tài Sản Cố Định Khấu Hao

Tài sản cố định (TSCĐ) là một phần quan trọng trong tài sản của doanh nghiệp, ảnh hưởng lớn đến báo cáo tài chính. Việc kiểm toán tài sản cố định giúp đảm bảo tính trung thực và hợp lý của báo cáo, đặc biệt là với những sai sót trong hạch toán. Chi phí khấu hao TSCĐ hàng năm cũng là một yếu tố quan trọng, ảnh hưởng đến chi phí, giá thành sản phẩm và lợi nhuận, tác động lớn đến việc tính toán và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Do đó, cần có quy trình kiểm toán chi phí khấu hao hiệu quả để đảm bảo tính chính xác và tuân thủ các quy định.

1.1. Khái niệm đặc điểm và phân loại tài sản cố định

Tài sản cố định (TSCĐ) là tài sản hữu hình hoặc vô hình, có thời gian sử dụng trên một năm và có giá trị lớn. TSCĐ hữu hình bao gồm nhà cửa, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải,... TSCĐ vô hình bao gồm bằng sáng chế, quyền sử dụng đất, phần mềm,... Việc phân loại TSCĐ chính xác là rất quan trọng để tính toán khấu hao và quản lý tài sản hiệu quả.

1.2. Quy định về ghi nhận và xác định giá trị TSCĐ

TSCĐ được ghi nhận khi đáp ứng các điều kiện về giá trị và thời gian sử dụng. Nguyên giá TSCĐ được xác định dựa trên giá mua, chi phí vận chuyển, lắp đặt và các chi phí liên quan khác. Doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định về ghi nhận và xác định giá trị TSCĐ để đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính.

1.3. Tổng quan về Kiểm soát nội bộ TSCĐ tại doanh nghiệp

Kiểm soát nội bộ TSCĐ là hệ thống các chính sách và thủ tục được thiết kế để bảo vệ tài sản, đảm bảo tính chính xác của thông tin kế toán và tuân thủ các quy định. Hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả giúp giảm thiểu rủi ro gian lận, sai sót trong quản lý và sử dụng TSCĐ.

II. Thách Thức và Rủi Ro Kiểm Toán TSCĐ Chi Phí Khấu Hao

Kiểm toán tài sản cố định và chi phí khấu hao tiềm ẩn nhiều rủi ro do giá trị lớn và sự phức tạp trong hạch toán. Gian lận trong mua bán, thanh lý TSCĐ, sai sót trong tính khấu hao, không tuân thủ các quy định về đánh giá lại TSCĐ,... là những vấn đề thường gặp. KTV cần xác định và đánh giá rủi ro để thiết kế các thủ tục kiểm toán phù hợp, đảm bảo phát hiện các sai sót trọng yếu.

2.1. Các loại gian lận thường gặp liên quan đến TSCĐ

Gian lận có thể xảy ra trong nhiều giai đoạn của quá trình quản lý TSCĐ, từ mua sắm đến thanh lý. Một số hình thức gian lận phổ biến bao gồm khai khống TSCĐ, ghi nhận TSCĐ không đủ điều kiện, gian lận trong đánh giá lại TSCĐ, và biển thủ tài sản khi thanh lý.

2.2. Sai sót trong tính toán và hạch toán chi phí khấu hao

Sai sót trong tính toán và hạch toán chi phí khấu hao có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và thuế thu nhập doanh nghiệp. Các sai sót thường gặp bao gồm sử dụng sai phương pháp khấu hao, tính khấu hao trên nguyên giá không chính xác, và không ghi nhận khấu hao đúng kỳ.

2.3. Rủi ro liên quan đến đánh giá lại TSCĐ và thanh lý TSCĐ

Đánh giá lại TSCĐ có thể dẫn đến rủi ro khi giá trị thị trường không phản ánh đúng giá trị thực tế. Thanh lý TSCĐ có thể bị gian lận nếu không tuân thủ các quy định về đấu giá và ghi nhận doanh thu, chi phí.

III. Quy Trình Kiểm Toán Chi Tiết TSCĐ và Chi Phí Khấu Hao

Quy trình kiểm toán TSCĐ và chi phí khấu hao bao gồm nhiều bước, từ lập kế hoạch đến thực hiện và hoàn thành. Kế hoạch kiểm toán cần xác định mục tiêu, phạm vi, phương pháp kiểm toán và các nguồn lực cần thiết. Thực hiện kiểm toán bao gồm thu thập bằng chứng, đánh giá kiểm soát nội bộ TSCĐ và thực hiện các thủ tục kiểm tra chi tiết. Hoàn thành kiểm toán bao gồm tổng hợp kết quả, đánh giá ảnh hưởng của sai sót và lập báo cáo kiểm toán.

3.1. Lập kế hoạch kiểm toán tài sản cố định Tiếp cận và phạm vi

Lập kế hoạch là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quy trình kiểm toán. Cần xác định rõ mục tiêu kiểm toán, phạm vi công việc, và các nguồn lực cần thiết. Quan trọng nhất là đánh giá sơ bộ kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp đối với TSCĐ để xác định mức độ rủi ro và thiết kế các thủ tục kiểm toán phù hợp.

3.2. Thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản trong kiểm toán TSCĐ

Thử nghiệm kiểm soát đánh giá hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ TSCĐ. Thử nghiệm cơ bản bao gồm các thủ tục kiểm tra chi tiết để phát hiện sai sót trong số dư TSCĐ và chi phí khấu hao. Các thử nghiệm này cần được thực hiện một cách kỹ lưỡng và có hệ thống.

3.3. Các thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết chi phí khấu hao

Thủ tục phân tích so sánh chi phí khấu hao giữa các kỳ để phát hiện biến động bất thường. Kiểm tra chi tiết xem xét các chứng từ liên quan đến chi phí khấu hao, như bảng tính khấu hao, hóa đơn mua TSCĐ, và biên bản thanh lý TSCĐ. Cần đảm bảo rằng chi phí khấu hao được tính toán và hạch toán đúng theo quy định.

IV. Áp Dụng Quy Trình Kiểm Toán Tại AASC Nghiên Cứu Trường Hợp

Khóa luận tốt nghiệp này nghiên cứu quy trình kiểm toán tài sản cố định và chi phí khấu hao tại công ty kiểm toán AASC. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thực tế từ các hồ sơ kiểm toán của khách hàng của AASC để đánh giá hiệu quả của quy trình hiện tại. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở để đề xuất các cải tiến nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán AASC.

4.1. Giới thiệu về công ty kiểm toán AASC và khách hàng điển hình

AASC là một trong những công ty kiểm toán hàng đầu tại Việt Nam, cung cấp dịch vụ kiểm toán, tư vấn và kế toán cho nhiều loại hình doanh nghiệp. Nghiên cứu này tập trung vào quy trình kiểm toán tại một khách hàng điển hình của AASC, công ty ABC, để minh họa cách áp dụng quy trình vào thực tế.

4.2. Phân tích hồ sơ kiểm toán TSCĐ và chi phí khấu hao tại AASC

Hồ sơ kiểm toán được phân tích để đánh giá việc tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán, tính đầy đủ của bằng chứng kiểm toán và hiệu quả của các thủ tục kiểm toán. Phân tích tập trung vào các khía cạnh quan trọng như đánh giá rủi ro, thử nghiệm kiểm soát, thử nghiệm cơ bản và lập báo cáo kiểm toán.

4.3. Đánh giá ưu điểm và hạn chế trong quy trình kiểm toán AASC

Quy trình kiểm toán của AASC có nhiều ưu điểm như tính hệ thống, tuân thủ chuẩn mực và kinh nghiệm của kiểm toán viên. Tuy nhiên, cũng còn một số hạn chế như thiếu linh hoạt, sử dụng phần mềm kiểm toán chưa hiệu quả và thời gian kiểm toán còn kéo dài. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp để khắc phục những hạn chế này.

V. Kết Luận và Đề Xuất Cải Tiến Kiểm Toán TSCĐ tại AASC

Nghiên cứu kết luận rằng quy trình kiểm toán tài sản cố định và chi phí khấu hao tại AASC cần được cải tiến để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Các đề xuất bao gồm tăng cường đào tạo kiểm toán viên, sử dụng công nghệ thông tin hiệu quả hơn và cải tiến kiểm soát nội bộ TSCĐ. Việc áp dụng các đề xuất này sẽ giúp AASC cung cấp dịch vụ kiểm toán chất lượng cao hơn cho khách hàng.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và các bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng quy trình kiểm toán TSCĐ cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Các bài học kinh nghiệm bao gồm tầm quan trọng của việc đánh giá rủi ro, thử nghiệm kiểm soát và kiểm tra chi tiết.

5.2. Đề xuất cụ thể để hoàn thiện quy trình kiểm toán TSCĐ tại AASC

Các đề xuất cụ thể bao gồm xây dựng hướng dẫn chi tiết hơn về kiểm toán TSCĐ, tăng cường đào tạo kiểm toán viên về các kỹ năng kiểm toán hiện đại, sử dụng phần mềm kiểm toán tiên tiến và cải tiến hệ thống kiểm soát nội bộ.

5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về kiểm toán tài sản cố định

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp kiểm toán mới, nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán TSCĐ và phát triển các công cụ hỗ trợ kiểm toán tự động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, đề tài kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục tài sản cố định và chi phí khấu hao. Chƣơng 2: Thực tiễn kiểm toán tài sản cố định và chi phí khấu hao tại công ty khách hàng do công ty AASC thực hiện. Chƣơng 3: Nhận xét và kiến nghị về quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định và chi phí khấu hao tại công ty AASC. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VÀ CHI PHÍ KHẤU HAO TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu trƣớc  Các nghiên cứu trong nƣớc Về những đề tài nghiên cứu có liên quan đến TSCĐ, ở mỗi nghiên cứu đều cho thấy đƣợc tầm quan trọng của khoản mục TSCĐ trong BCTC cũng nhƣ ảnh hƣởng của kết quả kiểm toán khoản mục này đến kết luận kiểm toán.

Một số nghiên cứu cùng đề tài nhƣ sau: Đề tài “Kiểm toán khoản mục Tài sản cố định trong quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính tại công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC ”(2018) của tác giả Lại Thị Nhật Phƣơng, trƣờng Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, thực hiện nghiên cứu quy trình kiểm toán tài sản cố định tại công ty AASC. Tác giả đã tìm hiểu và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến các chuẩn mực kết hợp với tìm hiểu hồ sơ khách hàng. Tác giả đã nêu đƣợc những điểm hạn chế và ƣu điểm trong quy trình kiểm toán khoản mục TSCĐ tại AASC.

Về ƣu điểm, cụ thể, AASC có những chính sách riêng, luôn cập nhật kịp thời các văn bản pháp lý và truyền đạt rộng rãi xuống các nhân viên công ty nhờ đó các nhân viên dễ dàng biết đƣợc công việc và các thủ tục với khách hàng cụ thể. Bên cạnh đó quy trình kiểm toán tài sản cố định đƣợc ban hành thành các hƣớng dẫn chi tiết cho các kiểm toán viên cũng nhƣ các trợ lý kiểm toán. Tuy nhiên, tác giả nhận thấy trong quy trình kiểm toán còn hạn chế trong việc cung cấp mức trọng yếu cho các KTV và các trợ lý KTV còn chƣa đƣợc trƣởng nhóm thực hiện dẫn đến các KTV và trợ lý không biết đƣợc mức trọng yếu dẫn đến mất thời gian, thủ tục phân tích chỉ dừng lại ở việc so sánh, việc kiểm tra chi tiết chỉ dựa vào xét đoán của KTV,trình bày hồ sơ chƣa đƣợc trú trọng… từ đó tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán. Đề tài “Quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam” (2020) của tác giả Vũ Minh Châu trƣờng Đại học Kinh tế 5 -Luật, tác giả tìm hiểu quy trình kiểm toán khoản mục TSCĐ tại Ngân hàng ABC do Ernst & Young thực hiện.

Từ đó tác giả đƣa ra những ƣu điểm khiến EY trở thành công ty kiểm toán hàng đầu nhƣ hoạt động kiểm toán TSCĐ không chỉ diễn ra linh hoạt mà còn mang tính chuyên nghiệp, vận dụng các mô hình phân tích hiện đại nhƣ PEST để nhận định xu hƣớng phát triển. Bên cạnh đó, vẫn có các hạn chế tồn tại trong quy trình kiểm toán TSCĐ nhƣ trong việc đánh giá hệ thống nội bộ phƣơng pháp sử dụng khá dài dòng, việc xác định mức trọng yếu tổng thể dùng chung cho tất cả các tài khoản, phƣơng pháp chạy mẫu đã cho qua những trƣờng hợp có số phát sinh lớn, bỏ qua thủ tục kiểm tra chứng từ dẫn đến rủi ro cao. Hơn nữa, công ty đang áp dụng mức trọng yếu chung cho tất cả các tài khoản ảnh hƣởng đến kết luận của KTV với mức độ trọng yếu BCTC. Từ các hạn chế tồn tại, tác giả đƣa ra các kiến nghị góp phần củng cố công tác kiểm toán tại công ty nhằm đảm bảo mục tiêu kiểm toán khi kiểm toán TSCĐ.

Đề tài “Quy trình kiểm toán Tài sản cố định hữu hình và chi phí khấu hao tại công ty TNHH Kiểm toán và dịch vụ tin học” (2019) của tác giá Nguyễn Phƣơng Linh trƣờng Đại học Kinh tế và đề tài “Quy trình kiểm toán tài sản cố định tại công ty kiểm toán AISC” (2017) của tác giả Đặng Thị Quỳnh Nhƣ trƣờng Đại học Ngân hàng. Dựa trên cơ sở lý luận các chuẩn mực có liên quan và minh họa quy trình cụ thể tại công ty khách hàng. Để đánh giá việc áp dụng các thủ tục kiểm, các tác giả đã tiến hành khảo sát việc áp dụng các thủ tục kiểm toán đối với khoản mục TSCĐ nhƣng chỉ lựa chọn cỡ mẫu 10-15 mẫu hồ sơ khách hàng năm 2015-2017 để tiến hành khảo sát. Qua kết quả khảo sát, các đề tài trên đều nhận thấy công ty AISC thực hiện khá đầy đủ các thủ tục,giấy tờ làm việc khoa học.

Bên cạnh đó, vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định trong quy trình kiểm toán trong lƣu trữ hồ sơ, phƣơng pháp chọn mẫu. Từ đó, tác giả đƣa ra các kiến nghị nâng cao quy trình kiểm toán TSCĐ và chi phí khấu hao tại AISC. 6  Khe hổng trong các nghiên cứu: Về các nghiên cứu trƣớc, nghiên cứu của tác giả Lại Thị Nhật Phƣơng khi đề cập đến phần lý thuyết tổng quan về kiểm toán TSCĐ khi áp dụng vào kiểm toán thực tế tại công ty ABC thì chỉ đƣa ra các tài liệu nhƣ giấy làm việc của đơn vị đƣợc kiểm toán chứ không đi sâu vào tìm hiểu, nghiên cứu từng bƣớc thực hiện quy trình kiểm toán khoản mục TSCĐ và chi phí khấu hao khi áp dụng trong thực tế. Bên cạnh đó, tác giả Nguyễn Phƣơng Linh và Đặng Thị Quỳnh Nhƣ khảo sát hồ sơ của 10-15 khách hàng từ đó rút ra nhận xét mà không thực hiện thu thập, phỏng vấn ý kiến của các KTV.

Điều này có thể thấy các nghiên cứu nêu trên chƣa đề cập đến tính khả thi của các đề xuất mà các tác giả đã kiến nghị. Đề tài “Quy trình kiểm toán Tài sản cố định và chi phí khấu hao tại công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC” này của ngƣời viết có điểm mới là sau khi đƣa ra ví dụ minh họa quy trình kiểm toán TSCĐ và chi phí khấu hao tại công ty ABC là khách hàng nhiều năm của AASC, ngƣời viết sẽ tiến hành khảo sát và mở rộng cỡ mẫu hồ sơ khách hàng lên 30 khách hàng từ năm 2017 đến năm 2020. Trên cơ sở kết quả khảo sát có đƣợc, rút ra nhận xét về việc áp dụng các thủ tục kiểm toán cho các khách hàng có đƣợc thực hiện đúng quy định hay không, ƣu điểm, nhƣợc điểm của quy trình kiểm toán TSCĐ và chi phí khấu hao và đƣa ra đề xuất hoàn thiện, nâng cao chất lƣợng kiểm toán tại AASC. Bên cạnh đó, với mục đích làm rõ hơn ƣu điểm nổi bật và những hạn chế tồn tại, đồng thời nhận xét tính khả thi đối với những đề xuất hoàn thiện quy trình đƣợc để xuất, ngƣời viết thực hiện khảo sát 30 nhân viên đang làm chính thức tại công ty bao gồm trƣởng phòng kiểm toán, phó phòng kiểm toán, kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán viên.

Nhằm thu thập ý kiến của họ về mức độ ảnh hƣởng của các thủ tục kiểm toán TSCĐ và chi phí khấu hao và mức độ đồng ý của họ với các đề xuất của ngƣời viết theo thang điểm từ 1 đến 5.2 Tổng quan về khoản mục Tài sản cố định và chi phí khấu hao 1.1 Tổng quan về khoản mục TSCĐ 1.1 Định nghĩa và phân loại TSCĐ TSCĐ là những tài sản có giá trị lớn thƣờng chiếm giá trị đáng kể trong tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp trên BCĐKT, có thời gian sử dụng lâu dài, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh do đó TSCĐ là một trong những yếu tố mang lại nguồn lợi dài lâu cho doanh nghiệp. TSCĐ trong DN thƣờng chia làm 3 loại: - TSCĐ hữu hình. - TSCĐ vô hình. - TSCĐ cho thuê tài chính.

Xem phụ lục 1: Phân loại chi tiết TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình.2 Điều kiện ghi nhận TSCĐ Theo Thông tƣ 45/2013/TT-BTC hƣớng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định thì các tài sản đƣợc ghi nhận là TSCĐ phải thỏa mãn đồng thời ba tiêu chuẩn sau: - TSCĐ mang đi sử dụng chắc chắn sẽ thu lại lợi ích kinh tế trong tƣơng lai và khả năng thu lại lợi ích đó trong tƣơng lai dựa trên các bằng chứng tại thời điểm ghi nhận ban đầu. - Thời gian sử dụng ƣớc tính của TSCĐ đó phải lớn hơn 1 năm. - Nguyên giá TSCĐ phải đƣợc xác định một cách đáng tin cậy và nguyên giá TSCĐ đƣợc ghi nhận theo hình thức hình thành TSCĐ nhƣ: mua sắm, đầu tƣ XDCB, tự sản xuất hay đƣợc tài trợ, biếu tặng,… có đủ tiêu chuẩn về giá trị theo quy định hiện hành. Theo Thông tƣ 45/2013-TT-BTC có hiệu lực từ ngày 10/06/2013, tiêu chuẩn về giá trị này là từ 30.000 đồng trở lên.3 Xác định giá trị TSCĐ  Xác định giá trị khi ghi nhận ban đầu TSCĐ phải đƣợc xác định giá trị ban đầu theo nguyên giá.

Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 03 thì “Nguyên giá là toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có đƣợc TSCĐ hữu hình tính đến thời điểm đƣa tài sản đó vào trạng thái sẵn sàng sử dụng.” Xem phụ lục 2: Cách xác định nguyên giá TSCĐ trường hợp cụ thể theo Chuẩn mực kế toán số 03 -VAS 03  Xác định giá trị ghi nhận sau ban đầu Sau khi ghi nhận ban đầu, TSCĐ đƣợc xác định theo nguyên giá, khấu hao lũy kế và giá trị còn lại. Trƣờng hợp đƣợc đánh giá lại theo quy định của Nhà nƣớc thì nguyên giá, khấu hao lũy kế và giá trị còn lại phải đƣợc điều chỉnh theo kết quả do đánh giá lại và chênh lệch do đánh giá lại đƣợc xử lý và kế toán theo quy định của Nhà nƣớc.2 Khái niệm và các phƣơng pháp khấu hao Tài sản cố định.1 Khái niệm Khấu hao là việc định giá, tính toán và phân bổ một cách có hệ thống giá trị của tài sản do sự hao mòn tài sản sau một khoảng thời gian sử dụng. Với việc xác định giá trị khấu hao theo nguyên giá của TSCĐ trừ (-) giá trị thanh lý ƣớc tính. Số khấu hao lũy kế của TSCĐ là toàn bộ số khấu hao TSCĐ đã trích vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong thời gian sử dụng TSCĐ đến thời điểm lập báo cáo.2 Quy định về trích khấu hao tài sản cố định Theo Thông tƣ 45/2013/TT-BTC, “Tất cả TSCĐ hiện có của doanh nghiệp đều phải trích khấu hao.