Quy định CPTPP về tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu

Khóa luận phân tích quy định của CPTPP về tự do hóa thương mại điện tử và vấn đề kiểm soát dữ liệu điện tử trong bối cảnh hiện nay.

• Tác giả: Đinh Bạt Bảo Kiên
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thúy Hằng
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Thương mại quốc tế
• Đề tài: Quy định CPTPP về tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ KIỂM SOÁT DỮ LIỆU ĐIỆN TỬ
• 1.1. Thương mại điện tử và tự do hóa thương mại điện tử
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm của thương mại điện tử
• 1.3. Tự do hóa thương mại điện tử
• 1.4. Kiểm soát dữ liệu điện tử
• 1.4.1. Khái niệm, vai trò của kiểm soát dữ liệu điện tử
• 1.4.2. Ảnh hưởng của việc kiểm soát dữ liệu điện tử tới tự do hóa thương mại điện tử
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA CPTPP VỀ TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ KIỂM SOÁT DỮ LIỆU ĐIỆN TỬ
• 2.1. Phạm vi cam kết về thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử trong CPTPP
• 2.2. Các cam kết về tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử trong CPTPP
• 2.2.1. Không thu thuế nhập khẩu đối với giao dịch thương mại điện tử
• 2.2.2. Không phân biệt đối xử sản phẩm số
• 2.2.3. Tự do lưu chuyển thông tin qua biên giới bằng phương thức điện tử
• 2.2.4. Hợp tác an ninh mạng
• 2.2.5. Bảo vệ thông tin cá nhân và bảo vệ người tiêu dùng trực tuyến
• 2.3. Ngoại lệ của các cam kết về tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử trong CPTPP
• 2.3.1. Ngoại lệ chung về vấn đề tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử trong CPTPP
• 2.3.2. Ngoại lệ cụ thể về vấn đề tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử trong CPTPP
• 2.4. Đánh giá các quy định của CPTPP về tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ KIỂM SOÁT DỮ LIỆU ĐIỆN TỬ
• 3.1. Các quy định liên quan đến giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới
• 3.2. Quy định về lưu trữ dữ liệu
• 3.3. Quy định về vấn đề yêu cầu cung cấp dữ liệu điện tử của cơ quan nhà nước
• 3.4. Đánh giá các quy định về thương mại điện tử và vấn đề kiểm soát dữ liệu điện tử ở Việt Nam
• 3.5. Phương hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thương mại điện tử và vấn đề kiểm soát dữ liệu điện tử
• 3.5.1. Bảo đảm sự phù hợp với các cam kết trong các điều ước quốc tế Việt Nam đã tham gia
• 3.5.2. Bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật
• 3.5.3. Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng khi tham gia các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới
• 3.5.4. Áp dụng các ngoại lệ trong CPTPP trong trường hợp chưa thể thay thế yêu cầu kiểm soát dữ liệu hạn chế thương mại điện tử
• 3.5.5. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thương mại điện tử và vấn đề kiểm soát dữ liệu điện tử
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy định CPTPP về tự do hóa thương mại điện tử

Hiệp định CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership) là một trong những hiệp định thương mại tự do quan trọng nhất hiện nay. Quy định về tự do hóa thương mại điện tử trong CPTPP không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thương mại mà còn thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số. Tự do hóa thương mại điện tử giúp giảm thiểu rào cản thương mại, khuyến khích đầu tư và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thương mại điện tử

Thương mại điện tử (TMĐT) là hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử. Đặc điểm nổi bật của TMĐT bao gồm tính tiện lợi, khả năng tiếp cận toàn cầu và khả năng xử lý giao dịch nhanh chóng. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), TMĐT bao gồm sản xuất, quảng cáo và bán hàng qua mạng.

1.2. Vai trò của tự do hóa thương mại điện tử

Tự do hóa thương mại điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Nó giúp giảm chi phí giao dịch, tăng cường khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp. Hơn nữa, tự do hóa còn tạo điều kiện cho việc chia sẻ thông tin và công nghệ giữa các quốc gia.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát dữ liệu điện tử

Kiểm soát dữ liệu điện tử là một trong những vấn đề quan trọng trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ. Các quốc gia đang phải đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến bảo mật thông tin cá nhân và an ninh mạng. Việc kiểm soát dữ liệu không chỉ ảnh hưởng đến quyền riêng tư của người tiêu dùng mà còn tác động đến sự phát triển của thương mại điện tử.

2.1. Các vấn đề pháp lý liên quan đến kiểm soát dữ liệu

Các quy định về kiểm soát dữ liệu điện tử thường gặp khó khăn trong việc đảm bảo quyền riêng tư và bảo mật thông tin. Nhiều quốc gia đã áp dụng các biện pháp kiểm soát như yêu cầu lưu trữ dữ liệu nội địa, nhưng điều này có thể gây cản trở cho hoạt động thương mại điện tử.

2.2. Tác động của kiểm soát dữ liệu đến thương mại điện tử

Kiểm soát dữ liệu có thể tạo ra rào cản cho thương mại điện tử, làm giảm tính cạnh tranh và khả năng tiếp cận thị trường. Các doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định khác nhau giữa các quốc gia, dẫn đến chi phí tăng cao và giảm hiệu quả kinh doanh.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề kiểm soát dữ liệu trong CPTPP

CPTPP đã đưa ra nhiều quy định nhằm giải quyết vấn đề kiểm soát dữ liệu điện tử. Các cam kết trong hiệp định này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng mà còn tạo điều kiện cho việc lưu chuyển dữ liệu xuyên biên giới. Điều này rất quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại điện tử và đảm bảo an ninh thông tin.

3.1. Cam kết về tự do hóa thương mại điện tử trong CPTPP

CPTPP cam kết không thu thuế nhập khẩu đối với giao dịch thương mại điện tử và không phân biệt đối xử với sản phẩm số. Điều này giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp tham gia vào thương mại điện tử.

3.2. Hợp tác an ninh mạng trong CPTPP

Hợp tác an ninh mạng là một phần quan trọng trong CPTPP. Các quốc gia thành viên cam kết hợp tác để bảo vệ thông tin cá nhân và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng trực tuyến. Điều này không chỉ giúp tăng cường niềm tin của người tiêu dùng mà còn thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về CPTPP

Việc áp dụng các quy định của CPTPP về tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp Việt Nam đã có cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.1. Kết quả đạt được từ việc thực hiện CPTPP

Việc thực hiện CPTPP đã giúp Việt Nam tăng cường hợp tác kinh tế với các quốc gia thành viên. Doanh thu từ thương mại điện tử đã tăng đáng kể, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số.

4.2. Những thách thức trong việc thực hiện quy định CPTPP

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng việc thực hiện các quy định của CPTPP vẫn gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp cần phải thích ứng với các quy định mới và đảm bảo tuân thủ các yêu cầu về bảo mật thông tin.

V. Kết luận và tương lai của tự do hóa thương mại điện tử

Tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử là những vấn đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. CPTPP đã mở ra nhiều cơ hội cho các quốc gia thành viên, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cần được giải quyết. Tương lai của thương mại điện tử phụ thuộc vào khả năng hợp tác và điều chỉnh chính sách giữa các quốc gia.

5.1. Tương lai của thương mại điện tử trong CPTPP

Tương lai của thương mại điện tử trong CPTPP sẽ phụ thuộc vào việc các quốc gia thành viên có thể hợp tác và điều chỉnh chính sách để tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp. Sự phát triển của công nghệ cũng sẽ ảnh hưởng đến cách thức hoạt động của thương mại điện tử.

5.2. Đề xuất giải pháp cho việc kiểm soát dữ liệu

Cần có các giải pháp hợp lý để đảm bảo kiểm soát dữ liệu mà không làm cản trở thương mại điện tử. Các quốc gia nên hợp tác để xây dựng các tiêu chuẩn chung về bảo mật thông tin và quyền riêng tư, từ đó tạo ra một môi trường an toàn cho người tiêu dùng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cùng sự phát triển của hạ tầng viễn thông và Internet đã làm thay đổi căn bản phương thức kinh doanh, thúc đẩy sự chuyển dịch từ thương mại truyền thống sang thương mại điện tử (TMĐT). Theo số liệu từ Allied Market Research được trích dẫn trong văn bản, doanh thu thương mại điện tử toàn cầu đạt 15,7 nghìn tỷ USD vào năm 2022, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 22% trong giai đoạn 2019 - 2022. Tuy nhiên, bản chất phi biên giới của các dòng luân chuyển dữ liệu đặt ra thách thức phức tạp cho các chính phủ trong việc kiểm soát dữ liệu điện tử nhằm bảo vệ quyền riêng tư cá nhân, an toàn thông tin người tiêu dùng và an ninh quốc gia. Việc một số quốc gia như Trung Quốc hay Ấn Độ đơn phương áp đặt các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt như lưu trữ, xử lý dữ liệu nội địa hoặc yêu cầu tiết lộ mã nguồn đã bộc lộ nhiều hạn chế do sự khác biệt giữa các hệ thống pháp luật.

Trong bối cảnh đó, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), được ký kết chính thức vào tháng 3 năm 2018, đã dành riêng Chương 14 để thiết lập khung khổ pháp lý cho TMĐT. Tham gia CPTPP, Việt Nam đối mặt với bài toán vừa phải thực thi các cam kết tự do hóa dòng chảy thông tin, vừa phải duy trì công cụ quản lý nhà nước chặt chẽ đối với dữ liệu điện tử. Nhằm làm rõ mối liên hệ giữa tự do hóa TMĐT và quản lý dữ liệu, đồng thời rà soát sự tương thích của pháp luật Việt Nam, tác giả Đinh Bạt Bảo Kiên đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Luật Thương mại quốc tế tại Trường Đại học Luật Hà Nội dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Thúy Hằng.

Văn bản xác định rõ mục đích nghiên cứu bao gồm 3 mục tiêu cụ thể:

1. Trình bày khái quát về thương mại điện tử, tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử.
2. Phân tích và đánh giá các quy định của CPTPP về tự do hóa thương mại điện tử và vấn đề kiểm soát dữ liệu điện tử.
3. Nghiên cứu, đánh giá các quy định của pháp luật Việt Nam về thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử; từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về vấn đề này.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận tập trung vào 3 nhóm nội dung:

1. Quy định của CPTPP về tự do hóa thương mại điện tử (mức độ cam kết, phạm vi cam kết và các trường hợp ngoại lệ).
2. Những vấn đề pháp lý xoay quanh việc kiểm soát dữ liệu điện tử trong môi trường thương mại điện tử.
3. Hệ thống pháp luật Việt Nam về thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử trong mối quan hệ tương thích với các cam kết của CPTPP.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

• Về nội dung: Tập trung vào các quy định của CPTPP liên quan đến tự do hóa TMĐT và kiểm soát dữ liệu điện tử.
• Về không gian: Nghiên cứu các quy định của CPTPP có tác động, ảnh hưởng trực tiếp tới Việt Nam, đồng thời đối chiếu có chọn lọc với pháp luật một số quốc gia.
• Về thời gian: Khảo sát các quy định pháp luật liên quan trên thế giới và tại Việt Nam từ năm 2006 (thời điểm Luật Giao dịch điện tử 2005 và Luật Công nghệ thông tin 2006 bắt đầu có hiệu lực) cho đến năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các định nghĩa chuẩn mực quốc tế và văn bản quy phạm pháp luật thực định:

• Khái niệm thương mại điện tử: Tiếp cận theo cả nghĩa hẹp (giao dịch thực hiện qua Internet theo định nghĩa của WTO, OECD) và nghĩa rộng (mọi giao dịch thương mại và tài chính sử dụng phương tiện điện tử theo UNCITRAL, Ủy ban châu Âu - EC). Tại Việt Nam, tác giả viện dẫn Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về TMĐT và Điều 89 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 để chuẩn hóa định nghĩa về "dữ liệu điện tử".
• Lý thuyết tự do hóa thương mại: Dựa trên các nghiên cứu của Papageorgiou (1990) cho Ngân hàng Thế giới (World Bank), Shafaeddin (1991), Sachs & Warner (1995 về độ mở thương mại), kết hợp với khuôn khổ pháp lý đa phương của Hiệp định Chung về Thương mại Dịch vụ (GATS) thuộc WTO.
• Cơ chế kiểm soát dữ liệu: Khảo cứu các chuẩn mực bảo vệ dữ liệu như Quy định Chung về Bảo vệ Dữ liệu của Liên minh Châu Âu (GDPR), Đạo luật Quyền riêng tư của Người tiêu dùng California (CCPA), các văn bản của IOTA, cùng hệ thống luật kiểm soát dữ liệu của Trung Quốc (Luật An ninh mạng - CSL, Luật Bảo vệ Thông tin Cá nhân - PIPL, Luật Bảo mật Dữ liệu - DSL), Nga, Anh và Indonesia (Government Regulation No. 82/2012).

Khóa luận vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng cùng các phương pháp nghiên cứu pháp lý chuyên sâu:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Tách bạch các khía cạnh cam kết trong Chương 14 CPTPP (thuế quan, đối xử quốc gia, lưu chuyển dữ liệu, đặt máy chủ) để phân tích chi tiết, sau đó xâu chuỗi nhằm đánh giá tác động tổng thể đối với môi trường pháp lý.
• Phương pháp so sánh, đối chứng: So sánh mức độ cam kết và phạm vi áp dụng giữa Chương 14 CPTPP với các hiệp định khác (GATS/WTO, EVFTA); so sánh chính sách nội địa hóa dữ liệu giữa các nền kinh tế phát triển và đang phát triển.
• Phương pháp đánh giá và tổng kết kinh nghiệm: Xem xét thực tiễn áp dụng pháp luật tại Trung Quốc, Nga, Anh, Indonesia để rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.
• Các phương pháp bổ trợ khác: Phương pháp liệt kê, phương pháp diễn dịch và phân loại văn bản pháp luật.

Nguồn dữ liệu sử dụng bao gồm các văn kiện điều ước quốc tế chính thức (CPTPP, GATS, TRIPS), văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam, báo cáo nghiên cứu từ VCCI (2021), báo cáo kinh tế số e-Conomy SEA 2023 (Google, Temasek, Bain & Company), dữ liệu của Global Scape về chi phí tuân thủ bảo vệ dữ liệu, cùng các công trình nghiên cứu học thuật trong và ngoài nước (Trần Thị Thu Phương, Huỳnh Thiên Tứ, ABE Yoshinori, Fukunari Kimura, Casalini & Lopez Gonzalez).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về tự do hoá thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử

Chương này tập trung làm rõ bản chất lý luận của TMĐT, phân loại 9 mô hình giao dịch trực tuyến (trong đó phân tích sâu các mô hình B2C, B2B, B2G, C2C, C2B, C2G). Tác giả dẫn chứng báo cáo e-Conomy SEA 2023 cho thấy quy mô kinh tế số Việt Nam đứng thứ 3 khu vực Đông Nam Á, đạt khoảng 30 tỷ USD năm 2023 (TMĐT đóng vai trò chủ lực với 16/30 tỷ USD) và dự báo đạt 43 tỷ USD vào năm 2025. Riêng thị trường TMĐT Việt Nam năm 2023 ước đạt 20,5 tỷ USD, tăng trưởng 25% so với năm 2022. Chương 1 cũng hệ thống hóa 10 xu hướng TMĐT đương đại (bán hàng đa kênh, thương mại di động, social commerce, TMĐT xuyên biên giới - CBE, shoppertainment, ứng dụng AI, nội dung do người dùng tạo - UGC, công nghệ thực tế ảo VR/AR, bán hàng trực tiếp DTC).

Về vấn đề kiểm soát dữ liệu, tác giả khẳng định dữ liệu điện tử là "nhiên liệu" của nền kinh tế số nhưng luôn hàm chứa rủi ro về an ninh mạng và xâm phạm quyền riêng tư. Tác động của kiểm soát dữ liệu đến tự do hóa TMĐT được luận giải trên 3 khía cạnh:

• Khía cạnh chính sách: Đóng vai trò vừa là khung bảo vệ quyền lợi các bên, vừa là công cụ quản lý nhà nước.
• Khía cạnh kinh tế - kỹ thuật: Gây phát sinh chi phí tuân thủ pháp luật đáng kể cho doanh nghiệp (đầu tư hạ tầng an ninh, lưu trữ, quản trị dữ liệu, đào tạo nhân sự theo báo cáo của Global Scape).
• Khía cạnh niềm tin thị trường: Tăng cường mức độ an tâm cho người tiêu dùng khi tham gia giao dịch trực tuyến.

Chương này cũng tổng hợp kinh nghiệm kiểm soát dữ liệu tại một số quốc gia: Trung Quốc thi hành kiểm soát gắt gao qua CSL, DSL và Điều 42 PIPL (cho phép Cơ quan Quản lý Không gian mạng Trung Quốc - CAC lập danh sách đen hạn chế chuyển giao dữ liệu ra nước ngoài), đồng thời buộc lưu trữ máy chủ trong nước và bàn giao khóa mã hóa; Indonesia ban hành Quy định số 82/2012 buộc thiết lập trung tâm dữ liệu nội địa; Nga áp dụng Đạo luật Dữ liệu cá nhân buộc lưu trữ dữ liệu công dân trên lãnh thổ Nga. Ngược lại, Anh và EU áp dụng GDPR không bắt buộc nội địa hóa máy chủ vật lý mà kiểm soát luồng dữ liệu xuyên biên giới dựa trên nguyên tắc bảo vệ quyền riêng tư tương đương hoặc sự đồng thuận của chủ thể dữ liệu.

Chương 2: Quy định của CPTPP về tự do hoá thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử

Chương 2 phân tích cấu trúc pháp lý của Chương 14 CPTPP. Về phạm vi, Điều 14.2 loại trừ hoạt động mua sắm chính phủ và thông tin do/hoặc đại diện chính phủ xử lý (như dữ liệu y tế công). Các cam kết về dịch vụ điện tử tại Chương 14 chịu sự ràng buộc kết hợp với Chương 9 (Đầu tư), Chương 10 (Dịch vụ xuyên biên giới), Chương 11 (Dịch vụ tài chính) nhưng không có chiều áp dụng ngược lại.

Tác giả phân tích chi tiết 6 nhóm cam kết cốt lõi:

1. Không thu thuế hải quan đối với giao dịch TMĐT (Điều 14.3): Áp dụng cho truyền tải điện tử và sản phẩm số xuyên biên giới, tuy nhiên không cấm các bên áp dụng các loại thuế, phí nội địa miễn là không phân biệt đối xử.
2. Không phân biệt đối xử với sản phẩm số (Điều 14.4 và Điều 14.9): Thiết lập nguyên tắc trung lập công nghệ và thừa nhận giá trị tương đương giữa chứng từ điện tử với văn bản giấy. Ngoại lệ áp dụng cho quyền sở hữu trí tuệ (Chương 18), trợ cấp/tài trợ chính phủ và phát thanh truyền hình.
3. Tự do lưu chuyển thông tin xuyên biên giới bằng phương thức điện tử (Điều 14.11.2): Cho phép chuyển dữ liệu (bao gồm thông tin cá nhân) cho mục đích kinh doanh. Điều khoản này mở rộng phạm vi áp dụng cho cả các luồng dữ liệu trung gian đi qua một quốc gia thứ ba không thuộc CPTPP.
4. Cấm yêu cầu đặt cơ sở máy tính tại nước sở tại (Điều 14.13.2): Cấm thành viên buộc "pháp nhân được bảo hộ" (a covered person) phải sử dụng hoặc đặt máy chủ nội địa như một điều kiện kinh doanh. Phạm vi này rộng hơn quy định của GATS do bảo hộ cả lĩnh vực chế tạo/sản xuất chứ không chỉ riêng nhà cung cấp dịch vụ, đồng thời xóa bỏ hoàn toàn yêu cầu nội địa hóa kể cả khi không có sự phân biệt đối xử.
5. Hợp tác an ninh mạng (Điều 14.16): Cơ chế hợp tác không mang tính chế tài cưỡng chế, tập trung vào việc giảm thiểu xâm nhập độc hại, chia sẻ thông tin về mã độc và xây dựng năng lực ứng phó sự cố máy tính.
6. Bảo vệ thông tin cá nhân (Điều 14.8) và người tiêu dùng: Yêu cầu các thành viên duy trì khung pháp lý bảo vệ dữ liệu cá nhân minh bạch, không phân biệt đối xử và áp dụng các biện pháp ngăn chặn thư rác (spam). Khóa luận chỉ rõ điểm hạn chế là CPTPP chưa có quy định mang tính ràng buộc bắt buộc nhằm ngăn chặn phần mềm độc hại (malware).

Quốc gia	Chính sách, pháp luật về an ninh mạng	Cách tiếp cận / Khái niệm an ninh mạng theo văn bản
Úc (Australia)	Chiến lược An ninh quốc gia (2013); Sách Trắng Quốc phòng (2016)	Tập trung vào tính bảo mật, tính sẵn có và tính toàn vẹn của thông tin được xử lý, lưu trữ và truyền đạt.
Brunei	Đạo luật Lạm dụng máy tính (2007)	Xây dựng khung khổ chống tội phạm máy tính; đang hoàn thiện khung an ninh mạng toàn diện.
Canada	Chiến lược An ninh mạng (2010); Kế hoạch hành động hạ tầng trọng yếu (2014-2017)	Xác định không gian mạng là thế giới kỹ thuật số kết nối thông tin toàn cầu với hơn 1,7 tỷ người liên kết.
Nhật Bản	Chiến lược An ninh mạng (2015); Sách Trắng Quốc phòng	Hướng tới xây dựng không gian mạng hàng đầu thế giới, linh hoạt, kiên cường chống lại các cuộc tấn công mạng.
Malaysia	Chính sách An ninh mạng quốc gia (NCSP, 2006)	Hạ tầng thông tin trọng yếu an toàn, tự chủ, thúc đẩy văn hóa an ninh mạng và tạo ra của cải.
Mexico	Chiến lược An ninh mạng quốc gia (2017)	Tập hợp các chính sách, quy trình, kiểm soát quản lý rủi ro trên không gian mạng và viễn thông công cộng.
New Zealand	Chiến lược An ninh mạng (2015); Kế hoạch hành động giải quyết tội phạm mạng (2015)	Bảo đảm mạng an toàn trước xâm nhập; duy trì tính bảo mật, sẵn sàng, toàn vẹn của thông tin và năng lực phục hồi.
Peru	Định ước Tăng cường Hiện đại hóa Trí tuệ quốc gia (SINA / DINI)	Quản lý và thực hiện các biện pháp kiểm soát rủi ro số nhằm bảo vệ an ninh cá nhân và quốc gia.
Việt Nam	Luật An toàn thông tin mạng (2015); Luật An ninh mạng (2018)	Bảo vệ thông tin và hệ thống thông tin trên mạng chống truy cập, sử dụng, tiết lộ, phá hoại trái phép.

Về các trường hợp ngoại lệ, văn bản phân tích hệ thống ngoại lệ kép:

• Ngoại lệ chung: Điều 29.1.3 dẫn chiếu các khoản (a), (b), (c) của Điều XIV GATS (đạo đức công cộng, trật tự xã hội, bảo vệ sức khỏe con người, động thực vật, bảo vệ đời tư).
• Ngoại lệ an ninh: Điều 29.2 trao quyền tự quyết rộng rãi cho các quốc gia trong việc áp dụng các biện pháp bảo vệ "lợi ích an ninh thiết yếu" mà không liệt kê hạn chế như Điều XIV bis GATS.
• Ngoại lệ cụ thể: Khoản 3 Điều 14.11 (về truyền dữ liệu) và Khoản 3 Điều 14.13 (về đặt máy chủ) cho phép áp dụng rào cản nếu thỏa mãn phép thử 3 bước: (1) Nhằm đạt mục tiêu chính sách công hợp pháp/chính đáng; (2) Không tạo ra sự phân biệt đối xử tùy tiện, vô lý hoặc hạn chế thương mại trá hình; (3) Không áp đặt mức độ hạn chế lớn hơn mức cần thiết.

Chương 3: Thực trạng pháp luật và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử

Theo kết cấu được tác giả xác lập, chương này rà soát hệ thống quy định hiện hành của Việt Nam liên quan đến:

• Hoạt động giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới.
• Các quy định về lưu trữ dữ liệu nội địa và yêu cầu đặt văn phòng đại diện/chi nhánh tại Việt Nam đối với doanh nghiệp công nghệ nước ngoài (theo Luật An ninh mạng 2018 và Nghị định số 53/2022/NĐ-CP).
• Thẩm quyền yêu cầu cung cấp dữ liệu điện tử phục vụ quản lý nhà nước, điều tra tội phạm.

Chương 3 chỉ ra sự thiếu đồng bộ giữa yêu cầu nội địa hóa dữ liệu của pháp luật trong nước với nghĩa vụ cấm yêu cầu đặt máy chủ (Điều 14.13) và tự do chuyển thông tin (Điều 14.11) của CPTPP. Từ đó, tác giả xác định 4 phương hướng hoàn thiện:

1. Bảo đảm sự phù hợp với các cam kết trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.
2. Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật nội địa.
3. Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng khi tham gia giao dịch TMĐT xuyên biên giới.
4. Tận dụng hợp lý các điều khoản ngoại lệ trong CPTPP về "mục tiêu chính sách công chính đáng" và "an ninh quốc gia" trong giai đoạn chuyển tiếp khi chưa thể thay thế hoàn toàn các biện pháp kiểm soát dữ liệu.

Trên cơ sở đó, khóa luận đưa ra các kiến nghị cụ thể nhằm sửa đổi, hướng dẫn thi hành các quy định pháp luật về an ninh mạng và dữ liệu điện tử, hướng tới việc phân loại dữ liệu theo mức độ nhạy cảm thay vì áp đặt nghĩa vụ lưu trữ đồng loạt.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể dựa trên số liệu và cơ sở pháp lý thực định:

• Hệ thống hóa các chỉ số phát triển TMĐT: Quy mô thị trường toàn cầu đạt 15,7 nghìn tỷ USD (năm 2022, CAGR 22%); thị trường kinh tế số Việt Nam đạt 30 tỷ USD (năm 2023, TMĐT chiếm 16 tỷ USD); doanh số TMĐT Việt Nam năm 2023 đạt 20,5 tỷ USD, tăng 25% so với năm 2022.
• Làm rõ bản chất pháp lý của Chương 14 CPTPP: Xác lập cơ chế phân định giữa quyền tự do luân chuyển dữ liệu kinh doanh với quyền chủ quyền quốc gia trong việc kiểm soát dữ liệu thông qua phép thử 3 bước của ngoại lệ chính sách công (Điều 14.11.3, Điều 14.13.3) và ngoại lệ an ninh thiết yếu (Điều 29.2).
• Khái quát và tổng hợp thành bảng so sánh chiến lược an ninh mạng của 9 quốc gia thành viên CPTPP, minh chứng cho sự đa dạng trong cách tiếp cận quản lý dữ liệu và không gian mạng.

Về mặt giải pháp, khóa luận đóng góp các đề xuất thực tiễn:

• Định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo hướng hài hòa hóa tiêu chuẩn quốc tế, bảo vệ thông tin cá nhân và người tiêu dùng trực tuyến mà không tạo ra rào cản thương mại phi lý.
• Đề xuất vận dụng linh hoạt các ngoại lệ an ninh và chính sách công của CPTPP để bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia một cách hợp pháp, tránh các nguy cơ tranh chấp thương mại quốc tế.

So với các công trình nghiên cứu trước đó (như các nghiên cứu của VCCI năm 2021 hay các bài viết trên Tạp chí Khoa học Pháp lý năm 2019), công trình của tác giả Đinh Bạt Bảo Kiên đã cập nhật các dữ liệu thực tiễn mới đến năm 2023 - 2024, đồng thời đi sâu phân tích mối quan hệ biện chứng giữa tự do hóa luân chuyển dữ liệu và các rào cản nội địa hóa máy chủ dưới góc độ pháp lý quốc tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu được xác định:

• Công trình chủ yếu tập trung vào khuôn khổ pháp lý của CPTPP trong mối liên hệ với Việt Nam, chưa mở rộng phân tích so sánh chi tiết với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới khác mà Việt Nam tham gia như EVFTA hay các thỏa thuận thương mại số chuyên biệt như DEPA.
• Do giới hạn về dung lượng và nguồn văn bản đến đầu năm 2024, khóa luận chưa đi sâu phân tích toàn diện các văn bản quy định chi tiết mới ban hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam (như thực tiễn áp dụng Nghị định số 13/2023/NĐ-CP).

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng:

• Đánh giá thực tiễn giải quyết tranh chấp quốc tế liên quan đến ngoại lệ kiểm soát dữ liệu và nội địa hóa máy chủ tại WTO và các cơ chế tài phán FTA.
• Nghiên cứu cơ chế điều chỉnh pháp lý đối với các luồng dữ liệu xuyên biên giới phát sinh từ các mô hình kinh doanh số mới ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và chuỗi khối (Blockchain).

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm độc giả:

• Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Thương mại quốc tế, Luật Quốc tế và Luật Kinh tế: Cung cấp tài liệu tham khảo hệ thống về cấu trúc cam kết thương mại điện tử trong FTA thế hệ mới.
• Cán bộ nghiên cứu và chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công an): Cung cấp góc nhìn phân tích pháp lý về tính tương thích giữa pháp luật chuyên ngành và cam kết CPTPP.
• Luật sư, chuyên viên pháp chế tại các doanh nghiệp công nghệ, logistics và sàn thương mại điện tử xuyên biên giới: Hỗ trợ đánh giá rủi ro pháp lý về lưu chuyển dữ liệu và bảo mật thông tin khi vận hành kinh doanh trong khu vực CPTPP.

Nội dung đáng tham khảo nhất là Chương 2, nơi tác giả phân tích chi tiết từng điều khoản kỹ thuật của Chương 14 CPTPP (thuế nhập khẩu số, sản phẩm số, cấm đặt máy chủ, chuyển dữ liệu và cơ chế ngoại lệ chính sách công).

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm "pháp nhân được bảo hộ" (a covered person) tại Điều 14.13 CPTPP có phạm vi rộng hơn đối tượng áp dụng của GATS như thế nào?
Theo phân tích tại Chương 2, "pháp nhân được bảo hộ" theo quy định của CPTPP bao gồm khoản đầu tư được bảo hộ, nhà đầu tư của một bên, hoặc nhà cung cấp dịch vụ của một bên (được dẫn chiếu từ Chương 9 về Đầu tư). Do đó, phạm vi của Điều 14.13 áp dụng cho cả các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế tạo chứ không chỉ giới hạn ở các nhà cung cấp dịch vụ như phạm vi điều chỉnh của GATS/WTO.

2. Cam kết không đánh thuế hải quan đối với giao dịch thương mại điện tử tại Điều 14.3 CPTPP có cấm các nước thành viên thu thuế nội địa không?
Không. Điều 14.3 CPTPP chỉ cấm các bên đánh thuế hải quan (thuế nhập khẩu) đối với việc truyền tải điện tử và nội dung được truyền tải. Điều khoản này khẳng định rõ không ngăn cản các quốc gia thành viên áp dụng các loại thuế, phí hoặc lệ phí nội địa đối với các nội dung số, miễn là các loại thuế, phí này được áp dụng phù hợp với Hiệp định và không mang tính phân biệt đối xử giữa sản phẩm trong nước và nước ngoài.

3. Cam kết tự do chuyển thông tin xuyên biên giới tại Điều 14.11.2 CPTPP có áp dụng khi dữ liệu truyền qua một quốc gia trung gian ngoài CPTPP không?
Có. Do nguyên tắc trung lập về công nghệ và cấu trúc toàn cầu không biên giới của Internet, Điều 14.11.2 của CPTPP cho phép việc lưu chuyển thông tin xuyên biên giới giữa các nước thành viên ngay cả khi luồng thông tin đó được định tuyến hoặc lưu trữ tạm thời thông qua hạ tầng của một quốc gia thứ ba không phải là thành viên hiệp định (ví dụ doanh nghiệp Việt Nam sử dụng dịch vụ đám mây đặt tại Trung Quốc để cung cấp dịch vụ sang Nhật Bản).

4. Một quốc gia thành viên CPTPP cần đáp ứng những điều kiện nào để được áp dụng ngoại lệ hạn chế chuyển dữ liệu xuyên biên giới?
Theo Khoản 3 Điều 14.11 CPTPP, biện pháp hạn chế của quốc gia thành viên chỉ được coi là hợp pháp khi thỏa mãn đầy đủ 3 tiêu chí: (1) Nhằm đạt được một mục tiêu chính sách công chính đáng; (2) Không được áp dụng theo cách tạo ra sự phân biệt đối xử tùy tiện, vô lý hoặc là rào cản thương mại trá hình; (3) Không áp đặt các hạn chế đối với việc truyền thông tin lớn hơn mức cần thiết để đạt được mục tiêu đó.

5. Khung khổ Chương 14 CPTPP có quy định mang tính bắt buộc về việc cấm phần mềm độc hại (malware) không?
Không. Văn bản chỉ rõ CPTPP có các quy định yêu cầu thành viên hạn chế thư rác thương mại (spam) tại Điều 14.14 và hợp tác an ninh mạng tại Điều 14.16, nhưng hoàn toàn thiếu vắng các quy định mang tính ràng buộc trực tiếp về việc cấm và chế tài đối với phần mềm độc hại (malware). Đây được xem là một khoảng trống đáng tiếc trong việc bảo đảm an ninh toàn diện cho hoạt động thương mại điện tử.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đinh Bạt Bảo Kiên là một công trình nghiên cứu chuyên khảo có hệ thống về mối quan hệ giữa tự do hóa thương mại điện tử và kiểm soát dữ liệu điện tử theo chuẩn mực của CPTPP. Bằng phương pháp phân tích luật học chuẩn xác, tác giả đã làm sáng tỏ cấu trúc các cam kết cốt lõi tại Chương 14 cũng như cơ chế vận hành của các ngoại lệ an ninh và chính sách công. Công trình cung cấp các luận cứ khoa học có giá trị thực tiễn, đóng góp thiết thực vào định hướng hoàn thiện khung pháp lý về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và thương mại điện tử của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1- Tổng quan về tự do hoá thương mai điện tử và kiểm soát dit liệu điện tử. Chương2: Quy định của CPTPP về tự do hoá thương mai điện tử và kiểm soát dir liệu điện tử. Chương3: Thực trạng pháp luật va mat số kiên nghị hoàn thién pháp luật Viét Nam về thương mai điện tử và kiểm soát đữ liệu điện tử NOI DUNG CHU ONG 1: TONG QUAN VE TỰ DO HOÁ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ KIEM SOÁT DU LIEU ĐIỆN TỪ 11. Thuong mai điện từvà tự do hoá thương mai điện tử 1.

Khái niệm, đặc điềm cia trương mai điện tit 111. Khải niệm, đặc điểm thương mại điện từ Sự phát triển mạnh mé của khoa học, công nghệ trong đó có mang máy tinh và ha tang viễn thông đã tác động sâu sắc tới moi mắt của đời sông xã hội. Hoạt động thương mai đã và dang bi chi phôi và ảnh lưởng hệt sức rõ rét và cũng chính từ đó Tinh vực thương mai điện tử đã xuất hiện Vi tính thuận lợi cao và hiệu quả, hoạt động thương mại điện tử ngày cảng trở nên phé biên, khẳng định được vị thé của mình. Thương mại điện tử được sử dung với nhiều tên gợi khác nhau nu: "thương mại trực tuyên” (online trade), “thương mai không giây tờ” (paperless commerce) hoặc "kinh doanh điện tử” (e - business), nhưng phổ biên nhất vẫn là “thương mại điện tử” (electronic commerce).

Không chỉ tôn tại nhiêu cách goi khác nhau ma khái niém thương mai điện tử cũng có nhiêu cách hiểu khác nhau dua trên nhiều góc nhìn khác nhau có thé kế đền như sau: Theo Tô chức thương mai thê giới (WTO), “TMDT bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sân phẩm được mua bán và thanh toán trên mang Internet nhưng được giao nhân một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhân cũng. nhu những thông tin số hoa qua mang Internet”? Trong Luật mẫu về thương mai điện tử, UNCITRAL (Ủy ban của LHQ về thương mai quốc tÕ nêu định nghĩa để các nước tham khảo: “Thương mại điện tử là việc trao đôi thông tin thương mai thông qua các phương tiên điện tử, không cân phải inra giây bat cứ công đoạn nao của toàn bộ quá trinh giao dich”? 3 Mare Baccheta, Patrick Low, Aa ditya Mattoo ,Ludger Scluilavecht, Harm Wager, Madelon Welrens (1998), “Blectronic commerce and the role of the WTO”, University Cumbriige Publishing,tr1. ` Bồ môn Tải chứ kế toán (2013), Giáo trồnh Eưenet và Thương mại điện tứ, Học viện Tài chink, tr 32. 10 Theo Ủy ban châu Âu: “Thương mại điện tử có thé đính nghĩa chung là sự mua bán, trao doi hang hóa hay dich vụ giữa các doanh nghiệp, gia đính, cá nhên, tô chức tư nhên bằng các giao dich điện tử thông qua mang Internet hay các mang may tính trung gian (thông tin liên lạc trực tuyên).

Thuật ngữ bao gồm việc dat hang và dich vụ thông qua mạng máy tính nhưng thanh toán và quá trình vận chuyển hang hay dich vụ cuối cùng có thé thực hién trực tuyên hoặc bằng phương pháp thủ công” .* Tổ chức hợp tác phát triển kinh tế của Liên Hợp quốc (OECD) cho rang “Thương mai điện tử được đính nghiia sơ bộ là các giao dịch thương mai dua trên truyền di liêu qua các mang truyền thông như Internet” Š Co thé thay, trên thé giới có nhiều cách đính nghĩa khác nhau về thương mại điện tử nhưng tưu chung lại có hai cách tiệp cân cơ ban Theo nghĩa rông, thương mại điện tử là các giao dich tai chính và thương mai bằng phương tiện điện tử. trao đổi dirligu điện tử, chuyển tiên điện tử, các hoạt đồng gũi rút tiền bằng thé tín dụng. (như cách hiểu của UNCITRAL và Ủy ban Châu Âu. Theo ngiĩa hẹp, thương mai điện tử là các hoạt động thương mại được thực hiện thông qua mang Internet ma khong tính đến các phương tiên điện tử khác (như cách hiéu của WTO, OECD.) Ở Việt Nam, khái niệm thương mai điện tử cũng được nhiều nhà nghién cứu, hoc giả đưa ra.

Theo tác giả Nguyễn Hữu Anh, thương mai điện tử là hình thái sử đụng các phương tiện và phương pháp điện tử để thực biên các hoạt động thương mai không cân dén giây tờ tai bat ky công đoạn nào của quá trình giao địch (hay còn được goi là thương mai không giây tờ - paperless trade). Còn theo tác giả Nguyễn Phung Dương, thương mại điện tử được Hiểu là việc thực hiện mét phân hoặc toàn bộ các quy trình của hoat động thương mại bẻng phương thức thông tin đưới dang thông điệp dữ liệu, các thông điệp dữ liêu nay được truyện di với kết nôi Internet, mang viễn thông di đông hoặc các mang mở khácẾ 4 José Edgardo Mimoz Lospez (2005), “Alternanve Dispute Resolution for e-commerce, Master of Law Disertation” , Liverpool, Engnd,tr25. * OECD (2005), “The economic coud social impact of electronic commerce”, OECD Publications, Paris tr28 * Nguyễn Plumg Dương (2014) “Hoàn 2ển pháp tật nhầm phát tiền thương mai điện tit ở nước ta”, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Daihoc Luật Ha Nội, tr 13. 11 Pháp luật Việt Nam đã đưa ra khái niệm về TMĐT trong Nghị dinh số 52/2013/NĐ-CP về TMĐT.

Theo đó, thương mai điện tử là việc tiên hành một phan hoặc toàn bộ quy trình của hoạt đông thương mai bằng phương tiện điện tử có kết nói với mang Internet, mang viễn thông di động hoặc các mạng mở khác.” Quy định nay của Việt Nam được lập ra đựa trên Luật mẫu về Thuong mai Điện tử của ƯNCITRAL và phạm vi của các giao dich Thương mại Điện tử cũng mở rộng hơn so với định. ng]ĩa trong WTO Ê Điều này có nghĩa là, hoạt động Thương mại Điện tử không chỉ diénre qua Internet ma còn có thé thực hiện qua các phương tiện điện tử kết nổi mang viễn thông khác, nhu việc sử dung tin nhắn hoặc cuộc gợi qua điện thoại di động, hoặc thậm chí là gửi fax. Trong phạm vi bai việt này, tác giả tập trung phân tích về TMDT theo nghĩa tông: TMĐT là hình thái hoạt đồng và trao đôi thông tin thương mại có sự tham gia của hai trong ba chủ thé: doanh nghiệp, khách hàng các cơ quan quản lp nhà nước với nhau bằng các phương pháp điện tir diễn ra trên mang may tính hoặc các mang mỡ. Các hình thức giao địch trong thương mại điện tir Tùy thuộc vào hàng hóa, dich vụ mà tô chức của một công ty thương mại điện tử, doanh nghiệp có thể lựa chọn hoạt đông theo nhiều cách khác nhau trongtổng số 9 hình thức giao dich (tham khảo ở phụ lục 1).

Dưới đây là một sô mô hình kinh doanh phổ biên: Doanh nghiệp tới người tiêu ding (B2C) Các công ty thương mai điện tử B2C bán sản phẩm trực tiếp cho người dùng cuối. Thay vì phân phôi hàng hóa cho người trung gian, công ty B2C thực hiện giao dich với người tiêu dùng mà cuối cùng ho sẽ sử dung hàng hóa do? ˆ Khoản 1 Điều 3 Nghị dah số 52/2013 /ND-CP vethương mại điện tir * Định nghia của WTO: “Thương mại điện tứ bao gồm việc sớn xuất, qu-ng cáo, bản hàng và phn phốt sản phẩm được mua bám và theath toán trên mang Internet, rửaơng được giao nhân có thé lữnt hành hoặc giao nhận qua Bưenst đới dang số hoá”. ? Nguyễn Hồng Quin, Trin Thị Hiển (2022), “Thương mại điện tr B2C: Bio mit, ling th vì ý dinh naw hing”, Tap chi Khoa học và Công nghệ, số 10. 12 Loại mô hình kinh doanh này có thé được sử dụng dé bán sản phẩm (như trang web của cửa hàng bán đô thể thao tại địa phương của bar) hoặc dịch vụ (chẳng hạn nhu ứng dung đi đông chăm sóc cỏ dé đặt trước các dich vụ cảnh quan).

Đây 1a mô hinh kinh doanh phô biên nhật va có 1é là khái riệm ma hau hệt moi người nghĩ đến khi nghe đến thuật ngữ thương mai điện tử. Cac trang web nỗi tiéng của mô hình B2C như Amazon. Doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) Tương tự như B2C, doanh nghiệp thương mai điện tử có thé bán hàng trực tiệp cho người ding Tuy nhién, thay vì là người tiêu dùng, người dùng đó có thé là một công ty khác. Giao dịch B2B thường đời héi số lượng lớn hơn, thông sô kỹ thuật cao hon và thời gian thực hiện dai hơn.

Công ty đặt hàng cũng có thé có nhu câu thiét lập hang hóa định kỷ nêu việc mua hàng dành cho quy trình sản xuất định ky. Doanh nghiệp với Chính phi (B2G) Một số thực thé chuyên làm nha thâu chính phủ cung cập hàng hóa hoặc dịch vụ cho các cơ quan hoặc chính quyền Tương tự như mối quan hệ B2B, doanh nghiệp sẵn xuất các mat hàng có giá trị và chuyển các mặt hàng đó cho một thực thể Các công ty thương mai điện tử B2G thường phải đáp ứng các yêu cầu đề xuất của chính phủ, mời thâu cho các du án và dap ứng các tiêu chi sản phẩm hoặc dich vụ rat cụ thé. Ngoài ra, có thé có những nỗ lực chung của chính phủ dé thu hut mét hop đồng duy nhất thông qua hợp đồng mua lai toàn chinh phủ l9 Người tiêu dimg với người tiêu ding (C2C) C2C (Custom er-to-Customer) là mô hình kinh doanh thương mai điện tử cho phép các cá nhân trực tiếp giao dich và trao đôi hàng hóa, sản phẩm hoặc dich vụ với nhau thông qua bên thứ ba là các nên tảng bán hàng trực tuyên hoặc các trang web đầu giá trung gian. Các nên tảng thương mại điện tử như chợ kỹ thuật số kết nổi người tiêu ding với những người tiêu dùng khác, những người có thé liệt kê các sẵn phẩm của riêng họ và thực hiện việc bán hàng của riêng họ.

‘© Yam thêm vé hop đẳng nw lại toản chính phũ tai Goverment. Wide Acquisition Contract (GWAC): How Ik Wonks (investopedia com), truy cập lần cudingiy 15/01/2024 13 Các nên tảng C2C này có thé 1a danh sách theo kiểu dau giá (tức là đầu giá trên. eBay!) hoặc có thé đảm bảo thảo luận thêm về mất hang hoặc dich vụ được cung cap (tức là các bai đăng trên Craigslist). Được hỗ trợ bởi công nghệ, nền tang thương mai điện tử C2C trao quyên cho người tiêu ding mua và bán mà không cân dén công tệ Người tiêu dimg với doanh nghiệp (C2B) Các nên tảng hiện dai đã cho phép người tiêu dùng dé dang tương tác với các công ty hơn và cung cấp dịch vụ của ho, đặc biệt liên quan đến các hợp đồng ngắn han, hợp đông biểu dién hoặc cơ hôi làm nghé tư do.

Ví đụ về mô hình C2B là các trang web dau giá như Upwork.