CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VÍ ĐIỆN TỬ 1. Các vấn đề chung về ví điện tử 1. Định nghĩa Theo Pachpand và Kamble (2018), nhìn chung ví điện tử có tiện ích tương tự như thẻ ghi nợ hay thẻ tín dụng, loại thẻ này được thực hiện trên nền tảng điện tử và được sử dụng thông qua những phương tiện công nghệ thông minh như điện thoại cảm ứng hoặc máy tính cho các giao dịch trực tuyến. Khách hàng tiêu dùng ví điện tử sẽ được các nhà cung ứng dịch vụ này cung cấp một tài khoản điện tử định danh được tạo lập qua các thiết bị trung gian ví dụ như sim điện thoại, chíp điện tử, máy tính,.
Điều này giúp cho tiền được chuyển trực tiếp từ tài khoản ngân hàng theo tỷ lệ 1-1 vào tài khoản thanh toán của Ví điện tử và số tiền đó được sử dụng làm phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Theo Uddin & Akhi (2014), ví điện tử cũng thực hiện những dịch vụ của ngân hàng, thật vậy, ví điện tử có thể coi là hình thức ngân hàng trực tuyến vì nó thực hiện được nhiều các tác vụ khác nhau như chi trả cho dịch vụ hay hàng hóa được rút trực tiếp từ tài khoản ngân hàng như chuyển tiền, tiền điện tử, thanh toán trực tuyến, cung cấp séc điện tử… 1. Sự hình thành và phát triển ví điện tử Kể từ năm 2019, do sự ảnh hưởng mạnh mẽ của đại dịch Covid-19, phương thức thanh toán không sử dụng tiền mặt đã bùng nổ mạnh mẽ so với trước đây. Và để hiểu được lý do tại sao ví điện tử lại ngày càng được sử dụng rộng rãi và phát triển với tốc độ chóng mặt thì việc tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển của ví điện tử đóng một vai trò quan trọng.
Hình thức thanh toán điện tử được cho là khởi nguồn cho các giao dịch trên ví điện tử là vào năm 1994 khi 1 đĩa CD của Sting’s Ten Summoner’s Talesis đã được bán với giá 12,48$ trên nền tảng trực tuyến. Đến năm 1997, thanh toán không tiếp xúc và bằng điện thoại di động đầu tiên được thực hiện, khi đó Coca-Cola lắp ráp máy bán hàng tự động ở Helsinki chấp nhận thanh toán bằng văn bản tin nhắn. Sang đến năm 1999, lúc đó, PayPal ra mắt dịch vụ chuyển tiền điện tử. Từ những ngày đầu phát triển, số người dùng 10 của PayPal đã tăng gần 10% mỗi ngày.
Giám đốc điều hành Tesla là Elon Musk và nhà đầu tư mạo hiểm Peter Thiel là một trong những người đồng sáng lập. Đến năm 2003, Alipay của doanh nghiệp Alibaba tại Trung Quốc đã được ra mắt. Ngày nay, thị trường thanh toán di động đã chứng minh sự tăng trưởng đáng kinh ngạc - ví điện tử được chấp nhận bởi các thương gia ở hơn 50 quốc gia và khu vực. Năm 2007, M-PESA đã tạo ra hệ thống thanh toán cho điện thoại di động đầu tiên.
Có trụ sở tại Kenya, M-PESA đã mắt ngân hàng điện tử và hỗ trợ vi mô. Ngày nay, có hơn 37 triệu người dùng đang hoạt động trên nền tảng thanh toán ở khắp Châu Phi. Vào năm 2012, WeChat được ra mắt và đến năm 2013, Wechat Pay được sinh ra. Đến năm 2018, nó vượt qua 800 triệu người dùng hoạt động hàng tháng.
Năm 2014, Apple Pay ra mắt và dự kiến đến năm 2023, có hơn 2 nghìn tỷ USD thanh toán có thể được xác thực bằng công nghệ sinh trắc học. Kể từ đó, các ví kỹ thuật số như GrabPay, Lazada Wallet, PayPal, Touch n Go, vcash, v., đã xuất hiện và khiến phương thức thanh toán này được càng nhiều người biết đến và trở nên phổ biến. Tính năng của ví điện tử Nhóm thực hiện tiến hành so sánh điểm giống nhau và khác nhau cũng như ưu - nhược điểm của ngân hàng số và ví điện tử ở bảng 1.1 dưới đây với mục đích tìm hiểu rõ hơn những tiện ích mà ví điện tử đem lại so với ngân hàng số. VÍ ĐIỆN TỬ NGÂN HÀNG SỐ GIỐNG Cho phép người dùng có thể thực hiện hầu hết các giao dịch mua bán NHAU thông qua điện thoại di động đã được cài đặt ứng dụng mà không cần sử dụng tiền mặt.
KHÁC - Cần nạp tiền từ tài khoản ngân - Phải mở thẻ vật lí nếu muốn giao NHAU hàng đã liên kết vào tài khoản ví dịch online và offline tại các quầy điện tử và sử dụng các giao dịch. - Hiện nay, có thể mở tài khoản online bất kỳ nơi đâu hoặc bất kỳ lúc 11 - Giao dịch không mất phí, nhanh nào trên điện thoại của người dùng, chóng, thuận tiện với 10.000 điểm một số ngân hàng còn cho ra mắt chấp nhận thanh toán. chọn số tài khoản đẹp, theo số điện thoại hay ngày tháng năm sinh của - Ví điện tử cũng có chương trình khách hàng. gửi tiết kiệm, ví trả sau tuy nhiên vẫn không thể đầy đủ các dịch vụ - Với công nghệ chuyển đổi số ngày chuyên sâu như của ngân hàng: càng tân tiến hiện nay, các ngân hàng vay tín dụng, thế chấp,.
đã có thể đăng ký tài khoản online mà không cần phải qua quầy để mở - Có nhiều mã giảm giá, chương tài khoản như trước kia. trình ưu đãi hấp dẫn tuy nhiên phải kèm theo điều kiện như: sử - Những dịch vụ chỉ ngân hàng mới dụng lần đầu, dịp lễ, hoá đơn có có mà ví điện tử không có: đầu tư, giá trị tối thiểu do bên cổng ví vay thế chấp, giao dịch tiền ngoại điện tử yêu cầu,. - Ngân hàng có bảo mật cao hơn ví điện tử. So sánh Ngân hàng số và Ví điện tử Nguồn: Tổng hợp và phân tích bởi nhóm tác giả 1.
Tổng quan về ví điện tử tại Việt Nam 12 Hình 1. Các loại giao dịch phổ biến nhất của ví điện tử Nguồn: vnbusiness.vn Hình 1. Bức tranh tổng quan thị trường ví điện tử và tổ chức trung gian thanh toán không phải Ngân hàng tăng trưởng giai đoạn 2015 - 2021 Nguồn: younetmedia.com Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, việc thanh toán “no cash” - không dùng tiền mặt mang một vai trò thiết yếu đối với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội trên toàn cầu và cả Việt Nam. Trong đó, ví điện tử là một hình thức 13 thanh toán không dùng tiền mặt đang trên đà phát triển mạnh mẽ, điều này đem lại nhiều ảnh hưởng tích cực lên nền kinh tế - xã hội Việt Nam.
Ví điện tử ra đời khiến cho việc thanh toán bằng tiền mặt của người dân giảm xuống, quá trình thanh toán đơn giản và nhanh gọn hơn, giúp thanh toán hiệu quả hơn nhiều so với trước đây. Nhờ vậy, việc sản xuất, lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền tệ được phát triển mạnh mẽ, tốc độ luân chuyển vốn của xã hội nhanh chóng, tác động trực tiếp đến thị trường giá cả, tiến tới ổn định tiền tệ và kiềm chế lạm phát. Đặc biệt có ý nghĩa rất to lớn trong công tác phòng và chống tệ nạn rửa tiền đang ngày càng nhức nhối hiện nay. Từ thực tế thấy rằng, một nền kinh tế mạnh là một nền kinh tế luôn có kèm theo một nền tảng thanh toán rất hiện đại.
Các hoạt động mang đến lợi ích cho tất cả các bên tham gia, như sự thuận tiện và nhanh chóng khi tiến hành các giao dịch có giá trị lớn, các rủi ro khi khách hàng trước đây phải mang nhiều tiền mặt đến nơi thanh toán giờ đây đã được giảm thiểu đáng kể. Khi sử dụng ví điện tử, khách hàng có thể nhận được nhiều mã giảm giá, chương trình ưu đãi từ người bán cũng như từ bên ví điện tử phát hành. Đồng thời, các chi phí in tiền mặt, vận chuyển cùng với kiểm đếm hay lưu trữ được cắt giảm đáng kể. Một khi lợi ích được bày ra trước mắt người tiêu dùng thì họ sẽ duy trì thường xuyên thói quen sử dụng ví điện tử, qua đó nền kinh tế vĩ mô sẽ cũng ổn định và ngày càng phát triển.
Tác động của ví điện tử đến kinh tế xã hội Trong giai đoạn Sars-cov-2 diễn ra vô cùng nghiêm trọng với mức độ lây lan chóng mặt, Việt Nam là một trong số các nước ở Đông Nam Á có sự tăng trưởng lớn về thương mại điện tử. Trong Quý I/2021 mức tăng trưởng của tổng giao dịch tăng gấp 5,5 lần so với quý IV/2020. Trong đó, 85% người dùng có xu hướng sử dụng các dịch vụ và trao đổi mua bán ở các trang thương mại điện tử, trong số đó có 44% là những người lần đầu thực hiện hoạt động mua bán trên các sàn này. Sự tăng trưởng này đã tác động đến kinh tế xã hội như sau: 1.
Đối với nhà nước Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ thanh toán, cùng với sự sáng tạo và đổi mới. Bên cạnh thị trường đang từng bước chuyển đổi số thì góp phần to lớn vào các bước 14 chuyển mình đó chính là nền tảng công nghệ vững mạnh, các đơn vị cung ứng các dịch vụ thanh toán “no cash” đang ngày càng khẳng định vị trí quan trọng của chính mình, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ đến nền kinh tế của Việt Nam và gia tăng thanh toán không dùng tiền mặt cho các dịch vụ công của Chính phủ, giúp đỡ các cấp duy trì sự bền vững của nền kinh tế vĩ mô. Hệ thống thanh toán qua ví điện tử còn góp phần giúp cho chính phủ thiết kế và thực hiện các chính sách tiền tệ phù hợp và hiệu quả. Thanh toán bằng ví điện tử giúp giảm tham nhũng và tăng hiệu quả thu thuế thông qua việc theo dõi minh bạch tất cả các giao dịch tài chính.
Đối với doanh nghiệp Các doanh nghiệp có phương thức thanh toán qua ví điện tử như là: Shopee, Lazada, Tiki, Gojek, Be,.rút ngắn thời gian cũng như trình tự thanh toán, qua đó khách hàng sẽ tiết kiệm thêm chi phí nếu như áp dụng một số mã giảm giá khi thanh toán trực tuyến, giúp cho khách hàng có trải nghiệm tốt hơn, gia tăng sự hài lòng của khách hàng. Từ đó giúp cho lợi nhuận và doanh thu của doanh nghiệp tăng lên. Hơn nữa, doanh nghiệp còn có thể tiết kiệm thời gian, công sức và cắt giảm tối đa các chi phí quản lý tiền mặt như chi giám sát, lương nhân viên,. Đối với ngân hàng Khi khách hàng giao dịch thông qua các ví điện tử thì đều phải nạp tiền trực tiếp từ các tài khoản ngân hàng đã liên kết trước đó, thậm chí còn có thể dùng trực tiếp mà bỏ qua bước nạp tiền, nên việc khách hàng thực hiện giao dịch qua ví điện tử sẽ giảm thiểu việc quản lý các giao dịch thanh toán từ thẻ cá nhân.