CHƯƠNG 1 Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG KINH DOANH DỊCH VỤ VẬN TẢI QUỐC TẾ Formatted: Style Heading 2 +. Tổng quan về quản trị rủi ro Italic1, Left, Indent: Left: 0.42", Outline numbered + Level: 2 + Numbering Style: 1, 2, 3, … + Start at: 1 + 1. Những vấn đề chung về rủi ro Alignment: Left + Aligned at: 0. Khái niệm rủi ro Formatted: Font: (Default) Times New Roman Formatted: Font: (Default) Times New Roman Formatted: Bullets and Numbering Khi đề cập đến vấn đề rủi ro, điều đầu tiên cần phải nói đến trước là nguy Formatted: Font: (Default) Times New cơ rủi ro.
Vậy nguy cơ rủi ro là gì? “Nguy cơ rủi ro là những đe doạ nguy Roman, Not Bold hiểm có thể xảy ra rủi ro gây tổn thất mà con người không lường trước.” [3] Nguy cơ rủi ro luôn tiềm ẩn trong cuộc sống con người, bất kể lúc nào rủi ro cũng có thể xảy ra và gây tác hại đến con người cũng như môi trường sống. Hiện nay theo nhiều tài liệu vẫn chưa có sự thống nhất chung về khái niệm rủi ro. Nhiều tác giả đưa ra các khái niệm khác nhau về rủi ro và tựu trung lại “Rủi ro là những sự kiện bất lợi, bất ngờ đã xảy ra gây tổn thất cho con người” [4]. cã thÓ ®îc ®Þnh nghÜa lµ ®iÒu kh«ng lµnh, kh«ng tèt bÊt Formatted: Font: Times New Roman, Not Highlight ngê x¶y ®Õn.
Formatted: Font: Times New Roman, Not Trong lĩnh vực kinh doanh, rủi ro được định nghĩa là những bất trắc Highlight ngoài ý muốn xảy ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, Formatted: Font: Times New Roman, Not Highlight tác động xấu đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Formatted: Font: Times New Roman, Not Highlight Formatted: Font: Times New Roman, Not Theo trường phái trung hoà, rủi ro là những bất trắc có thể đo lường Highlight Formatted: Font: Times New Roman, Not được. Trường phái này này cho rằng rủi ro vừa mang tính tiêu cực vừa mang Highlight tính tích cực. Rủi ro có thể gây ra những tổn thất, mất mát, nguy hiểm cho con Formatted: Font: Times New Roman, Not Highlight người nhưng chúng cũng có thể mang tới những cơ hội.
Khi con người đối Formatted: Font: Times New Roman, Not Highlight [3] Chương 4 – Giáo trình Quan trị dự án và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, (tài liệu tham khảo số 2) [4] Chương 4 – Giáo trình Quan trị dự án và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, (tài liệu tham khảo số 2) 8 diện với những nguy cơ rủi ro, với trình độ, kinh nghiệm hay sự mạo hiểm họ sẽ đối đầu với nó để nhằm đạt được mục tiêu của họ. Formatted: Style Style Heading 2 +. Bản chất rủi ro Not Italic1 + Italic, Left, Indent: Left: 0.75", Outline numbered + Level: 4 + Numbering Style: 1, 2, 3, … + Start at: 1 + + Rủi ro là sự biến động tiềm ẩn và bất ngờ xảy ra. Số lượng các kết Alignment: Left + Aligned at: 0.13", List tab + Not at 1.5" quả có thể có càng lớn, sai lệch giữa các kết quả có thể có càng cao thì Formatted: Font: (Default) Times New Roman, Not Bold, English (U.) rủi ro càng lớn.
Mọi rủi ro đều là bất ngờ, có thể mức độ bất ngờ có thể Formatted: Bullets and Numbering khác nhau. Thông thường, rủi ro xuất hiện ngoài mong muốn của con Formatted: Font: Times New Roman, English (U. Chúng ta không mong đợi những biến cố ảnh hưởng bất lợi đến lợi ích của chúng ta. Nếu con người dự báo, dự đoán chính xác được các Formatted: Font: Times New Roman, English (U.) loại rủi ro thì tính bất ngờ của nó không còn nữa, tuy nhiên trong thực tế Formatted: Font: Times New Roman, English (U.) con người chỉ có thể làm giảm bớt tính bất ngờ của một số loại rủi ro nhờ vào sự pháp triển của các ngành khoa học dự báo.
Formatted: Font: Times New Roman, English (U.) + Rủi ro là những biến cố mang tới những tổn thất, mất mát, nguy hiểm… với nhiều mức độ nghiêm trọng khác nhau. Tổn thất do rủi ro gây ra có thể là những tổn thất hữu hình hoặc là những tổn thất vô hình, có thể là tổn thất về vật chất, tinh thần, sức khoẻ hay trách nhiệm pháp lý, … Mọi tổn thất đều có đặc tính là gây thiệt hại, làm giảm sút lợi ích của con người. Formatted: Style Style Heading 2 +. Phân loại rủi ro Not Italic1 + Italic, Left, Indent: Left: 0.75", Outline numbered + Level: 4 + Numbering Style: 1, 2, 3, … + Start at: 1 + Rủi ro được phân loại theo các cách tiếp cận khác nhau như theo nguồn Alignment: Left + Aligned at: 0.13", List tab + Not at 1.5" gốc của rủi ro, theo đối tượng tác động của rủi ro, theo môi trường tác động, Formatted: Bullets and Numbering hay lĩnh vực, ngành hoạt động.
Formatted: Font: (Default) Times New Roman, Not Bold + Phân loại theo nguồn gốc, rủi ro được chia thành: Formatted: Indent: Left: 0.63", Bulleted + Rủi ro do môi trường tự nhiên Level: 1 + Aligned at: 0.13", Tab stops: Not at 1.13" Đây là nhóm rủi ro gây ra bởi những hiện tượng tự nhiên như : động đất, sóng thần, bão tố, lũ lụt, sét đánh, núi lửa, hạn hán, … Những rủi ro này 9 thường dẫn đến những tổn thất to lớn cả về tài sản, con người, hàng hoá xuất nhập khẩu. Ví dụ như vụ động đất, sau đó gây ra sóng thần hồi tháng 3 năm 2011 tại vùng Đông Bắc Nhật Bản đã tàn phá nặng nề nền kinh tế nước này. Ước tính thiệt hại của vụ động đất và sóng thần này lên đến 309 tỷ USD. Không những thế, vụ động đất và sóng thần này còn làm hư hỏng và rò rỉ lò phản ứng hạt nhân tại Fukushima gây ảnh hưởng ô nhiễm nặng nề đến môi trường tự nhiên.
Sau vụ động đất sóng thần lớn nhất lịch sử tại Nhật Bản này, tháng 10 năm 2011, vụ lũ lụt kéo dài 2 tháng đã làm đình trệ mọi hoạt động kinh tế tại Thủ đô Băng Cốc của đất nước Chùa vàng (Thái Lan). Ước tính thiệt hại do lũ lụt gây ra tại Thái Lan khoảng 36 tỷ USD. Formatted: Indent: Left: 0.63", Bulleted + Rủi ro do môi trường văn hoá Level: 1 + Aligned at: 0.13", Tab stops: Not at 1.13" Rủi ro do môi trường văn hoá là những rủi ro do sự thiếu hiểu biết về phong tục, tập quán, tín ngưỡng, lối sống, nghệ thuật, đạo đức, … giữa dân tộc này với dân tộc khác, từ đó dẫn đến cách hành xử không phù hợp gây ra những thiệt hại, mất mát về vật chất hay cơ hội kinh doanh. Đây là loại rủi ro thường gặp phải đối với các doanh nghiệp tham gia hoạt động KDQT và hoạt động KD DVVTQT.
Formatted: Indent: Left: 0.63", Bulleted + Rủi ro do môi trường xã hội Level: 1 + Aligned at: 0.13", Tab stops: Not at 1.13" Môi trường xã hội bao hàm các yếu tố về chuẩn mực giá trị, hành vi con người, cấu trúc xã hội, hay các định chế. Khi các yếu tố này thay đổi nó mang lại nhiều rủi ro đặc biệt đối với những nhà kinh doanh. Nếu không nắm bắt được điều này, họ sẽ có thể phải gánh chịu những thiệt hại năng nề. Đây chính là rủi ro từ môi trường xã hội.
Ví dụ: Khi tiến hành kinh doanh tại Nhật Bản, nếu nhà quản trị không hiểu biết về những chuẩn mực xã hội như: coi trọng tuổi tác, địa vị xã hội, 10 trong nam khinh nữ, mà khi tiếp xúc ban đầu lại để trưởng đoàn đàm phán là phụ nữ thì sẽ khó thành công được. Formatted: Indent: Left: 0.63", Bulleted + Rủi ro do môi trường chính trị, pháp luật Level: 1 + Aligned at: 0.13", Tab stops: Not at 1.13" Có rất nhiều rủi ro phát sinh từ hệ thống chính trị, luật pháp. Khi một chính thể mới ra đời hay hệ thống pháp luật có sự thay đổi điều chỉnh thì nó sẽ trực tiếp tác động đến hoạt động kinh doanh của cả nền kinh tế. Pháp luật là một công cụ để điều hành, quản lý của một chính thể của một quốc gia.
Các quốc gia dựa vào nó để đạt những mục tiêu kính tế, chính trị, xã hội của mình. Trong kinh doanh quốc tế, việc nghiên cứu, nắm bắt những thay đổi trong môi trường chính trị, pháp luật để có những biện pháp thích nghi phù hợp với điều kiện môi trường là rất quan trọng với các nhà quản trị. Formatted: Indent: Left: 0.63", Bulleted + Rủi ro do môi trường kinh tế Level: 1 + Aligned at: 0.13", Tab stops: Not at 1.13" Mỗi quốc gia lại có một môi trường kinh tế vận động theo một xu hướng và phương thức khác nhau theo môi trường chính trị, pháp luật của quốc gia đó. Tuy nhiên trong thời đại mà vấn đề hội nhập toàn cầu đang trở nên một xu thế lớn thì mọi nền kinh tế ở mỗi quốc gia đều có những mối liên hệ, ảnh hưởng lẫn nhau.
Những nền kinh tế lớn (như các siêu cường quốc) có thể có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế chung của toàn thế giới, nhưng nó cũng không thể kiểm soát được toàn bộ nền kinh tế rộng lớn trên thế giới. Nhiều khi những biến động về “sức khoẻ” của những nền kinh tế lớn này sẽ gây ra những rủi ro lớn cho toàn bộ nền kinh tế chung. Ví dụ: Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ xảy ra tại Mỹ từ năm 2008 và kéo theo sau cuộc nó là sự suy thoái kinh tế, vấn đề thất nghiệp, … đã ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế Mỹ cũng như các nền kinh tế khác trên toàn thế giới kể cả những nền kinh tế lớn như Châu Âu, Nhật Bản, Nga, Trung Quốc,…. 11 Những hoạt động trong nền kinh tế như: tốc độ tăng trưởng, lạm phát, khủng hoảng, suy thoái, … đều ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp nói chung, ngoài ra các yếu tố như lãi suất, tỷ giá hối đoái còn ảnh hưởng mạnh đến các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh quốc tế.
Formatted: Indent: Left: 0.63", Bulleted + Rủi ro do nhận thức của con người Level: 1 + Aligned at: 0.13", Tab stops: Not at 1.13" Mọi hoạt động quản trị đều có yếu tố nhận thức của con người. Mỗi nhà quản trị lại có khả năng và mức độ nhận thức khác nhau, trong khi mỗi vấn đề lại phải được nhìn nhận, phân tích trên nhiều giác độ khác nhau để thấy được tính đúng – sai, mặt tích cực – tiêu cực, thuận lợi – bất lợi, … vì vậy nếu giữa nhận thức và thực tế khau nhau, hay khả năng phân tích thiếu chính xác thì rủi ro sẽ là vô cùng lớn.