Chương 1. Lý luận cơ bản về quản trị chi phí vật tư kỹ thuật cho các dự án đầu tư xây dựng theo hình thức BT của doanh nghiệp xây lắp. Thực trạng quản trị chi phí vật tư kỹ thuật cho các dự án đầu tư xây dựng theo hình thức BT của Công ty Cổ phần Hạ tầng Đông Á. Phương hướng và giải pháp tăng cường quản trị chi phí vật tư kỹ thuật cho các dự án đầu tư xây dựng theo hình thức BT của Công ty Cổ phần Hạ tầng Đông Á.
4 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ CHI PHÍ VẬT TƢ KỸ THUẬT CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG THEO HÌNH THỨC BT CỦA DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Khái quát về chi phí vật tƣ kỹ thuật cho các dự án đầu tƣ xây dựng theo hình thức BT của doanh nghiệp xây lắp 1. Khái quát về dự án đầu tư xây dựng theo hình thức BT 1. Khái niệm dự án đầu tư xây dựng theo hình thức BT Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng là hoạt động quan trọng đối với phát triển kinh tế của mỗi quốc gia và được xem là nhiệm vụ của nhà nước.
Tuy nhiên, sử dụng nguồn vốn nhà nước để đầu tư cho hoạt động này không phải là giải pháp duy nhất và hiệu quả, đặc biệt là đối với những nước không dồi dào về ngân sách. Trong điều kiện nguồn vốn của Nhà nước đang hạn hẹp thì hình thức đối tác tư nhân được xem là giải pháp rất hữu hiệu để giải quyết những thách thức của nền kinh tế. Mô hình đầu tư theo hình thức hợp tác Công tư PPP là việc Nhà nước và “ Nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện Dự án phát triển kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở hợp đồng dự án. Với mô hình PPP, Nhà nước sẽ thiết lập các tiêu chuẩn về cung cấp dịch vụ và tư nhân được khuyến khích cung cấp bằng cơ chế thanh toán theo chất lượng dịch vụ.
Các hình thức PPP tại Việt Nam phổ biến là mô hình Xây dựng – Kinh doanh – Chuyển giao (gọi tắt là dự án BOT), mô hình Xây dựng – Chuyển giao (gọi tắt là dự án BT) và mô hình Xây dựng – Chuyển giao – Kinh doanh (gọi tắt là dự án BTO). Ở Việt Nam, việc ban hành các quy định về các dự án BOT, BTO, BT nhằm mục đích tạo cơ sở pháp lí và điều kiện thuận lợi cho việc khai thác, huy động nguồn vốn ngoài ngân sách tập trung, đặc biệt là vốn đầu tư nước ngoài, vào hoạt động đầu tư xây dựng một số công trình kết cấu hạ tầng. ” “ Dự án đầu tư xây dựng theo hình thức BT là dự án theo mô hình Xây dựng – Chuyển giao (gọi tắt là dự án BT). Đây là hình thức đầu tư do Cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư thoả thuận, kí kết để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng; 5 sau khi xây dựng xong, Nhà đầu tư chuyển giao công trình đó cho Nhà nước Việt Nam; Chính phủ tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện dự án khác để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận hoặc thanh toán cho Nhà đầu tư theo thỏa thuận trong hợp đồng BT đã được ký kết.
Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng theo hình thức BT Từ khái niệm nêu ra, có thể nhận thấy dự án BT có một số đặc điểm: “ Thứ nhất, chủ thể của dự án đầu tư xây dựng theo hình thức BT đều gồm một bên là cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam và một bên là nhà đầu tư; Thứ hai, đối tượng của dự án BT là các công trình kết cấu hạ tầng; Thứ ba, phương thức đầu tư này đều có sự chuyển giao công trình kết cấu hạ tầng từ nhà đầu tư sang cho Nhà nước Việt Nam. ” Cùng là hình thức của mô hình đầu tư PPP, nhưng dự án đầu tư xây dựng “ theo hình thức BT có một số điểm khác biệt so với các dự án BOT và BTO như: ” Một là: Khác nhau về thời hạn hợp đồng dự án đầu tư “ Thời hạn hợp đồng dự án do các bên thỏa thuận phù hợp với lĩnh vực, quy mô, tính chất của dự án và có thể được gia hạn hoặc rút ngắn theo các điều kiện quy định tại hợp đồng dự án. + Đối với hợp đồng BOT và hợp đồng BTO, các bên phải thỏa thuận cụ thể thời điểm, thời gian xây dựng và hoàn thành công trình; thời điểm, thời gian kinh doanh – chuyển giao công trình (đối với hợp đồng BOT) và thời điểm, thời gian chuyển giao – kinh doanh (đối với hợp đồng BTO). + Đối với hợp đồng BT, các bên phải thỏa thuận cụ thể thời điểm, thời gian xây dựng và chuyển giao công trình BT.
Thời điểm, thời gian hoạt động và kết thúc dự án khác do các Bên thỏa thuận tùy thuộc vào lĩnh vực, quy mô, tính chất của Dự án phù hợp với quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng và các văn bản pháp luật có liên quan. ” Hai là: Khác nhau về nội dung giấy chứng nhận đầu tư 6 Đối với dự án BOT và BTO thì nội dung giấy chứng nhận đầu tư bao gồm những điều khoản sau: Tên, địa chỉ của nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án; Tên dự “ án; Mục tiêu và quy mô của dự án; Địa điểm thực hiện dự án và diện tích đất sử dụng; Tổng vốn đầu tư của dự án; Thời gian và tiến độ thực hiện dự án; tiến độ huy động vốn theo hợp đồng dự án; Các ưu đãi, hỗ trợ đầu tư. Đối với dự án BT, ngoài những nội dung quy định đối với dự án xây dựng công trình BT trên, giấy chứng nhận đầu tư phải quy định điều kiện thanh toán hoặc điều kiện thực hiện dự án khác theo quy định tại hợp đồng dự án.” Ba là: Khác nhau về quản lý và kinh doanh công trình - Đối với dự án BOT và BTO: Doanh nghiệp dự án thực hiện việc quản lý, “ kinh doanh công trình phù hợp với các quy định của pháp luật và theo các điều kiện thỏa thuận trong hợp đồng dự án. Doanh nghiệp dự án có thể thuê tổ chức quản lý thực hiện công việc quản lý, kinh doanh điều kiện doanh nghiệp dự án chịu toàn bộ trách nhiệm của tổ chức quản lý.
Trong quá trình kinh doanh công trình, doanh nghiệp BTO có nghĩa vụ: Đối xử bình đẳng với tất cả các đối tượng sử dụng hợp pháp các sản phẩm, dịch vụ do Doanh nghiệp dự án cung cấp; không được sử dụng quyền kinh doanh công trình để đối xử phân biệt hoặc khước từ phục vụ đối với các đối tượng sử dụng; Thực hiện bảo dưỡng định kỳ, sửa chữa công trình theo hợp đồng dự án, bảo đảm công trình vận hành đúng thiết kế; Bảo đảm việc sử dụng công trình theo các điều kiện quy định trong hợp đồng dự án. - Đối với dự án BT: Doanh nghiệp BT thực hiện việc quản lý, kinh doanh dự án khác theo các điều kiện thỏa thuận tại hợp đồng dự án, phù hợp với quy định tại Giấy chứng nhận đầu tư, pháp luật về đầu tư, xây dựng và các văn bản pháp luật có liên quan. ” Bốn là: Khác nhau về thời điểm và thủ tục quyết toán, chuyển giao công trình dự án. - Thời điểm chuyển giao công trình Dự án: Đối với công trình BOT, nhà đầu “ tư được kinh doanh công trình kết cấu hạ tầng trong một thời gian nhất định và thời điểm chuyển giao công trình là sau khi hết thời gian kinh doanh công trình.
Đối với 7 công trình BTO và BT, thời điểm chuyển giao công trình là ngay sau khi hoàn ” thành công trình. - Tính bồi hoàn của dự án đầu tư: Đối với công trình BOT, BTO, nhà đầu tư “ sẽ được hưởng lợi nhuận từ chính công trình mà họ thực hiện, Nhà nước không phải bồi hoàn chi phí cho nhà đầu tư. Bởi lẽ, đối với công trình BOT, nhà đầu tư được phép kinh doanh công trình một thời gian để thu hồi vốn và tìm kiếm lợi nhuận trước khi chuyển giao công trình; Đối với công trình BOT thì sau khi chuyển giao không bồi hoàn cho Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì nhà đầu tư được phép tiếp tục kinh doanh công trình theo các điều kiện thỏa thuận trong hợp đồng dự án để thu hồi vốn và sinh lợi. Chính vì thế mà khi chuyển giao công trình cho Nhà nước, nhà đầu tư dự án BOT và BTO sẽ chuyển giao không bồi hoàn toàn bộ công trình.
Chi phí đầu tư sẽ được thu hồi khi các nhà đầu tư tiến hành kinh doanh trên chính công trình đó. Đối với công trình BT thì sau khi hoàn thành công trình, Nhà đầu tư phải chuyển giao Công trình dự án ngay cho Cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo các điều kiện quy định tại hợp đồng dự án. Chính vì thế mà dự án đầu tư với hình thức BT mang tính bồi hoàn. Nhà nước có thể bồi hoàn cho nhà đầu tư toàn bộ hoặc một phần giá trị theo sự thỏa thuận trong hợp đồng.
Nhà đầu tư theo dự án BT sau khi thực hiện xong hợp đồng thì Nhà nước sẽ tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện dự án khác để thu hồi vốn. Nhưng trường hợp nhà đầu tư không chấp nhận thực hiện dự án mới hoặc việc thực hiện dự án mới không đảm bảo sẽ mang lại lợi nhuận mà nhà đầu tư đáng được hưởng, thì lợi ích của nhà đầu tư sẽ không được đảm bảo. ” Năm là: Khác nhau về các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ đầu tư - “ Đối với doanh nghiệp BOT và doanh nghiệp BTO thì những ưu đãi, hỗ trợ đầu tư được hưởng bao gồm: các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp; ưu đãi theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để thực hiện dự án của doanh nghiệp BOT, doanh nghiệp BTO; miễn tiền sử dụng đất đối với diện tích đất được Nhà nước giao hoặc được miễn tiền thuê đất trong toàn bộ thời gian 8 thực hiện dự án; miễn tiền sử dụng đất đối với diện tích đất được Nhà nước giao hoặc được miễn tiền thuê đất trong toàn bộ thời gian thực hiện Dự án.