Nghiên cứu thạc sĩ về quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa tại huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý nhà nước về văn hóa từ thực tiễn huyện phù mỹ tỉnh bình định, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh

• Tác giả: Trương Đức Tiên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Hùng
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật hiến pháp và luật hành chính
• Đề tài: Quản lý nhà nước về văn hóa từ thực tiễn huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HÓA
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Nguyên tắc, nội dung, phương thức quản lý nhà nước về văn hóa
• 1.1.3. Định hướng của Đảng và Nhà nước
• 1.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HÓA Ở HUYỆN PHÙ MỸ, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 1.2.1. Tổng quan về huyện Phù Mỹ
• 1.2.2. Thực tiễn quản lý nhà nước về văn hoá ở huyện Phù Mỹ
• 1.2.3. Đánh giá chung
• 1.3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HÓA TỪ THỰC TIỄN HUYỆN PHÙ MỸ, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 1.3.1. Phương hướng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước
• 1.3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước
• 1.3.3. Đề xuất, kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ

Quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển văn hóa địa phương. Quản lý văn hóa không chỉ là việc duy trì các giá trị văn hóa truyền thống mà còn là việc phát triển các hoạt động văn hóa hiện đại. Huyện Phù Mỹ, với đặc điểm địa lý và văn hóa phong phú, cần có những chính sách phù hợp để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Theo nghiên cứu, quản lý văn hóa tại đây cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của người dân và phát triển bền vững. Việc này không chỉ giúp bảo tồn di sản văn hóa mà còn tạo ra môi trường sống tốt hơn cho cộng đồng.

1.1. Tầm quan trọng của văn hóa trong phát triển xã hội

Văn hóa là nền tảng của sự phát triển xã hội. Nó ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của đời sống, từ giáo dục đến kinh tế. Phát triển văn hóa không chỉ là nhiệm vụ của nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Huyện Phù Mỹ cần có những chính sách chính sách văn hóa rõ ràng để thúc đẩy sự phát triển này. Theo các chuyên gia, việc quản lý văn hóa hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đồng thời tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay.

II. Thực trạng quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ

Thực trạng quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các hoạt động văn hóa chưa được tổ chức một cách đồng bộ và hiệu quả. Nhiều di sản văn hóa đang bị lãng quên hoặc không được bảo tồn đúng cách. Theo khảo sát, người dân địa phương có nhu cầu cao về các hoạt động văn hóa, nhưng các chương trình hiện tại chưa đáp ứng được. Hoạt động văn hóa tại huyện cần được đầu tư hơn nữa để phát huy tiềm năng. Việc quản lý văn hóa cần có sự tham gia của cộng đồng để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả.

2.1. Những thách thức trong quản lý văn hóa

Một trong những thách thức lớn nhất trong quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ là thiếu nguồn lực và sự quan tâm từ chính quyền. Nhiều chương trình văn hóa không được triển khai do thiếu kinh phí và nhân lực. Hơn nữa, sự thiếu đồng bộ trong các chính sách quản lý văn hóa cũng gây khó khăn cho việc thực hiện các hoạt động văn hóa. Theo các chuyên gia, cần có một chiến lược rõ ràng và cụ thể để giải quyết những vấn đề này. Việc phát triển văn hóa cần được coi là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

III. Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý văn hóa

Để nâng cao hiệu quả quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ, cần có những định hướng và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động văn hóa. Điều này không chỉ giúp bảo tồn di sản văn hóa mà còn tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng. Thứ hai, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào các hoạt động văn hóa, từ cơ sở hạ tầng đến nhân lực. Cuối cùng, việc xây dựng các chính sách quản lý văn hóa phù hợp với thực tiễn địa phương là rất cần thiết. Những giải pháp này sẽ giúp huyện Phù Mỹ phát triển văn hóa một cách bền vững.

3.1. Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý văn hóa bao gồm việc tổ chức các hoạt động văn hóa thường xuyên, tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động này. Cần có các chương trình đào tạo cho cán bộ làm công tác văn hóa để nâng cao năng lực quản lý. Hơn nữa, việc xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào văn hóa cũng rất quan trọng. Theo các chuyên gia, việc phát triển văn hóa cần được coi là một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của huyện Phù Mỹ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý nhà nước về văn hóa đóng vai trò then chốt trong việc phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định, với dân số khoảng 161.662 người và diện tích 555,92 km², là một địa phương có bề dày lịch sử văn hóa và nhiều di tích lịch sử - văn hóa quan trọng. Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước về văn hóa tại đây đang đối mặt với nhiều thách thức như hạn chế về nguồn nhân lực, kinh phí đầu tư còn thấp, và sự phức tạp trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa các vấn đề lý luận về quản lý nhà nước về văn hóa, khảo sát thực trạng công tác quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ trong giai đoạn 2015-2020, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào các hoạt động văn hóa như thông tin tuyên truyền, quản lý di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội truyền thống, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và quản lý các thiết chế văn hóa trên địa bàn huyện.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho chính quyền địa phương trong việc đổi mới công tác quản lý văn hóa, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho các địa phương lân cận và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý văn hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước và quản lý văn hóa, trong đó nhấn mạnh vai trò của nhà nước trong việc định hướng, tổ chức và điều hành các hoạt động văn hóa nhằm phát triển bền vững nền văn hóa dân tộc. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

• Lý thuyết quản lý nhà nước về văn hóa: Xác định quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý thông qua hệ thống pháp luật, chính sách nhằm bảo đảm sự phát triển văn hóa phù hợp với mục tiêu xã hội.

• Lý thuyết phát triển văn hóa bền vững: Nhấn mạnh sự gắn kết giữa phát triển văn hóa với phát triển kinh tế, xã hội và con người, coi văn hóa vừa là nền tảng tinh thần vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển toàn diện.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: văn hóa, quản lý, quản lý nhà nước về văn hóa, thiết chế văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội truyền thống, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm tài liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, báo cáo ngành, các nghiên cứu trước đây và dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa tại huyện Phù Mỹ.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Phỏng vấn sâu cán bộ quản lý văn hóa, người dân địa phương; quan sát trực tiếp các hoạt động văn hóa, lễ hội; thu thập số liệu thống kê về các hoạt động văn hóa, di tích và thiết chế văn hóa.

• Phương pháp phân tích: Phân tích tổng hợp, so sánh, thống kê mô tả và phân tích nội dung nhằm đánh giá thực trạng, xác định các điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Phỏng vấn khoảng 30 cán bộ và người dân đại diện các xã, thị trấn; khảo sát 19 đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn huyện.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung khảo sát và thu thập dữ liệu trong giai đoạn 2019-2020, phân tích và đề xuất giải pháp trong năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn nhân lực quản lý văn hóa còn hạn chế: Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Phù Mỹ có 5 cán bộ chính thức, trong đó đa số là cán bộ trẻ, mới được đào tạo và thiếu kinh nghiệm thực tiễn. 19 xã, thị trấn có 19 cán bộ văn hóa, chỉ 15 người có trình độ đại học, trong đó 7 người chuyên ngành văn hóa. Tỷ lệ cán bộ chưa được đào tạo bài bản còn cao, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

2. Cơ sở vật chất và nguồn tài chính: Hệ thống thiết chế văn hóa gồm 52 nhà văn hóa khu phố, tuy nhiên nhiều công trình xuống cấp, quy mô nhỏ chưa đạt chuẩn. Ngân sách hàng năm do UBND huyện giao và các nguồn xã hội hóa chỉ đáp ứng khoảng 70-80% nhu cầu phát triển văn hóa. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế.

3. Hoạt động thông tin tuyên truyền hiệu quả: 100% xã, thị trấn được lắp đặt hệ thống loa truyền thanh cơ sở, phát sóng 2 buổi/ngày, giúp tuyên truyền các chủ trương, chính sách đến người dân. Các hình thức tuyên truyền lưu động, panô, băng rôn được tổ chức thường xuyên, đặc biệt trong các dịp lễ lớn.

4. Quản lý di tích và lễ hội truyền thống: Huyện có trên 50 di tích, trong đó 36 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và tỉnh. Công tác bảo tồn, tôn tạo di tích được quan tâm nhưng còn gặp khó khăn về kinh phí. Hơn 15 lễ hội truyền thống được duy trì, tuy nhiên hiện tượng thương mại hóa, mất bản sắc văn hóa trong lễ hội đang gia tăng.

5. Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở: Tỷ lệ hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” tăng từ 86% năm 2015 lên 95% năm 2019. Tỷ lệ khu dân cư văn hóa đạt 63,47% năm 2019, tăng 6,47% so với năm trước. Phong trào xây dựng cơ quan, đơn vị văn hóa cũng được triển khai hiệu quả với 59 cơ quan, đơn vị đạt chuẩn năm 2019.

Thảo luận kết quả

Nguồn nhân lực trẻ, thiếu kinh nghiệm và chưa đồng đều về trình độ chuyên môn là nguyên nhân chính làm giảm hiệu quả quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ. So với một số địa phương khác trong tỉnh, tỷ lệ cán bộ được đào tạo bài bản còn thấp, dẫn đến việc cập nhật văn bản pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ chưa kịp thời.

Cơ sở vật chất thiết chế văn hóa chưa đồng bộ, nhiều công trình xuống cấp ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động văn hóa cơ sở. Ngân sách hạn chế buộc địa phương phải tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa, tuy nhiên việc này chưa được tổ chức bài bản và hiệu quả.

Hoạt động tuyên truyền được đánh giá cao nhờ hệ thống truyền thanh cơ sở phủ sóng toàn huyện, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về văn hóa, pháp luật và các chủ trương của Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, việc tuyên truyền về lễ hội truyền thống còn chưa đồng đều, nhiều lễ hội chưa được quảng bá rộng rãi.

Việc bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa gặp khó khăn do nguồn kinh phí hạn chế và sự xuống cấp nhanh của nhiều di tích chưa được xếp hạng. Hiện tượng thương mại hóa lễ hội làm giảm giá trị văn hóa truyền thống, đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ hơn từ chính quyền địa phương.

Phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở có sự chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, tỷ lệ xã đạt chuẩn văn hóa còn thấp, cho thấy cần có sự hỗ trợ và hướng dẫn kỹ thuật nhiều hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ cán bộ có trình độ chuyên môn, tỷ lệ hộ gia đình và khu dân cư đạt danh hiệu văn hóa qua các năm, cũng như bảng tổng hợp số lượng di tích và lễ hội được quản lý, bảo tồn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý văn hóa: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ văn hóa huyện và cơ sở nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn. Mục tiêu đạt 100% cán bộ văn hóa cơ sở có trình độ đại học chuyên ngành trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

2. Đầu tư nâng cấp, xây dựng thiết chế văn hóa: Ưu tiên nguồn vốn ngân sách và huy động xã hội hóa để cải tạo, xây mới nhà văn hóa, sân vận động, thiết bị phục vụ hoạt động văn hóa, thể thao. Mục tiêu hoàn thành nâng cấp 80% nhà văn hóa khu phố đạt chuẩn trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các xã, thị trấn và các tổ chức xã hội.

3. Tăng cường quản lý, bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa: Xây dựng kế hoạch trùng tu, tôn tạo di tích với nguồn kinh phí phù hợp, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị di tích. Mục tiêu bảo tồn ít nhất 90% di tích cấp quốc gia và tỉnh trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Văn hóa - Thông tin, Bảo tàng tỉnh, UBND các xã.

4. Quản lý và phát huy giá trị lễ hội truyền thống: Ban hành quy chế quản lý lễ hội, hạn chế thương mại hóa, tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa lễ hội. Mục tiêu duy trì và phát triển 100% lễ hội truyền thống với nội dung lành mạnh, phù hợp. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Phòng Văn hóa - Thông tin, các ban quản lý lễ hội.

5. Đẩy mạnh phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở: Hỗ trợ kỹ thuật, tài chính cho các xã, khu dân cư trong việc xây dựng gia đình, khu dân cư văn hóa; tăng cường kiểm tra, đánh giá chất lượng phong trào. Mục tiêu nâng tỷ lệ xã đạt chuẩn văn hóa lên trên 50% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” huyện và xã.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý văn hóa cấp huyện, xã: Nghiên cứu giúp nâng cao năng lực quản lý, hiểu rõ thực trạng và giải pháp phát triển văn hóa địa phương.

2. Nhà nghiên cứu, giảng viên ngành Luật Hiến pháp và Hành chính, Quản lý văn hóa: Tài liệu tham khảo bổ ích cho việc giảng dạy, nghiên cứu về quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa.

3. Lãnh đạo các cơ quan, tổ chức văn hóa, thể thao, du lịch: Hỗ trợ xây dựng kế hoạch, chính sách phát triển văn hóa phù hợp với đặc điểm địa phương.

4. Các tổ chức xã hội, cộng đồng dân cư: Hiểu rõ vai trò, trách nhiệm trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống và tham gia quản lý văn hóa cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước về văn hóa là gì?
   Quản lý nhà nước về văn hóa là hoạt động của nhà nước nhằm định hướng, tổ chức và điều hành các hoạt động văn hóa thông qua hệ thống pháp luật và chính sách để phát triển nền văn hóa dân tộc bền vững.

2. Tại sao quản lý văn hóa cấp huyện lại quan trọng?
   Cấp huyện là nơi trực tiếp tổ chức các hoạt động văn hóa cơ sở, bảo tồn di tích, tổ chức lễ hội và xây dựng đời sống văn hóa, do đó quản lý hiệu quả ở cấp này góp phần quan trọng vào phát triển văn hóa toàn diện.

3. Những khó khăn chính trong quản lý văn hóa tại huyện Phù Mỹ là gì?
   Nguồn nhân lực thiếu kinh nghiệm, cơ sở vật chất xuống cấp, ngân sách hạn chế và hiện tượng thương mại hóa lễ hội là những thách thức lớn nhất.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý di tích lịch sử?
   Cần tăng cường nguồn lực tài chính, xây dựng kế hoạch trùng tu bài bản, nâng cao nhận thức cộng đồng và thực hiện công tác giám sát chặt chẽ.

5. Phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở có tác động như thế nào?
   Phong trào giúp nâng cao chất lượng cuộc sống, giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống, giảm nghèo và củng cố an ninh trật tự tại địa phương.

Kết luận

• Quản lý nhà nước về văn hóa tại huyện Phù Mỹ còn nhiều hạn chế về nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính.
• Hoạt động tuyên truyền, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao nhận thức và chất lượng cuộc sống.
• Công tác bảo tồn di tích và quản lý lễ hội truyền thống cần được tăng cường để giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cán bộ, đầu tư thiết chế văn hóa, quản lý di tích và phát huy giá trị lễ hội.
• Nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng cho chính quyền huyện Phù Mỹ và các địa phương lân cận trong việc đổi mới, nâng cao hiệu quả quản lý văn hóa trong giai đoạn tới.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá định kỳ để điều chỉnh chính sách phù hợp. Đề nghị các nhà quản lý, nghiên cứu và cộng đồng cùng chung tay phát huy giá trị văn hóa truyền thống, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VĂN HÓA 1. Một số khái niệm 1. Văn hóa Có nhiều định nghĩa về văn hóa nhưng phổ biến và được nhiều người công nhận là văn hóa bao gồm tất cả những giá trị tinh thần và vật chất mà con người tạo ra trong quá trình lao động, sinh sống thực tiễn suốt chiều dài lịch sử. Qua văn hóa, người ta có thể đánh giá trình độ phát triển của xã hội qua các thời kì lịch sử cụ thể.

Nói chung, hiểu một cách đơn giản như theo Hồ Chí Minh định nghĩa về văn hóa, đại ý như sau: vì con người cần phải sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống nên phát minh và sáng tạo ra chữ viết, ngôn ngữ, pháp luật, đạo đức, tôn giáo, khoa học cũng như văn học nghệ thuật, sáng tạo ra các công cụ sinh hoạt hàng ngày về ăn ở, mặc cùng các phương thức sử dụng; tất cả những điều mà con người phát minh và sáng tạo ra chính là văn hóa. Như vậy, văn hóa do con người sáng tạo ra để phục vụ lợi ích của mình. Văn hóa là của con người và được cộng đồng giữ gìn qua các thế hệ, được dùng để phục vụ đời sống con người có tính lưu truyền và kế thừa từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tóm lại, văn hóa ra đời và phát triển theo hình thái kinh tế - chính trị tương ứng trong mỗi thời kì lịch sử mà ở đó, ý thức hệ của giai cấp thống trị có ảnh hưởng lớn đến các vấn đề pháp luật, chính sách quản lý văn hóa trong xã hội.

Đặc điểm của văn hóa là có tính kế thừa. Trong các xã hội có giai cấp, văn hóa luôn mang tính giai cấp và gắn với bản chất của giai cấp cầm quyền. Khi kinh tế xã hội lành mạnh sẽ có nền văn hóa công bằng, lành mạnh. Ngược lại, kinh tế bất bình đẳng sẽ khó có được nền văn hóa lành mạnh.

Nói cách khác và đơn giản hơn, văn hóa là sự kết tinh những gì mà con người đã làm, đã suy nghĩ và hành động sau một chu trình lịch sử. Những nét văn hóa đặc trưng hay còn gọi là bản sắc sẽ giúp chúng ta phân biệt văn hóa của thời kỳ này so 8 Luan van với các thời kỳ khác, văn hóa của dân tộc này so với các dân tộc, quốc gia khác. Như vậy, cộng đồng nào trong quá trình sinh sống cũng đều có bản sắc văn hóa riêng của mình. Không có dân tộc nào, quốc gia nào trên thế giới lại không có văn hóa của mình.

Cộng động sinh sống bên cạnh đời sống vật chất sẽ luôn có đời sống tinh thần kèm theo cho nên đều tạo ra văn hóa riêng. Quản lý Quản lý là một khái niệm có nội hàm rất rộng. Từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, ở mỗi lĩnh vực hoạt động người ta có thể đưa ra những khái niệm khác nhau về quản lý. Theo Hán Việt từ điển cho rằng: “Quản lý là sự trông nom, coi sóc, quản thúc, bó buộc ai đó theo một khuôn mẫu, quy định, nguyên tắc, luật pháp đã đề ra” [2, tr.

Quản lý là sự kết hợp của ba phương diện: Thứ nhất, thông qua tập thể để thúc đẩy tính tích cực của cá nhân; thứ hai điều hòa quan hệ giữa người với người, giảm mâu thuẫn giữa hai bên; thứ ba, tăng cường hợp tác hỗ trợ lẫn nhau, thông qua hỗ trợ để làm được những việc mà một cá nhân không thể làm được, thông qua hợp tác tạo ra giá trị lớn hơn giá trị cá nhân - giá trị tập thể. Trong hoạt động quản lý, phải có ít nhất một chủ thể quản lý (cá nhân hay cơ quan) và ít nhất một đối tượng quản lý (con người - một cá nhân hay nhiều người hoặc một bộ phận của giới vô sinh hay sinh vật) gián tiếp hay trực tiếp tiếp nhận sự tác động của chủ thể quản lý. Hoạt động quản lý bao giờ cũng nhằm đạt được một mục đích nhất định. Các yếu tố khác tạo nên môi trường của hệ thống, chính là khách thể của hoạt động quản lý.

Tóm lại, có thể hiểu khái niệm về hoạt động quản lý như sau: Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng và khách thể quản lý bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động. Quản lý nhà nước về văn hóa Có nhiều cách diễn đạt khác nhau, nhưng thực chất của quản lý nhà nước về văn hóa chính là sự định hướng, tạo điều kiện, tổ chức điều hành của nhà nước, mục đích là làm cho văn hóa phát triển theo hướng vì sự phát triển bền vững của con người và xã hội. Vậy có thể hiểu: Quản lý nhà nước về văn hóa là sự quản lý của nhà nước đối với toàn bộ hoạt động văn hóa của quốc gia bằng quyền lực của nhà nước thông qua hiến pháp, pháp luật và cơ chế chính sách nhằm bảo đảm sự phát triển của nền văn hóa dân tộc. Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước về văn hóa ở nước ta được thực hiện thông qua ba cơ quan trong bộ máy nhà nước: Cơ quan lập pháp, cơ quan tư pháp và cơ quan hành pháp.

Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước về văn hóa được thể hiện trong hoạt động quản lý có tính chất nhà nước nhằm điều hành các hoạt động văn hóa, được thể hiện bởi hệ thống bộ máy các cơ quan hành pháp (Chính phủ, Bộ VHTT&DL; UBND cấp tỉnh, Sở VHTT&DL; UBND cấp huyện; Phòng VH&TT cấp huyện; UBND cấp xã. Quản lý văn hóa là sự tác động chủ quan bằng nhiều hình thức, phương pháp của chủ thể quản lý các cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể, các cơ cấu dân sự, các cá nhân được trao quyền và trách nhiệm quản lý) đối với khách thể (là mọi thành tố tham gia và làm nên đời sống văn hóa) nhằm đạt được mục tiêu mong muốn bảo đảm văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, nâng cao vị thế quốc gia, cải thiện chất lượng sống của người dân. Theo sách Lược sử quản lý văn hóa ở Việt Nam của tác giả Hoàng Sơn Cường thì “Quản lý văn hóa là sự định hướng, tạo điều kiện, tổ chức điều hành cho văn hóa phát triển không ngừng theo hướng có ích cho con người, giúp cho xã hội loài người không ngừng đi lên” [16, tr. Hoạt động văn hóa là một dạng hoạt động xã hội quan trọng, tất yếu phải có sự quản lý của nhà nước, chính vì thế quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hóa là tất yếu khách quan.

Do hoạt động văn hóa là một hoạt động sáng tạo, là hoạt động tư 10 Luan van tưởng và còn là hoạt động kinh tế, nên quản lý văn hóa là hoạt động xã hội mang tính đặc thù. Bởi thứ nhất, hoạt động văn hóa là một hoạt động sáng tạo, có thể làm ra các sản phẩm văn hóa mang giá trị lưu truyền từ đời này sang đời khác, làm giàu đẹp thêm cho cuộc sống, con người. Thứ hai, hoạt động văn hóa còn là hoạt động tư tưởng, có khả năng gây “hiệu ứng” (tốt hoặc xấu) trong xã hội. Thứ ba, hoạt động văn hóa còn là hoạt động kinh tế vừa là động lực, vừa là nguồn lực trực tiếp cho sự phát triển kinh tế.

Chính vì tính đa năng của hoạt động văn hóa, nên quản lý trên lĩnh vực văn hóa mang tính đặc thù. Tính đặc thù của quản lý văn hóa không những thể hiện trong từng lĩnh vực cụ thể của đời sống văn hóa, mà nó còn thể hiện ở công tác quản lý nhà nước về văn hóa ở các cấp, từ vĩ mô đến các đơn vị cơ sở. Hơn bất kỳ lĩnh vực nào, lĩnh vực văn hóa là lĩnh vực yêu cầu có sự lãnh đạo và quản lý nhà nước, vì vậy cần phải xác định rõ đối tượng thuộc phạm vi văn hóa mà nhà nước cần phải quản lý. Nhà nước có thể quản lý được và cần quản lý là đời sống văn hóa, hoạt động văn hóa.

Nhà nước đảm nhận một phần quan trọng trực tiếp quản lý những công trình văn hóa (công trình lịch sử văn hóa cũng như công trình nghệ thuật) và những cơ sở trực tiếp phục vụ nhu cầu văn hóa của nhân dân. Nhà nước là người đại diện cho nhân dân để đảm bảo các quyền có trong hiến pháp của công dân về văn hóa, điều tiết sự hài hòa của cơ cấu văn hóa, lợi ích văn hóa của nhóm xã hội, các yêu cầu phát triển và thỏa mãn nhu cầu văn hóa của toàn xã hội trước các mâu thuẫn, nghịch lý nảy sinh từ sự vận động, phát triển xã hội. Con người là chủ thể sáng tạo văn hóa, là người hưởng thụ văn hóa. Hoạt động văn hóa là một hoạt động phức tạp diễn ra trên bình diện rộng, trong tất cả các hoạt động xã hội.

Vì thế, quản lý nhà nước về văn hóa thực chất là quản lý con người tham gia các hoạt động văn hóa để thực hiện chức năng và nhiệm vụ đặt ra cho quá trình xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hóa. Nguyên tắc, nội dung, phương thức quản lý nhà nước về văn hóa 1. Nguyên tắc Nguyên tắc Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ. Nguyên tắc 11 Luan van này đòi hỏi hoạt động Nhà nước trước hết phải đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước quản lý, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động, thực hiện phương châm: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra.

Đảng lãnh đạo là đề ra đường lối chính sách, chiến lược, xác định các quan điểm, mục tiêu, nguyên tắc, nhiệm vụ và các giải pháp lớn để định hướng cho sự phát triển của nền văn hóa thông qua các Nghị quyết của Đảng, thông qua công tác tư tưởng và công tác tổ chức của Đảng. Đảng không làm thay nhà nước. Nhà nước là trụ cột của hệ thống chính trị, thể chế hóa các quan điểm của Đảng thông qua hệ thống: Hiến pháp, pháp luật, thông qua thể chế, thiết chế hoạt động quản lý. Mặt khác phải phát huy vai trò của các đoàn thể chính trị xã hội, các hội sáng tạo, các cộng đồng dân cư trong việc thực hiện các nhiệm vụ văn hóa.

Nguyên tắc Tập trung dân chủ: Đây là nguyên tắc quan trọng nhất, chỉ đạo mọi hoạt động của bộ máy nhà nước.