mở đầu, kết luận - kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, thì nội dung chính của luận văn đƣợc cấu trúc thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ mẫu giáo. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo tại trƣờng mầm non Khu Vƣờn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ em lứa tuổi mẫu giáo ở trƣờng mầm non Khu Vƣờn Nhỏ, quận Cầu Giấy, Hà Nội. LUAN VAN CHAT LUONG download6 : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG ICT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO TRẺ MẪU GIÁO 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu trên thế giới Trong một thập kỷ trở lại đây, các nhà kinh tế và quản lý tại nhiều quốc gia trên thế giới đã đề cập đến khái niệm “Nền kinh tế tri thức”. Cở sở đƣa ra khái niệm này dựa trên dự đoán về những bƣớc tiến nhảy vọt, chƣa từng thấy về khoa học công nghệ trong thế kỷ XXI. Đối với nền kinh tế tri thức nguồn vốn quan trọng nhất là nguồn vốn trí tuệ và công nghệ thông tin trở thành ngành kinh tế quan trọng.
Nền kinh tế tri thức mang tính toàn cầu hóa; quan hệ phân phối và trao đổi mang tính vừa hợp tác, vừa cạnh tranh rất cao; ở đó quan hệ sở hữu và sử dụng luôn có sự đan xen lẫn nhau. Ngƣời ta nhắc nhiều đến giáo dục số hóa trong nền kinh tế tri thức (Education for digital world) với khoảng 20 vấn đề nghiên cƣ́u ƣ́ng du ̣ng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT ) trong giáo du ̣c hiê ̣n nay nhƣ: “Giảng dạy thông qua Internet, học tập nhờ công nghệ tiên tiến , giáo dục trực tuyến , điều khiển thiết bị thông qua máy tính (CNC), học tập điện tử , lớp học ảo , trường học ảo , môi trường truyề n thông, công nghê ̣ thông tin và truyề n thông (ICT ), giao tiế p trực tuyế n qua máy tính, học tập mở và từ xa (ODL), giáo dục từ xa (distance education), học tập được hỗ trợ phân bổ , các khóa học hỗn hợp , tài liệu khoa học điện tử , các khóa học lai ghép, giáo dục số hóa, học tập cơ động và học tập được hỗ trợ công nghệ.[37] Các nghiên cứu ứ ng du ̣ng ICT trong giáo du ̣c ở nhiề u quố c gia trên thế giới giai đoa ̣n hiê ̣n nay tâ ̣p trung vào các hƣớng chính sau đây : - Thƣ viê ̣n điê ̣n tƣ̉ - Học liệu mở - Các chƣơng trình đào tạo kết hợp ứng dụng ICT và phƣơng pháp truyền thố ng trong giảng da ̣y và ho ̣c tâ ̣p LUAN VAN CHAT LUONG download7 : add luanvanchat@agmail.com - Hiê ̣u quả của ƣ́ng du ̣ng ICT trong giảng da ̣y và ho ̣c tâ ̣p - ICT nhƣ mô ̣t công cu ̣ hiê ̣u quả trong nghiên cƣ́u khoa ho ̣c - Nhân lƣ̣c và tăng cƣờng năng lƣ̣c cho đô ̣i ngũ cán bô ̣ , giảng viên, giáo viên về ƣ́ng du ̣ng ICT trong giảng da ̣y, nghiên cƣ́u và ho ̣c tâ ̣p. - Xây dƣ̣ng các nguồn lực trực tuyến và đa phƣơng tiện ; - Xây dựng các kĩ năng ICT cho cả giáo viên và học sinh; - Xây dƣ̣ng các chƣơng trin ̀ h bồi dƣỡng chuyên môn liên quan tới chƣơng trình để hỗ trợ cho việc tích hợp công nghệ, ICT vào thực tiễn dạy và học ở tất cả các cấp bậc ho ̣c tƣ̀ mầ m non đế n sau đa ̣i ho ̣c. Trên thế giới, các nƣớc có nền kinh tế, giáo dục phát triển nhƣ: Nƣớc Mỹ, Australia, Nhật Bản, Liên minh châu Âu, Singapore.
đều chú trọng đến việc ứng dụng ICT trong mọi mặt của đời sống xã hội và đặc biệt trong giáo dục và phát triển năng lực sáng tạo. Đối với nƣớc Mỹ, chiến lƣợc phát triển kinh tế - giáo dục 2012-2016 là phát triển sáng tạo trong nghệ thuật và phát triển tài năng khoa học công nghệ để phục vụ sự phát triển của một nền kinh tế thịnh vƣợng hơn. Ngày 06 tháng 05 năm 2014, Chính phủ Australia công bố đầu tƣ 308 triệu đô la Úc để phát triển các sáng kiến trong lĩnh vực ICT trong tổng số 5,3 tỷ đô la Úc dùng để thực hiện kế hoạch “Xây dựng năng lực cơ sở cho tương lai đất nước Úc thông qua khoa học và sáng tạo”. Ngay từ năm 2001, Nhật Bản đã ban hành chiến lƣợc xã hội điện tử, thông qua đó tất cả các công dân có thể sử dụng ICT một cách tích cực đồng thời đƣợc hƣởng lợi ích do nó mang lại.
Giáo dục đƣợc cải cách và hƣớng tới phát triển sự sáng tạo cho ngƣời học. Các nhà lãnh đạo Nhật Bản nhấn mạnh “Thay cho việc dạy các công dân làm việc trong các bộ trang phục ở nhà máy tác giả cần trong tương lai Nhật Bản có thể hoàn toàn phát triển sự sáng tạo của mỗi cá nhân, mỗi học sinh và với cách định hướng tác giả đảm bảo sự phát triển bền vững cho đất nước Nhật”.[39] LUAN VAN CHAT LUONG download8 : add luanvanchat@agmail.com Tại Châu Âu: Ủy ban Châu Âu đã đƣa ra 7 ƣu tiên và 7 chƣơng trình hành động để thực hiện giáo dục sáng tạo và sáng nghiệp. Châu Âu lấy năm 2009 là năm sáng tạo phát minh với mục tiêu thúc đẩy sự sáng tạo cho tất cả mọi ngƣời nhƣ là động lực của phát minh và là yếu tố chính để phát triển năng lực cá nhân, sáng nghiệp, ngành nghề và các năng lực xã hội thông qua việc học tập suốt đời.[19] Những năm gần đây ngày càng có nhiều Chính phủ và các tổ chức tƣ nhân quan tâm và nhấn mạnh tầm quan trọng phát triển năng lực sáng tạo. Điển hình nhƣ ở một số nƣớc trung và tây mỹ nhƣ Brazil, Mexico, Peru, Venezuela; Châu Phi và châu Á nhƣ Nam Phi, Ấn Độ, Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan.
Các nghiên cứu về vai trò ICT trong giáo dục nói chung và phát triển năng lực sáng tạo nói riêng của các nƣớc trên thế giới điển hình nhƣ Mỹ, cộng đồng các nƣớc Châu Âu, Ấn Độ đang phát triển mạnh mẽ đặc biệt là đối với lứa tuổi mầm non và tiểu học. Tuy còn nhiều tranh cãi về hiệu quả cũng nhƣ những tác động tiêu cực của ICT tới sự phát triển của trẻ, nhƣng nhìn chung các nghiên cứu đều hƣớng tới sự thống nhất rằng ICT nếu đƣợc đƣa vào trong giáo dục đúng cách và chủ động sẽ khiến trẻ phát triển tƣ duy và trở nên sáng tạo hơn. Các nghiên cứu trong nước Hiệu quả chất lƣợng GD&ĐT sẽ là yếu tố sống còn và quyết định sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia. Việc áp dụng những công nghệ vào giáo dục trong đó có ICT chính là một trong những giải pháp nâng cao chất lƣợng giáo dục.
Điều này đặt ra vấn đề cho các nhà quản lý giáo dục là: Làm thế nào để thúc đẩy việc ứng dụng ICT trong hoạt động dạy học và phát triển năng lực; đặc biệt là phát triển năng lực sáng tạo của mỗi cá nhân? Chính vì vậy vấn đề nghiên cứu các biện pháp quản lý để thúc đẩy ứng dụng ICT trong giáo dục đã thực sự sự phát triển rộng khắp các nƣớc trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Với tầm nhìn chiến lƣợc, Việt nam đã sớm có những chủ trƣơng đúng đắn trong việc sớm đƣa ứng dụng ICT vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục. Các nhà khoa học đã tập trung nghiên cứu, tìm LUAN VAN CHAT LUONG download9 : add luanvanchat@agmail.com hiểu học tập các nƣớc trên thế giới về quản lý ứng dụng ICT trong hệ thống giáo dục để áp dụng ở Việt Nam ngày một nhiều hơn. Tầm nhìn phát triển ứng dụng ICT Việt Nam đến năm 2011 định hƣớng đến 2020: - Ứng dụng ICT là động lực của sự phát triển kinh tế, xã hội - ICT đƣợc ứng dụng rộng rãi trong mọi ngành kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng - Ứng dụng ICT Việt Nam đạt trình độ trung bình khá trong khu vực ASEAN vào năm 2010, tiến tới đạt trình độ tiên tiến vào năm 2020.
[8] Mục tiêu chiến lƣợc phát triển bền vững Việt nam giai đoạn từ 2011 - 2020 xác định: “phát triển nền kinh tế tri thức; phát triển toàn diện con người về trí tuệ đạo đức thể chất tinh thần và năng lực sáng tạo cũng như ý thức công dân tuân thủ pháp luật. Việt nam đang chú ý phát triển kinh tế xã hội và con người thông qua ứng dụng của ICT song song với việc ban hành chính sách tạo điều kiện cho tất cả các tầng lớp xã hội, cá nhân trong và ngoài nước tham gia vào xã hội hóa giáo dục, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển con người và năng lực sáng tạo”.[8],[9] Cùng với việc ban hành chính sách, một số quỹ hỗ trợ nghiên cứu và các phát minh sáng tạo cũng đƣợc thành lập. Quỹ hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC) dành tặng các giải thƣởng sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam; Quỹ Nguyễn Bảo Sơn; NAFOSTED là một quỹ lớn cung cấp kinh phí cho các đề tài nghiên cứu trong đó luôn đề cao tính mới và tính sáng tạo khả năng ứng dụng của vấn đề nghiên cứu trong các tiêu chí để xét chọn đề tài nghiên cứu khoa học Ngày có càng nhiều tổ chức và cá nhân tham gia vào lĩnh vực phát triển con ngƣời và năng lực sáng tạo. Microsoft Việt Nam liên kết cùng Bộ GD&ĐT thành lập mạng giáo viên sáng tạo và phát động các cuộc thi sáng tạo trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật cho học sinh phổ thông.
Trung tâm sáng tạo TRIZ của tiến sĩ Phan Dũng ở Thành phố Hồ Chí Minh dạy sáng tạo đối với ngƣời lớn đang hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ và kinh doanh. Các kênh truyền hình nhƣ VTV1, VTV2, VTV3, VTV6 thƣờng xuyên phổ biến các phát minh sáng tạo và có những LUAN VAN CHAT LUONG download10: add luanvanchat@agmail.com sân chơi dành cho trẻ em, học sinh, sinh viên; ví dụ nhƣ chƣơng trình Sáng tạo Việt, tác giả sáng tạo của VTV6. Các trung tâm sáng tạo chú trọng vào phát triển kỹ năng sáng tạo trong từng lĩnh vực cụ thể với phƣơng pháp đặc thù nhƣ dạy sáng tác, dạy kỹ năng trình bày sáng tạo, sáng tạo các mô hình. Các trung tâm đều chú trọng phát triển kỹ năng sáng tạo thông qua các bài tập thực hành trò chơi và các tình huống trong thực tế[19].