Luận án quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ GD&ĐT - Nguyễn Thị Lê

Luận án tiến sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc bộ giáo dục và đào tạo, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Nguyễn Thị Lê
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Thái Hà
• Trường học: Viện Khoa Học Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Thanh Tra Nội Bộ Trong Các Trường Đại Học Trực Thuộc Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG SỐ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• Luận điểm cần bảo vệ
• Đóng góp mới của đề tài
• Cấu trúc của luận án
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các nghiên cứu về hoạt động thanh tra và quản lý hoạt động thanh tra trong các cơ quan hành chính Nhà nước
• 1.1.2. Các nghiên cứu về hoạt động thanh tra và quản lý hoạt động thanh tra trong trường đại học
• 1.1.3. Nhận xét, đánh giá các công trình nghiên cứu đi trước
• 1.2. Đổi mới giáo dục, đổi mới giáo dục đại học và yêu cầu đặt ra đối với hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.2.1. Đổi mới giáo dục
• 1.2.2. Đổi mới giáo dục đại học
• 1.2.3. Yêu cầu đặt ra đối với hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học hiện nay
• 1.3. Hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.3.1. Khái niệm thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.3.2. Vai trò thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.3.3. Mục tiêu thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.3.4. Nội dung thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.3.5. Các hình thức thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.3.6. Các phương pháp thanh tra nội bộ trong trường đại học
• 1.4. Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.4.1. Khái niệm quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong trường đại học
• 1.4.2. Nội dung quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong trường đại học
• 1.4.3. Chủ thể quản lý hoạt động TTNB trong trường đại học
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học
• 1.5.1. Các yếu tố chủ quan
• 1.5.2. Các yếu tố khách quan
• 1.6. Giới thiệu mô hình kiểm soát nội bộ theo khung COSO
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRỰC THUỘC BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HIỆN NAY
• 2.1. Khái quát về các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo được đề tài khảo sát
• 2.1.1. Đại học Thái Nguyên
• 2.1.2. Trường Đại học Hà Nội
• 2.1.3. Trường Đại học Ngoại thương
• 2.1.4. Trường Đại học Tây Bắc
• 2.1.5. Trường Đại học Vinh
• 2.1.6. Đại học Huế
• 2.1.7. Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh
• 2.1.8. Trường Đại học Đà Lạt
• 2.1.9. Trường Đại học Tây Nguyên
• 2.1.10. Trường Đại học Đồng Tháp
• 2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Phương pháp khảo sát
• 2.2.4. Cách cho điểm và thang đánh giá
• 2.2.5. Địa bàn khảo sát và mẫu khảo sát
• 2.3. Thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay
• 2.3.1. Nhận thức tầm quan trọng của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.3.2. Thực trạng thực hiện các nội dung hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.3.3. Thực trạng thực hiện các hình thức thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.3.4. Thực trạng thực hiện các phương pháp thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.3.5. Thực trạng các điều kiện, nguồn lực phục vụ hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.3.6. Tổng hợp thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.3.7. Thuận lợi, khó khăn khi thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.3.8. Mức độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.4.1. Thực trạng lập kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.4.2. Thực trạng tổ chức hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.4.3. Thực trạng chỉ đạo hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.4.4. Thực trạng kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.4.5. Tổng hợp mức độ thực hiện quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.5. Thực trạng các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.5.1. Thực trạng mức độ tác động của các yếu tố thuộc về bên trong trường đại học
• 2.5.2. Thực trạng mức độ tác động của các yếu tố thuộc về bên ngoài trường đại học
• 2.5.3. Tổng hợp mức độ tác động của các yếu tố đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.6. Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 2.6.1. Thành công và nguyên nhân
• 2.6.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRỰC THUỘC BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HIỆN NAY
• 3.1. Định hướng đổi mới hoạt động TTNB trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay
• 3.1.1. Định hướng đổi mới hoạt động thanh tra giáo dục ở nước ta hiện nay
• 3.1.2. Định hướng đổi mới hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay
• 3.2. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, thứ bậc và toàn diện
• 3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính phối hợp và phù hợp với đối tượng
• 3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.3. Các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.3.1. Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ, giảng viên, nhân viên nhà trường về tầm quan trọng của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.3.2. Xây dựng kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.3.3. Bồi dưỡng năng lực thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.3.4. Bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo hệ thống kiểm soát nội bộ COSO cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.3.5. Tăng cường chỉ đạo thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.3.6. Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ và phản hồi thông tin để cải tiến hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.5. Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.5.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.5.2. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.5.3. Phương pháp, cách cho điểm và thang đánh giá
• 3.5.4. Địa bàn và mẫu khảo nghiệm
• 3.5.5. Kết quả khảo nghiệm của các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.6. Thử nghiệm biện pháp: Bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo hệ thống kiểm soát nội bộ COSO cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 3.6.1. Mục đích thử nghiệm
• 3.6.2. Giả thuyết thử nghiệm
• 3.6.3. Mẫu thử nghiệm và địa bàn thử nghiệm
• 3.6.4. Tiêu chí và thang đánh giá thử nghiệm
• 3.6.5. Thời gian thử nghiệm và các giai đoạn thử nghiệm
• 3.6.6. Kết quả thử nghiệm
• 3.6.7. Kết luận thử nghiệm
• 3.7. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ

Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ tại các trường đại học là một phần quan trọng trong hệ thống quản lý giáo dục. Hoạt động này không chỉ giúp đảm bảo chất lượng giáo dục mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý. Theo Luật Thanh tra số 56/2010/QH12, hoạt động thanh tra nhằm giúp các cơ quan, tổ chức thực hiện đúng quy định pháp luật. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, thanh tra nội bộ được xem như một công cụ quan trọng để kiểm soát và nâng cao chất lượng giáo dục. Việc thực hiện tốt các chức năng như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra hoạt động thanh tra nội bộ sẽ giúp các trường đại học phát hiện kịp thời những vấn đề cần khắc phục, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

1.1. Khái niệm và vai trò của thanh tra nội bộ

Thanh tra nội bộ trong các trường đại học là hoạt động kiểm tra, giám sát nhằm đảm bảo các hoạt động giáo dục diễn ra theo đúng quy định. Vai trò của thanh tra nội bộ không chỉ dừng lại ở việc phát hiện sai phạm mà còn giúp cải tiến quy trình quản lý, nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập. Theo nghiên cứu, thanh tra nội bộ còn là kênh thông tin quan trọng cho hiệu trưởng và các cấp quản lý, giúp họ có cái nhìn tổng quan về tình hình hoạt động của trường. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tự chủ đại học, khi mà các trường cần phải tự quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục một cách hiệu quả.

II. Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ

Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ tại các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay cho thấy nhiều điểm tích cực nhưng cũng không ít hạn chế. Các trường đã có những nỗ lực trong việc tổ chức các lớp tập huấn cho đội ngũ cán bộ thanh tra, nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả công việc. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như việc thực hiện kết luận thanh tra còn chậm, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan thanh tra. Đặc biệt, việc xây dựng kế hoạch thanh tra còn dàn trải, không tập trung vào những vấn đề trọng tâm, dẫn đến hiệu quả hoạt động thanh tra chưa cao. Điều này cho thấy cần có những biện pháp cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả của quản lý chất lượng trong giáo dục.

2.1. Những thuận lợi và khó khăn trong hoạt động thanh tra

Hoạt động thanh tra nội bộ tại các trường đại học hiện nay gặp nhiều thuận lợi như sự quan tâm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cũng như sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh đó, còn nhiều khó khăn như sự phức tạp trong các sai phạm trong lĩnh vực giáo dục, chế tài xử lý còn yếu, và đội ngũ cán bộ thanh tra còn thiếu. Những khó khăn này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để đảm bảo hoạt động thanh tra nội bộ thực sự phát huy hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.

III. Biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động thanh tra nội bộ, cần có những biện pháp quản lý cụ thể. Trước hết, cần tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ, giảng viên về tầm quan trọng của hoạt động thanh tra. Việc xây dựng kế hoạch hoạt động thanh tra cần phải cụ thể, rõ ràng và tập trung vào những vấn đề trọng tâm. Bên cạnh đó, cần bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra, đặc biệt là trong việc áp dụng các phương pháp thanh tra hiện đại. Tăng cường chỉ đạo và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch thanh tra cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động thanh tra đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Định hướng đổi mới hoạt động thanh tra

Định hướng đổi mới hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học cần phải phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Cần xây dựng một hệ thống thanh tra nội bộ có tính hệ thống, đồng bộ và hiệu quả. Các biện pháp quản lý cần đảm bảo tính khả thi và thực tiễn, từ đó tạo ra một môi trường giáo dục chất lượng hơn. Việc áp dụng các mô hình kiểm soát nội bộ như COSO cũng cần được xem xét để nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra nội bộ.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình "Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo" của tác giả Nguyễn Thị Lê là luận án tiến sĩ khoa học giáo dục, chuyên ngành Quản lý giáo dục (mã số 9 14 01 14), được hoàn thành năm 2020 tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam dưới sự hướng dẫn của PGS. Trần Thị Thái Hà và PGS. Nguyễn Văn Quang.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ giữ vai trò quan trọng trong quản trị cơ sở giáo dục đại học. Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo cùng các quy định pháp lý như Luật Thanh tra năm 2010, Luật Giáo dục đại học năm 2012, Thông tư số 51/2012/TT-BGDĐT và Quyết định số 2653/QĐ-BGDĐT, các trường đại học được giao quyền tự chủ lớn hơn về học thuật, tổ chức nhân sự và tài chính. Tự chủ đại học đòi hỏi trách nhiệm giải trình và cơ chế tự kiểm soát bên trong chặt chẽ nhằm đảm bảo kỷ cương pháp luật, phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực.

Tuy nhiên, thực tiễn tại các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động này còn bộc lộ nhiều hạn chế: sai phạm nảy sinh phức tạp trong khi chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe; việc thực hiện kết luận thanh tra còn chậm; sự phối hợp giữa Thanh tra Bộ và các trường còn lỏng lẻo; đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra thiếu về số lượng, chủ yếu kiêm nhiệm; kế hoạch thanh tra dàn trải; công tác kiểm tra, giám sát nội bộ chưa mang tính hệ thống; một số trường để xảy ra vi phạm về chỉ tiêu tuyển sinh và liên kết đào tạo. Khoảng trống nghiên cứu được luận án chỉ ra là: các công trình trước đây chủ yếu tập trung vào thanh tra trong các cơ quan hành chính nhà nước hoặc thanh tra chuyên môn giáo dục nói chung, chưa có nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ tại các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp cận theo các chức năng quản lý và gắn với mô hình kiểm soát nội bộ hiện đại.

Mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, luận án đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động này, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và tự chủ đại học.
• Giả thuyết khoa học: Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo thời gian qua còn bộc lộ những hạn chế trong việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá. Nếu vận dụng các chức năng quản lý để quản lý hoạt động thanh tra nội bộ thông qua việc đề xuất các biện pháp đảm bảo tính đồng bộ, tính thực tiễn và tính khả thi thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục và tự chủ đại học.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học.
  2. Khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
  3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và tự chủ đại học hiện nay.
  4. Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ đã đề xuất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học.
• Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo trong bối cảnh hiện nay.
• Giới hạn chủ thể quản lý: Hiệu trưởng trường đại học và Trưởng Phòng/Ban Thanh tra nội bộ.
• Giới hạn địa bàn khảo sát: 10 trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo trên phạm vi cả nước:
  • Miền Bắc (4 trường): Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Hà Nội, Trường Đại học Ngoại thương, Trường Đại học Tây Bắc.
  • Miền Trung (2 trường): Trường Đại học Vinh, Đại học Huế.
  • Miền Nam (4 trường): Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Trường Đại học Đà Lạt, Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Đồng Tháp.
• Giới hạn khách thể khảo sát: Mẫu khảo sát gồm 520 khách thể (bao gồm cán bộ quản lý là Hiệu trưởng/Ban Giám hiệu, Trưởng/Phó Phòng/Ban Thanh tra nội bộ, cán bộ chuyên trách thanh tra, cộng tác viên thanh tra nội bộ, cùng giảng viên và nhân viên).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo hai nhóm vấn đề chính:

Hướng nghiên cứu về hoạt động thanh tra, kiểm tra và kiểm soát trong các cơ quan hành chính nhà nước

• Nghiên cứu quốc tế:
  • Jon S.T Quah (2002) phân tích kinh nghiệm phòng chống tham nhũng của Singapore, nhấn mạnh vai trò của khuôn khổ thể chế, Đạo luật Ngăn chặn Tham nhũng (PCA) và công tác thanh tra, kiểm tra khu vực dịch vụ công.
  • Michael Power (1997) trong công trình The Audit Society: Rituals of Verification (NXB Đại học Oxford) xem kiểm soát nội bộ và kiểm toán là cơ chế giải trình xã hội quan trọng nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật.
  • Ali Muhammed (2000) phân tích các yếu tố xây dựng hệ thống hành chính minh bạch và cơ chế thanh tra, xử lý vi phạm tại Singapore.
  • Thomas Chan (2002) nghiên cứu mô hình Ủy ban Độc lập Chống Tham nhũng (ICAC) tại Hồng Kông dựa trên 3 trụ cột: điều tra, phòng ngừa và giáo dục.
  • Braiotta và cộng sự (2010) trong cuốn The Audit Committee Handbook làm rõ yêu cầu minh bạch hóa kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro.
  • Phan Thị Thanh (2017) và Ngô Thu Trang (2017) phân tích mô hình cơ quan thanh tra, giám sát hành chính tại Trung Quốc, Hàn Quốc và Ai Cập.
  • Nguyễn Thị Hải Yến (2015) nghiên cứu hệ thống thanh tra chuyên ngành tại Mỹ theo Đạo luật Thanh tra, Giám sát chung năm 1978 và sửa đổi năm 2008.
• Nghiên cứu trong nước:
  • Nguyễn Huy Hoàng (2016), Phan Văn Sáu (2016), Nguyễn Nhật Khanh (2018), Võ Tấn Đào và Hồ Quang Chánh (2017), Đậu Công Hiệp và Thái Thu Trang (2018), Vũ Ngọc Giao nghiên cứu về tổ chức bộ máy thanh tra nhà nước theo Luật Thanh tra năm 2010, cơ sở pháp lý, thời hạn thanh tra, vai trò kiểm soát quyền lực hành chính và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh tra.
  • Lê Đoàn Minh Đức, Hà Hữu Phước, Nguyễn Cao Ngọc Thảo (2016), Trịnh Văn Vinh (2016) nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ trong các cơ quan hành chính và việc vận dụng các khuôn khổ kiểm soát nội bộ quốc tế như COSO, IFAC theo Luật Kế toán năm 2015.

Hướng nghiên cứu về hoạt động thanh tra và quản lý thanh tra trong cơ sở giáo dục đại học

• Nghiên cứu quốc tế:
  • Brian Fidler (2000) trong Improving Schools and Inspection: The Self-Inspecting School khẳng định tự kiểm tra là công cụ cải thiện môi trường học đường.
  • Nhóm nghiên cứu Đại học St Andrews, Scotland giới thiệu quy chuẩn tự kiểm tra (School/Unit Self-Inspection) nhằm nhận diện nguyên nhân gốc rễ của thiếu sót và đề xuất hành động khắc phục.
  • Sotiria Grek, Martin Lawn, Jenny Ozga, Christina Segerholm phân tích việc quản lý bằng phương thức thanh tra trong không gian chính sách giáo dục châu Âu (EEPS).
  • Henk Blok (2011) nghiên cứu hoạt động thanh tra giáo dục tại gia ở 14 quốc gia châu Âu.
  • Joe Christopher (2014) khảo sát kiểm toán nội bộ trong việc tăng cường năng lực quản trị tại các trường đại học công lập ở Úc.
  • Lonphanh Phaodavanh (2013) nghiên cứu quản lý hoạt động thanh tra đào tạo tại trường cao đẳng kỹ thuật ở Viêng Chăn (Lào) theo chu trình quản lý bốn chức năng.
  • Hồ Thu An phân tích mô hình Tổng thanh tra quản lý giáo dục quốc gia của Cộng hòa Pháp.
• Nghiên cứu trong nước:
  • Nguyễn Công Hào (2017), Nguyễn Văn Trí và Võ Tấn Đào (2015, 2017), Lê Thu Phương, Nguyễn Thành Trung (2005), Vũ Lan Hương nghiên cứu về đổi mới thanh tra giáo dục theo Nghị định số 42/2013/NĐ-CP, việc chuyển đổi từ thanh tra chuyên môn thuần túy sang thanh tra quản lý.
  • Nguyễn Lệ Hằng (2017), Ngô Chí Trung (2017), Đặng Thị Hoa (2017), Đỗ Xuân Dũng (2009), tập thể tác giả Trường Đại học Giao thông vận tải (2017), Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương (2017), Nguyễn Tú Anh (2017) khảo sát thực tiễn hoạt động thanh tra nội bộ tại các cơ sở giáo dục đại học cụ thể (như Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Ngoại thương, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Thương mại, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh).
  • Đinh Thế Hùng, Nguyễn Thị Hồng Thúy, Hàn Thị Lan Thu (2013), Nguyễn Thị Hương, Tạ Ngọc Cường (2016), Nguyễn Ngọc Khương (2016) nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ theo khung COSO tại các trường đại học công lập tự chủ tài chính tại Việt Nam.

Khoảng trống luận án giải quyết

Các công trình đi trước đã tiếp cận thanh tra giáo dục dưới góc độ pháp lý hoặc phản ánh hoạt động thanh tra tác nghiệp tại từng trường riêng lẻ, chủ yếu tập trung vào mảng đào tạo và thi cử. Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống: hệ thống hóa lý luận quản lý hoạt động thanh tra nội bộ theo 4 chức năng quản lý cốt lõi, khảo sát thực trạng diện rộng trên 10 trường đại học đại diện ba miền thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời tích hợp khung kiểm soát nội bộ COSO vào công tác bồi dưỡng và thực thi thanh tra nội bộ trong bối cảnh tự chủ đại học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm công cụ

• Hoạt động thanh tra nội bộ trong trường đại học: Là hoạt động tự kiểm tra, xem xét, đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, nội quy, quy chế và kế hoạch nhiệm vụ của các đơn vị, tổ chức, cá nhân trực thuộc trường đại học do Hiệu trưởng chỉ đạo và tổ chức thực hiện.
• Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ: Là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng, Trưởng Phòng/Ban Thanh tra nội bộ) lên đối tượng quản lý nhằm thực hiện hiệu quả các mục tiêu thanh tra thông qua 4 chức năng quản lý:
  1. Lập kế hoạch: Xác định mục tiêu, nội dung, đối tượng, thời gian và phân bổ nguồn lực thanh tra.
  2. Tổ chức thực hiện: Kiện toàn bộ máy, phân công nhiệm vụ, ban hành quy chế, chuẩn bị lực lượng cộng tác viên.
  3. Chỉ đạo: Đôn đốc, hướng dẫn nghiệp vụ, điều phối và xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình thanh tra.
  4. Kiểm tra: Giám sát việc thực hiện kế hoạch thanh tra, đánh giá kết luận thanh tra và theo dõi xử lý sau thanh tra.
• Khung kiểm soát nội bộ COSO: Luận án sử dụng mô hình kiểm soát nội bộ COSO gồm 5 thành tố (Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát) kết hợp với mô hình quản trị rủi ro tích hợp (IRM) làm cơ sở tham chiếu đổi mới nghiệp vụ thanh tra nội bộ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Hồi cứu tư liệu, phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa và khái quát hóa các văn bản quy phạm pháp luật, công trình khoa học trong và ngoài nước để xây dựng khung lý luận.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Điều tra bằng phiếu hỏi: Khảo sát 520 khách thể bằng bảng hỏi cấu trúc.
  • Phương pháp phỏng vấn sâu và tọa đàm: Trao đổi với cán bộ quản lý, thanh tra viên chuyên trách và giảng viên tại 10 trường khảo sát.
  • Phương pháp quan sát và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: Thu thập minh chứng từ hồ sơ, báo cáo thanh tra và quy chế nội bộ của các cơ sở giáo dục đại học.
  • Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến các chuyên gia quản lý giáo dục và thanh tra giáo dục về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp.
• Nhóm phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng thống kê mô tả và thống kê suy luận: tính điểm trung bình cộng ($\overline{X}$), độ lệch chuẩn ($SD$), số trung vị, xếp thứ bậc, và hệ số tương quan thứ bậc Spearman ($r_s$) để đo lường độ đồng thuận và tương quan giữa các tiêu chí.
• Phương pháp khảo nghiệm và thử nghiệm sư phạm: Khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của 6 biện pháp; tiến hành thử nghiệm tác động (đo trước và sau thử nghiệm) đối với biện pháp bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo khung COSO.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Dữ liệu khảo sát sơ cấp thu thập từ 520 phiếu hỏi tại 10 trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, dữ liệu phỏng vấn sâu, văn bản pháp quy của Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng hệ thống báo cáo công tác thanh tra nội bộ của các trường giai đoạn 2012–2020.

Khu vực	Trường đại học được khảo sát
Miền Bắc	Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Hà Nội, Trường Đại học Ngoại thương, Trường Đại học Tây Bắc
Miền Trung	Trường Đại học Vinh, Đại học Huế
Miền Nam	Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Trường Đại học Đà Lạt, Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Đồng Tháp

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ ở các trường đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Chương 1 xây dựng khung lý luận tiếp cận hoạt động thanh tra nội bộ dưới góc độ khoa học quản lý giáo dục:

• Bối cảnh đổi mới và yêu cầu đối với thanh tra nội bộ: Phân tích tác động của Nghị quyết số 29-NQ/TW, Luật Giáo dục đại học năm 2012 và cơ chế tự chủ đối với việc quản trị trường đại học. Tự chủ đòi hỏi chuyển dịch trọng tâm thanh tra từ can thiệp hành chính sang đánh giá mức độ tuân thủ, giám sát rủi ro và hỗ trợ cải tiến chất lượng.
• Bản chất của thanh tra nội bộ: Làm rõ khái niệm, vai trò (kênh thông tin quản lý, công cụ bảo đảm kỷ cương, phòng ngừa sai phạm), mục tiêu, nội dung (thanh tra tuyển sinh, đào tạo, quản lý tài chính, tài sản, nghiên cứu khoa học, tổ chức cán bộ, giải quyết khiếu nại tố cáo và phòng chống tham nhũng), hình thức (thanh tra theo kế hoạch, thanh tra đột xuất, thanh tra lại) và phương pháp thanh tra (nghiên cứu hồ sơ, kiểm tra thực tế, phỏng vấn, đối chiếu thông tin).
• Quản lý hoạt động thanh tra nội bộ: Xác định 4 chức năng quản lý (Lập kế hoạch, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra) và làm rõ vai trò của chủ thể quản lý trực tiếp là Hiệu trưởng và Trưởng Phòng/Ban Thanh tra nội bộ.
• Các yếu tố ảnh hưởng: Phân định nhóm yếu tố chủ quan (nhận thức của lãnh đạo, năng lực cán bộ thanh tra, sự phối hợp của các đơn vị nội bộ) và nhóm yếu tố khách quan (hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, sự chỉ đạo của Thanh tra Bộ GD&ĐT, điều kiện kinh tế - xã hội).
• Ứng dụng mô hình COSO: Phân tích 5 thành tố của khung kiểm soát nội bộ COSO, khẳng định đây là công cụ lý thuyết bổ trợ giúp chuyển đổi mô hình thanh tra nội bộ truyền thống sang mô hình kiểm soát nội bộ hiện đại dựa trên đánh giá rủi ro.

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay

Chương 2 trình bày kết quả điều tra thực trạng tại 10 trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo với mẫu 520 khách thể:

• Thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ:
  • Về nhận thức: Đa số cán bộ quản lý, giảng viên nhận thức được tầm quan trọng của thanh tra nội bộ, tuy nhiên một bộ phận vẫn coi thanh tra là hoạt động "bới lông tìm vết" gây áp lực tâm lý.
  • Về nội dung thực hiện: Hoạt động thanh tra tập trung chủ yếu vào công tác tuyển sinh, đào tạo và thi cử; các nội dung thanh tra về tài chính, tài sản công, liên kết đào tạo và hoạt động nghiên cứu khoa học chưa được triển khai thường xuyên, còn mang tính hình thức.
  • Về hình thức và phương pháp: Hình thức thanh tra theo kế hoạch chiếm đa số; thanh tra đột xuất còn ít; phương pháp thanh tra chủ yếu dựa trên kiểm tra hồ sơ giấy tờ, việc ứng dụng công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu kiểm soát rủi ro còn hạn chế.
  • Về điều kiện, nguồn lực: Đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra nội bộ còn thiếu về số lượng; phần lớn là kiêm nhiệm (cộng tác viên), chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ thanh tra; chế độ phụ cấp và trang thiết bị làm việc chưa tương xứng với tính chất phức tạp của công việc.
• Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ theo các chức năng:
  • Lập kế hoạch: Đã xây dựng được kế hoạch năm học nhưng còn dàn trải, chưa bám sát các khâu có nguy cơ rủi ro cao trong điều kiện tự chủ.
  • Tổ chức thực hiện: Mô hình tổ chức chưa đồng nhất (một số trường có Phòng Thanh tra độc lập, một số ghép chung với Pháp chế hoặc Đảm bảo chất lượng); mạng lưới cộng tác viên hoạt động chưa hiệu quả.
  • Chỉ đạo thực hiện: Sự chỉ đạo của Hiệu trưởng đôi khi chưa quyết liệt, việc xử lý sau thanh tra còn nể nang, chậm trễ.
  • Kiểm tra, đánh giá: Việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kết luận thanh tra và phản hồi thông tin để cải tiến hoạt động chưa được thực hiện thường xuyên.
• Nguyên nhân của hạn chế: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thanh tra nội bộ đại học chưa đồng bộ; chế tài xử lý vi phạm thiếu tính răn đe; nhận thức về kiểm soát nội bộ theo chuẩn mực quốc tế chưa được phổ biến; kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ thanh tra viên chưa đáp ứng yêu cầu mới.

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay

Chương 3 đề xuất định hướng, 5 nguyên tắc và 6 biện pháp quản lý cụ thể, đồng thời báo cáo kết quả khảo nghiệm và thử nghiệm:

Năm nguyên tắc đề xuất biện pháp:

1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu.
2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, thứ bậc và toàn diện.
3. Nguyên tắc đảm bảo tính phối hợp và phù hợp với đối tượng.
4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn.
5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi.

Sáu biện pháp quản lý cụ thể:

1. Biện pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ, giảng viên, nhân viên nhà trường về tầm quan trọng của hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo (chú trọng lập kế hoạch dựa trên nhận diện rủi ro).
3. Biện pháp 3: Bồi dưỡng năng lực thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
4. Biện pháp 4: Bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo hệ thống kiểm soát nội bộ COSO cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
5. Biện pháp 5: Tăng cường chỉ đạo thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
6. Biện pháp 6: Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ và phản hồi thông tin để cải tiến hoạt động thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Kết quả khảo nghiệm và thử nghiệm:

• Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi: Kết quả khảo nghiệm trên mẫu chuyên gia và cán bộ quản lý cho thấy cả 6 biện pháp đều được đánh giá ở mức cao về tính cần thiết và tính khả thi, với hệ số tương quan thứ bậc Spearman ($r_s$) phản ánh mối quan hệ tỷ lệ thuận chặt chẽ.

STT	Tên biện pháp quản lý
BP 1	Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của thanh tra nội bộ
BP 2	Xây dựng kế hoạch hoạt động thanh tra nội bộ
BP 3	Bồi dưỡng năng lực thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ
BP 4	Bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo khung COSO
BP 5	Tăng cường chỉ đạo thực hiện hoạt động thanh tra nội bộ
BP 6	Kiểm tra thực hiện kế hoạch và phản hồi thông tin cải tiến

• Thử nghiệm biện pháp 4 (Bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo khung COSO): Tiến hành đo thực trạng kiến thức và kỹ năng của đối tượng thử nghiệm trước và sau can thiệp. Kết quả định lượng sau thử nghiệm cho thấy sự chuyển biến rõ rệt về điểm trung bình kiến thức và kỹ năng áp dụng các thành tố COSO vào quy trình thanh tra nội bộ so với trước thử nghiệm, xác nhận tính hiệu quả và đúng đắn của giả thuyết khoa học.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm phong phú thêm lý luận về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các cơ sở giáo dục đại học trong bối cảnh tự chủ và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.
• Xác định rõ cấu trúc, chức năng, nguyên tắc và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thanh tra nội bộ; tích hợp lý thuyết kiểm soát nội bộ theo khung COSO vào khoa học quản lý giáo dục đại học tại Việt Nam.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Phản ánh bức tranh thực trạng hoạt động thanh tra nội bộ và quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trên mẫu điều tra diện rộng gồm 520 khách thể tại 10 trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo trên cả ba miền.
• Đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý đồng bộ, khả thi, gắn liền với chu trình quản lý 4 chức năng và khung COSO; cung cấp kết quả thử nghiệm thực tế chứng minh tính hiệu quả của biện pháp bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ cho đội ngũ cán bộ thanh tra.

Khuyến nghị đề xuất

• Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hoàn thiện hành lang pháp lý, sửa đổi quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra nội bộ trong các cơ sở giáo dục đại học; ban hành khung chương trình chuẩn bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra nội bộ; tăng cường cơ chế chỉ đạo và giám sát việc xây dựng kế hoạch thanh tra của các trường.
• Đối với các trường đại học: Kiện toàn tổ chức Phòng/Ban Thanh tra nội bộ độc lập, chuyên trách; xây dựng quy chế thanh tra nội bộ phù hợp với điều kiện tự chủ; bố trí ngân sách, cơ sở vật chất thỏa đáng; định kỳ bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng kiểm soát nội bộ hiện đại cho đội ngũ thanh tra viên và cộng tác viên.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát trong phạm vi các trường đại học công lập trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo (10 trường), chưa bao quát toàn bộ các cơ sở giáo dục đại học trực thuộc các Bộ, ngành khác hoặc khối các trường đại học ngoài công lập. Quá trình thử nghiệm thực tế mới tiến hành đối với một biện pháp trọng tâm (Biện pháp 4 về bồi dưỡng năng lực KSNB theo khung COSO) do điều kiện thời gian và nguồn lực.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quản lý hoạt động thanh tra, kiểm soát nội bộ sang các loại hình trường đại học trực thuộc bộ ngành khác và đại học tư thục; nghiên cứu sâu hơn việc xây dựng hệ thống phần mềm quản lý rủi ro và số hóa toàn diện quy trình thanh tra nội bộ trong giáo dục đại học.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh và học viên cao học: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu quản lý giáo dục, kỹ thuật thiết kế bảng hỏi khảo sát thực trạng, phương pháp tính toán thống kê (Spearman, trung bình, độ lệch chuẩn) và quy trình tổ chức thử nghiệm biện pháp quản lý.
• Đối với giảng viên và nhà nghiên cứu: Cung cấp nguồn tư liệu tổng quan hệ thống về thanh tra giáo dục và mô hình kiểm soát nội bộ COSO áp dụng trong môi trường đại học.
• Đối với Hiệu trưởng và cán bộ quản lý trường đại học: Là cẩm nang tham khảo hữu ích để rà soát, cơ cấu lại tổ chức Phòng/Ban Thanh tra nội bộ, xây dựng quy chế hoạt động, lập kế hoạch thanh tra dựa trên rủi ro và nâng cao hiệu lực thực thi các kết luận thanh tra tại đơn vị.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thanh tra Bộ): Cung cấp luận cứ thực tiễn để tham mưu sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật và ban hành chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra nội bộ cho khối đại học.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chủ thể chính thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong luận án là ai?

Theo giới hạn phạm vi nghiên cứu của luận án, chủ thể chính thực hiện các biện pháp quản lý là Hiệu trưởng trường đại học và Trưởng Phòng/Ban Thanh tra nội bộ tại các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.

2. Khảo sát thực trạng của luận án được thực hiện trên quy mô mẫu như thế nào?

Khảo sát thực trạng được triển khai tại 10 trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đại diện cho 3 miền Bắc, Trung, Nam với tổng số 520 khách thể, bao gồm: Hiệu trưởng/Ban Giám hiệu, cán bộ quản lý phòng/ban thanh tra nội bộ, cán bộ chuyên trách thanh tra, cộng tác viên thanh tra nội bộ, cùng giảng viên và nhân viên.

3. Khung kiểm soát nội bộ COSO được ứng dụng như thế nào trong luận án?

Khung COSO (với 5 thành tố: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát) được luận án sử dụng như một khung lý thuyết bổ trợ để thiết kế nội dung bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ cho đội ngũ cán bộ thanh tra (Biện pháp 4), giúp chuyển đổi phương thức thanh tra từ thụ động, sự vụ sang chủ động kiểm soát và phòng ngừa rủi ro.

4. Biện pháp nào đã được tác giả đưa vào thử nghiệm thực tế và kết quả ra sao?

Tác giả đã đưa Biện pháp 4 ("Bồi dưỡng năng lực kiểm soát nội bộ theo hệ thống kiểm soát nội bộ COSO cho đội ngũ làm công tác thanh tra nội bộ trong các trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo") vào thử nghiệm thực tế. Kết quả đo nghiệm trước và sau thử nghiệm cho thấy điểm số về kiến thức và kỹ năng nghiệp vụ kiểm soát nội bộ của các khách thể đều tăng rõ rệt, khẳng định tính hiệu quả của biện pháp.

5. Luận án đề xuất bao nhiêu biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ?

Luận án đề xuất hệ thống gồm 6 biện pháp quản lý cụ thể, bao quát từ khâu nâng cao nhận thức, lập kế hoạch, bồi dưỡng năng lực chuyên môn và khung COSO, đến tăng cường chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, phản hồi thông tin cải tiến.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Nguyễn Thị Lê đã giải quyết một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ tại 10 trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo trong bối cảnh tự chủ đại học và đổi mới giáo dục. Công trình đã phản ánh chính xác thực trạng, chỉ ra những nguyên nhân cốt lõi của các tồn tại trong công tác thanh tra nội bộ hiện nay. Hệ thống 6 biện pháp quản lý do tác giả đề xuất bảo đảm tính mục tiêu, tính thực tiễn và tính khả thi, được kiểm chứng thông qua khảo nghiệm chuyên gia và thử nghiệm thực tế bồi dưỡng khung COSO. Kết quả nghiên cứu đóng góp tư liệu có giá trị cho khoa học quản lý giáo dục và cung cấp giải pháp ứng dụng thiết thực cho các cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trƣờng đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trƣờng đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay. Biện pháp quản lý hoạt động thanh tra nội bộ trong các trƣờng đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay.

luan an 10 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA NỘI BỘ Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về hoạt động thanh tra và quản lý hoạt động thanh tra trong các cơ quan hành chính Nhà nước 1. Trên thế giới Giáo sƣ Jon S.T Quah [75]- chuyên gia về tham nhũng và quản trị công hàng đầu thế giới, trong Sổ tay về tham nhũng chính trị do nhà xuất bản Transaction (Mỹ) xuất bản 2002, đã có bài viết “Kinh nghiệm chống tham nhũng của Singapore”, tác giả đã khái quát vấn đề tham nhũng là vấn nạn chung của các quốc gia, gây tiêu cực đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, bởi vậy, chống tham nhũng đƣợc xem là một cuộc chiến không khoan nhƣợng đối với mỗi quốc gia.

Chính vì vậy các quốc gia trên thế giới đều coi tham nhũng là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, nhiều cách thức phòng chống tham nhũng nhằm đem lại hiệu quả đã đƣợc đƣa ra. Trong số các quốc gia thành công trong cuộc chiến phòng chống tham nhũng theo chỉ số nhận thức tham nhũng của Tổ chức Minh bạch thế giới thì Singapore đứng ở vị trí thứ 7 và là quốc gia đứng đầu Châu Á về phòng chống tham nhũng và chỉ số minh bạch thế giới. Có đƣợc thành công này, trƣớc tiên Singapore đƣợc kế thừa một hệ thống làm việc thông suốt từ chính phủ Anh trƣớc đây. Sau khi rời Singapore, ngƣời Anh đã để lại một hệ thống làm việc, bộ máy luật pháp hợp lý, dịch vụ công đang vận hành thông suốt và cơ quan tƣ pháp làm việc trung thực, hiệu quả.

Thứ hai, khi ngƣời Anh rời đi, các nhà lãnh đạo tiên phong của Singapore đã quyết tâm giữ gìn hệ thống làm việc trong sạch này. Thứ ba, với luan an 11 ý chí chính trị mạnh mẽ, Singapore đã thể chế hoá một khuôn khổ chống tham nhũng toàn diện và mạnh mẽ bao gồm các luật, thực thi, dịch vụ công và tiếp cận công cộng, trong đó nhấn mạnh đến vai trò hoạt động thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực dịch vụ công. Singapore đã ban hành Đạo luật Ngăn chặn Tham nhũng (PCA). Ở Singapore bất kỳ một sự giàu có nào không đƣợc giải trình hợp lý với các nguồn thu nhập đƣợc kê khai sẽ bị điều tra và có thể bị tịch thu.

Thứ tư, Singapore đã luôn nỗ lực chạy đua với thời gian để phát triển một xã hội với nền văn hóa nói không với tham nhũng và yêu cầu về một hệ thống hành chính trong sạch. Power (1997) [77], với nghiên cứu “The audit society: Rituals of verfication - Xã hội kiểm toán: nghi thức của sự kiểm tra” do nhà xuất bản Đại học Oxford ấn hành, đã quan sát thấy việc kiểm soát nội bộ đã trở thành một đối tƣợng điều tiết quan trọng và một cơ chế giải trình cơ bản mới. Qua nghiên cứu, tác giả cũng chỉ ra tại sao cần có kiểm toán xã hội, bởi trƣớc hết trong xã hội có kiểm toán sẽ góp phần tăng cƣờng nhận thức và năng lực quản lý của nhà nƣớc và cơ các cơ quan chức năng đối với việc chấp hành pháp luật của đơn vị đƣợc kiểm toán. Qua kiểm toán sẽ chỉ ra mức độ tuân thủ các chế độ, chính sách hiện hành của đơn vị đƣợc kiểm toán, phát hiện đƣợc những tồn tại trong việc thực hiện các qui định, đồng thời cũng thấy rõ những hạn chế, bất cập của các văn bản pháp luật liên quan đến trách nhiệm xã hội của đơn vị.

Trên cơ sở những tồn tại, bất cập đã phát hiện đƣợc, kiến nghị những biện pháp cụ thể đến các cơ quan có thẩm quyền để giải quyết những tồn tại bất cập đƣợc kiểm toán nêu ra. Ali Muhammed (2000) [67], trong bài viết “Xóa bỏ tham nhũng: Kinh nghiệm của Singapore” tại Hội thảo kinh nghiệm quốc tế về Quản trị tốt và chống tham nhũng tổ chức Bangkok, Thái Lan. Qua bài viết tác giả cho thấy, Singapore đã luôn nỗ lực chạy đua với thời gian để phát triển một xã hội với nền văn hóa nói không với tham nhũng. Singapore đặt kỳ vọng và yêu cầu về một hệ thống hành chính trong sạch.

Họ không tha thứ, không chấp nhận hiện luan an 12 tƣợng bôi trơn xã hội để đạt đƣợc mục đích trong công việc. Khi đối mặt với những hành vi tham nhũng, ngƣời dân Singapore luôn sẵn sàng đứng ra tố cáo. Họ tin tƣởng rằng bất cứ ai vi phạm luật pháp cũng sẽ bị trừng phạt nghiêm minh. Chính phủ không chấp nhận sự che đậy, dù quan chức vi phạm có chức vụ lớn đến đâu đi nữa.

Singapore đã thể chế hoá một khuôn khổ chống tham nhũng toàn diện và mạnh mẽ bao gồm các luật, thực thi, dịch vụ công và tiếp cận công cộng. Với Singapore bất kỳ một sự giàu có nào không đƣợc giải trình hợp lý với các nguồn thu nhập đƣợc kê khai sẽ bị điều tra và có thể bị tịch thu. Từ đó, tác giả nhấn mạnh đến ý chí chính trị mạnh mẽ của Singapore trong cuộc chiến phòng chống tham nhũng và xây dựng một xã hội minh bạch, tất cả vì ngƣời dân. Thomas Chan (2002) [80], tại hội thảo khoa học: Nghiên cứu về Ủy ban độc lập chống tham nhũng (ICAC) Hồng Kông, đã cho thấy vào những thập kỷ giữa của thế kỷ XX, tham nhũng đã trở thành vấn nạn ở Hồng Kông ở cả khu vực tƣ nhân lẫn dịch vụ công.

Ngƣời dân Hồng Kông lúc đó đã coi tham nhũng nhƣ một phần của cuộc sống. Tình trạng tham nhũng tại các cơ quan thực thi pháp luật và khu vực dịch vụ công diễn ra công khai nhƣ trong lực lƣợng cảnh sát, tham nhũng đƣợc xem là một lĩnh vực kinh doanh đƣợc vận hành bởi các thế lực có tổ chức nhằm thu lƣợm những đồng tiền bất chính thông qua việc che đậy những hoạt động bất hợp pháp. Tuy nhiên, với quyết tâm của toàn thể nhân dân và chính quyền mới, Hồng Kông đã thành công trong việc chống tham nhũng. Năm 1974, Ủy ban độc lập phòng, chống tham nhũng tại Hồng Kông đƣợc thành lập gọi tắt là ICAC.

ICAC đã quyết định tập trung vào 3 yếu tố trong cuộc chiến phòng, chống tham nhũng là điều tra, phòng ngừa và giáo dục. Và Hồng Kông đã thành công trong cuộc chiến chống tham nhũng của mình. Đây đƣợc xem là những bài học bổ ích cho các quốc gia trên thế giới về phòng chống tham nhũng, lãng phí. Braiotta (2010) và cộng sự [68], với bài viết “The audit committee handbook - Cẩm nang ủy ban kiểm toán” đã cho rằng có rất nhiều cách luan an 13 nghiên cứu việc công khai và minh bạch về kiểm soát nội bộ trong các công ty, tổ chức.

Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này đã điều tra nhu cầu, cũng nhƣ các thiết kế và hiệu quả của các yêu cầu công bố thông tin kiểm soát nội bộ. Động lực đằng sau các yêu cầu này là sự hạn chế, thiếu sót của tổ chức làm cho nó hiển hiện công khai rằng các thực hành tốt về rủi ro và kiểm soát nội bộ không tồn tại ở tất cả các tổ chức. Để quản lý một tổ chức tốt thì việc kiểm toán nội bộ đƣợc xem nhƣ một công cụ hữu hiệu giúp cho nhà quản lý thực hiện công việc quản lý của mình một cách hiệu quả. Ở Việt Nam Nguyễn Huy Hoàng (2016) [27] trong công trình nghiên cứu về “Đổi mới tổ chức, hoạt động thanh tra ở Việt Nam hiện nay”, tác giả đã đánh giá cao vai trò của cơ quan thanh tra trong suốt 70 năm thành lập và phát triển kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thanh lập Ban Thanh tra đặc biệt, tiền thân của ngành thanh tra Việt Nam đang phát triển theo hƣớng chính quy, hiện đại, đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra hiện nay.

Với những đóng góp đáng kể trong việc nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nƣớc, lực lƣợng thanh tra góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nƣớc, quyền và lợi ích chính đáng của công dân, cơ quan, tổ chức. Cơ sở pháp lý cho quá trình đổi mới tổ chức và hoạt động của lực lƣợng thanh tra là Luật Thanh tra 2010, văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh toàn diện về tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra. Qua đó, tác giả nhấn mạnh việc tìm ra mô hình thanh tra tiến bộ, phù hợp với điều kiện mới là việc làm của bộ máy nhà nƣớc, đặc biệt là của hệ thống cơ quan hành pháp. Phan Văn Sáu (2016) [65], qua bài viết “Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới” cho thấy trong những năm qua Thanh tra Chính phủ và các cơ quan thanh tra đã tích cực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong công tác để đạt đƣợc mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ của hoạt động thanh tra trong tình hình mới.

Thanh tra luan an 14 Chính phủ và các cơ quan thanh tra tăng cƣờng chỉ đạo hoạt động thanh tra theo hƣớng tập trung thanh tra trách nhiệm trong công tác quản lý nhà nƣớc, quản lý kinh tế - xã hội và trách nhiệm trong hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng của các bộ, ngành, địa phƣơng, các cơ quan, tổ chức, đơn vị, nhất là các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nƣớc. Tuy nhiên, thời gian qua tình hình vi phạm pháp luật, tiêu cực, tham nhũng trong xã hội vẫn còn diễn ra, nhiều vấn đề bức xúc trong xã hội chƣa đƣợc phát hiện, xử lý, giải quyết kịp thời. Vì vậy, để làm tốt nhiệm vụ hoạt động thanh tra, tác giả đã đề xuất 6 giải pháp cơ bản giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, trong đó chú trọng tăng cƣờng chỉ đạo định hƣớng đối với hoạt động thanh tra, thƣờng xuyên nắm chắc tình hình để xây dựng kế hoạch thanh tra trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời tiến hành thanh tra đột xuất, thanh tra lại khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.