Quản Lý Tài Chính Tại Các Đơn Vị Thuộc Hệ Thống Y Tế Dự Phòng Tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích quản lý tài chính tại các đơn vị thuộc hệ thống y tế dự phòng tỉnh bắc kạn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Vũ Thị Thu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Việt Dũng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Tài Chính Tại Các Đơn Vị Thuộc Hệ Thống Y Tế Dự Phòng Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Tài Chính Y Tế Dự Phòng Bắc Kạn

Quản lý tài chính trong các đơn vị y tế dự phòng tại tỉnh Bắc Kạn đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc quản lý tài chính hiệu quả không chỉ giúp các đơn vị y tế dự phòng chủ động về nguồn lực mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân. Theo Quyết định số 122/QĐ-TTg, sức khỏe là vốn quý nhất, và đầu tư cho y tế là đầu tư cho phát triển. Do đó, đổi mới quản lý tài chính y tế dự phòng là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với cơ chế tự chủ tài chính, đặc biệt tại một tỉnh miền núi như Bắc Kạn. Luận văn này tập trung nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý tài chính hữu hiệu cho các cơ sở y tế dự phòng trực thuộc Sở Y tế tỉnh Bắc Kạn.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý tài chính y tế dự phòng

Quản lý tài chính trong y tế dự phòng bao gồm các hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, điều hành, kiểm soát và đánh giá việc sử dụng các nguồn lực tài chính nhằm đạt được các mục tiêu về sức khỏe cộng đồng. Vai trò của quản lý tài chính hiệu quả là đảm bảo nguồn lực tài chính được sử dụng một cách tiết kiệm, hiệu quả và minh bạch, đồng thời tạo điều kiện cho các đơn vị y tế dự phòng chủ động trong việc triển khai các chương trình và hoạt động phòng chống dịch bệnh. Việc này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nguồn ngân sách y tế dự phòng Bắc Kạn còn hạn chế.

1.2. Đặc điểm của các đơn vị y tế dự phòng tỉnh Bắc Kạn

Các đơn vị y tế dự phòng tại Bắc Kạn có những đặc điểm riêng biệt do điều kiện địa lý, kinh tế - xã hội của tỉnh. Phần lớn dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn rộng, giao thông khó khăn, cơ sở vật chất còn thiếu thốn. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và đòi hỏi các đơn vị y tế dự phòng phải có các giải pháp tài chính phù hợp để đảm bảo hoạt động hiệu quả. Các đơn vị này hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận, và nguồn thu chủ yếu từ ngân sách nhà nước và các dịch vụ y tế dự phòng.

II. Thách Thức Quản Lý Ngân Sách Y Tế Dự Phòng Bắc Kạn

Các đơn vị y tế dự phòng tại Bắc Kạn đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản lý tài chính. Nguồn ngân sách y tế dự phòng Bắc Kạn còn hạn chế so với nhu cầu thực tế, gây khó khăn cho việc triển khai các chương trình phòng chống dịch bệnh và nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ y tế. Cơ chế tài chính còn nhiều bất cập, chưa tạo động lực cho các đơn vị chủ động khai thác các nguồn thu khác. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát tài chính còn yếu, dẫn đến tình trạng lãng phí, thất thoát. Theo một nghiên cứu năm 2004, khoảng một nửa số ca tử vong ở Mỹ trong năm 2000 là do hành vi không phòng ngừa, cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào y tế dự phòng.

2.1. Thực trạng phân bổ và sử dụng ngân sách y tế dự phòng

Việc phân bổ ngân sách y tế dự phòng hiện nay còn chưa thực sự hợp lý, chưa ưu tiên cho các chương trình phòng chống dịch bệnh trọng điểm và các vùng khó khăn. Việc sử dụng ngân sách còn nhiều hạn chế, chưa đảm bảo hiệu quả và tiết kiệm. Tình trạng chi tiêu sai mục đích, lãng phí vẫn còn xảy ra ở một số đơn vị. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn và cung cấp dịch vụ cho người dân.

2.2. Khó khăn trong việc khai thác các nguồn tài chính khác

Ngoài nguồn ngân sách nhà nước, các đơn vị y tế dự phòng còn gặp nhiều khó khăn trong việc khai thác các nguồn tài chính khác như thu từ dịch vụ, tài trợ, viện trợ. Cơ chế tài chính hiện hành chưa tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị chủ động tìm kiếm và sử dụng các nguồn lực này. Điều này làm giảm tính tự chủ và khả năng phát triển của các đơn vị.

2.3. Hạn chế trong công tác kiểm tra giám sát tài chính

Công tác kiểm tra, giám sát tài chính tại các đơn vị y tế dự phòng còn yếu, chưa phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm. Thiếu đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao về tài chính và kiểm toán. Điều này tạo kẽ hở cho các hành vi tiêu cực và làm giảm hiệu quả sử dụng ngân sách y tế.

III. Giải Pháp Quản Lý Chi Tiêu Y Tế Dự Phòng Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính y tế dự phòng tại Bắc Kạn, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Cần hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách y tế theo hướng ưu tiên cho các chương trình phòng chống dịch bệnh trọng điểm và các vùng khó khăn. Tăng cường tính tự chủ tài chính cho các đơn vị bằng cách tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác các nguồn thu khác. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tài chính và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tài chính. Theo WHO, khoảng 55 triệu người chết trên toàn thế giới trong năm 2011, hai phần ba trong số này là do bệnh không lây nhiễm, cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào các chương trình y tế dự phòng.

3.1. Hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách y tế dự phòng

Cần xây dựng các tiêu chí phân bổ ngân sách y tế dự phòng rõ ràng, minh bạch và dựa trên nhu cầu thực tế của từng địa phương. Ưu tiên phân bổ ngân sách cho các chương trình phòng chống dịch bệnh trọng điểm, các vùng khó khăn và các đối tượng ưu tiên. Đảm bảo nguồn lực tài chính được phân bổ kịp thời và đầy đủ để các đơn vị có thể triển khai các hoạt động hiệu quả.

3.2. Tăng cường tính tự chủ tài chính cho các đơn vị

Cần tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị y tế dự phòng chủ động khai thác các nguồn thu khác như thu từ dịch vụ, tài trợ, viện trợ. Xây dựng cơ chế khuyến khích các đơn vị tiết kiệm chi phí và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính. Cho phép các đơn vị được sử dụng một phần nguồn thu để tái đầu tư cho hoạt động chuyên môn.

3.3. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tài chính

Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ tài chính tại các đơn vị y tế dự phòng. Trang bị cho cán bộ những kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện tốt công tác quản lý tài chính, kế toán và kiểm toán. Tạo điều kiện cho cán bộ được học tập, trao đổi kinh nghiệm với các đơn vị tiên tiến trong và ngoài tỉnh.

IV. Ứng Dụng CNTT Trong Quản Lý Tài Chính Y Tế Bắc Kạn

Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong quản lý tài chính y tế tại Bắc Kạn là một giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả và minh bạch. CNTT có thể giúp các đơn vị quản lý ngân sách y tế một cách khoa học, chính xác và kịp thời. Đồng thời, CNTT cũng giúp tăng cường khả năng kiểm soát chi phí và giảm thiểu rủi ro tài chính. Theo ước tính của WHO, khoảng 400.000 người chết mỗi năm tại Hoa Kỳ do chế độ ăn uống nghèo nàn và lối sống ít vận động, cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào các chương trình y tế dự phòng.

4.1. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý tài chính y tế

Cần xây dựng một hệ thống thông tin quản lý tài chính y tế thống nhất, đồng bộ và liên thông giữa các đơn vị y tế dự phòng trên địa bàn tỉnh. Hệ thống này phải đáp ứng được các yêu cầu về quản lý ngân sách, kế toán, kiểm toán và báo cáo tài chính. Đảm bảo tính bảo mật và an toàn của dữ liệu.

4.2. Triển khai các phần mềm quản lý tài chính chuyên dụng

Cần lựa chọn và triển khai các phần mềm quản lý tài chính chuyên dụng phù hợp với đặc thù của các đơn vị y tế dự phòng. Các phần mềm này phải có đầy đủ các chức năng cần thiết để quản lý ngân sách, chi phí, doanh thu, tài sản và công nợ. Đảm bảo tính tương thích và dễ sử dụng.

4.3. Đào tạo và nâng cao năng lực sử dụng CNTT

Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực sử dụng CNTT cho đội ngũ cán bộ tài chính tại các đơn vị y tế dự phòng. Trang bị cho cán bộ những kiến thức và kỹ năng cần thiết để khai thác hiệu quả các phần mềm quản lý tài chính và hệ thống thông tin. Tạo điều kiện cho cán bộ được học tập, trao đổi kinh nghiệm với các đơn vị tiên tiến.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Tài Chính Y Tế Dự Phòng

Việc đánh giá hiệu quả quản lý tài chính y tế dự phòng là rất quan trọng để đảm bảo các nguồn lực được sử dụng một cách hiệu quả và đạt được các mục tiêu về sức khỏe cộng đồng. Cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng, minh bạch và dựa trên các chỉ số cụ thể. Đồng thời, cần thực hiện đánh giá định kỳ và công khai kết quả đánh giá. Theo một nghiên cứu của WHO, YTDP có vai trò đặc biệt quan trọng đối với xã hội, mỗi năm, hàng triệu người chết do gặp phải những căn bệnh mà có thể phòng ngừa được.

5.1. Xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả

Cần xây dựng một hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả quản lý tài chính y tế dự phòng bao gồm các chỉ số về hiệu quả sử dụng ngân sách, hiệu quả hoạt động chuyên môn và hiệu quả tác động đến sức khỏe cộng đồng. Các chỉ số này phải được định lượng và có thể so sánh được giữa các đơn vị và các thời kỳ khác nhau.

5.2. Thực hiện đánh giá định kỳ và công khai kết quả

Cần thực hiện đánh giá hiệu quả quản lý tài chính y tế dự phòng định kỳ, ít nhất là hàng năm. Kết quả đánh giá phải được công khai cho các bên liên quan, bao gồm cả cán bộ y tế, người dân và các cơ quan quản lý nhà nước. Đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

5.3. Sử dụng kết quả đánh giá để cải thiện quản lý tài chính

Cần sử dụng kết quả đánh giá hiệu quả quản lý tài chính y tế dự phòng để xác định những điểm mạnh, điểm yếu và những vấn đề cần cải thiện. Xây dựng kế hoạch hành động cụ thể để khắc phục những hạn chế và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

VI. Triển Vọng Quản Lý Tài Chính Y Tế Dự Phòng Bắc Kạn

Trong tương lai, quản lý tài chính y tế dự phòng tại Bắc Kạn sẽ tiếp tục được đổi mới và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Cần tiếp tục tăng cường đầu tư cho y tế dự phòng, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và ứng dụng CNTT trong quản lý tài chính. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa các đơn vị y tế và các ngành, các cấp để đảm bảo hiệu quả hoạt động. Theo chiến lược quốc gia về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân giai đoạn 2011 - 2020, tầm nhìn đến 2030, sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội.

6.1. Tăng cường đầu tư cho y tế dự phòng

Cần tiếp tục tăng cường đầu tư cho y tế dự phòng, đặc biệt là các chương trình phòng chống dịch bệnh trọng điểm và các vùng khó khăn. Đảm bảo nguồn lực tài chính được phân bổ kịp thời và đầy đủ để các đơn vị có thể triển khai các hoạt động hiệu quả. Khuyến khích các nguồn đầu tư xã hội hóa cho y tế dự phòng.

6.2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ

Cần tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ y tế dự phòng, đặc biệt là đội ngũ cán bộ tài chính. Trang bị cho cán bộ những kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện tốt công tác quản lý tài chính, kế toán và kiểm toán. Tạo điều kiện cho cán bộ được học tập, trao đổi kinh nghiệm với các đơn vị tiên tiến.

6.3. Tăng cường sự phối hợp liên ngành

Cần tăng cường sự phối hợp giữa các đơn vị y tế và các ngành, các cấp để đảm bảo hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế dự phòng. Xây dựng cơ chế phối hợp rõ ràng, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào công tác y tế dự phòng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁCQUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC ĐƠN VỊ THUỘC HỆ THỐNG YTDP 1. Cơ sở lý luận về công tácquản lý tài chính tại các đơn vị thuộc hệ thống YTDP 1. Đơn vị sự nghiệp công lập và các đơn vị thuộc hệ thống YTDP: 1. Đơn vị sự nghiệp công lập và đặc điểm của Đơn vị sự nghiệp công lập ĐVSNCL là những tổ chức được thành lập để thực hiện các hoạt động sự nghiệp, đó là những hoạt động cung cấp dịch vụ công cho xã hội nhằm duy trì và đảm bảo sự hoạt động bình thường của xã hội, những hoạt động này mang tính chất phục vụ là chủ yếu, không vì mục tiêu lợi nhuận.

Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP Y học dự phòng hay Ytế dự phòng, phòng ngừa bệnh tật, là một lĩnh vực Y tế liên quan đến việc thực hiện các biện pháp để phòng bệnh. Song song với Y học điều trị, Y học dự phòng chịu trách nhiệm triển khai thực hiện, đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu và chính sách thúc đẩy và bảo vệ sức khỏe (để giảm xác suất xuất hiện bệnh hoặc ngăn chặn sự tiến triển hoặc kiểm soát của nó) giám sát vấn đề sức khỏe của người dân, xác định nhu cầu sức khỏe của họ và lập kế hoạch, quản lý và đánh giá các DVYT. YTDP bao gồm năm lĩnh vực hoạt động cụ thể (lĩnh vực chuyên môn) là dịch tễ học, quản lý y tế, y học dự phòng, y học môi trường và nghề nghiệp, và nâng cao sức khỏe. Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và chịu sự quản lý của Nhà nước trong mọi hoạt động theo chức năng nhiệm vụ, đây là một loại hình ĐVSNCL thực hiện nghiệp vụ chuyên môn về YTDP và cung cấp dịch vụ công.

Đặc điểm của các đơn vị thuộc hệ thống YTDP: - Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, được NSNN đầu tư cơ sở vật chất, bảo đảm một phần hay toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên theo nhiệm vụ được giao; được sắp xếp lại, củng cố và ổn định tổ chức để nâng cao hiệu quả hoạt động. 5 - Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP chịu sự quản lý của Nhà nước về chuyên môn của Bộ Y tế, chịu sự quản lý hành chính về lãnh thổ của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương, nơi đơn vị đặt trụ sở. - Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản riêng ở hệ thống Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng, được bảo đảm trước pháp luật về hoạt động của tổ chức. - Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP hoạt động trong lĩnh vực YTDP theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận.

Nhà nước tổ chức, duy trì và tài trợ cho các hoạt động YTDP phục vụ QLNN nhằm thể hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước là cung ứng hàng hóa, dịch vụ công cộng cho xã hội. Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP hướng tới mục tiêu tối đa hóa lợi ích về mặt xã hội thông qua các chủ thể trong xã hội khi sử dụng dịch vụ công được hưởng lợi ích nhiều hơn so với chi phí phải chi trả. - Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP có nguồn thu tài chính chủ yếu dưới hai dạng: NSNN cấp và nguồn thu từ các dịch vụ YTDP. Căn cứ dự toán được giao, Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP thực hiện chi hoạt động theo các tiêu chuẩn định mức, chế độ của nhà nước và quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị.

Vai trò của Các đơn vị thuộc hệ thống YTDP: Nền kinh tế nước ta đang phát triển theo cơ chế thị trường có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước. Trong quá trình đó yếu tố con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển kinh tế xã hội, nên việc chăm lo đầy đủ đến việc phát triển con người phải thông qua việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe bằng cách nuôi dưỡng, bảo toàn thể lực, giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực. Có như vậy mới đảm bảo được nền tảng vững chắc về sự phồn vinh, thịnh vượng, thực hiện được chiến lược phát triển con người: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”. Nhiệm vụ của các đơn vị thuộc hệ thống YTDP phải phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Tổ chức cung cấp dịch vụ YTDP theo đúng phạm vi chuyên môn, quy chuẩn kỹ thuật, áp dụng kỹ thuật mới, phương pháp mới trong việc phòng, chống dịch và dập dịch, mở rộng quy mô, phạm vi hoạt động phòng bệnh, khám bệnh theo đúng quy định của pháp luật, phục vụ nhu cầu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. 6 - YTDP có vai trò đặc biệt quan trọng đối với xã hội: Như chúng ta đã biết, mỗi năm, hàng triệu người chết do gặp phải những căn bệnh mà có thể phòng ngừa được. Một nghiên cứu vào năm 2004 cho thấy khoảng một nửa số ca tử vong ở Mỹ trong năm 2000 là do hành vi không phòng ngừa. Nguyên nhân hàng đầu bao gồm bệnh tim mạch, bệnh mãn tính, bệnh đường hô hấp, chấn thương không chủ ý, tiểu đường và các bệnh truyền nhiễm nào đó.

Nghiên cứu này cũng ước tính rằng 400.000 người chết mỗi năm tại Hoa Kỳ do chế độ ăn uống nghèo nàn và một lối sống ít vận động. Theo ước tính của WHO, khoảng 55 triệu người chết trên toàn thế giới trong năm 2011, hai phần ba của nhóm này từ bệnh không lây nhiễm, bao gồm cả ung thư, tiểu đường, bệnh mãn tính về tim mạch và các bệnh về phổi. Đây là một sự gia tăng so với năm 2000, trong đó 60% số ca tử vong do các bệnh trên. Vì vậy, CSSK dự phòng là đặc biệt quan trọng nhằm giảm sự gia tăng số người tử vong trên toàn thế giới do gặp những căn bệnh mãn tính.

Để làm được điều đó, cần có chiến lược YTDP cụ thể. Chiến lược YTDP thường được mô tả theo các cấp từ thấp lên cao bao gồm dự phòng ban đầu, dự phòng cấp I, dự phòng cấp II, dự phòng cấp III: + Dự phòng ban đầu, Dự phòng cấp 1: Tác động vào thời kì khỏe mạnh, nhằm làm giảm khả năng xuất hiện của bệnh, hay chính là giảm tỷ lệ mới mắc, muốn đạt được điều đó thì phải tăng cường các yếu tố bảo vệ, loại bỏ các yếu tố nguy cơ. Ví dụ: Tăng cường sức khỏe nói chung bằng tập luyện thể dục thể thao, sinh hoạt ăn uống điều độ hợp vệ sinh. Chính là tăng cường các yếu tố bảo vệ không đặc hiệu, tiêm chủng vắc xin phòng bệnh là tạo ra các yếu tố bảo vệ đặc hiệu.

Không hút thuốc lá, bỏ hút thuốc chính là loại bỏ yếu tố nguy cơ của ung thư phổi, của các bệnh tim mạch… + Dự phòng cấp 2: Phát hiện bệnh sớm, khi bệnh mới chỉ có các dấu hiệu sinh học, chưa có biểu hiện lâm sàng, khi phát hiện được bệnh thì tiến hành can thiệp kịp thời sẽ ngăn chặn sự diễn biến tiếp tục của bệnh; tùy theo mỗi bệnh và điều kiện y tế cho phép có thể thực hiện các chương trình phát hiện bệnh khác nhau ở những quần thể khác nhau. sẽ làm giảm tỷ lệ hiện mắc, giảm tỷ lệ tử vong.Ví dụ phát hiện sớm cao huyết áp (một yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh tim mạch), dò tìm ung thư. + Dự phòng cấp 3: Là điều trị bệnh hợp lý nhằm ngăn chặn những diễn biến 7 xấu hay biến chứng của bệnh, hồi phục sức khỏe cho người bệnh. Với bệnh truyền nhiễm điều trị triệt để cho người bệnh là loại bỏ nguồn truyền nhiễm quan trọng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

- Vai trò của YTDP đối với ngành Y tế Việt Nam: Như chúng ta đã biết, các thách thức trong công tác CSSK nhân dân hiện nay đó là: tình trạng chênh lệch về các chỉ số sức khỏe cơ bản giữa thành thị và nông thôn, giữa các khu vực và các nhóm đối tượng trong những năm gần đây vẫn chưa được cải thiện nhiều. Tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em thể nhẹ cân đã giảm nhanh song tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi vẫn còn ở mức cao. Trong khi đó, tỷ lệ béo phì ở trẻ em dưới năm tuổi đang tăng nhanh trong những năm gần đây. Đáng chú ý, hiện nay, gánh nặng do các bệnh lây nhiễm (sốt rét, sốt xuất huyết…) vẫn ở mức cao, ngày càng khó kiểm soát thì sự xuất hiện các dịch bệnh mới nổi, trong đó chủ yếu là các bệnh lây truyền từ động vật sang người như: H5N6, H7N9, Mers-CoV, Ebola… là một thách thức lớn đối với hệ thống y tế.

Sự thay đổi cơ cấu gánh nặng bệnh tật, tử vong với sự gia tăng tỷ lệ các bệnh không lây nhiễm không chỉ gây nên gánh nặng về bệnh tật và kinh tế cho cả bản thân người bệnh và gia đình mà còn tạo nên gánh nặng cho hệ thống y tế cũng như toàn xã hội. Bệnh không lây nhiễm không chỉ gia tăng ở các quần thể dân cư thành thị có điều kiện kinh tế phát triển mà cả người nghèo ở vùng nông thôn. Mặt khác, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với nhiều yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, bao gồm: các yếu tố nhân khẩu (quy mô và tốc độ gia tăng dân số, già hóa dân số, mất cân bằng giới tính khi sinh, di cư); các yếu tố KTXH (lao động, việc làm, thu nhập, đói nghèo, nhà ở, giáo dục - đào tạo, tác động của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa); các yếu tố môi trường tự nhiên (biến đổi khí hậu, thiên tai, ô nhiễm môi trường, thiếu nước sạch và công trình vệ sinh, ô nhiễm thực phẩm) và các yếu tố hành vi, lối sống (hút thuốc lá, sử dụng rượu, bia quá mức, chế độ ăn không hợp lý, ít hoạt động thể lực, nghiện ma túy, mại dâm…). Để ứng phó với mô hình bệnh tật thay đổi với gánh nặng bệnh tật kép của bệnh lây nhiễm và không lây nhiễm, đòi hỏi hệ thống y tế phải có những đáp ứng, thay đổi phù hợp cả về tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ và khả năng cung ứng dịch vụ.

Trong đó, YTDP không chỉ làm tốt nhiệm vụ phòng bệnh truyền nhiễm mà còn phòng 8 cả bệnh không lây nhiễm, thông qua dự phòng các yếu tố nguy cơ. Như vậy, chúng ta phải tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt quan điểm dự phòng trong lập kế hoạch và đầu tư cho các chương trình y tế.