phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo. Nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện Chƣơng 2: Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện của tỉnh Bắc Ninh Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp Huyện của tỉnh Bắc Ninh. 5 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG TÂM BỒI DƢỠNG CHÍNH TRỊ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Lịch sử xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên gắn liền với lịch sử phát triển của ngành giáo dục Việt Nam.
Hơn 70 năm xây dựng và trưởng thành nước ta đã có một hệ thống giáo dục hoàn chỉnh từ mầm non đến đại học và cùng với các thành tựu ấy, chúng ta đã có một đội ngũ giáo viên hùng hậu như ngày nay. Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng giáo viên luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “không có thầy giáo thì không có giáo dục”, “các thầy, cô giáo có nhiệm vụ nặng nề và vẻ vang là đào tạo cán bộ cho dân tộc”, nhà nước cần chăm lo đào tạo và bồi dưỡng giáo viên và các “trường sư phạm phải là trường mô phạm”. Thực hiện tư tưởng giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hơn nửa thế kỷ qua Nhà nước ta đã có nhiều giải pháp về đào tạo, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ giáo viên và tổ chức nghiên cứu về giáo viên, trong đó có giáo viên các Trung tâm BDCTcấp huyện.
Từ những năm 60 - 70 của thế kỷ trước, nhiều công trình nghiên cứu về giáo viên và phát triển đội ngũ giáo viên đã được triển khai, tiêu biểu nhất là những công trình nghiên cứu về mô hình nhân cách giáo viên và người cán bộ quản lý nhà trường của hệ thống giáo dục quốc dân. Nhiều công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên được thực hiện dưới góc độ quản lý giáo dục. Nhiều hội thảo khoa học về chủ đề về đào tạo giáo viên theo ngành học, bậc học đã được tổ chức. Trong những năm 80 - 90 có các công trình nghiên cứu tiêu biểu của các tác giả Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sĩ Hồ, Trần Bá Hoành, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thanh Bình, Nguyễn Thanh Hoàn … 6 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ Các nhà nghiên cứu giáo dục rất quan tâm đến vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.
Trong bài viết “Chất lượng giáo viên” đăng trên Tạp chí Giáo dục tháng 11 năm 2001 của tác giả Trần Bá Hoành đã đề xuất cách tiếp cận chất lượng giáo viên từ đặc điểm lao động sư phạm của người giáo viên. Theo ông chất lượng giáo viên bao gồm hai yếu tố cấu thành đó là phẩm chất và năng lực. Phẩm chất giáo viên đựơc thể hiện ở thế giới quan, lòng yêu nghề, yêu trẻ, đạo đức và tính gương mẫu. Năng lực của giáo viên thể hiện ở sự nắm vững đặc điểm tâm, sinh lý các lứa tuổi học sinh, năng lực thiết kế và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học, năng lực đánh giá học sinh, năng lực giải quyết các tình huống nảy sinh trong giáo dục.
Bốn yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng giáo viên là: đào tạo, sử dụng và bồi dưỡng giáo viên và năng lực tự học của chính giáo viên. Trong bài viết “Nghề và nghiệp của người giáo viên” tại hội thảo nâng cao chất lượng đào tạo toàn quốc lần thứ 2, tác giả Trần Bá Hoành đã nhấn mạnh đến vấn đề “lý tưởng sư phạm” đó là cái tạo nên động cơ, thôi thúc người giáo viên sáng tạo và không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ của mình. Từ đó tác giả đề nghị cần phải quản lý xây dựng tập thể sư phạm theo mô hình “đồng thuận” ở đó giáo viên sẻ chia “bí quyết nhà nghề” để lao động sáng tạo và có hiệu quả. Trong bài “Chất lượng giáo viên và những chính sách cải thiện chất lượng giáo viên” đăng trên Tạp chí Phát triển giáo dục số 2 năm 2003, tác giả Nguyễn Thanh Hoàn đã trình bày khái niệm chất lượng giáo viên bằng cách phân tích kết quả nghiên cứu về chất lượng giáo viên của các nước thành viên OECD.
Tác giả đã đưa ra những đặc điểm và năng lực đặc trưng của một giáo viên có năng lực qua sự phân tích qua 22 năng lực cụ thể trên góc độ tiếp cận năng lực giảng dạy và giáo dục. Tác giả cũng đề cập tới những chính sách quản lý cải thiện và duy trì chất lượng giáo viên ở cấp độ vĩ mô và vi mô; từ đó tác giả nhấn mạnh đến ba vấn đề quyết định đến chất lượng giáo viên là: Bản thân người giáo viên, nhà trường, môi trường chính sách bên ngoài. 7 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ Trong thời kỳ đổi mới, vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên được Đảng và Nhà nước ta coi là một trong các giải pháp cho việc phát triển giáo dục - đào tạo. Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2010 - 2020 đã xác định phải “phát triển đội ngũ nhà giáo đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu và chuẩn chất lượng”.
Đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010” (QĐ số 09/2005QĐ-TTg ngày 11 tháng 01 năm 2005 của Thủ tướng chính phủ). Trong chương trình đào tạo sau đại học, chuyên ngành quản lý giáo dục, vấn đề đội ngũ giáo viên cũng được triển khai nghiên cứu và giảng dạy một cách có hệ thống. Hiện nay trong các trường đại học sư phạm và đại học giáo dục có nhiều luận văn tốt nghiệp cao học chọn đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực quản lý phát triển đội ngũ giáo viên. Các công trình tập trung vào các bậc học phổ thông, các trường đại học, cao đẳng và khối trung học chuyên nghiệp.
Các nghiên cứu còn đựơc thực hiện dưới góc độ quy hoạch phát triển ở các địa phương, vùng, miền và lãnh thổ. Ta có thể kể đến các công trình của các tác giả: Nguyễn Thị Yến (2008) “Dự báo, quy hoạch, phát triển đội ngũ nhà giáo của huyện Nho Quan, Ninh bình đến năm 2015”. “Quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên THCS huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương giai đoạn 2005 - 2010” của tác giả Vũ Hồng Hiên. “Quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Hoàng Ngọc Dũng.
“Quy hoạch đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở thuộc phòng Giáo dục huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2006-2015” … Tuy vậy cho đến nay còn rất ít đề tài nghiên cứu về giáo viên Trung tâm BDCT ,và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của các Trung tâm BDCT - một bộ phận đặc thù của đội ngũ nhà giáo cần phải được quan tâm trong quản lý, tổ chức đào tạo, sử dụng và bồi dưỡng. 8 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ Do vậy, nghiên cứu đề tài này là một đòi hỏi cấp thiết, đang được các cấp ủy đảng,chính quyền, lãnh đạo Trung tâm BDCT cấp huyện Tỉnh Bắc Ninh quan tâm, mong đợi. Quản lý và quản lý giáo dục 1. Khái niệm quản lý Từ khi xuất hiện loài người, con người đã biết quy tụ thành nhóm để tồn tại và phát triển.
Từ lao động giản đơn đến lao động phức tạp, con người đã biết phân công, hợp tác với nhau trong lao động và sinh hoạt cộng đồng nhằm tạo ra được năng suất cao hơn, giá trị hơn. Sự phân công, hợp tác đó đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành, đó chính là quản lý. Theo Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra”. Ông khẳng định“Khi con người lao động hiệp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành, và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lưới dệt nên mục tiêu của tổ chức” [9, tr.
Một số tác giả như Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục tiêu đề ra” [12, tr. Theo tác giả Phạm Viết Vượng trong cuốn Quản lí hành chính nhà nước và quản lí ngành giáo dục đào tạo thì “Quản lí là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lí lên đối tượng quản lí nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan” [39, tr. Như vậy, với các cách tiếp cận, các quan niệm của các nhà khoa học về quản lý thì quản lý bao hàm những khía cạnh khác nhau, song mục tiêu cuối 9 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ cùng là để đạt đến chất lượng của sản phẩm bởi quản lý là hoạt động trí tuệ mang tính sáng tạo bằng những quyết định hợp quy luật và có hiệu quả quản lý đồng thời phải tuân theo những nguyên tắc nhất định nhằm đạt đến mục tiêu chung của tổ chức mình. Từ những khái niệm trên ta có thể rút ra: - Quản lý phải bao hàm hai yếu tố: chủ thể và khách thể quản lý; - Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó; - Quản lý tồn tại với tư cách là một hệ thống.
Nó có cấu trúc và vận hành trong môi trường xác định. Quản lý là một hoạt động có tính sáng tạo, gắn liền với quá trình phân công, chuyên môn hóa lao động. Bản chất của quản lý là sự phối hợp các nỗ lực của con người thông qua các chức năng quản lý. Chức năng cơ bản của quản lý 1.
Chức năng kế hoạch hóa Kế hoạch hóa là bước lập kế hoạch, xác định mục tiêu, xác định các bước đi để đạt được mục tiêu, trong đó bao gồm các công việc như xác định con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu đó.
