Quản Lý Nhà Nước Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng Ở Việt Nam Hiện Nay

Khám phá vai trò và thách thức trong quản lý nhà nước lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam hiện nay, cùng những xu hướng phát triển mới.

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Nghĩa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quốc Sửu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng Việt Nam: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu
• 1.2. Các công trình nghiên cứu lý luận về quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng
• 1.3. Các công trình nghiên cứu về thực trạng và kiến nghị bảo đảm quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng
• 1.4. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề tiếp tục nghiên cứu trong luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm lĩnh vực ngân hàng
• 2.2. Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu, chức năng, vai trò của quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng
• 2.3. Chủ thể, đối tượng quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng
• 2.4. Hình thức, phương pháp quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng
• 2.5. Nội dung quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng
• 2.6. Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng ban hành pháp luật điều chỉnh lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam
• 3.2. Thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật điều chỉnh lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam hiện nay
• 3.3. Thực trạng thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, công tác phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam hiện nay
• 3.4. Nguyên nhân của các hạn chế trong quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 4.1. Quan điểm bảo đảm quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam
• 4.2. Một số giải pháp bảo đảm quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Nhà Nước Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng

Lĩnh vực ngân hàng đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển của quốc gia. Quản lý nhà nước hiệu quả trong lĩnh vực này là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn hệ thống, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và hội nhập quốc tế. Bài viết này sẽ đi sâu vào thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam. Sự ổn định của hệ thống ngân hàng có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế. Các cuộc khủng hoảng tài chính trong lịch sử đã chứng minh tầm quan trọng của việc kiểm soát ngân hàng chặt chẽ. Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng khung pháp lý và cơ chế giám sát ngân hàng, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức đặt ra trong bối cảnh hội nhập và phát triển nhanh chóng của công nghệ.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Nhà Nước Với Ngân Hàng Việt Nam

Ngân hàng là huyết mạch của nền kinh tế, có vai trò điều tiết vốn, tập trung tiền nhàn rỗi, cung ứng vốn cho toàn bộ nền kinh tế, đồng thời, cũng là “trạm” trung gian thanh toán cho nền kinh tế trong và ngoài nước. Do đó, lĩnh vực ngân hàng có thể thúc đẩy kinh tế các quốc gia phát triển, cũng có thể khiến kinh tế quốc gia cũng như toàn bộ đời sống xã hội bị khủng hoảng. Chính phủ Việt Nam đã nhận định: “Hệ thống tiền tệ, ngân hàng và hoạt động các TCTD là huyết mạch của nền kinh tế… giữ vai trò trọng yếu trong tổng thể hệ thống tài chính Việt Nam”.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Quản Lý Nhà Nước Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng

Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), các tổ chức tín dụng (TCTD) và các vấn đề liên quan đến khung pháp lý và cơ chế giám sát ngân hàng.

II. Thách Thức Quản Lý Nhà Nước Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng Hiện Nay

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như nợ xấu, rủi ro hệ thống, gian lận và tham nhũng, cũng như sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tài chính (Fintech) đòi hỏi sự điều chỉnh và hoàn thiện liên tục của hệ thống pháp luật và cơ chế giám sát. Bên cạnh đó, yêu cầu hội nhập quốc tế và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế cũng đặt ra những áp lực không nhỏ đối với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý.

2.1. Khoảng Trống Pháp Lý Trong Quản Lý Ngân Hàng Fintech Tiền Ảo

Thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật cho thấy, những quy định điều chỉnh lĩnh vực ngân hàng vẫn còn tồn tại những khoảng trống pháp lý, những điểm bất cập như: chưa có quy định điều chỉnh hoạt động của các công ty công nghệ tài chính (Fintech), tiền ảo (tiền mã hóa), hoạt động cho vay ngang hàng…. Hay bất cập trong các quy định điều chỉnh tổ chức và hoạt động của NHNN, TCTD; điều chỉnh hoạt động ngoại hối, hoạt động ngân hàng…

2.2. Yếu Kém Trong Quản Lý Nhà Nước Tham Nhũng Gian Lận Ngân Hàng

Thực tiễn quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng còn nhiều yếu kém, để xảy ra nhiều vụ án tham nhũng trong hoặc liên quan đến lĩnh vực ngân hàng đã gây ra những thiệt hại rất lớn cho nền kinh tế đất nước. Có thể kể đến những vụ án, như vụ án: Huỳnh Thị Huyền Như chiếm đoạt hơn 4.911 tỷ đồng của Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (VietinBank); Nguyễn Đức Kiên (bầu Kiên) gây thiệt hại hơn 2.000 tỷ đồng và các cựu lãnh đạo Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu gây thiệt hại 719 tỷ đồng cho ngân hàng năm 2014; Đại án tham nhũng 2.530 tỉ đồng tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn (Agribank) Nam Hà Nội vào năm 2015; hay vụ Phạm Công Danh gây thiệt hại cho Ngân hàng Xây dựng Việt Nam 18.000 tỷ đồng vào năm 2014; Hà Văn Thắm và 50 đồng phạm gây thiệt hại cho Ngân hàng thương mại cổ phần Đại dương (OceanBank) hơn 1.500 tỷ đồng năm 2014 [111]; Trần Bắc Hà gây thất thoát 1.664 tỷ đồng cho Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) năm 2018 [79]…

2.3. Hội Nhập Quốc Tế Áp Lực Tuân Thủ Chuẩn Mực Ngân Hàng

Việc hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới đòi hỏi Việt Nam phải tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về quản lý ngân hàng, bao gồm các quy định về an toàn vốn, giám sát rủi ro, và minh bạch thông tin. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý để nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động.

III. Cách Hoàn Thiện Pháp Luật Quản Lý Nhà Nước Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật là vô cùng quan trọng. Cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần tập trung vào việc xây dựng khung pháp lý cho các hoạt động mới như Fintech, tiền ảo, và cho vay ngang hàng, đồng thời tăng cường kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

3.1. Sửa Đổi Luật Ngân Hàng Đảm Bảo Tính Đồng Bộ Khả Thi

Cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần tập trung vào việc xây dựng khung pháp lý cho các hoạt động mới như Fintech, tiền ảo, và cho vay ngang hàng, đồng thời tăng cường kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

3.2. Xây Dựng Khung Pháp Lý Cho Fintech Tiền Ảo Cho Vay Ngang Hàng

Việc xây dựng khung pháp lý cho các hoạt động mới như Fintech, tiền ảo, và cho vay ngang hàng là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự phát triển lành mạnh của thị trường tài chính và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Các quy định cần đảm bảo tính linh hoạt, khuyến khích đổi mới sáng tạo, đồng thời ngăn chặn các rủi ro tiềm ẩn.

3.3. Tăng Cường Kiểm Soát Rủi Ro Bảo Vệ Quyền Lợi Người Tiêu Dùng

Việc tăng cường kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng là một trong những ưu tiên hàng đầu trong quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng. Cần xây dựng các cơ chế giám sát hiệu quả, tăng cường minh bạch thông tin, và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thanh Tra Giám Sát Ngân Hàng

Hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả của hệ thống ngân hàng. Cần tăng cường năng lực của các cơ quan giám sát, áp dụng các phương pháp giám sát hiện đại dựa trên rủi ro, và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý để phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm. Đồng thời, cần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các tổ chức tín dụng.

4.1. Tăng Cường Năng Lực Cơ Quan Giám Sát Ngân Hàng Nhà Nước

Cần tăng cường năng lực của các cơ quan giám sát, áp dụng các phương pháp giám sát hiện đại dựa trên rủi ro, và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý để phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm.

4.2. Áp Dụng Phương Pháp Giám Sát Ngân Hàng Dựa Trên Rủi Ro

Việc áp dụng các phương pháp giám sát hiện đại dựa trên rủi ro là một trong những xu hướng quan trọng trong quản lý ngân hàng trên thế giới. Phương pháp này cho phép các cơ quan giám sát tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có rủi ro cao, từ đó nâng cao hiệu quả giám sát.

4.3. Nâng Cao Minh Bạch Trách Nhiệm Giải Trình Của Tổ Chức Tín Dụng

Việc nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các tổ chức tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng để xây dựng một hệ thống ngân hàng an toàn và hiệu quả. Cần tăng cường công khai thông tin, đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của người dân, và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về minh bạch thông tin.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Số Để Quản Lý Nhà Nước Trong Ngân Hàng

Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong lĩnh vực ngân hàng. Quản lý nhà nước cần tận dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, và dữ liệu lớn (Big Data) để nâng cao hiệu quả giám sát, kiểm soát rủi ro, và phòng chống gian lận. Đồng thời, cần xây dựng các quy định để đảm bảo an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng.

5.1. Tận Dụng AI Blockchain Big Data Để Giám Sát Ngân Hàng

Việc tận dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, và dữ liệu lớn (Big Data) có thể giúp các cơ quan giám sát nâng cao hiệu quả giám sát, kiểm soát rủi ro, và phòng chống gian lận.

5.2. Xây Dựng Quy Định An Ninh Mạng Bảo Vệ Dữ Liệu Khách Hàng

Việc xây dựng các quy định để đảm bảo an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng là vô cùng quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số. Cần có các quy định chặt chẽ về bảo mật thông tin, phòng chống tấn công mạng, và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

VI. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Quản Lý Nhà Nước Ngân Hàng

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng là vô cùng quan trọng. Cần chủ động tham gia vào các diễn đàn quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi các mô hình quản lý tiên tiến. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp với các cơ quan giám sát quốc tế để phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, và các hoạt động tội phạm xuyên quốc gia.

6.1. Tham Gia Diễn Đàn Quốc Tế Chia Sẻ Kinh Nghiệm Quản Lý

Việc chủ động tham gia vào các diễn đàn quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi các mô hình quản lý tiên tiến là một trong những cách hiệu quả để nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng.

6.2. Phối Hợp Với Cơ Quan Giám Sát Quốc Tế Chống Rửa Tiền

Việc tăng cường phối hợp với các cơ quan giám sát quốc tế để phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, và các hoạt động tội phạm xuyên quốc gia là vô cùng quan trọng để bảo vệ sự an toàn và ổn định của hệ thống ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu lý luận về quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng 1. Các công trình nghiên cứu chung về quản lý nhà nước Thứ nhất, các công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước theo quan điểm truyền thống Quản lý nhà nước truyền thống trước tiên là chủ đề chủ yếu được nghiên cứu bởi các nhà khoa học ở Liên Xô trước đây và các nhà khoa học Nga ngày nay.

Có thể kể đến các công trình đề cập đến các khía cạnh khác nhau của QLNN như Radchenko A. “Cơ sở quản lý nhà nước và thị chính” (1997), sách giáo khoa, Nxb AOOT “Rostizdat”; Utkin E. F, “Quản lý nhà nước và thị chính” (2001), sách tham khảo. E, “Quản lý nhà nước” (2001), sách tham khảo, Nxb Iurist; Zerkin D.

G, “Cơ sở lý thuyết quản lý nhà nước” (2000), giáo trình bài giảng, Trung tâm xuất bản “Mart”; Glazunova N. “Quản lý nhà nước như là một hệ thống” (2001), sách chuyên khảo. Nxb Guu; Kozbanenko, “Quản lý nhà nước: cơ sở lý luận và tổ chức” (2000), sách giáo khoa, Nxb Statum, xuất bản thứ 2; Shamkhalov F. “Lý thuyết quản lý nhà nước” (2002), Nxb Ekonomika.

Trong các công trình này, các tác giả đều tiếp cận QLNN từ góc nhìn của điều khiển học, coi QLNN là sự tác động của chủ thể này lên các đối tượng khác nhằm trật tự hóa nó, hướng nó vận động theo một hướng nhất định nhằm đạt được mục tiêu nhất định [231], [232], [233], [234], [235], [236], [237]. Ở Việt Nam, QLNN được đề cập trong các giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của các cơ sở đào tạo luật trên cả nước như: Giáo trình “Luật Hành chính Việt Nam”, tác giả là Phạm Hồng Thái và Nguyễn Thị Minh Hà (2017) của Đại học Quốc gia Hà Nội; giáo trình “Luật Hành chính Việt Nam” (2019) của Đại học Luật Hà Nội; giáo trình “Luật Hành chính Việt Nam” (2016) của Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh. Trong các cuốn giáo trình trên, các tác giả đã đề cập đến những vấn đề cơ bản nhất của QLNN như khái niệm quản lý, bản chất của quản lý. Trên cơ sở 8 đó, tác giả cũng đưa ra những vấn đề chung về QLNN như định nghĩa QLNN theo nghĩa rộng và theo nghĩa hẹp, nội dung, hình thức, phương pháp, nguyên tắc QLNN… [58], [65], [67].

Đặc biệt, Giáo trình Lý luận quản lý nhà nước (2021) của tác giả Phạm Hồng Thái đã phân tích sâu, toàn diện về QLNN ở khía cạnh phương pháp luận [57]. Tuy nhiên, do các giáo trình trên chỉ nghiên cứu về QLNN nói chung nên không đi vào cụ thể lĩnh vực ngân hàng. Thứ hai, các công trình nghiên cứu quản lý nhà nước dưới góc độ quản trị tốt Nhiều tác giả, tổ chức nước ngoài còn nghiên cứu QLNN dưới thuật ngữ quản trị nhà nước và quản trị tốt như: Sách “Good governance and development” (Sự phát triển của quản trị tốt) (2007) của tác giả B.Smith, NXB Palgrave Macmilla; Sách “Good governance concept and context” (Khái niệm và phạm vi của quản trị tốt) (2019) của tác giả Henk Addink; Sách “Promoting Good Governance: Principles, Practices and Perspectives (Managing the Public Service: Strategies for Improvement)” (Thúc đẩy Quản trị tốt: Nguyên tắc, Thực tiễn và Quan điểm (Quản lý Dịch vụ Công: Chiến lược Cải tiến) (2000) của tác giả Sam Agere, NXB Commonwealth Secretariat [170], [177], [196]. Tài liệu “Governance: Sound economic management” (Quản trị: Quản lý kinh tế lành mạnh) (1995) của Ngân hàng phát triển Châu Á; Tài liệu: “What is good governance?” (Thế nào là quản trị tốt?) của Liên hợp quốc; Tài liệu “OHCHR and good governance” (Văn phòng Cao ủy nhân quyền Liên hợp Quốc và quản trị tốt) của Văn phòng Cao ủy nhân quyền Liên hợp Quốc; Bài viết “Principles for good governance in the 21 st century Policy Brief No.

Trong đó, các tác giả và các tổ chức nước ngoài đều đưa ra các nguyên tắc để quản trị tốt cũng như đưa ra cách hiểu về quản trị. Ở Việt Nam, nghiên cứu QLNN dưới góc độ quản trị nhà nước/ quản trị quốc gia và quản trị tốt cũng được nhiều tác giả đề cập, có thể kể đến như: Sách “Sự tham gia của xã hội vào quản trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng trên thế giới và ở Việt Nam” (2020) của nhóm tác giả Nguyễn Quế Anh, Bùi Tiến Đạt, Vũ Công Giao, Nguyễn Hoàng Anh; Sách “Các lý thuyết, mô hình, cách tiếp cận về quản trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng” (2018) của nhóm tác giả Nguyễn 9 Quế Anh, Vũ Công Giao, Nguyễn Hoàng Anh; Sách “Quản trị tốt và phòng, chống tham nhũng: mối liên hệ, thực trạng và giải pháp” (2019) của nhóm tác giả Vũ Công Giao, Nguyễn Văn Khanh, Đỗ Thu Huyền, Nguyễn Văn Quân [1], [2], [15]. Các bài viết như: Bài viết “Quản trị quốc gia” (2021) của tác giả Đoàn Văn Dũng; Bài viết “Xây dựng nền quản trị quốc gia theo tinh thần Đại hội XIII của Đảng” (2021) của tác giả Nguyễn Văn Đáng; Bài viết “Vận dụng mô hình “Quản trị nhà nước tốt” ở Việt Nam” (2017) của tác giả Phạm Thị Hồng Điệp; Bài viết “Một số vấn đề lý luận về quản trị tốt” (2017) của tác giả Vũ Công Giao; Bài viết: “Nguồn gốc và sự phát triển của nguyên tắc quản trị tốt” (2017) của tác giả Nguyễn Văn Quân; Bài viết “Quản trị quốc gia trong Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII: Bước tiến mới và yêu cầu mới” (2020) của tác giả Nguyễn Văn Quân, Vũ Công Giao; Bài viết “Vấn đề quản trị quốc gia tốt và việc ghi nhận trong văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII” (2021) của tác giả Vũ Công Giao [52], [53], [87], [89], [91], [94], [95]. Trong những công trình này, các tác giả đã đưa ra khái niệm quản trị nhà nước, những đặc trưng của quản trị tốt.

Đặc biệt, nhiều tác giả đề cập đến xu hướng chuyển dịch mô hình từ quản lý, cai trị sang quản trị nhà nước hiện đại [2, tr. Theo đó, trong quản lý xã hội, nhà nước không còn là chủ thể giữ vai trò độc tôn mà còn có sự tham gia của xã hội (người dân, các tổ chức xã hội và doanh nghiệp); Ngoài pháp luật, Nhà nước sử dụng những thiết chế và quy trình phi chính thức để quản lý xã hội; Nhà nước tuân thủ quy tắc dân chủ về giới hạn quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý thay vì mệnh lệnh áp đặt như trước. Những nội dung này là cơ sở để nghiên cứu sinh so sánh đối chiếu với hoạt động QLNN trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng Những công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước liên quan đến lĩnh vực ngân hàng như kinh tế, tiền tệ, tín dụng, gồm có: (1) Giáo trình “Quản lý nhà nước về kinh tế” (2008) của tác giả Phan Huy Đường của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Giáo trình đưa ra những vấn đề lý luận chung về QLNN về kinh tế như khái niệm, đặc điểm, chức năng, nguyên tắc và phương pháp QLNN. Trên cơ sở đó, giáo trình cũng đưa ra 10 khái niệm, yêu cầu, nội dung, chức năng, các nguyên tắc QLNN về kinh tế. Tác giả cũng đưa ra các phương pháp, công cụ QLNN về kinh tế; khái niệm, nguyên tắc và các mô hình của bộ máy QLNN về kinh tế [13]. (2) Các cuốn sách của tác giả Trần Đình Ty, gồm: (i) Sách “Quản lý nhà nước về tài chính tiền tệ” (2002): Trong cuốn sách tác giả đã trình bày rất nhiều vấn đề lý luận về QLNN đối với tiền tệ.

Cụ thể: Chương 3 tác giả phân tích sự cần thiết, mục tiêu, nhiệm vụ, yêu cầu, nguyên tắc và phương thức QLNN về tiền tệ. Tuy nhiên, do nghiên cứu dưới góc độ kinh tế với đối tượng tài chính tiền tệ nên những nội dung trên không được trình bày riêng đối với tiền tệ mà kết hợp tài chính và tiền tệ, trong đó thiên về tài chính nhiều hơn. Đồng thời, trong Chương IV, tác giả phân tích nội dung QLNN đối với tín dụng, thị trường tiền tệ tương đối chung chung dưới góc độ kinh tế [71]. (ii) Sách “Đổi mới quản lý nhà nước đối với tiền tệ, tín dụng” (2006): Cuốn sách trình bày khá nhiều nội dung lý luận về QLNN đối với tiền tệ, tín dụng tại Chương 4.

Tuy nhiên, về cơ bản những nội dung này giống Chương 3 trong cuốn sách “Quản lý nhà nước về tài chính tiền tệ” (2002) của tác giả. Trong chương 5, tác giả nêu những vấn đề chung về NHTW trên thế giới, cũng như mô hình điển hình của NHTW trên thế giới như Mỹ, Trung Quốc, Đức, Pháp [72]. (iii) Sách “Tài liệu bồi dưỡng về quản lý nhà nước (chương trình chuyên viên cao cấp) - Phần II Quản lý hành chính nhà nước - Quyển II Quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực” (2009) chủ biên Nguyễn Ngọc Hiến, Nguyễn Trọng Điều. Trong đó, Chuyên đề 20 Quản lý nhà nước về tài chính - tiền tệ có đưa ra nhiều vấn đề lý luận về QLNN với tài chính - tiền tệ như vai trò của nhà nước đối với tiền tệ, nguyên tắc, phương thức QLNN đối với tài chính tiền tệ.

Tuy nhiên, các nội dung này đều trình bày giống Chương 3 Lý luận chung về quản lý nhà nước đối với tài chính, tiền tệ trong cuốn sách “Quản lý nhà nước về tài chính tiền tệ” (2002) của tác giả [17]. Các công trình nghiên cứu tổ chức và hoạt động của ngân hàng trung ương Thứ nhất, các công trình nghiên cứu về những vấn đề chung về ngân hàng trung ương, đặc biệt đề cao vai trò quan trọng trong hoạt động QLNN đối với lĩnh vực ngân hàng của ngân hàng trung ương Một, nghiên cứu những vấn đề chung về NHTW, các tác giả nước ngoài 11 thường đặc biệt đề cao vai trò quan trọng trong hoạt động QLNN đối với lĩnh vực ngân hàng của NHTW, có thể kể đến trong các công trình sau: (1) Sách “Central banking in theory and practice” (Lý thuyết và thực tiễn về Ngân hàng trung ương) (1999) của Alan S. Tại phần một và phần hai của cuốn sách, tác giả sử dụng các học thuyết kinh tế để nghiên cứu việc điều hành chính sách tiền tệ để quản lý lĩnh vực ngân hàng của NHTW như các công cụ của chính sách tiền tệ, cũng như việc lựa chọn các công cụ của chính sách tiền tệ [169]. (2) Sách “Central banking - Theory and and practice in sustaining moneytary and financial stability” (Ngân hàng trung ương - Lý thuyết và thực tiễn trong ổn định tiền tệ và tài chính) (2014) của tác giả Thammarak Moenjak.