Quản Lý Nhà Nước Đối Với Văn Phòng Thừa Phát Lại Tại TP.Hồ Chí Minh

Tài liệu nghiên cứu Quản lý nhà nước đối với văn phòng thừa phát lại tại tp hồ chí minh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Lê Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Chính
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Đối Với Văn Phòng Thừa Phát Lại Tại TP.Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Luật Học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thừa Phát Lại TP

Chế định Thừa phát lại (TPL) đang dần khẳng định vai trò quan trọng trong hệ thống tư pháp Việt Nam, đặc biệt tại TP.HCM. Sự ra đời của TPL xuất phát từ chủ trương xã hội hóa một số hoạt động tư pháp, được thể hiện rõ trong các Nghị quyết của Đảng, như Nghị quyết 08-NQ/TW và Nghị quyết 49-NQ/TW. Mục tiêu là tăng cường hiệu lực, hiệu quả của hoạt động tư pháp, giảm tải cho các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, đây là một chế định mới, còn nhiều thách thức trong quá trình triển khai và cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo hoạt động đúng pháp luật. Theo tài liệu gốc, việc thí điểm chế định TPL tại TP.HCM và các tỉnh thành khác đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần dân chủ hóa hoạt động tư pháp.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển của Thừa Phát Lại

Chế định Thừa phát lại manh nha từ thời Pháp thuộc, với các hình thức tương tự như “Môn lại”, “Nha lại”. Dưới thời Pháp thuộc, TPL chính thức được áp dụng ở cả ba miền, với các tên gọi khác nhau như Chưởng tòa (miền Bắc), Mõ tòa (miền Trung) và TPL (miền Nam). Tuy nhiên, đều rập khuôn theo mô hình TPL của Pháp. Sau Cách mạng tháng 8, chế định này tiếp tục tồn tại và được duy trì. Đến năm 1950, ở miền Bắc, chế định TPL biến mất cùng với việc thua trận, rút quân của quân đội Pháp. Theo tài liệu, Sắc lệnh ngày 10/10/1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho phép các luật lệ hiện hành của chế độ cũ được tạm thời giữ lại, tạo cơ sở pháp lý cho sự tồn tại của TPL trong giai đoạn đầu chính quyền cách mạng.

1.2. Vai Trò và Ý Nghĩa của Văn Phòng Thừa Phát Lại Hiện Nay

Văn phòng Thừa phát lại (VPTPL) đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các dịch vụ như tống đạt văn bản, lập vi bằng, xác minh tài sản và thi hành án. Sự tham gia của VPTPL giúp giảm tải công việc cho Tòa án và Cơ quan Thi hành án dân sự (THADS), đồng thời tạo điều kiện cho người dân tiếp cận dịch vụ pháp lý một cách nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, để VPTPL hoạt động hiệu quả, cần có sự quản lý nhà nước chặt chẽ, đảm bảo tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Theo luận văn, các VPTPL không những không làm tăng biên chế Nhà nước mà còn giúp Nhà nước tiết kiệm được nhân lực, tinh giảm bộ máy của cơ quan công quyền.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Nhà Nước Với TPL TP

Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, công tác quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại tại TP.HCM vẫn còn nhiều thách thức. Nhận thức của người dân và các cơ quan, tổ chức về chế định này còn hạn chế. Các cơ quan quản lý chưa có nhiều kinh nghiệm trong quản lý. Các văn bản pháp luật làm cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của VPTPL còn thiếu, có nhiều vấn đề phát sinh mà pháp luật chưa quy định, quy định chưa kịp thời hoặc không rõ, giá trị pháp lý chưa cao và quy định pháp luật trong một số lĩnh vực chưa thống nhất với pháp luật về TPL. Công tác thông tin, tuyên truyền và đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ TPL chưa thực hiện bài bản, chưa sâu về nghiệp vụ đã làm giảm đáng kể hiệu quả hoạt động của các tổ chức này.

2.1. Thiếu Hụt và Bất Cập trong Khung Pháp Lý về TPL

Khung pháp lý hiện hành về Thừa phát lại còn nhiều thiếu sót và bất cập. Các văn bản pháp luật chưa quy định đầy đủ về quyền hạn, trách nhiệm của TPL, cũng như cơ chế kiểm soát hoạt động của VPTPL. Điều này dẫn đến tình trạng lúng túng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước. Theo tài liệu, việc quy hoạch, phát triển VPTPL như thế nào cho phù hợp với quy luật cung cầu, lợi ích công cộng và điều kiện kinh tế - xã hội ở nước ta là vấn đề quan trọng, cần được pháp luật điều chỉnh kịp thời.

2.2. Năng Lực và Kinh Nghiệm Quản Lý Thừa Phát Lại Còn Hạn Chế

Các cơ quan quản lý nhà nước chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc quản lý hoạt động của Văn phòng Thừa phát lại. Đội ngũ cán bộ quản lý còn thiếu kiến thức chuyên sâu về nghiệp vụ TPL, cũng như kỹ năng kiểm tra, giám sát hoạt động của VPTPL. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác quản lý nhà nước, tạo điều kiện cho các sai phạm xảy ra. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý để nâng cao năng lực và kinh nghiệm.

2.3. Nhận Thức Của Xã Hội Về Thừa Phát Lại Chưa Đầy Đủ

Nhận thức của người dân và các cơ quan, tổ chức về chế định Thừa phát lại còn hạn chế. Nhiều người chưa hiểu rõ về vai trò, chức năng, nhiệm vụ của TPL, cũng như quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi sử dụng dịch vụ của VPTPL. Điều này gây khó khăn cho việc triển khai và phát triển chế định TPL, đồng thời tạo ra những rào cản trong công tác quản lý nhà nước. Cần tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của xã hội về TPL.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Nhà Nước Về TPL TP

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại tại TP.HCM, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát và đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền là những giải pháp then chốt. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan để đảm bảo hoạt động của VPTPL tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

3.1. Rà Soát và Sửa Đổi Bổ Sung Các Văn Bản Pháp Luật

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến Thừa phát lại, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và khả thi. Các quy định cần cụ thể hóa về quyền hạn, trách nhiệm của TPL, cơ chế kiểm soát hoạt động của VPTPL, cũng như chế tài xử lý vi phạm. Đồng thời, cần ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện. Theo tài liệu, cần hoàn thiện pháp luật, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thừa phát lại.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Của Đội Ngũ Cán Bộ Quản Lý

Tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về Thừa phát lại. Nội dung đào tạo cần tập trung vào kiến thức chuyên sâu về nghiệp vụ TPL, kỹ năng kiểm tra, giám sát hoạt động của VPTPL, cũng như các quy định pháp luật liên quan. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho cán bộ quản lý tham gia các khóa học nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Theo luận văn, cần kiện toàn về tổ chức bộ máy và đội ngũ công chức thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại.

3.3. Tăng Cường Kiểm Tra Thanh Tra Hoạt Động Thừa Phát Lại

Thường xuyên kiểm tra, thanh tra hoạt động của Văn phòng Thừa phát lại, kịp thời phát hiện và xử lý các sai phạm. Xây dựng cơ chế tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến hoạt động của TPL. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực TPL. Theo tài liệu, cần thường xuyên kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo về Thừa phát lại.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về TPL TP

Việc triển khai các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại tại TP.HCM đã mang lại những kết quả tích cực. Hoạt động của VPTPL ngày càng đi vào nề nếp, tuân thủ pháp luật. Chất lượng dịch vụ được nâng cao, đáp ứng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Công tác THADS được đẩy mạnh, góp phần bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả của các giải pháp để có những điều chỉnh phù hợp.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Của Văn Phòng Thừa Phát Lại

Thực hiện đánh giá định kỳ về hiệu quả hoạt động của Văn phòng Thừa phát lại, dựa trên các tiêu chí như số lượng vụ việc thực hiện, chất lượng dịch vụ, mức độ tuân thủ pháp luật và sự hài lòng của người dân. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để điều chỉnh chính sách, giải pháp quản lý nhà nước cho phù hợp. Cần có hệ thống thu thập và phân tích dữ liệu đầy đủ, chính xác để phục vụ công tác đánh giá.

4.2. Chia Sẻ Kinh Nghiệm Quản Lý Thừa Phát Lại Giữa Các Địa Phương

Tổ chức các hội nghị, hội thảo để chia sẻ kinh nghiệm quản lý nhà nước về Thừa phát lại giữa các địa phương. Tạo điều kiện cho cán bộ quản lý học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Đồng thời, xây dựng mạng lưới thông tin để chia sẻ các văn bản pháp luật, chính sách mới liên quan đến TPL. Việc chia sẻ kinh nghiệm giúp các địa phương học hỏi lẫn nhau, áp dụng các mô hình quản lý hiệu quả.

V. Tương Lai Của Quản Lý Nhà Nước Với TPL Tại TP

Trong tương lai, công tác quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại tại TP.HCM sẽ tiếp tục được hoàn thiện và nâng cao. Chế định TPL sẽ ngày càng phát triển, đóng góp tích cực vào công cuộc cải cách tư pháp và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, cần có sự chủ động, sáng tạo trong việc áp dụng các giải pháp quản lý, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển của xã hội.

5.1. Đẩy Mạnh Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý

Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý nhà nước về Thừa phát lại, như xây dựng cơ sở dữ liệu về TPL, VPTPL, các vụ việc đã thực hiện, các sai phạm đã xử lý. Xây dựng hệ thống phần mềm để quản lý, theo dõi hoạt động của VPTPL, cũng như tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả, minh bạch trong công tác quản lý.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Về Thừa Phát Lại

Tăng cường hợp tác quốc tế với các nước có kinh nghiệm trong lĩnh vực Thừa phát lại, như Pháp, Đức, Bỉ. Tham gia các diễn đàn quốc tế về TPL để học hỏi kinh nghiệm, trao đổi thông tin. Mời các chuyên gia quốc tế đến Việt Nam để tư vấn, đào tạo về nghiệp vụ TPL. Hợp tác quốc tế giúp Việt Nam tiếp cận các mô hình TPL tiên tiến, nâng cao năng lực quản lý và phát triển chế định TPL.

VI. Kết Luận Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Nhà Nước TPL TP

Tóm lại, việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại tại TP.HCM là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan, sự tham gia tích cực của người dân và doanh nghiệp, cũng như sự chủ động, sáng tạo trong việc áp dụng các giải pháp quản lý. Chế định TPL sẽ ngày càng phát triển, đóng góp tích cực vào công cuộc cải cách tư pháp và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

6.1. Tổng Kết Các Giải Pháp và Đề Xuất Kiến Nghị

Tổng kết các giải pháp đã thực hiện, đánh giá hiệu quả và rút ra bài học kinh nghiệm. Đề xuất các kiến nghị cụ thể để hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát và đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về Thừa phát lại. Các kiến nghị cần dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam.

6.2. Định Hướng Phát Triển Thừa Phát Lại Bền Vững

Xác định định hướng phát triển Thừa phát lại bền vững, đảm bảo tính chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả và tuân thủ pháp luật. Xây dựng lộ trình cụ thể để triển khai các giải pháp, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Đồng thời, cần có sự theo dõi, đánh giá thường xuyên để điều chỉnh chính sách, giải pháp cho phù hợp với tình hình thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những vấn đề lý luận và pháp lý về quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại. Thực trạng quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại. Những giải pháp nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước đối với Văn phòng Thừa phát lại.

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI VĂN PHÒNG THỪA PHÁT LẠI 1. Khái quát chung về chế định Thừa phát lại 1. Sự hình thành và phát triển chế định Thừa phát lại ở Việt Nam 1. Giai đoạn trước cách mạng tháng 8 năm 1945 Với tính chất công việc và nghề nghiệp, có thể nói chế định TPL đã manh nha xuất hiện ở miền Nam - Việt Nam từ thời phong kiến, song hành với việc đại diện triều Nguyễn (Vua Tự Đức) ký Hòa Ước Nhâm Tuất ngày 05/6/1862, nhượng cho Pháp 06 tỉnh Nam kỳ.

Sau đó, bằng bản Hòa Ước Giáp Thân (Pa-tơ-nốt) ngày 06/6/18844, thực dân Pháp chia nước ta làm 03 xứ: Bắc kỳ (Tonkin), Trung kỳ (Annam) và Nam kỳ (Cochinchine) với 03 chế độ cai trị khác nhau như là 03 nước riêng biệt. Trong đó, Nam kỳ là xứ thuộc địa Pháp, Bắc kỳ và Trung kỳ là xứ Pháp bảo hộ nhưng triều đình nhà Nguyễn trên danh nghĩa vẫn được quyền kiểm soát, quyền tư pháp vẫn thuộc về Hoàng đế5. Thời kỳ này, trong hệ thống các cơ quan tư pháp ở nước ta không có tổ chức Tòa án và Cơ quan THADS riêng, những người đứng đầu các cấp hành chính cũng đồng thời là những người giải quyết việc kiện tụng, việc thi hành án (THA) được giao cho những người thừa hành của cấp xử án thi hành. Lúc này ở Nam Kỳ đã xuất hiện chức danh TPL, tổ chức bộ máy nhà nước và hệ thống cơ quan tư pháp được áp dụng giống mô hình của Pháp.

Ở Bắc kỳ và Trung kỳ chưa có chế định TPL, những công việc của TPL như trát hầu tòa, truyền phiếu … vẫn do các Môn lại, Môn vệ, Nha lại - tức các sứ giả của nhà Vua thực hiện. Tuy nhiên, với các thiết chế tương tự TPL như “Môn lại”, “Nha lại” chứng tỏ đã dần dần manh nha hình thành một lực lượng chuyên làm nhiệm vụ THA6. Chế định TPL chính thức được áp dụng ở Việt Nam dưới thời Pháp thuộc, ở cả 03 miền (miền Bắc, miền Trung và miền Nam), tổ chức và hoạt động của TPL chính thức được ghi nhận trong các văn bản pháp luật sau: 4 Đây là bản Hòa ước cuối cùng triều đình nhà Nguyễn ký kết với Thực dân Pháp tại kinh đô Huế, gồm tổng cộng 19 điều khoản. 5 Nguyễn Đức Chính (2006), Tổ chức Thừa phát lại, NXB Tư pháp, Hà Nội, tr.

6 Nguyễn Văn Nghĩa (2006), “Chế định Thừa phát lại: Lịch sử ra đời và yêu cầu đổi mới theo tinh thần cải cách tư pháp”, Tạp chí dân chủ và pháp luật, (số 5), tr. 6 - “Bộ Dân sự tố tụng Nam Việt”, ban hành kèm Nghị định ngày 16/3/1910 của Toàn quyền Đông Dương (ở Nam kỳ); - “Bộ Dân luật Trung năm 1936-1939”, ban hành kèm Bộ Hộ sự, Thương sự tố tụng Trung Việt năm 1942 (ở Trung kỳ); - “Bộ Dân luật Bắc năm 1931” do Thống sứ Bắc kỳ ban hành kèm Bộ Dân sự tố tụng Bắc năm 1917 (ở Bắc kỳ)7. Mặc dù được quy định ở các bộ luật khác nhau, tên gọi ở mỗi miền khác nhau như Chưởng tòa (miền Bắc), Mõ tòa (miền Trung) và TPL (miền Nam) nhưng hầu hết đều rập khuôn theo mô hình TPL của Pháp và có nguồn gốc từ tiếng Pháp là“Huissier”, thể hiện trong Bộ dân luật Pháp năm 1804 và Bộ dân sự tố tụng Pháp năm 1807. “Huissier” dịch sang tiếng Việt đều có nghĩa là Chưởng tòa, là TPL8.

Chưởng tòa có nhiệm vụ loan báo khai mạc, bế mạc phiên Tòa, gọi tên các đương sự, tống đạt trát tòa và các giấy tờ cần thiết của Tòa án đến các đương sự, lập vi bằng… Về tổ chức nhân sự TPL do Tổng trưởng Bộ Tư pháp bổ nhiệm, bãi nhiệm và quản lý. Khi thực hiện nhiệm vụ, TPL chịu sự kiểm soát của Hội đồng TPL và chịu sự chỉ đạo trực tiếp của những công chức có trách nhiệm (Chưởng lý, Biện lý, Thẩm phán, Lục sự. Hoạt động của TPL được tổ chức thành các Văn phòng. VPTPL không phải là cơ quan nhà nước nên không được tổ chức theo đơn vị hành chính lãnh thổ mà được tổ chức theo phạm vi quản hạt của Tòa án.

Về nhiệm vụ, quyền hạn TPL được tham gia rộng rãi vào quá trình xét xử và có những nhiệm vụ, quyền hạn sau: - Trước khi xét xử: TPL có nhiệm vụ lập các chứng thư (vi bằng), lập biên bản để làm chứng cứ cho Tòa xem xét khi xét xử; tống đạt các thư mời, giấy triệu tập ra trước Tòa để dự phiên xét xử. - Trong khi xét xử: TPL là Hiệu dịch viên (apparriteur), Thừa tác viên, làm công việc báo tin Tòa đăng đường, Tòa bế mạc, gọi tên các đương sự, nhân chứng và thi hành mệnh lệnh giữ gìn trật tự và uy nghiêm tại phiên Tòa của Thẩm phán. 7 Nguyễn Đức Chính (2006), tlđd 5, tr. 8 Nguyễn Đức Chính (2003), “Thừa phát lại với công cuộc cải cách tư pháp ở nước ta”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (số 4), tr.

7 - Sau khi xét xử: TPL có nhiệm vụ tống đạt giấy đốc thúc thi hành bản án, tống đạt giấy tờ hoặc triệu hoán trạng (tương đương giấy triệu tập hiện nay) ra trước Tòa; lập các chứng thư thi hành nội dung của bản án đã tuyên…9 Về thù lao TPL không phải là công chức, do đó không hưởng lương từ ngân sách nhà nước mà hưởng thù lao do khách hàng chi trả theo biểu giá được ấn định bằng Nghị định của Tổng trưởng Bộ Tư pháp. Họ cũng không được kiêm nhiệm chức vụ công nào được hưởng lương từ ngân sách nhà nước, không được quyền đòi hỏi tiền nhiều hơn số tiền đã định trong biểu giá hoặc đòi thêm bất cứ khoản phí tổn nào khác ngoài số tiền công đã quy định. Việc thu phí của TPL được kiểm duyệt rất chặt chẽ bởi Sở trước bạ10. Như vậy, mặc dù mới manh nha xuất hiện,TPL đã thực hiện nhiều công việc mang tính chất hành chính (lập vi bằng, tống đạt, thực hiện một số công việc phục vụ hoạt động xét xử…).

Nhiệm vụ của TPL rất rộng, không chỉ thực hiện những công việc trong giai đoạn THA mà còn thực hiện thủ tục tố tụng trước khi Tòa xét xử11. Giai đoạn từ sau cách mạng tháng 8 năm 1945 đến năm 1950 Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, nước nhà giành được độc lập, chế định TPL tiếp tục tồn tại và được duy trì trên cơ sở Sắc lệnh ngày 10/10/1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc “cho các luật lệ hiện hành của chế độ cũ được tạm thời giữ lại tại Bắc, Trung, Nam bộ cho đến khi ban hành những bộ luật chung thống nhất trên toàn quốc, với điều kiện những điều khoản trong các luật ấy không trái với nền độc lập của nước Việt Nam và chính thể Dân chủ cộng hòa”12. Ngày 24/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 13/SL về cách tổ chức các Tòa án và các ngạch Thẩm phán, quy định Ban Tư pháp xã cũng có quyền “hòa giải tất cả các việc dân sự và thương sự, phạt các việc vi cảnh…, thi hành những mệnh 9 Nghị định số 111/BTP-NĐ ngày 04/02/1950 của Tổng trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thừa phát lại. 10 Lê Thị Hoàng Thanh (2014), “Chế định Thừa phát lại - lịch sử hình thành ở Việt Nam”, Tạp chí dân chủ và pháp luật, (số chuyên đề tháng 2), tr.

11 Xem thêm Điều 15 đến Điều 21, Điều 167 đến Điều 169, từ Điều 180 đến Điều 185, Điều 193, Điều 195, Điều 198, và từ Điều 227 đến Điều 230, Điều 247, Điều 252 Bộ dân sự tố tụng Nam Việt, ban hành kèm Nghị định ngày 16/3/1910 của Toàn quyền Đông Dương. 12 Điều thứ 12 Sắc lệnh ngày 10/10/1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh. 8 13 lệnh của các Thẩm phán cấp trên” , trong đó bao gồm cả các bản án, quyết định của Tòa án. Tại Sắc lệnh số 130/SL ngày 19/7/1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh về ấn định thể thức thi hành cũng quy định: “…vậy, Chủ tịch Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa truyền cho các Thừa phát lại theo lời yêu cầu của người đương sự thi hành bản án 14 này…”.

Như vậy, trong những năm đầu của chính quyền cách mạng, ở nước ta tồn tại song song hai lực lượng thực hiện công việc THA là TPL và Ban Tư pháp xã. Tuy nhiên, vệc THA do TPL hay Ban Tư pháp xã thực hiện cũng đều thể hiện quyền lực nhà nước và được bảo đảm bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước. Gai đoạn từ năm 1950 đến năm 1975 Ở miền Bắc, kể từ năm 1950, chế định TPL biến mất cùng với việc thua trận, rút quân của quân đội Pháp. Ngày 22/5/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 85/SL về cải cách bộ máy tư pháp và luật tố tụng đã bãi bỏ nhiệm vụ THA của TPL và Ban Tư pháp xã, thay vào đó là Thẩm phán huyện làm nhiệm vụ THA dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Chánh án15.

Ngày 14/7/1960, Quốc hội ban hành Luật tổ chức Tòa án nhân dân, xác định rõ vị trí, chức năng, nhiệm vụ của nhân viên chấp hành án, cũng bắt đầu từ thời điểm này hoạt động THADS được áp dụng theo quy định của Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 1960. Việc tống đạt văn bản, giấy tờ do chính Cơ quan THADS và Tòa án thực hiện; việc tổ chức thi hành các phán quyết về dân sự của Tòa án do hệ thống Cơ quan THADS của Nhà nước đảm nhiệm16. Ở miền Nam, chế định TPL tiếp tục được duy trì và điều chỉnh bởi 02 văn bản pháp lý đặc biệt quan trọng là Nghị định số 111/BTP-NĐ ngày 04/02/1950 của chính quyền Bảo Đại, quy định chi tiết về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của TPL. Sau đó, nhiệm vụ, quyền hạn của TPL được ghi nhận cụ thể thêm ở Bộ luật Dân sự, Thương sự tố tụng do chính quyền Nguyễn Văn Thiệu ban hành ngày 20/12/1972 và còn tồn tại dưới chế độ ngụy quyền Sài Gòn cho tới năm 1975.

13 Điều thứ 3 Sắc lệnh số 13/SL ngày 24/01/1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cách tổ chức các Tòa án và các ngạch Thẩm phán. 14 Điều thứ 1 Sắc lệnh số 130/SL ngày 19/7/1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh về ấn định thể thức thi hành.