Quản Lý Nhà Nước Đối Với Nhập Khẩu Rau Quả Từ Trung Quốc Vào Việt Nam

Bài viết phân tích quản lý nhà nước đối với việc nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam, nêu rõ quy định và thách thức hiện tại.

• Tác giả: Đỗ Thị Nhân Thiên
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ngô Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NHẬP KHẨU HÀNG HÓA
• 1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý nhà nước về nhập khẩu hàng hóa
• 1.2. Khái niệm quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về nhập khẩu hàng hóa
• 1.3. Vai trò của quản lý nhà nước đối với nhập khẩu hàng hóa
• 1.4. Nguyên tắc quản lý nhà nước đối với nhập khẩu hàng hóa
• 1.5. Các công cụ quản lý nhà nước đối với nhập khẩu hàng hóa
• 1.5.1. Thuế quan nhập khẩu
• 1.5.2. Các công cụ hạn chế định lượng
• 1.5.3. Các hàng rào kỹ thuật và kiểm dịch động thực vật
• 1.5.4. Các biện pháp tự vệ tạm thời
• 1.6. Nội dung quản lý nhà nước đối với nhập khẩu hàng hóa
• 1.6.1. Quản lý chất lượng hàng hóa nhập khẩu
• 1.6.2. Quản lý nguồn gốc xuất xứ hàng hóa nhập khẩu
• 1.6.3. Quản lý phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu
• 1.6.4. Phân công, phối hợp quản lý nhà nước đối với nhập khẩu hàng hóa
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về nhập khẩu
• 1.7.1. Các nhân tố bên ngoài quốc gia tác động tới quản lý nhà nước về nhập khẩu
• 1.7.2. Các nhân tố bên trong quốc gia tác động đến quản lý nhà nước về nhập khẩu
• 1.8. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về nhập khẩu hàng hóa của một số nước
• 1.8.1. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về nhập khẩu hàng hóa của Nhật Bản
• 1.8.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về nhập khẩu hàng hóa của Thái Lan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NHẬP KHẨU RAU QUẢ TỪ TRUNG QUỐC VÀO VIỆT NAM
• 2.1. Các công cụ quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam
• 2.1.1. Thuế quan nhập khẩu
• 2.1.2. Quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm
• 2.1.3. Các biện pháp tự vệ tạm thời
• 2.2. Thực trạng nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam
• 2.2.1. Kim ngạch nhập khẩu rau quả
• 2.2.2. Cơ cấu mặt hàng rau quả nhập khẩu
• 2.2.3. Hình thức nhập khẩu rau quả
• 2.3. Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam
• 2.3.1. Quản lý chất lượng rau quả nhập khẩu
• 2.3.2. Quản lý nguồn gốc xuất xứ rau quả nhập khẩu
• 2.3.3. Quản lý phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại đối với rau quả nhập khẩu
• 2.3.4. Phân công, phối hợp trong quản lý nhà nước về nhập khẩu rau quả
• 2.4. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Những hạn chế
• 2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, KINH NGHIỆM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI NHẬP KHẨU RAU QUẢ TỪ TRUNG QUỐC VÀO VIỆT NAM
• 3.1. Bối cảnh tác động và quan điểm nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam
• 3.1.1. Bối cảnh tác động tới nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc
• 3.1.2. Quan điểm đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc
• 3.2. Kinh nghiệm quản lý nhà về nhập khẩu rau quả của một số nước
• 3.2.1. Kinh nghiệm quản lý nhập khẩu rau quả của Nhật Bản
• 3.2.2. Kinh nghiệm quản lý rau quả nhập khẩu của Thái Lan
• 3.3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam
• 3.3.1. Hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý nhà nước về kiểm soát an toàn thực phẩm đối với rau quả nhập khẩu
• 3.3.2. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc
• 3.3.3. Tăng cường nâng cấp trang thiết bị phục vụ kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm
• 3.3.4. Nâng cao năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức quản lý
• 3.3.5. Tăng cường phân công, phối hợp trong quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam
• 3.3.6. Khuyến khích doanh nghiệp trong nước khai thác và mở rộng thị trường tiêu thụ rau quả nội địa
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH, HỘP NGHIÊN CỨU
• MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nhà Nước Về Nhập Khẩu Rau Quả 50 60

Quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả là một lĩnh vực quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh thương mại Việt Nam - Trung Quốc. Đây là quá trình Nhà nước sử dụng các công cụ, chính sách, và biện pháp để điều chỉnh hoạt động nhập khẩu, đảm bảo các mục tiêu kinh tế - xã hội. Quản lý nhà nước không chỉ giới hạn ở việc kiểm soát số lượng, mà còn bao gồm quản lý chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, và phòng chống gian lận thương mại. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc quản lý hiệu quả hoạt động nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc có vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững và đảm bảo cạnh tranh lành mạnh trên thị trường rau quả. Việc này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành, đặc biệt là Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

1.1. Khái niệm Quản Lý Nhà Nước về Nhập Khẩu Rau Quả

Quản lý nhà nước về nhập khẩu rau quả là sự can thiệp có chủ đích của Nhà nước thông qua hệ thống pháp luật, chính sách, và các công cụ quản lý để điều chỉnh hoạt động nhập khẩu rau quả, hướng tới các mục tiêu kinh tế - xã hội nhất định. Nó bao gồm việc xây dựng và thực thi các quy định nhập khẩu, kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm, và xuất xứ hàng hóa, cũng như phòng chống các hành vi buôn lậu và gian lận thương mại. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo lợi ích quốc gia, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

1.2. Vai trò của Quản Lý Nhà Nước đối với Nhập Khẩu

Quản lý nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc định hướng và điều tiết hoạt động nhập khẩu rau quả. Nhà nước xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển, và hệ thống quản lý từ trung ương đến địa phương. Trong bối cảnh hội nhập, quản lý nhà nước giúp chủ động tận dụng lợi ích từ hội nhập, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực. Quản lý nhà nước tạo môi trường ổn định, minh bạch, và công bằng cho các doanh nghiệp tham gia hoạt động thương mại. Điều này bao gồm việc đảm bảo thông tin chính xác, chính sách không phân biệt đối xử, và thủ tục hành chính đơn giản, hiệu quả.

II. Thách Thức Quản Lý Nhập Khẩu Rau Quả Từ Trung Quốc 55 60

Việc quản lý nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Sự tương đồng về điều kiện tự nhiên và khí hậu dẫn đến cạnh tranh gay gắt giữa rau quả Trung Quốc và Việt Nam. Nguy cơ về vệ sinh an toàn thực phẩm và dư lượng chất bảo quản vượt mức cho phép là một vấn đề nhức nhối. Công tác quản lý còn hạn chế từ khâu xây dựng chính sách đến tổ chức thực hiện, sự phối hợp giữa các bộ ngành còn lỏng lẻo. Gian lận thương mại, buôn lậu, và hàng giả, hàng nhái cũng là những vấn đề cần được giải quyết triệt để. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự đổi mới trong tư duy quản lý, tăng cường năng lực kiểm soát, và nâng cao ý thức trách nhiệm của các bên liên quan.

2.1. Cạnh Tranh Thương Mại và Ảnh Hưởng Đến Nông Dân

Sự cạnh tranh từ rau quả Trung Quốc gây áp lực lớn lên thị trường rau quả Việt Nam. Giá thành rẻ và nguồn cung dồi dào của rau quả Trung Quốc khiến nông sản trong nước khó cạnh tranh. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và đời sống của người nông dân. Cần có các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhập khẩu và người nông dân để nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời bảo vệ thị trường nội địa.

2.2. Rủi Ro Về An Toàn Thực Phẩm và Sức Khỏe Người Dùng

Rau quả Trung Quốc thường xuyên bị cảnh báo về vấn đề an toàn thực phẩm, đặc biệt là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt quá mức cho phép. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng. Cần tăng cường kiểm tra chất lượng, kiểm dịch thực vật, và truy xuất nguồn gốc để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về lựa chọn sản phẩm an toàn và có nguồn gốc rõ ràng.

2.3. Hạn Chế Trong Quản Lý và Phối Hợp Giữa Các Bộ Ngành

Công tác quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả còn nhiều hạn chế, từ việc xây dựng chính sách đến tổ chức thực hiện. Sự phối hợp giữa các bộ ngành như Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, và Hải quan còn chưa chặt chẽ. Cần có sự phân công trách nhiệm rõ ràng, cơ chế phối hợp hiệu quả, và hệ thống thông tin liên lạc thông suốt để nâng cao hiệu quả quản lý.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Nhập Khẩu Rau Quả 50 60

Để tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về kiểm soát an toàn thực phẩm là một ưu tiên hàng đầu. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại cửa khẩu và sau thông quan là biện pháp quan trọng để ngăn chặn hàng kém chất lượng. Nâng cấp trang thiết bị và nâng cao năng lực cán bộ là yếu tố then chốt để thực hiện hiệu quả công tác quản lý. Khuyến khích doanh nghiệp trong nước khai thác và mở rộng thị trường tiêu thụ rau quả nội địa cũng là một giải pháp quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

3.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Văn Bản Pháp Luật Về ATTP

Cần rà soát, sửa đổi, và bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến kiểm soát an toàn thực phẩm đối với rau quả nhập khẩu. Các quy định cần rõ ràng, cụ thể, và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

3.2. Tăng Cường Kiểm Tra Kiểm Soát Tại Cửa Khẩu và Sau Thông Quan

Cần tăng cường lực lượng kiểm tra chất lượng và kiểm dịch thực vật tại các cửa khẩu, đặc biệt là các cửa khẩu biên giới với Trung Quốc. Áp dụng các biện pháp kiểm tra hiện đại và hiệu quả để phát hiện nhanh chóng các lô hàng vi phạm. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra sau thông quan để đảm bảo hàng hóa lưu thông trên thị trường đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

3.3. Nâng Cấp Trang Thiết Bị và Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ

Đầu tư trang thiết bị hiện đại cho các cơ quan kiểm tra chất lượng và kiểm dịch thực vật, bao gồm các phòng thí nghiệm, thiết bị phân tích, và hệ thống thông tin. Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý. Đảm bảo cán bộ có đủ năng lực để thực hiện hiệu quả công tác quản lý và kiểm soát.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Nhập Khẩu Rau Quả 50 60

Việc áp dụng các giải pháp quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc cần được thực hiện một cách linh hoạt và phù hợp với điều kiện thực tế. Xây dựng các mô hình quản lý điểm tại các cửa khẩu trọng điểm để đánh giá hiệu quả và rút kinh nghiệm. Tăng cường hợp tác quốc tế với các tổ chức và quốc gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý an toàn thực phẩm. Khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội và người tiêu dùng vào quá trình giám sát và đánh giá hiệu quả công tác quản lý.

4.1. Xây Dựng Mô Hình Quản Lý Điểm Tại Cửa Khẩu Trọng Điểm

Lựa chọn một số cửa khẩu có lưu lượng nhập khẩu rau quả lớn từ Trung Quốc để xây dựng các mô hình quản lý điểm. Áp dụng các giải pháp quản lý tiên tiến và hiệu quả, đồng thời theo dõi và đánh giá kết quả. Rút ra các bài học kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình thành công.

4.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Về Quản Lý ATTP

Tham gia các tổ chức quốc tế và khu vực liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm. Học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có hệ thống quản lý tiên tiến. Trao đổi thông tin và phối hợp với các đối tác quốc tế trong việc kiểm soát và ngăn chặn các lô hàng vi phạm.

V. Kết Luận và Tương Lai Quản Lý Nhập Khẩu Rau Quả 50 60

Quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc là một nhiệm vụ phức tạp và đầy thách thức. Tuy nhiên, với sự quyết tâm và nỗ lực của các cơ quan chức năng, sự tham gia của doanh nghiệp và người tiêu dùng, chúng ta có thể xây dựng một hệ thống quản lý hiệu quả, đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Trong tương lai, cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý, áp dụng các công nghệ tiên tiến, và tăng cường hợp tác quốc tế để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và người tiêu dùng.

5.1. Đổi Mới Tư Duy Quản Lý và Áp Dụng Công Nghệ Tiên Tiến

Chuyển từ tư duy quản lý truyền thống sang tư duy quản lý rủi ro, tập trung vào việc phòng ngừa và kiểm soát các nguy cơ tiềm ẩn. Áp dụng các công nghệ tiên tiến như blockchain, IoT, và AI vào quá trình quản lý và truy xuất nguồn gốc.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế và Khu Vực

Tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do và các tổ chức quốc tế liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm. Xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với các quốc gia trong khu vực để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp với hơn 70% dân số sinh sống và làm việc gắn liền với khu vực nông thôn. Tuy nhiên, hoạt động nhập khẩu nông sản, đặc biệt là mặt hàng rau quả từ Trung Quốc, luôn ghi nhận giá trị rất lớn với kim ngạch ổn định trong khoảng 150 đến 200 triệu USD mỗi năm trong giai đoạn 2009 - 2014. Sự gia tăng này diễn ra mạnh mẽ kể từ khi Việt Nam thực hiện cam kết cắt giảm thuế quan theo Chương trình thu hoạch sớm thuộc Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Trung Quốc, chính thức đưa thuế suất nhập khẩu rau quả tươi về 0% từ ngày 1/1/2008.

Thực tế mở cửa thị trường đã đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với nền nông nghiệp trong nước. Nguồn rau quả từ Trung Quốc có sản lượng dồi dào, chủng loại tương đồng, giá thành rẻ và mẫu mã bắt mắt đã tạo ra áp lực cạnh tranh khốc liệt đối với nông sản nội địa. Đáng lo ngại hơn, tình trạng lạm dụng hóa chất bảo quản và tồn dư thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng cho phép liên tục được ghi nhận, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của hơn 90 triệu người tiêu dùng. Trong khi đó, hệ thống quản lý nhà nước từ khâu kiểm dịch, kiểm tra chất lượng, chứng nhận xuất xứ đến chống gian lận thương mại tại các cửa khẩu biên giới vẫn bộc lộ nhiều lỗ hổng và thiếu sự liên kết đồng bộ giữa các bộ ngành.

Đề tài nghiên cứu tập trung làm rõ thực trạng quản lý nhà nước đối với rau quả nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam trên phạm vi không gian tại các cửa khẩu trọng điểm như Tân Thanh, Hữu Nghị, Lào Cai và hệ thống phân phối nội địa trong giai đoạn 2009 - 2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện đến năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu hướng tới việc thiết lập cơ sở khoa học nhằm nâng tỷ lệ kiểm định an toàn thực phẩm thực tế từ mức 1 - 2% lên mức chuẩn 10%, kiểm soát 100% các lô hàng có nguy cơ cao và bảo vệ bền vững thị trường nông sản Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Quản lý thương mại quốc tế (A Theory of Managed Trade của Kyle Bagwell và Robert W. Staiger, 1998), khẳng định vai trò can thiệp tất yếu của Nhà nước thông qua các công cụ chính sách nhằm duy trì cân bằng cán cân thương mại và bảo vệ nền sản xuất non trẻ. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết về Rào cản kỹ thuật và Kiểm dịch an toàn sinh học dựa trên 29 văn bản pháp lý của Tổ chức Thương mại Thế giới, đặc biệt là Hiệp định về Hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) và Hiệp định về các Biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS).

Mô hình nghiên cứu làm sáng tỏ 4 khái niệm then chốt: Quản lý nhà nước về nhập khẩu hàng hóa, Rào cản kỹ thuật TBT, Biện pháp vệ sinh dịch tễ SPS và Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa Mẫu E (C/O Form E). Nhà nước thực thi quyền lực công thông qua hệ thống công cụ thuế quan, hạn ngạch thuế quan, thủ tục hải quan điện tử VNACCS và các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc nhằm định hướng luồng hàng hóa, ngăn ngừa tổn hại kinh tế và bảo vệ an toàn sinh học quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2007 - 2015 từ Tổng cục Thống kê, Tổng cục Hải quan, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hiệp hội Rau quả Việt Nam và cơ sở dữ liệu cam kết thuế quan của Tổ chức Thương mại Thế giới. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp phỏng vấn chuyên sâu với cỡ mẫu gồm 25 chuyên gia quản lý thuộc Chi cục Kiểm dịch thực vật Vùng 7 (Lạng Sơn), Vùng 8 (Lào Cai), cán bộ hải quan cửa khẩu và đại diện 15 doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu rau quả.

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích được áp dụng nhằm tiếp cận đúng các đối tượng trực tiếp thực thi thủ tục biên mậu và kiểm định an toàn thực phẩm. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh định tính và chuỗi thời gian là để lượng hóa chính xác biến động kim ngạch, thị phần, đồng thời so sánh đối chiếu với kinh nghiệm quản lý của Nhật Bản và Thái Lan. Toàn bộ quy trình nghiên cứu được triển khai chặt chẽ từ tháng 1/2014 đến tháng 10/2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực thi chính sách thuế quan 0% tạo áp lực nhập khẩu cực lớn. Kể từ ngày 1/1/2008, thuế nhập khẩu rau quả tươi từ Trung Quốc đã giảm từ mức 10 - 30% về 0% theo cam kết trong Hiệp định ACFTA. Trong khi đó, biểu thuế MFN áp dụng cho các quốc gia thành viên WTO khác vẫn duy trì ở mức cao từ 10% đến 40% cho tới tận năm 2012. Chênh lệch thuế suất này đã biến Việt Nam thành thị trường tiêu thụ mạnh mẽ nông sản Trung Quốc với kim ngạch duy trì 150 - 200 triệu USD mỗi năm.

Thứ hai, biến động thị phần và mức độ tập trung cao về cơ cấu mặt hàng. Trước năm 2011, rau quả Trung Quốc chiếm trên 50% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam. Giai đoạn 2012 - 2014, thị phần giảm về mức khoảng 30% nhưng vẫn đứng thứ hai trên thị trường. Về cơ cấu năm 2014, nhóm quả nhập khẩu tập trung chủ yếu vào táo, cam, lê (chiếm hơn 50%), quýt (chiếm 15,62%) và nho (chiếm 10,30%). Ở nhóm rau củ, khoai tây, cà rốt và cà chua chiếm hơn 50% tổng kim ngạch rau nhập khẩu từ Trung Quốc, nấm tươi chiếm 10,02% và hành tây chiếm 7,60%.

Thứ ba, sự quá tải và bất cập trong quy trình kiểm dịch cửa khẩu. Tại cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn), lưu lượng rau quả nhập khẩu trong dịp cao điểm lên tới 800 - 1000 tấn mỗi ngày. Mặc dù quy định yêu cầu lấy mẫu kiểm tra thông thường 10% hoặc kiểm tra chặt 30%, nhưng thực tế nhân lực và phương tiện chỉ cho phép kiểm tra xác suất từ 1% đến 2% tổng khối lượng. Điển hình trong thực tế đã ghi nhận vụ việc gần 300 tấn rau quả Trung Quốc nhiễm độc vượt ngưỡng an toàn thực phẩm theo Thông tư 68/2010/TT-BNNPTNT vẫn bị thẩm thấu vào thị trường trước khi có kết quả xét nghiệm.

Thứ tư, gian lận thương mại và lợi dụng kẽ hở chính sách biên mậu. Chính sách miễn thuế cho cư dân biên giới với định mức 2 triệu đồng/người/ngày đã bị các đầu nậu lợi dụng để thu gom hàng hóa số lượng lớn qua đường mòn, lối mở nhằm trốn tránh kiểm dịch SPS. Điển hình là vụ việc khoai tây Trung Quốc giá rẻ được vận chuyển về Lâm Đồng, bọc đất đỏ giả danh khoai tây Đà Lạt để bán với giá cao gấp 3 đến 4 lần.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ trong cơ chế phối hợp liên ngành giữa Hải quan, Kiểm dịch thực vật, Quản lý thị trường và Công an kinh tế. Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ xét nghiệm nhanh độc chất tại các trạm kiểm dịch vùng biên còn thiếu thốn, thời gian trả kết quả phân tích định lượng kéo dài từ 3 đến 10 ngày khiến công tác giữ hàng tại cửa khẩu gặp nhiều ách tắc.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Nhật Bản thực thi kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt dựa trên Luật Vệ sinh Thực phẩm, bắt buộc khai báo điện tử trước khi hàng cập cảng và áp dụng kiểm tra 100% đối với các đơn vị từng có lịch sử vi phạm. Thái Lan cũng duy trì hệ thống cấp phép chọn lọc và kiểm soát chặt chẽ hàng tạm nhập tái xuất trong thời hạn 6 tháng. Việt Nam có thể trực quan hóa toàn bộ chuỗi dữ liệu này thông qua biểu đồ cột thể hiện biến động kim ngạch xuất nhập khẩu song phương giai đoạn 2007 - 2015, biểu đồ tròn phân bổ thị phần nguồn cung ngoại nhập và bảng chỉ tiêu đối chiếu dư lượng kim loại nặng (như Arsen 1,0 mg/kg, Chì 0,1 - 0,3 mg/kg, Cadimi 0,05 - 0,2 mg/kg) để phục vụ công tác giám sát vĩ mô.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật và hàng rào kỹ thuật. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Bộ Y tế rà soát, bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ngưỡng tồn dư tối đa của hơn 200 loại hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật, phấn đấu chuẩn hóa 100% hệ thống tiêu chuẩn kiểm dịch tương thích với thông lệ quốc tế trong giai đoạn 2016 - 2017.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng trang thiết bị và tự động hóa kiểm định tại cửa khẩu. Tổng cục Hải quan và Cục Bảo vệ thực vật cần đầu tư lắp đặt hệ thống phòng lab xét nghiệm nhanh lưu động tại 3 cửa khẩu trọng điểm gồm Tân Thanh, Hữu Nghị và Lào Cai trước năm 2018. Mục tiêu nâng tỷ lệ lấy mẫu kiểm nghiệm thực tế từ mức 1 - 2% hiện nay lên đạt chuẩn 10% với lô hàng thông thường và 30% đối với lô hàng có nguy cơ cao, rút ngắn thời gian thông quan từ 10 ngày xuống dưới 48 giờ.

Thứ ba, siết chặt quản lý xuất xứ C/O Mẫu E và chính sách biên mậu. Bộ Công Thương cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh biên giới phía Bắc cần tăng cường xác minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, kiểm soát chặt chẽ quy định hạn chế trao đổi cư dân không quá 4 lượt/tháng từ năm 2016, giảm thiểu 80% tình trạng buôn lậu và gian lận giả mạo thương hiệu nông sản Việt Nam.

Thứ tư, đào tạo nâng cao năng lực đội ngũ công chức chuyên trách. Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ định kỳ cho khoảng 500 lượt cán bộ hải quan và kiểm dịch viên mỗi năm từ năm 2016 đến năm 2020, tập trung vào kỹ năng phân tích rủi ro, vận hành hệ thống thông quan điện tử VNACCS và phát hiện gian lận chứng từ.

Thứ năm, phát triển chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường rau quả nội địa. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ đạo quy hoạch các vùng sản xuất rau an toàn đạt chuẩn VietGAP tại Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên, đặt mục tiêu tăng tỷ trọng tiêu thụ rau quả sạch nội địa lên mức 65% trên toàn thị trường vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách thuộc Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổng cục Hải quan. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để xây dựng các hàng rào kỹ thuật SPS/TBT, hoàn thiện quy định quản lý xuất xứ C/O Mẫu E và thiết lập cơ chế giám sát liên ngành hiệu quả tại các vùng biên giới.

Thứ hai, doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu và logistics nông sản. Các đơn vị có thể tra cứu chi tiết lộ trình thuế quan 0%, các quy chuẩn kiểm nghiệm an toàn thực phẩm theo Thông tư 68/2010/TT-BNNPTNT và quy trình kiểm dịch cửa khẩu để chủ động kế hoạch kinh doanh, phòng ngừa rủi ro bị giữ hàng hoặc tiêu hủy do vi phạm tồn dư hóa chất.

Thứ ba, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và nông dân sản xuất rau quả nội địa. Nghiên cứu giúp người sản xuất nắm bắt rõ nét cơ cấu thị phần cạnh tranh của các mặt hàng chủ lực như táo, cam, lê, khoai tây, cà rốt, từ đó chủ động cơ cấu lại mùa vụ, nâng cao chất lượng tiêu chuẩn an toàn và xây dựng thương hiệu nông sản Việt vững chắc.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Quản lý kinh tế và Thương mại quốc tế. Đây là tài liệu tham khảo giá trị phục vụ giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, cơ chế phòng vệ thương mại phi thuế quan và thực tiễn ngoại thương Việt - Trung.

Câu hỏi thường gặp

Lộ trình cắt giảm thuế quan đối với rau quả Trung Quốc nhập khẩu vào Việt Nam diễn ra như thế nào? Theo Chương trình thu hoạch sớm thuộc Hiệp định ACFTA, toàn bộ mức thuế suất đối với rau quả tươi có xuất xứ từ Trung Quốc đã được Việt Nam cắt giảm từng bước từ mức 10 - 30% năm 2004 xuống 0% từ ngày 1/1/2008 nếu có chứng nhận xuất xứ C/O Mẫu E hợp lệ.

Tại sao tỷ lệ lấy mẫu kiểm dịch thực tế tại các cửa khẩu biên giới lại thấp hơn quy định? Do lưu lượng hàng hóa nhập khẩu quá lớn, đạt từ 800 đến 1000 tấn mỗi ngày tại cửa khẩu Tân Thanh vào dịp cao điểm, trong khi trang thiết bị phân tích nhanh và nhân lực kiểm định còn thiếu thốn, dẫn đến tỷ lệ lấy mẫu thực tế chỉ đạt 1 - 2% thay vì mức 10% theo quy định.

Quy trình xử lý đối với các lô hàng rau quả nhập khẩu vi phạm an toàn thực phẩm được thực hiện ra sao? Nếu phát hiện dư lượng hóa chất vượt ngưỡng, cơ quan chức năng sẽ nâng tần suất kiểm tra lô hàng tiếp theo lên mức kiểm tra chặt 30% và giữ hàng 10 ngày để chờ xét nghiệm; nếu tái phạm sẽ áp dụng kiểm tra 100% hoặc ra quyết định buộc tái xuất, tiêu hủy toàn bộ lô hàng vi phạm.

Những mặt hàng rau quả nào của Trung Quốc chiếm tỷ trọng nhập khẩu lớn nhất tại Việt Nam? Trong nhóm trái cây, táo, cam và lê chiếm hơn 50% tổng kim ngạch, kế tiếp là quýt chiếm 15,62% và nho chiếm 10,30%. Ở nhóm rau củ, khoai tây, cà rốt và cà chua chiếm hơn 50% tổng lượng rau nhập khẩu từ Trung Quốc vào năm 2014.

Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm gì từ hệ thống quản lý nhập khẩu thực phẩm của Nhật Bản? Việt Nam cần áp dụng hệ thống khai báo điện tử bắt buộc trước khi hàng đến cảng, yêu cầu cung cấp bảng mô tả thành phần chất phụ gia sản xuất và thực hiện cơ chế kiểm tra 100% đối với các doanh nghiệp từng có tiền sử vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện thực trạng mở cửa thị trường khi thuế nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc về 0% theo Hiệp định ACFTA từ ngày 1/1/2008, tạo ra dòng chảy nhập khẩu 150 - 200 triệu USD mỗi năm.
• Chỉ rõ bất cập lớn trong công tác kiểm soát chất lượng tại cửa khẩu khi tỷ lệ lấy mẫu thực tế chỉ đạt 1 - 2% so với quy định chuẩn 10%, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn sinh học.
• Xác định rõ nét cơ cấu nhập khẩu tập trung cao độ với hơn 50% thị phần trái cây thuộc về táo, cam, lê và hơn 50% thị phần rau củ thuộc về khoai tây, cà rốt, cà chua.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp hoàn thiện rào cản kỹ thuật SPS, hiện đại hóa phòng lab cửa khẩu, siết chặt C/O Mẫu E và đào tạo 500 lượt cán bộ mỗi năm.
• Đóng góp luận cứ khoa học giúp các cơ quan quản lý chuyển đổi phương thức điều hành từ tiền kiểm thủ công sang quản lý rủi ro và hậu kiểm hiện đại theo chuẩn quốc tế.

Lộ trình triển khai các giải pháp cần được thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 2016 - 2020 nhằm thiết lập một hành lang kiểm soát biên mậu minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam. Các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng phối hợp hành động để hiện thực hóa các khuyến nghị chính sách vào thực tiễn quản lý ngoại thương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu: Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nên có điều kiện tự nhiên và khí hậu phù hợp để phát triển nhiều loại cây rau quả thuộc các dạng, từ quả ôn đới như mận, đào, đến quả cận nhiệt đới như vải thiều, hay quả nhiệt đới như cam, lê, táo, măng cụt, sầu riêng, và các loại rau vụ đông như dưa chuột, cà chua, khoai tây, đặc biệt là ở khu vực miền Tây Nam bộ, vùng đất với những vườn rau quả quanh năm. Do đó, ngành rau quả còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển nông thôn và giải quyết việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, Việt Nam nhập khẩu lượng rau quả cũng rất lớn, nhất là từ thị trường Trung Quốc, đặc biệt kể từ khi Việt Nam thực hiện cắt giảm thuế xuất nhập nhẩu theo chương trình " Thu hoạch sớm" (EHP) được ký kết trong khuôn khổ hiệp định ACFTA, qua đó tất cả mức thuế nhập khẩu rau quả tươi của Trung Quốc là 0% từ 1/1/2008.

Thêm vào đó, Trung Quốc là thị trường rộng lớn, điều kiện tự nhiên thuận lợi và khí hậu ôn đới nên các mặt hàng rau quả Trung Quốc luôn được sản xuất với số lượng lớn và có tính tương đồng với rau quả Việt Nam. Do đó, gây nên sự cạnh tranh ác liệt với rau quả Việt Nam, chi phối thị trường và gây ảnh hưởng không nhỏ đến người nông dân và phát triển nông nghiệp Việt Nam. Không những thế rau quả Trung Quốc luôn tiềm ẩn những nguy cơ mất vệ sinh an toàn thực phẩm, dư lượng chất bảo quản vượt quá mức cho phép gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người dân. Thế nhưng công tác quản lý rau quả nhập khẩu Trung Quốc vẫn còn rất hạn chế ngay từ khâu xây dựng chính sách đến tôt chức thực hiện và sự phối hợp giữa các bộ ngành liên quan còn rất lỏng lẻo.

Trước tình hình đó, vấn đề đặt ra là công tác quản lý của Việt Nam cần thực hiện như thế nào để tăng cường hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với rau quả nhập khẩu từ Trung Quốc để kiểm soát tốt chất lượng, nguồn gốc cũng như phòng chống gian lận thương mại qua đó cũng hạn chế mức ảnh hưởng của rau quả Trung Quốc đến phát triển nông nghiệp Việt Nam? Với tầm quan trọng và ý nghĩa nói trên, tác giả đã chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam” làm nội dung nghiên 2 cứu của luận văn. Qua đó có thể phân tích rõ thực trạng quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam, đánh giá ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân. Đồng thời đưa ra khuyến nghị giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu Việc nghiên cứu đề tài sẽ góp phần làm rõ thực trạng quản lý nhà nước đối với rau quả nhập khẩu từ Trung Quốc, từ đó chỉ ra những kết quả, hạn chế và nguyên nhân gây ra hạn chế trong công tác quản lý của các cơ quan chức năng.

Để từ đó đưa ra những giải pháp kiến nghị nhằm tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam trong thời gian tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Luận văn nghiên cứu lý luận và thực tiễn về nội dung công tác quản lý của nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc. Phạm vi nghiên cứu: - Không gian nghiên cứu: quản lý nhà nước về nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam - Thời gian nghiên cứu: luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý rau quả nhập khẩu từ Trung Quốc giai đoạn 2009 – 2014 và khuyến nghị giải pháp đến năm 2020. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, phỏng vấn chuyên gia, kết hợp với một số phương pháp nghiên cứu phổ biến khác trong kinh tế như phương pháp phân tích, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh.

Các dữ liệu thứ cấp được thu thập thông qua các giáo trình, báo cáo, tài liệu thống kê, báo, tạp chí, các kết quả của một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn đã được công bố, các website của Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hiệp hội Rau quả Việt Nam,Tổ chức thương mại thế giới (WTO), … Các nguồn dữ liệu này được trích dẫn trực tiếp trong luận văn và được ghi chú chi tiết trong phần tài liệu tham khảo. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài Với tất cả những tài liệu tôi sưu tầm được, cho đến nay, ở trong nước chưa có bất kỳ đề tài nào đã được công bố có chủ đề trùng với tên đề tài này. Liên quan đến nội dung nghiên cứu liên quan đến đề tài như: Tác giả Lương Đăng Ninh, 2004 với tác phẩm: "Đổi mới quản lý nhà nƣớc về hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn các tỉnh biên giới Việt Nam - Trung Quốc'', nhà xuất bản Khoa học xã hội,. Tác phẩm này đã phân tích về thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa trên địa bàn các tỉnh biên giới Việt Trung, đồng thời đưa ra các khuyến nghị giải pháp để hoàn thiện, đổi mới công tác quản lý đó.

Tuy nhiên tác phẩm này mới chỉ phân tích chung chung về xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam với Trung Quốc chứ chưa đi sâu phân tích cụ thể từng mặt hàng nào cả, hay nói cách khác là chưa phân tích riêng về quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc. Nghiên cứu của Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế, 2006 “Nghiên cứu Tác động của khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Trung Quốc đối với Việt Nam”. Nghiên cứu này được thực hiện qua 12 chuyên đề về cả 3 lĩnh vực thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ và đầu tư. Đối với từng lĩnh vực, các chuyên đề đã tổng quan tình hình thực tế và các chính sách được áp dụng để từ đó đánh giá tác động của Khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Trung Quốc tới nền kinh tế Việt Nam.

Nghiên cứu chưa đi sâu phân tích tác động của khu vực mậu dich tự do ASEAN- Trung Quốc đến quản lý nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam. Tác giả Ning Zhang, Minzu University of China, 2010 "Rereach on trading relation between China and Vietnam" Trong tác phẩm tác giả có phân tích về tình hình thương mại của Việt Nam và Trung Quốc, sự mất cân bằng trong quan hệ thương mại và các rào cản trong thương mại giữa hai nước. Tuy nhiên, tác phẩm cũng không đi sâu phân tích đối với ngành hàng cụ thể nào. Viện nghiên cứu rau quả, 2012, đề tài nghiên cứu khoa học " Nghiên cứu thị trƣờng rau quả Việt Nam", đề tài có sự nghiên cứu tổng quát và sâu rộng về các 4 vấn đề của thị trường rau quả Việt Nam như: tiêu thụ, sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, quản lý.

Do đó, trong đó có phân tích về nhập khẩu rau quả và quản lý nhập khẩu rau quả Việt Nam nhưng chỉ là một phần và chưa có nghiên cứu cụ thể trong quản lý nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc. Như vậy, qua nghiên cứu các công trình khoa học liên quan đến đề tài, có thể thấy chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách toàn diện, cụ thể về quản lý nhà nước đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc. Do đó, việc lựa chọn đề tài " Quản lý Nhà nƣớc đối với nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc vào Việt Nam" để nghiên cứu là cấp thiết, đáp ứng được yêu cầu cả về mặt lý luận và thực tiễn. Luận văn sẽ cung cấp cái nhìn tổng thể nhất về thực trạng nhập khẩu rau quả từ Trung Quốc cũng như phân tích một cách hệ thống các khâu quản lý của nhà nước đối với rau quả nhập khẩu từ Trung Quốc, đồng thời đưa ra những điểm tích cực và hạn chế trong công tác quản lý.

Qua đó, sẽ đưa ra các khuyến nghị giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động quản lý rau quả nhập khẩu từ Trung Quốc. 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI NHẬP KHẨU HÀNG HÓA 1. Khái niệm và vai trò của quản lý nhà nƣớc về nhập khẩu hàng hóa. Khái niệm quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về nhập khẩu hàng hóa.

Quản lý nhà nước là một phạm trù gắn liền với sự xuất hiện của Nhà nước, ra đời với tính chất là loại hoạt động quản lý xã hội. " Quản lý nhà nước chính là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan quản lý nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và tổ chức trong xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước có tính cưỡng chế đơn phương nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì ổn định, an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo một định hướng thống nhất của nhà nước"[7]. Như vậy, quản lý nhà nước là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Quản lý nhà nước được xem là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt.

Hoạt động quản lý nhà nước chủ yếu và trước hết được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước, song có thể các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng và nhân dân trực tiếp thực hiện nếu được nhà nước uỷ quyền, trao quyền thực hiện chức năng của nhà nước theo quy định của pháp luật. Nhập khẩu hàng hóa là một bộ phận không thể thiếu của hoạt động thương mại quốc tế của mỗi quốc gia. Do đó, để có thể nghiên cứu rõ về quản lý nhà nước đối với hoạt động nhập khẩu cần làm rõ khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động thương mại quốc tế. Trong cuốn Lý thuyết về quản lý thương mại (A theory of managed trade) của đại học Columbia, Hoa Kỳ (1998), hai nhà kinh tế Kyle Bagwell và Robert W.

Staiger đã nhắc đến khái niệm về quản lý thương mại " Thực chất quản lý hoạt động thương mại quốc tế là việc sử dụng các công cụ cần thiết nhằm đảm báo cân bằng cán cân thương mại quốc gia.