Chương 1. Cơ sở lý luận về QLNN đối với các doanh nghiệp du lịch Chương 2. Thực trạng QLNN đối với các doanh nghiệp du lịch trên địa bàn Hải Phòng Chương 3. Giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả QLNN đối với các doanh nghiệp du lịch trên địa bàn Hải Phòng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH 1.
Nhà nước Nhà nước là một hiện tượng lịch sử, được phát triển qua quá trình phát triển tự nhiên của xã hội loài người. Lịch sử loài người chỉ ra rằng không phải khi nào xã hội và nhà nước cùng tồn tại mà nhà nước chỉ xuất hiện và tồn tại khi trong xã hội tồn tại những mâu thuẫn giai cấp không điều hòa được và nhà nước sẽ tự tiêu vong khi những mâu thuẫn này không còn nữa. Nguyên nhân trực tiếp của sự xuất hiện nhà nước là những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được.Lênin nhận định: “Nhà nước là sản phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được. Bất cứ ở đâu, hễ lúc nào và chừng nào mà, về mặt khách quan, những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được, thì nhà nước xuất hiện.
Và ngược lại: sự tồn tại của nhà nước chứng tỏ rằng những mâu thuẫn giai cấp là không thể điều hoà được” [V.Lênin: Toàn tập, tập 33, tr. Quản lý nhà nước Quản lý là một hoạt động tất yếu khi có những người làm việc với nhau để thực hiện một công việc chung hoặc nhằm thực hiện một mục tiêu chung. Điều đó có nghĩa hoạt động quản lý ra đời khi xã hội loài người xuất hiện, là việc con người điều khiển con người, là quan hệ giữa con người với con người dựa trên yếu tố quyền uy. Trong xã hội chưa có giai cấp, quản lý xã hội là việc của cả cộng đồng (thị tộc, bộ lạc…) và được thực hiện bởi các chủ thể là những thủ lĩnh có tài năng, kinh nghiệm, uy tín hoặc tập thể những người có tài năng, uy tín và được thực hiện trên cơ sở hệ thống các qui tắc ứng xử như đạo đức, tập quán… Trong xã hội có giai cấp, vai trò này thuộc về nhà nước.
Nhà nước thực hiện sự quản lý thông qua bộ máy nhà nước, trên cơ sở quyền lực nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ và chức năng của nhà nước bằng hệ thống công cụ quản lý, đó là QLNN. QLNN không chỉ là sự tác động mà là sự phối hợp hoạt động nhiều mặt. Đó là việc thực hiện các nhiệm vụ và chức năng của nhà nước, là việc thực hiện các chính sách của nhà nước. Hoạt động QLNN có những đặc điểm sau: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Thứ nhất, QLNN là hoạt động mang tính tổ chức, điều hành và điều chỉnh hay nói cách khác, nó chính là việc xây dựng và điều chỉnh các mối quan hệ giữa con người với con người nhằm thực hiện những mục đích nhất định, đồng thời cũng là hoạt động điều chỉnh các mối quan hệ xã hội.
Điều này cho thấy, QLNN không chỉ đơn giản là sự cai trị, kiểm soát hay hạn chế mà còn là những quá trình tổ chức, điều hành và điều chỉnh các quá trình xã hội. - Thứ hai, QLNN mang tính chất quyền lực nhà nước, tức là trên cả phương diện hành chính, pháp luật và chấp hành nhằm thiết lập quan hệ “quyền uy” và sự “phục tùng”; có nghĩa là toàn bộ các tác động tổ chức và điều chỉnh của quản lý được tiến hành dựa trên cơ sở quyền lực nhà nước. Quyền lực đó được ghi nhận, củng cố bằng pháp luật và được bảo đảm bằng các biện pháp cưỡng chế nhà nước. - Thứ ba, QLNN là hoạt động mang tính khoa học, tính kế hoạch hay đó là hoạt động mang tính chủ quan của con người, nhưng lại dựa trên những yêu cầu khách quan và qui luật khách quan.
Vì vậy, quản lý là những tác động mang tính chất chủ động sáng tạo, nó xuất phát từ thực tiễn đời sống xã hội luôn biến động và phát triển để tìm kiếm biện pháp, phương thức thích ứng kịp thời và giải quyết có hiệu quả nhằm đạt tới những mục tiêu và chủ đích đã được xác định. - Thứ tư, QLNN là những tác động lên các quá trình xã hội và hệ thống các hành vi xã hội một cách liên tục, đặc điểm này hình thành chu kỳ QLNN và thông qua các chu kỳ diễn ra liên tục mà QLNN thúc đẩy các quá trình xã hội phát triển theo chiều hướng liên tục. Như vậy, hoạt động QLNN diễn ra hàng ngày, hàng giờ không bị gián đoạn. - Thứ năm, quản lý dựa trên cơ sở nền tảng của một thể chế nhất định.
Thể chế có vai trò là những chuẩn mực mà cả chủ thể quản lý và đối tượng bị quản lý phải tuân theo nhằm đạt được mục tiêu quản lý. - Thứ sáu, sự vận hành của QLNN bao giờ cũng cần có một cơ chế quản lý phù hợp. Có thể coi đó là vấn đề cốt lõi đảm bảo quản lý có hiệu quả trong thực tiễn. Cơ chế đúng, hợp lý và tuân theo quy luật khách quan thì xã hội phát triển, ngược lại thì xã hội phát triển chậm, bị kìm chế hoặc rối ren.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tóm lại, QLNN là một quá trình phức tạp, đa dạng và là một yếu tố không thể thiếu trong đời sống xã hội, được thực hiện ở nhiều lĩnh vực khác nhau như an ninh, quốc phòng, văn hóa, giáo dục, đối ngoại, kinh tế…Trong đó, hoạt động QLNN về du lịch giữ vị trí hết sức quan trọng trong đời sống xã hội. Quản lý nhà nước về du lịch QLNN đối với hoạt động du lịch là tạo môi trường thông thoáng, ổn định, hỗ trợ, thúc đẩy các hoạt động du lịch phát triển sôi động nhưng có trật tự, nhằm giải quyết hài hòa các lợi ích. Trên cơ sở hệ thống các quan điểm của các tác giả về QLNN đối với hoạt động du lịch trong phần lịch sử nghiên cứu, chúng ta có thể thấy: QLNN đối với hoạt động du lịch là phương thức mà bằng công cụ quản lý pháp luật và bộ máy quản lý, nhà nước tác động vào đối tượng quản lý để định hướng cho hoạt động du lịch vận động, phát triển đến mục tiêu nhất định. Quan điểm trên được tác giả lựa chọn làm cơ sở lý luận thống nhất cho toàn bộ luận văn.
Khái niệm này bao hàm những nội dung cơ bản như nhà nước (các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp) là chủ thể quản lý; các cơ quan xã hội vận động và phát triển trong lĩnh vực du lịch là đối tượng quản lý và pháp luật là cơ sở và là công cụ để nhà nước thực hiện sự quản lý. Chủ thể QLNN là tập hợp các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội được nhà nước ủy quyền. Trong các cơ quan, tổ chức đó cán bộ, công chức nhà nước có quyền và nghĩa vụ được xác định cụ thể, rõ ràng. Với tư cách là chủ thể quản lý, nhà nước phải thực hiện hàng loạt các nhiệm vụ: từ việc xây dựng, ban hành pháp luật đến việc tổ chức, thực hiện pháp luật; đồng thời nhà nước còn thực hiện sự kiểm tra, kiểm soát và tiến hành xử lý những vi phạm pháp luật đối với hoạt động du lịch.
Với vai trò đó, nhiệm vụ của nhà nước là định hướng cho hoạt động du lịch hình thành, vận động và phát triển theo một trật tự nhất định. Với tư cách là đối tượng quản lý, hoạt động du lịch phải được tổ chức và vận động trên cơ sở các quy định của pháp luật và chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Với tư cách là cơ sở và là công cụ để nhà nước thực hiện sự quản lý, pháp luật phải được xây dựng trên cơ sở đảm bảo sự 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính xác, đầy đủ, thống nhất, là những chuẩn mực để đối tượng quản lý dựa vào đó vận động, phát triển và để chủ thể quản lý thực hiện sự kiểm tra, giám sát đối tượng quản lý. Doanh nghiệp du lịch Theo điều 1, Nghị định 09-CP ngày 05/02/1994 về tổ chức và quản lý các doanh nghiệp du lịch thì: “Doanh nghiệp du lịch là tổ chức kinh doanh một hoặc một số dịch vụ, có tư cách pháp nhân, hạch toán kinh tế độc lập, hoạt động theo pháp luật”.
Theo Luật Doanh nghiệp được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 29/11/2005 thì: “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh du lịch”. Doanh nghiệp du lịch là một tổ chức sống, là một chủ thể hoạt động kinh doanh du lịch, là một đơn vị kinh tế cơ sở của ngành du lịch, sản xuất và cung cấp các sản phẩm dịch vụ du lịch trên thị trường, là nơi tạo ra thu nhập quốc dân. Doanh nghiệp du lịch là một hệ thống mở có quan hệ chặt chẽ với môi trường kinh doanh. Mỗi doanh nghiệp là một tế bào trong hệ thống phân công lao động xã hội nói chung và ngành du lịch nói riêng.
Doanh nghiệp du lịch là một đơn vị cung ứng trên thị trường du lịch, đồng thời là một đơn vị tiêu thụ. Chức năng và vai trò của QLNN đối với các doanh nghiệp du lịch 1. Chức năng * Chức năng hoạch định - Nhà nước thực hiện chức năng hoạch định để định hướng hoạt động du lich, bao gồm các nội dung cơ bản là hoạch định chiến lược, kế hoạch phát triển du lịch nói chung và phát triển các doanh nghiệp du lịch nói riêng, phân tích và xây dựng các chính sách du lịch, quy hoạch và định hướng chiến lược phát triển thị trường, xây dựng hệ thống luật pháp có liên quan tới du lịch. Xác lập các chương trình, dự án, cụ thể hoá chiến lược, đặc biệt là các lộ trình hội nhập khu vực và quốc tế.
12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Thiết lập khuôn khổ pháp lý thông qua việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về du lịch, tạo ra môi trường pháp lý cho hoạt động du lịch của các doanh nghiệp du lịch. - Chức năng hoạch định giúp cho các doanh nghiệp du lịch có phương hướng hình thành phương án chiến lược, kế hoạch kinh doanh.