CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CƠ SỞ LƯU TRÚ DU LỊCH 1. Khái niệm và phân loại cơ sở lưu trú du lịch 1. Khái niệm cơ sở lưu trú du lịch Trong quá trình phát triển xã hội, việc đi lại của con người đóng một vai trò quan trọng. Du khách đi ra ngoài nơi ở thường xuyên của mình đều cần đến các nghiệp vụ về lưu trú, ăn uống và nghỉ ngơi.
Đáp ứng nhu cầu trên của khách, ban đầu việc lưu trú chỉ thể hiện tính hiếu khách của dân địa phương, thường trước khi ra đi, khách tặng lại chủ nhà một số tặng phẩm. Đây chính là mầm mống của ngành kinh doanh lưu trú ngày nay. Thực tiễn có rất nhiều tài liệu nghiên cứu về quá trình hình thành ngành lưu trú trên thế giới và hầu hết đều khẳng định ngành kinh doanh lưu trú ra đời và chính thức được thừa nhận khi xã hội xuất hiện nền sản xuất hàng hóa, khi đó sự di chuyển của con người diễn ra mạnh mẽ. Sự phát triển của ngành kinh doanh lưu trú đã góp phần vào việc thúc đẩy hoạt động du lịch, thu hút công ăn việc làm, đóng góp vào sự phát triển kinh tế tại nhiều vùng, nhiều quốc gia.
Căn cứ theo Tiêu chuẩn ISO 18513:2003 “Dịch vụ du lịch - Khách sạn và các loại hình cơ sở lưu trú du lịch khác - Thuật ngữ” của Tổ chức Tiêu chuẩn quốc tế (ISO) thì khái niệm lưu trú có nghĩa là cung cấp tối thiểu hai dịch vụ: ngủ và các trang thiết bị vệ sinh. Căn cứ Luật Du lịch 2017: “Cơ sở lưu trú du lịch là cơ sở cho thuê buồng, giường và cung cấp các dịch vụ khác phục vụ khách lưu trú, trong đó khách sạn là cơ sở lưu trú du lịch chủ yếu. Cơ sở lưu trú du lịch bao gồm: khách sạn, làng du lịch, biệt thự kinh doanh du lịch, căn hộ kinh doanh du 12 lịch, nhà nghỉ du lịch, bãi cắm trại du lịch, nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê và các loại cơ sở lưu trú du lịch khác". Vậy cơ sở lưu trú du lịch có thể được hiểu là cơ sở cung cấp các trang thiết bị tiện nghi cơ bản theo từng loại hình nhằm phục vụ cho nhu cầu lưu trú của khách du lịch.
Phân loại cơ sở lưu trú du lịch Theo Nghị định số 168/2017/TT-BVHTTDL ngày 31 tháng 12 năm 2017 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Du lịch về lưu trú du lịch thì các loại cơ sở lưu trú du lịch ở Việt Nam được hiểu như sau: Khách sạn: Cơ sở lưu trú du lịch bảo đảm chất lượng về cơ sở vật chất, trang thiết bị và dịch vụ cần thiết phục vụ khách du lịch; bao gồm: Khách sạn nghỉ dưỡng, khách sạn bên đường, khách sạn nổi và khách sạn thành phố. Khách sạn nghỉ dưỡng: Cơ sở lưu trú du lịch được xây dựng thành khối hoặc thành quần thể các biệt thự, nhà thấp tầng, căn hộ, ở khu vực có cảnh quan thiên nhiên đẹp; Khách sạn bên đường: Cơ sở lưu trú du lịch gần đường giao thông, có bãi đỗ xe nhằm phục vụ nhu cầu lưu trú của khách sử dụng phương tiện giao thông đường bộ (xe máy, ô tô) đi du lịch hoặc nghỉ ngơi giữa những chặng đường dài; Khách sạn nổi: Cơ sở lưu trú du lịch neo đậu trên mặt nước và có thể di chuyển khi cần thiết; Khách sạn thành phố: Cơ sở lưu trú du lịch được xây dựng tại các đô thị phục vụ khách du lịch. Biệt thự du lịch: Biệt thự có trang thiết bị, tiện nghi cho khách du lịch thuê và có thể tự phục vụ trong thời gian lưu trú. 13 Làng du lịch (holiday village): Là cơ sở lưu trú du lịch gồm tập hợp các biệt thự hoặc một số loại cơ sở lưu trú khác như căn hộ, băng-ga-lâu (bungalow) và bãi cắm trại, được xây dựng ở nơi có tài nguyên du lịch, cảnh quan thiên nhiên đẹp, có hệ thống dịch vụ gồm các nhà hàng, quầy bar, cửa hàng mua sắm, khu vui chơi giải trí, thể thao và các tiện ích khác phục vụ khách du lịch Căn hộ du lịch: Căn hộ có trang thiết bị, dịch vụ cần thiết phục vụ khách du lịch.
Khách có thể tự phục vụ trong thời gian lưu trú. Tàu thủy lưu trú du lịch: Phương tiện vận tải thủy có phòng ngủ phục vụ nhu cầu lưu trú của khách du lịch. Nhà nghỉ du lịch: Cơ sở lưu trú có trang thiết bị, tiện nghi cần thiết phục vụ khách du lịch nhưng không đạt tiêu chuẩn xếp hạng khách sạn. Bãi cắm trại du lịch: Khu vực được quy hoạch ở nơi có cảnh quan thiên nhiên đẹp, có kết cấu hạ tầng, có cơ sở vật chất và dịch vụ cần thiết phục vụ khách cắm trại.
Nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê (homestay): Là nơi sinh sống của người sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp trong thời gian cho thuê lưu trú du lịch, có trang thiết bị, tiện nghi cho khách du lịch thuê lưu trú, có thể có dịch vụ khác theo khả năng đáp ứng của chủ nhà. Các cơ sở lưu trú du lịch khác gồm tàu thủy du lịch, tàu hỏa du lịch, cara-van (caravan), lều du lịch. Quản lý nhà nước đối với cơ sở lưu trú du lịch 1. Khái niệm quản lý nhà nước Theo Giáo trình quản lý hành chính nhà nước Tập 1 (2011): “Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước 14 đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ tổ quốc XHCN”.
Như vậy, quản lý nhà nước là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Quản lý nhà nước được xem là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt quản lý nhà nước được hiểu theo hai nghĩa. Theo nghĩa rộng: quản lý nhà nước là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tư pháp. Theo nghĩa hẹp: quản lý nhà nước chủ yếu là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người theo pháp luật nhằm đạt được những mục tiêu yêu cầu nhiệm vụ quản lý nhà nước.
Đồng thời, các cơ quan nhà nước nói chung còn thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chính nhà nước nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội bộ của mình. Quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp còn đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chính nhà nước với các đặc điểm sau đây: thứ nhất, quản lý hành chính nhà nước là hoạt động mang quyền lực nhà nước; thứ hai, quản lý hành chính nhà nước là hoạt động được tiến hành bởi những chủ thể có quyền năng hành pháp; thứ ba, quản lý hành chính nhà nước là hoạt động có tính thống nhất, được tổ chức chặt chẽ; thứ tư, hoạt động quản lý hành chính nhà nước mang tính chấp hành và điều hành. Quản lý nhà nước được đề cập trong đề tài này là quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp, chủ yếu thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chính nhà nước. Khái niệm quản lý nhà nước đối với cơ sở lưu trú du lịch Trong lĩnh vực du lịch nói chung và lưu trú du lịch nói riêng, nội dung hoạt động quản lý hành chính nhà nước được cụ thể hóa thông qua các mục tiêu, nhiệm vụ, chức năng hoạt động của bộ máy tổ chức hành chính nhà nước được tổ chức theo từng cấp với quyền hạn, thẩm quyền xác định.
Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ, công chức tương ứng thực hiện chức năng hành pháp tương ứng được cơ quan có thẩm quyền phân cấp, giao phó. Để thực hiện có hiệu quả những mục tiêu, nhiệm vụ của mình, cơ quan liên quan trong lĩnh vực du lịch và lưu trú du lịch, cán bộ, công chức và người lao động các cấp tuân thủ quy trình của quản lý hành chính nhà nước về cơ sở lưu trú du lịch. Chủ thể và khách thể trong quản lý nhà nước đối với cơ sở lưu trú du lịch Chủ thể nói chung là Đảng, Nhà nước và các cơ quan liên quan có chức năng quản lý nhà nước được pháp luật phân quyền, phân cấp. Nhưng với cơ sở lưu trú du lịch, chủ thể chủ yếu là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trong cả nước.
Chủ thể có nhiệm vụ chấp hành pháp luật và chỉ đạo thực hiện chủ trương, kế hoạch của Nhà nước. Chủ thể có những thẩm quyền nhất định liên quan đến 04 (bốn) nội dung bao gồm: Ban hành các văn bản dưới luật quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hành và tổ chức bộ máy trong quản lý nhà nước về lưu trú du lịch cấp tương ứng; Sử dụng quyền lực để điều chỉnh và điều hành các vấn đề thuộc lưu trú du lịch theo thẩm quyền; Cán bộ lãnh đạo của cơ quan chủ thể theo cơ chế bổ nhiệm, chủ thể thực hiện cơ chế lãnh đạo và quản lý theo chế độ thủ trưởng; Chủ thể ký văn bản quản lý theo chế độ thủ trưởng hoặc liên tịch. 16 Bên cạnh chủ thể nêu trên, khách thể của quản lý hành chính nhà nước về lưu trú du lịch là toàn bộ hệ thống, nguồn nhân lực và hành vi, quá trình phát sinh trong thực tế phát triển của cơ sở lưu trú du lịch ở Việt Nam. Như vậy, quản lý nhà nước đối với cơ sở lưu trú du lịch là sự tác động có chủ đích của các cơ quan chức năng trong bộ máy nhà nước nhằm xây dựng thể chế, tổ chức bộ máy điều hành để phát triển cơ sở lưu trú du lịch và kiểm tra, giám sát bảo đảm quản lý chặt chẽ, hiệu quả đạt mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Nội dung quản lý nhà nước đối với cơ sở lưu trú du lịch 1.