PHẦN MỞ ĐẦU 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Đất đai không chỉ quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp trƣớc đây mà nó còn đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế thị trƣờng hôm nay. Trong quá trình công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nƣớc, khi mà sự tăng trƣởng kinh tế và quá trình đô thị hóa đã trở thành một xu thế tất yếu của sự phát triển thì đất đai càng đóng vai trò quan trọng. Nó là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển kinh tế xã hội của loài ngƣời.
Để đáp ứng nhu cầu phát triển đó thì cần một quỹ đất rất lớn phục vụ cho các dự án phát triển của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nƣớc cũng nhƣ những dự án trọng điểm của quốc gia. Vì thế, bồi thƣờng giải phóng mặt bằng là công tác vô cùng quan trọng, là khâu số một, là điều kiện tiên quyết để có một quỹ đất sạch giao cho các cá nhân, tổ chức, các cơ quan Nhà nƣớc để thực hiện mục tiêu riêng của mình cũng nhƣ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội chung của cả nƣớc. Việc thu hồi đất, bồi thƣờng giải phóng mặt bằng thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực về mặt chính sách, tạo điều kiện tốt cho nhà đầu tƣ. Tuy nhiên, những bất cập vẫn chƣa đƣợc giải quyết triệt để, thất thu ngân sách nhà nƣớc, tỷ lệ hộ nghèo hậu bồi thƣờng giải phóng mặt bằng ở một số địa phƣơng có xu hƣớng tăng lên, việc ngƣời dân chƣa đƣợc bồi thƣờng thỏa đáng vẫn đang khiếu kiện kéo dài làm họ mấy tập trung ổn định cuộc sống, gây mất ổn định chính trị, xã hội và dẫn đến tệ nạn tại các khu vực giải tỏa có xu hƣớng tăng theo.
Vấn đề về nguồn thu ngân sách nhà nƣớc từ công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An không phải là trƣờng hợp ngoại lệ. Chính vì thế, để có thể đi sâu và tìm hiểu về công tác giải phóng mặt bằng trong các dự án đầu tƣ tại địa bàn tác giả chọn đề tài: “Hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, Tỉnh Long An” đƣợc chọn để nghiên cứu làm luận văn thạc sĩ kinh tế. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2. Mục tiêu chung Phân tích thực trạng thu ngân sách nhà nƣớc, công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng cho ngƣời dân bị thu hồi đất tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Luan van 2 Hòa, tỉnh Long An.
Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm giúp nâng cao hiệu quả công tác thu ngân sách đối với bồi thƣờng giải phóng mặt bằng tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Mục tiêu cụ thể Mục tiêu 1: Nghiên cứu và phân tích thực trạng công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng cho ngƣời dân bị thu hồi đất tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Mục tiêu 2: Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị giúp nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách nhà nƣớc, công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Câu hỏi 1: Hiện trạng tình hình bồi thƣờng giải phóng mặt bằng cho ngƣời dân bị thu hồi đất tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa diễn ra thế nào? Ngƣời dân bị thu hồi đất có thỏa mãn với công tác này không? Những bất cập và tồn tại gì liên quan đến công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng cho ngƣời dân bị thu hồi đất tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An không? Câu hỏi 2: Có những giải pháp nào phù hợp để nâng cao hiệu quả công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng cho ngƣời dân bị thu hồi đất tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An chƣa? 4.
ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Công tác bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Không gian: tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Thời gian: Giai đoạn 2017-2019. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Tác giả sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính, cụ thể là: - Phƣơng pháp thu thập số liệu: số liệu đƣợc thu thập về công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An.
- Phƣơng pháp phân tích số liệu: Đề tài sử dụng phƣơng pháp hệ thống hóa, phân tích, so sánh, đối chiếu, tổng hợp để đƣa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả công Luan van 3 tác thu ngân sách nhà nƣớc, bồi thƣờng và giải phóng mặt bằng cho ngƣời dân bị thu hồi đất tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN VỀ THỰC TIỄN Đóng góp về phương diện khoa học: Đề tài góp phần bổ sung vào các giải pháp trên cơ sở khoa học để nâng cao hiệu quả thu ngân sách nhà nƣớc, công tác quản lý bồi thƣờng giải phóng mặt bằng cho ngƣời dân bị thu hồi đất. Đóng góp về phương diện thực tiễn: Hoàn chỉnh các giải pháp nâng cao hiệu quả thu ngân sách sách nhà nƣớc đối với bồi thƣờng giải phóng mặt bằng tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An nhằm triển khai thực hiện các dự án đƣợc thuận lợi, góp phần ổn định phát triển chính trị, kinh tế, xã hội tại địa phƣơng và có thể áp dụng cho các đơn vị hành chính cơ sở khác có đặc điểm tƣơng đồng. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC Nghiên cứu của Lê Thanh Sơn và Trần Tiến Khai (2016) về tác động của việc thu hồi đất vùng nông thôn đến thu nhập của ngƣời dân huyện Vĩnh Thạnh, Thành phố Cần Thơ: trƣờng hợp dự án khu dân cƣ vƣợt lũ Thạnh Mỹ.
Nghiên cứu quan tâm đến bồi thƣờng thu hồi đất của ngƣời dân do Chính phủ thực hiện vì mục tiêu phát triển Kinh tế - Xã hội và đang là xu thế tất yếu của quá trình phát triển theo hƣớng công nghiệp hóa và đô thị hóa. Trong thời gian đó, ngƣời dân đã bị mất đất sản xuất, phải chuyển đổi nghề nghiệp và sinh kế cũng thay đổi. Phƣơng pháp sai biệt kép đã đƣợc nhóm nghiên cứu nhằm mô tả và lƣợng hóa những thay đổi trong sinh kế của ngƣời dân. Kết quả chỉ ra rằng không có sự khác biệt về thu nhập của ngƣời dân sau hai năm kể từ khi nhà nƣớc thực hiện việc thu hồi đất.
Nghiên cứu của Đỗ Hữu Nghị và cộng sự (2016) về “Các nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập của hộ gia đình trong vùng ảnh hƣởng của dự án trên địa bàn quận Bình Thủy, Thành phố Cần Thơ”. Mục đích của nghiên cứu này là xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập của hộ gia đình trong vùng ảnh hƣởng của dự án trên địa bàn quận Bình Thủy, TP. Phƣơng pháp phân tích hồi quy đa biến đƣợc sử dụng để kiểm định mối tƣơng quan của các nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập của các hộ gia đình trong vùng ảnh hƣởng của dự án. Kết quả chỉ ra rằng có 05 nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập của hộ gia đình trong vùng ảnh hƣởng của dự án nhƣ số lƣợng lao động Luan van 4 trong nông nghiệp, số lƣợng lao động ngoài nông nghiệp, số năm thực hiện dự hiện dự án, khoảng cách từ nhà đến chợ và trình độ hóa của chủ hộ.
Trong nghiên cứu của Thái Thanh Phong và Hà Thục Viên (2017) về xu hƣớng và các nhân tố đền bù giá đất lên thu nhập của nông hộ trong khu công nghiệp và đô thị thị trấn Mỹ Phƣớc – Huyện Bến Cát – Tỉnh Bình Dƣơng. Mục tiêu của nghiên cứu là khám phá ảnh hƣởng của việc đền bù giá đất lên mức sống và thu nhập của nông hộ trƣớc và sau khi bị thu hồi đất. Các phƣơng pháp định tính và định lƣợng đƣợc sử dụng thích hợp trong nghiên cứu. Kết quả cho thấy rằng đời sống nông hộ đã thay đổi dần do việc đền bù giá đất theo hƣớng đa dạng hóa thu nhập và dịch chuyển sang các hoạt động phi nông nghiệp.
Sự điều chỉnh đời sống này đƣợc xác định bởi các loại tài sản cả trƣớc và sau khi bị thu hồi đất. Quan trọng hơn, thu nhập của nông hộ sau khi bị thu hồi đất tƣng lên đáng kể, nhƣng không bền vững và rất dễ bị tổn thƣơng do các yếu tố khách quan bên ngoài tác động. Các nhân tố ảnh hƣởng đến thu nhập của nông hộ trƣớc và sau khi bị thu hồi đất có ý nghĩa khác nhau. Từ đây, nhóm tác giả có thể khẳng định rằng sự thay đổi đời sống nông hộ do việc thu hồi đất bởi công nghiệp hóa và đô thị hóa thích ứng đƣợc và đáp ứng đƣợc chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội.
KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN Ngoài phần mục lục, danh mục các từ viết tắt, danh mục các bảng, danh mục các sơ đồ, hình vẽ, nội chung chính của nghiên cứu chia thành 3 chƣơng, bao gồm: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về ngân sách nhà nƣớc và hiệu quả quản lý ngân sách nhà nƣớc. Chƣơng 2: Thực trạng hiệu quả quản lý ngân sách nhà nƣớc tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nƣớc tại Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Luan van 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC VÀ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.
Lý luận về ngân sách nhà nƣớc 1. Khái niệm ngân sách nhà nước Thuật ngữ ngân sách theo tiếng Anh là “Budget” có nghĩa là cái túi đựng tiền. Thuật ngữ “Budget” xuất phát bởi từ cổ “Bougette” của Pháp. Từ thế kỷ 17, ngƣời Anh sử dụng thuật ngữ “Budget” để chỉ ngân sách hay túi tiền của nhà vua.
NSNN là một phạm trù kinh tế và cũng là một phạm trù lịch sử. Sự xuất hiện và tồn tại của nó gắn liền với sự ra đời của nền sản xuất hàng hóa - tiền tệ và sự xuất hiện của tổ chức nhà nƣớc. Thể chế NSNN khởi đầu từ Anh vào cuối thế kỷ 17, tiếp đến xuất hiện ở Mỹ và Pháp, sau đó mô hình thể chế NSNN lan rộng đến các quốc gia khác. Sự ra đời của thể chế NSNN là kết quả tiến trình đấu tranh của giai cấp tƣ sản đối với chế độ nhà nƣớc phong kiến.