mở đầu cho một chu trình ngân sách nên nó làm cơ sở, nền tảng cho các khâu tiếp theo, đặc biệt là khâu chấp hành ngân sách. Cho nên khi lập dự toán thu chi ngân sách phải đảm bảo yêu cầu sau: - Phải tính toán đầy đủ và chính xác các khoản theo đúng quy định của Nhà nước. - Bố trí hợp lý các nhu cầu chi tiêu nhằm đảm bảo thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ chính quyền cấp xã đồng thời góp phần xây dựng nông thôn phát triển. - Dự toán thu chi ngân sách phải theo đúng mục lục ngân sách và các mẫu biểu theo quy định của bộ tài chính.
*Căn cứ lập dự toán: - Chế độ phân cấp về nguồn thu, nhiệm vụ chi NSX. - Chế độ quy định về thu ngân sách. - Chế độ, tiêu chuẩn định mức về chi NSX. 14 - Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của xã.
- Số kiểm tra về dự toán NSX do UBND huyện thông báo. - Tình hình thực hiện dự toán năm hiện hành. * Trình tự lập dự toán: - Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch NSX 6 tháng đầu năm và ước thực hiện 6 tháng cuối năm. -Các ban ngành hoặc tổ chức thuộc UBND xã căn cứ vào chức năng nhiệm vụ được giao về chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi, lập dự trù kinh phí nhu cầu chi.
-Ban tài chính xã phối hợp với đội thuế xã tính toán các khoản thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn xã. -Ban tài chính xã tính toán, cân đối, lập dự toán thu chi NSX trình UBND xã báo cáo Chủ tịch và Phó chủ tịch UBND xã để xem xét gửi UBND thành phố và phòng Tài chính Kế hoạch thành phố. (2) Chấp hành dự toán ngân sách cấp xã; Chấp hành dự toán NSX là khâu tiếp theo khâu lập dự toán ngân sách của một chu trình ngân sách, là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, tài chính và hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu chi ghi trong kế hoạch ngân sách năm trở thành hiện thực. Để làm được điều đó, cần tiến hành quản lý các khâu sau: * Quản lý quá trình thu ngân sách xã: - Ban tài chính xã có nhiệm vụ phối hợp với cơ quan thuế giám sát kiểm tra các nguồn thu ngân sách Nhà nước đảm bảo thu đúng, thu đủ, kịp thời.
Riêng khoản thu từ quỹ đất công ích 5%, tài sản công và hoa lợi công sản là nguồn thu thường xuyên của ngân sách xã. Vì vậy không được khoán thầu thu một lần và nhiều năm. Trường hợp cần thiết có thể thu một số năm nhưng chỉ trong nhiệm kỳ của UBND. - Trường hợp đối tượng phải nộp ngân sách có điều kiện nộp tiền trực tiếp vào NSNN tại Kho bạc Nhà nước, thì căn cứ vào thông báo thu của cơ quan thu 15 hoặc ban Tài chính xã, đối tượng nộp ngân sách lấy giấy nộp tiền và trích tài khoản hoặc mang tiền tới Kho bạc Nhà nước để nộp trực tiếp và NSNN.
- Trường hợp đối tượng phải nộp ngân sách không có điều kiện nộp trực tiếp vào NSNN tại Kho bạc Nhà nước thì các khoản thu thuộc nhiệm vụ thu của cơ quan nào thì cơ quan đó thu, sau đó viết giấy nộp tiền mang tới Kho bạc Nhà nước để nộp vào NSNN. - Nghiêm cấm thu không có biên lai, thu để ngoài sổ sách. - Trường hợp phải hoàn trả khoản thu ngân sách xã, Kho bạc Nhà nước xác nhận rõ số tiền đã thu vào ngân sách xã để ban tài chính xã làm căn cứ thoát thu cho đối tượng được hoàn trả. - Chứng từ thu phải được luân chuyển theo đúng quy định của luật NSNN.
- Đối với thu bổ sung của ngân sách xã phòng Tài chính Kế hoạch chuyển căn cứ vào dự toán giao cho từng xã, dự toán thu chi của từng quỹ của xã và khả năng cân đối ngân sách huyện, thông báo bổ sung hàng quý cho xã chủ động điều hành ngân sách để đảm bảo cho xã có nguồn thu chi, nhất là cho bộ máy quản lý. * Quản lý quá trình chi Ngân sách xã: - Nguyên tắc chi: + Việc thực hiện chi phải đảm bảo điều kiện: đã ghi trong dự toán, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định, được UBND xã hoặc người được ủy quyền chuẩn chi. + Cấp ngân sách xã chỉ dùng hình thức lệnh chi tiền. Trường hợp thanh toán bằng tiền mặt phải kèm theo giấy đề nghị rút tiền mặt, kho bạc Nhà nước kiểm tra, nếu đủ điều kiện thì thực hiện thanh toán.
+ Trong trường hợp cần thiết như: Tạm ứng công tác phí, ứng tiền trước cho khách hàng, cho nhà thầu theo hợp đồng, chuẩn bị hội nghị, tiếp khách, mua sắm nhỏ được tạm ứng để chi khi có đủ chứng từ hợp lệ, ban tài chính xã 16 lập bảng kê chứng từ chi và giấy đề nghị thanh toán tạm ứng gửi kho bạc Nhà nước nơi giao dịch làm thủ tục chuyển tạm ứng sang thực chi ngân sách. + Các khoản thanh toán từ ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước cho các đối tượng có tài khoản giao dịch ở kho bạc hoặc ở Ngân hàng phải được thực hiện bằng hình thức chuyển khoản. + Đối với các khoản chi từ các nguồn thu được giữ lại tại xã, ban tài chính xã, khi làm thủ tục chi phải kèm theo bảng kê chứng từ thu và bảng kê chứng từ chi. - Đối với chi thường xuyên: + Ưu tiên chi trả sinh hoạt phí, các khoản phụ cấp cho cán bộ xã, không để nợ sinh hoạt phí và các khoản phụ cấp.
+ Các khoản chi thường xuyên khác phải căn cứ vào dự toán năm, tình hình cấp bách của công việc, khả năng của ngân sách xã tại thời điểm chi để thực hiện chi cho phù hợp. - Đối với chi đầu tư phát triển: + Việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách xã thực hiện theo quy định của Nhà nước và phân cấp của tỉnh, việc cấp phát, thanh toán quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách xã thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính. + Đối với dự án đầu tư bằng nguồn đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện của nhân dân phải đảm bảo: Mở sổ theo dõi và phản ứng kịp thời mọi khoản đóng góp bằng tiền, ngày công lao động, hiện vật của nhân dân trong xã. Quá trình thi công nghiệm thu và thanh toán phải có sự giám sát của ban giám sát dự án do nhân dân cử.
Kết quả đầu tư và quyết toán dự án phải được thông báo công khai tới nhân dân trong địa bàn xã. (3) Quyết toán ngân sách cấp xã. Quyết toán ngân sách xã là khâu cuối cùng của một chu trình ngân sách. Đó là công việc tổng kết lại quá trình thực hiện dự án ngân sách năm, nhằm đánh giá toàn bộ kết quả hoạt động của một năm ngân sách, từ đó rút ra 17 được ưu, nhược điểm và bài học kinh nghiệm cho những chu trình ngân sách tiếp theo.
Do vậy, việc quản lý khâu quyết toán thu chi NSX cần làm những công việc sau: - Ban tài chính xã lập báo cáo quyết toán thu – chi NSX hàng năm trình UBND đã xem xét để trình HĐND xã phê chuẩn, đồng thời gửi phòng tài chính kế hoạch huyện để tổng hợp. - Quyết toán chi NSX không được lớn hơn quyết toán thu NSX, kết dư NSX là số lệch lớn hơn giữa số thực thu và thực chi NSX. Toàn bộ kết dư năm trước được chuyển vào thu ngân sách năm sau. - Sau khi HĐND xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán thu – chi được lập thành 05 bản để gửi HĐND xã, UBND xã, Phòng Tài chính Kế hoạch thành phố, lưu lại phòng Tài chính Kế hoạch xã và thông báo công khai nơi công cộng cho nhân dân trong xã biết.
- Phòng Tài chính Kế hoạch thành phố có trách nhiệm kiểm tra báo cáo quyết toán thu – chi NSX, trường hợp có sai sót phải báo cáo UBND thành phố yêu cầu HĐND xã điều chỉnh.4 Kiểm tra, thanh tra ngân sách cấp xã Hội đồng nhân dân xã giám sát việc thực hiện thu, chi ngân sách xã Cơ quan tài chính cấp trên có trách nhiệm kiểm tra, hướng dẫn công tác quản lý ngân sách xã, giám sát của cộng đồng thực hiện theo qui định tại Điều 52 Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21 tháng 12 năm 2016 của chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật ngân sách nhà nước.Công khai tài chính – ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã thực hiện theo qui định tại thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý NSNN cấp xã. Yếu tố khách quan Trình độ và ý thức chấp hành của các cá nhân thuộc UBND các xã liên quan đến lĩnh vực tài chính-ngân sách 18 Về nguyên tắc thủ trưởng đơn vị chịu trách nhiệm về tính chính xác các khoản chi, trong chi NSX Chủ tịch UBND xã là người chị trách nhiệm với sự tham mưu về chuyên môn là Ban tài chính xã. Chất lượng KSC phụ thuộc nhiều vào nhận thức của Chủ tịch UBND các xã và trình độ nghiệp vụ của Ban tài chính xã.
Chủ tịch UBND xã được hình thành theo nhiệm kỳ và đồng thời thường không được đào tạo từ các chuyên ngành tài chính – ngân hàng do vậy nhận thức về ngân sách có phần hạn chế, các thành viên trong Ban tài chính xã rất khác với trình độ của các công chức tại các Sở, Ban, Ngành ở tỉnh và huyện. đây là yếu tố rất quan trọng cần xem xét trong quá trình KSC NSX. Về ý thức chấp hành các quy định của cấp có thẩm quyền trong lĩnh vực ngân sách sẽ quyết định tính tuân thủ trong KSC. Nếu ý thức chấp hành tốt (cả hình thức lẫn nội dung) sẽ tạo nên chất lượng KSC NSX tốt và ngược là nếu có ý thức hợp thức hóa các khoản chi dẫn đến chất lượng KSC kém gây thất thoát, lãng phí NSNN và phá vỡ dự toán được cấp có thẩm quyền giao đầu năm.
Yếu tố chủ quan 1. Hệ thống văn bản – cơ sở hình thành nên hoạt động quản lý ngân sách nhà nước cấp xã * Luật ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn Luật ngân sách nhà nước: Đối với luật NSNN có vai trò định hướng đối với toàn bộ hoạt động Tài chính - ngân sách của các quốc gia trong từng giai đoạn cụ thể, trong đó quy định yếu tố vật chất (mức thu – chi); phân công trách nhiệm giữa các đơn vị trong bộ máy nhà nước và thời gian có hiệu lực.