BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/…… HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TRẦN THỊ THÙY VI QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CƯ M’GAR, TỈNH ĐẮK LẮK LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ ĐẮK LẮK - NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/…… HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TRẦN THỊ THÙY VI QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CƯ M’GAR, TỈNH ĐẮK LẮK LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 8 31 01 10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đăng Quế ĐẮK LẮK - NĂM 2022 LỜI CAM ĐOAN Học viên xin cam đoan luận văn: "Quản lý thu ngân sách trên địa bàn huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk" là công trình nghiên cứu khoa học của học viên, dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Đăng Quế. Nội dung của luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin của một số tác phẩm, tạp chí khoa học, kết quả nghiên cứu của các đề tài khoa học. Các số liệu trong Luận văn là trung thực, chính xác và có nguồn gốc trích dẫn cụ thể, rõ ràng. Học viên xin cam đoan chịu trách nhiệm về kết quả nghiên cứu của mình. Học viên Trần Thị Thùy Vi LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể. Nhân đây tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn chân thành của mình: Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn đến Ban lãnh đạo Học viện cùng các thầy giáo, cô giáo của Ban Sau Đại học Học viện Hành chính Quốc gia; các thầy giáo, cô giáo phòng Quản lý Đào tạo và Bồi dưỡng tại Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia Khu vực Tây Nguyên đã giúp đỡ, tạo điều kiện và có những ý kiến đóng góp quý báu cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu vừa qua. Qua đây, tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới Huyện ủy, HĐND, Uỷ ban nhân dân huyện Cư M’gar và các phòng ban, đơn vị: Phòng Tài chính - Kế hoạch; Chi cục thuế huyện; Chi cục Thống kê; Kho bạc Nhà nước huyện Cư M’gar đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành luận văn thạc sĩ. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên nhiệt tình và tạo điều kiện giúp đỡ mọi mặt để tôi hoàn thành chương trình học tập và nghiên cứu đề tài khoa học này. T ôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới TS. Nguyễn Đăng Quế là người hướng dẫn khoa học cho tôi. Thầy đã rất quan tâm, tận tình hướng dẫn, có những góp ý quý báu cho tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn. Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn! Đắk Lắk, ngày tháng năm 2022 Học viên Trần Thị Thùy Vi MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ MỞ ĐẦU .1 Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN . Tổng quan về thu ngân sách nhà nước cấp huyện . Quản lý thu ngân sách nhà nước cấp huyện . Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu ngân sách nhà nước cấp huyện. Kinh nghiệm quản lý thu ngân sách nhà nước của một số địa phương và các bài học rút ra có thể nghiên cứu, áp dụng ở huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk . 31 Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN CƯ M’GAR TỈNH ĐẮK LẮK GIAI ĐOẠN 2016-2020 . Khái quát điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội Huyện Cư M’gar . Phạm vi nguồn thu và tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu ngân sách nhà nước cấp huyện của huyện Cư M’gar . Thu ngân sách nhà nước tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2016 – 2020 .4 Thực trạng quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Cư M’gar giai đoạn 2016-2020 . Đánh giá quản lý thu ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Cư M’gar . 67 Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN TẠI HUYỆN CƯ M’GAR, TỈNH ĐĂK LĂK . Định hướng hoàn thiện quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Cư M’gar đến năm 2025. Giải pháp hoàn thiện quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Cư M’gar. 100 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT CTN-NQD Công thương nghiệp – ngoài quốc doanh ĐVT Đơn vị tính GDP Gross Domestic Product: Tổng sản phẩm quốc nội HĐND Hội đồng nhân dân UBND Uỷ ban nhân dân KBNN Kho bạc Nhà nước QT Quyết toán TNCN Thu nhập cá nhân DT Dự toán KT-XH Kinh tế - xã hội NS Ngân sách NSĐP NS Ngân sách địa phương NSNN Ngân sách nhà nước NSTW Ngân sách trung ương NTT Người nộp thuế ODA Hình thức đầu tư nước ngoài thông qua khoản vay dài hạn QLNN Quản lý nhà nước SXKD Sản xuất kinh doanh TC-KH Tài chính – Kế hoạch TW Trung ương TDTT Thể dục thể thao TDTT TC-KH Tài chính – kế hoạch ATGT An toàn giao thông QLT Quản lý thuế NĐ-CP Nghị định chính phủ GTGT Giá trị gia tăng HTX Hợp tác xã NTM Nông thôn mới CN-TTCN Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp DANH MỤC CÁC BIỂU Tên bảng Nội dung Trang Bảng 2.1 Cơ cấu kinh tế theo ngành huyện Cư M’gar giai đoạn 41 2016-2020 Bảng 2.2 Tỷ lệ phân chia nguồn thu NS huyện giai đoạn 2011-2016 44 Bảng 2.3 Tỷ lệ phân chia nguồn thu NS huyện giai đoạn 2017-2020 46 Bảng 2.4 Kết quả thu và tốc độ tăng thu NSNN huyện Cư M’gar 50 Bảng 2.5 Cơ cấu thu NSNN huyện Cư M’gar 53 Bảng 2.6 Tình hình dự toán thu ngân sách nhà nước huyện Cư 58 M’gar Bảng 2.7 Chênh lệch giữa thực hiện và dự toán thu NSNN huyện Cư 59 M’gar (%) Bảng 2.8 Công tác quản lý đối tượng nộp thuế tại Chi cục thuế 61 Huyện Cư M’gar DANH MỤC SƠ ĐỒ Tên biểu Nội dung Trang đồ Sơ đồ 1.1 Hệ thống Ngân sách Nhà nước 7 Sơ đồ 2.1 Quy trình lập dự toán thu ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện 57 Cư M’gar Sơ đồ 2.2 Quy trình tổ chức thu thuế tại Chi cục thuế huyện Cư 60 M’gar MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngân sách nhà nước (NSNN) là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế thị trường, định hướng phát triển sản xuất, điều tiết thị trường, bình ổn giá và điều chỉnh đời sống xã hội. NSNN là công cụ định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, khuyến khích phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh và chống độc quyền. Bằng cách sử dụng hợp lý, cân đối NSNN, Chính phủ sẽ hướng hoạt động của các chủ thể trong nền kinh tế vận động theo đúng định hướng đã đề ra, từ đó tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển ổn định và bền vững. Thu NSNN đóng vai trò quan trọng trong quá trình quản lý chi tiêu của Nhà nước. Nó tập trung tất cả các nguồn tài chính cần thiết để tạo lập quỹ NSNN nhằm đáp ứng các nhu cầu chi tiêu và phát triển kinh tế đã được Nhà nước hoạch định phát triển trong tương lai, đảm bảo cho các cuộc cải cách kinh tế - xã hội, khắc phục được tình hình bội chi ngân sách, kiềm chế lạm phát, thúc đẩy nền kinh tế và ổn định tiền tệ thông qua các chính sách tài khóa. Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề làm giảm thu NSNN đang xuất hiện làm cho khả năng mất cân đối thu chi ngày càng tăng, việc quản lý thu NSNN trở thành thách thức lớn đối với cả bộ máy nhà nước. Quản lý thu NSNN đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý ngân sách. Thu ngân sách như thế nào để đảm bảo “thu đúng, thu đủ, thu kịp thời” là điều không hề dễ. Do đó, quản lý thu NSNN có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ chi của nhà nước nhằm duy trì, ổn định và phát triển đất nước. Huyện Cư M’gar được thành lập ngày 23 tháng 1 năm 1984 theo Nghị định số 15 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ). Khi mới thành lập dân số toàn huyện có khoảng 41.000 người, gồm 3 dân tộc sinh sống ở 8 xã; có 5 nông trường quốc doanh, 12 HTX nông nghiệp và 49 tập đoàn sản xuất. Đến nay, dân số toàn huyện đã có trên 176.000 người, với 24 dân tộc anh em cùng chung sống ở 17 xã, thị trấn. Sau 36 năm thành lập, huyện Cư M’gar ngày nay đã có sự phát triển khá về nhiều mặt so với các địa phương khác trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Có rất nhiều lợi thế về điều kiện 1 tự nhiên và nằm ở vị trí kết nối với các trục đường giao thông chính, hệ thống cơ sở hạ tầng đáp ứng được sự phát triển của huyện. Trong nhiệm kỳ 2015 - 2020, Ban Thường vụ Huyện ủy, UBND huyện đã có những định hướng lớn, đề ra mục tiêu tổng quát rất lớn đó là xây dựng huyện Cư M’gar thành huyện nông thôn mới vào năm 2020. Để thực hiện mục tiêu tổng quát đó, huyện đề ra 4 định hướng lớn, một là công tác cán bộ, hai là phát triển nông nghiệp chất lượng cao, ba là phát triển công nghiệp; bốn là phát triển thương mại, du lịch trên địa bàn huyện và đã có những giải pháp đi kèm. Để đạt được mục tiêu về phát triển kinh tế xã hội, nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng trên địa bàn huyện, quản lý thu NSNN trên địa bàn huyện có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ chi của địa phương nhằm duy trì, ổn định và phát triển kinh tế xã hội. Từ ý nghĩa thực tiễn đó, tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý thu NSNN trên địa bàn huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk”. Với những kiến thức đã được học tập và thực tiễn trong quá trình công tác qua đó có những đóng góp thiết thực cho hoạt động quản lý thu cho địa phương. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn. NSNN và quản lý NSNN từ trước đến nay đã có rất nhiều nghiên cứu, một số đề tài nghiên cứu về quản lý thu NSNN ở những cấp độ và giác độ khác nhau như: - Đề tài “Quản lý thu ngân sách nhà nước tại tỉnh Đắk Lắk”, Luận văn thạc sĩ Quản lý công - Nguyễn Thị Thu Hương (2016). Luận văn đưa ra được những điểm mạnh và yếu của công tác thu tại đây, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý thu NSNN tại tỉnh Đắk Lắk.
