Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

Bài viết phân tích quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, nêu rõ thách thức và giải pháp.

• Trường học: Trường Đại học
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Quản lý Nhà Nước Về Bảo Vệ Môi Trường Công Nghiệp Tại Huyện Tiên Du, Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Bắc Ninh

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý môi trường công nghiệp tại huyện Tiên Du

Quản lý môi trường công nghiệp tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh đang trở thành một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh chóng. Huyện Tiên Du có nhiều khu công nghiệp (KCN) và cụm công nghiệp (CCN) đang hoạt động, nhưng việc bảo vệ môi trường vẫn chưa được chú trọng đúng mức. Điều này dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội huyện Tiên Du

Huyện Tiên Du có vị trí địa lý thuận lợi, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Sự phát triển của các KCN như Tiên Sơn và Đại Đồng - Hoàn Sơn đã thu hút nhiều doanh nghiệp, tạo ra nhiều việc làm cho người dân. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo nhiều thách thức về môi trường.

1.2. Tình hình ô nhiễm môi trường hiện nay

Ô nhiễm môi trường tại huyện Tiên Du đang gia tăng, đặc biệt là tại các KCN. Các chất thải công nghiệp, nước thải và khí thải từ các nhà máy đã gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng không khí và nguồn nước.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý môi trường công nghiệp

Quản lý môi trường công nghiệp tại huyện Tiên Du đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các quy định về bảo vệ môi trường chưa được thực thi nghiêm túc, dẫn đến tình trạng ô nhiễm ngày càng trầm trọng. Hơn nữa, sự thiếu hụt nguồn lực và năng lực quản lý cũng là một trong những nguyên nhân chính.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và năng lực quản lý

Nhiều cán bộ quản lý môi trường tại huyện Tiên Du còn thiếu kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn. Điều này làm giảm hiệu quả trong việc thực thi các quy định về bảo vệ môi trường.

2.2. Sự không đồng bộ trong các quy định pháp luật

Hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường còn nhiều bất cập, thiếu tính đồng bộ và chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Điều này gây khó khăn trong việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

III. Phương pháp quản lý môi trường hiệu quả tại Tiên Du

Để cải thiện tình hình quản lý môi trường công nghiệp, huyện Tiên Du cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc xây dựng các tiêu chuẩn môi trường rõ ràng và thực thi nghiêm ngặt là rất cần thiết.

3.1. Xây dựng tiêu chuẩn môi trường cụ thể

Việc xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn môi trường cụ thể cho từng KCN sẽ giúp kiểm soát ô nhiễm hiệu quả hơn. Các tiêu chuẩn này cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với thực tiễn.

3.2. Tăng cường công tác thanh tra kiểm tra

Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ đối với các doanh nghiệp trong KCN. Điều này sẽ giúp phát hiện kịp thời các vi phạm và xử lý nghiêm minh.

IV. Ứng dụng công nghệ xanh trong quản lý môi trường

Công nghệ xanh đang trở thành xu hướng quan trọng trong quản lý môi trường công nghiệp. Việc áp dụng công nghệ xanh không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Lợi ích của công nghệ xanh

Công nghệ xanh giúp giảm thiểu chất thải và tiết kiệm tài nguyên. Điều này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn giảm chi phí sản xuất cho doanh nghiệp.

4.2. Các mô hình ứng dụng công nghệ xanh

Nhiều doanh nghiệp tại Tiên Du đã bắt đầu áp dụng các mô hình công nghệ xanh như xử lý nước thải bằng công nghệ sinh học, sử dụng năng lượng tái tạo, góp phần bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý môi trường

Quản lý môi trường công nghiệp tại huyện Tiên Du cần được cải thiện mạnh mẽ để đảm bảo phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp trong việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường.

5.1. Đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả

Cần xây dựng một kế hoạch quản lý môi trường toàn diện, bao gồm các biện pháp cụ thể để giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường.

5.2. Tương lai của quản lý môi trường tại Tiên Du

Với sự phát triển của công nghệ và ý thức bảo vệ môi trường ngày càng cao, huyện Tiên Du có thể trở thành một mô hình điển hình trong quản lý môi trường công nghiệp tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển công nghiệp nhanh chóng tại Việt Nam, đặc biệt là tại các khu vực kinh tế trọng điểm phía Bắc, vấn đề quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết. Huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, với sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp như Tiên Sơn và Đại Đồng - Hoàn Sơn, đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế và sức khỏe người dân. Theo số liệu từ năm 2012 đến 2017, môi trường công nghiệp tại đây có dấu hiệu xuống cấp rõ rệt, đặc biệt là ô nhiễm đất, nước và không khí do các hoạt động sản xuất công nghiệp chưa được kiểm soát chặt chẽ.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, góp phần phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ môi trường sinh thái. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hai khu công nghiệp lớn và vừa là Tiên Sơn (diện tích 350 ha) và Đại Đồng - Hoàn Sơn (diện tích 272,11 ha), trong giai đoạn 2012-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư nhằm cải thiện chất lượng môi trường công nghiệp, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý môi trường công nghiệp, trong đó nổi bật là mô hình Áp lực - Trạng thái - Đáp ứng (PSR) của OECD và mô hình mở rộng Động lực - Áp lực - Trạng thái - Tác động - Đáp ứng (DPSIR) của Tổ chức Môi trường Châu Âu (EEA). Các mô hình này giúp phân tích mối quan hệ nguyên nhân - kết quả giữa các hoạt động phát triển kinh tế và tác động đến môi trường, từ đó xác định các biện pháp quản lý phù hợp.

Ba nhóm khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Áp lực (Pressure): Các hoạt động của con người như khai thác tài nguyên, xả thải gây áp lực lên môi trường.
• Trạng thái (State): Tình trạng chất lượng môi trường (đất, nước, không khí) và sức khỏe cộng đồng.
• Đáp ứng (Response): Các chính sách, biện pháp quản lý và hành động của nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực.

Ngoài ra, luận văn còn vận dụng các nguyên tắc quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp như nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, nguyên tắc phòng ngừa, nguyên tắc bảo đảm quyền của người dân và nguyên tắc thống nhất quản lý nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tiếp cận tổng hợp và hệ thống. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp, cán bộ quản lý và người lao động tại hai khu công nghiệp Tiên Sơn và Đại Đồng - Hoàn Sơn, với số liệu thu thập từ các cơ quan quản lý như Sở Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm quan trắc môi trường, Ban quản lý các khu công nghiệp Bắc Ninh và phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Tiên Du.

Phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm:

• Tổng hợp, phân tích số liệu môi trường và quản lý từ năm 2012 đến 2017.
• Khảo sát thực tế và phỏng vấn chuyên gia, cán bộ quản lý, doanh nghiệp và người lao động để đánh giá thực trạng và hiệu quả quản lý.
• So sánh số liệu với các quy chuẩn, tiêu chuẩn bảo vệ môi trường hiện hành.
• Phân tích thống kê và đánh giá rủi ro môi trường công nghiệp dựa trên bộ tiêu chí áp lực - trạng thái - đáp ứng.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong vòng 6 năm (2012-2017), tập trung đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của huyện Tiên Du.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ô nhiễm môi trường công nghiệp gia tăng:

   • Tỷ lệ ô nhiễm đất, nước và không khí tại hai KCN Tiên Sơn và Đại Đồng - Hoàn Sơn được đánh giá ở mức nghiêm trọng, với điểm số ô nhiễm đất và nước vượt quá 6/10 theo tiêu chí đánh giá rủi ro môi trường.
   • Nồng độ các chất ô nhiễm như kim loại nặng, ammonia trong nước thải vượt tiêu chuẩn QCVN, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

2. Hiệu quả quản lý nhà nước còn hạn chế:

   • Chỉ khoảng 60% doanh nghiệp trong hai KCN có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn, còn lại chưa đầu tư hoặc vận hành chưa hiệu quả.
   • Đội ngũ cán bộ quản lý môi trường tại địa phương thiếu về số lượng và chuyên môn, dẫn đến việc thanh tra, kiểm tra chưa thường xuyên và chưa đủ mạnh.
   • Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về môi trường chưa được thực hiện đồng bộ, hiệu quả chưa cao.

3. Sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp chưa đầy đủ:

   • Mức độ tham gia của cộng đồng dân cư và doanh nghiệp trong các hoạt động bảo vệ môi trường được đánh giá ở mức trung bình (5-7 điểm trên thang 10).
   • Thiếu các cơ chế khuyến khích và công cụ kinh tế để thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch và tái chế chất thải.

4. So sánh với các khu công nghiệp khác:

   • So với KCN Phúc Khánh, tỉnh Thái Bình, nơi có hệ thống xử lý nước thải tập trung và quản lý môi trường tương đối hiệu quả, hai KCN tại Tiên Du còn nhiều bất cập trong công tác quản lý và xử lý ô nhiễm.
   • Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh) là ví dụ điển hình về hậu quả nghiêm trọng của việc quản lý môi trường lỏng lẻo, gây ra sự cố ô nhiễm biển nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sinh kế và an ninh quốc gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng ô nhiễm môi trường công nghiệp tại huyện Tiên Du là do sự phát triển công nghiệp nhanh chóng nhưng chưa đi kèm với hệ thống quản lý và kiểm soát môi trường hiệu quả. Việc áp dụng các biện pháp xử lý chất thải chưa đồng bộ, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp, cũng như nhận thức về bảo vệ môi trường còn hạn chế là những yếu tố then chốt.

So với các nghiên cứu trước đây tại các địa phương khác như Đà Nẵng hay Hải Dương, huyện Tiên Du còn thiếu sự đầu tư về nguồn lực quản lý và chưa có hệ thống pháp luật, chính sách phù hợp với đặc thù địa phương. Việc áp dụng mô hình PSR và DPSIR trong đánh giá rủi ro môi trường công nghiệp giúp làm rõ các mối quan hệ nguyên nhân - kết quả, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện mức độ ô nhiễm các thành phần môi trường theo thời gian, bảng so sánh hiệu quả xử lý nước thải giữa các KCN, và sơ đồ mô hình quản lý rủi ro môi trường công nghiệp áp dụng tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường năng lực quản lý nhà nước:

   • Đào tạo, bổ sung đội ngũ cán bộ chuyên trách quản lý môi trường tại huyện Tiên Du và các KCN, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thanh tra, kiểm tra.
   • Thời gian thực hiện: trong vòng 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban quản lý các KCN.

2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách:

   • Xây dựng và ban hành các quy định, tiêu chuẩn môi trường phù hợp với đặc thù công nghiệp địa phương, tăng cường chế tài xử lý vi phạm.
   • Thời gian thực hiện: 1-3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh Bắc Ninh.

3. Khuyến khích áp dụng công nghệ sạch và tái chế:

   • Hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư hệ thống xử lý nước thải, khí thải và tái chế chất thải, áp dụng các công nghệ sản xuất sạch hơn.
   • Thời gian thực hiện: 3-5 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý các KCN, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính.

4. Nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng:

   • Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo về bảo vệ môi trường cho người lao động và cư dân xung quanh KCN.
   • Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp.

5. Xây dựng hệ thống quan trắc và cảnh báo môi trường:

   • Thiết lập hệ thống quan trắc tự động, liên tục theo dõi chất lượng môi trường đất, nước, không khí tại các KCN.
   • Thời gian thực hiện: 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban quản lý các KCN.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường:

   • Giúp đánh giá thực trạng, xác định các điểm yếu trong quản lý và xây dựng chính sách phù hợp.
   • Use case: UBND huyện Tiên Du, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh.

2. Doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp:

   • Nắm bắt các quy định pháp luật, áp dụng công nghệ xử lý chất thải hiệu quả, nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường.
   • Use case: Các công ty sản xuất tại KCN Tiên Sơn và Đại Đồng - Hoàn Sơn.

3. Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành quản lý công và môi trường:

   • Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.
   • Use case: Sinh viên, nghiên cứu sinh, giảng viên các trường đại học.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội:

   • Nâng cao nhận thức về tác động của ô nhiễm môi trường công nghiệp, tham gia giám sát và phản ánh các vấn đề môi trường.
   • Use case: Hội phụ nữ, đoàn thanh niên, các tổ chức bảo vệ môi trường địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp là gì?
   Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp là hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm điều chỉnh, kiểm soát các hoạt động sản xuất công nghiệp để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

2. Tại sao huyện Tiên Du cần tập trung quản lý môi trường công nghiệp?
   Huyện Tiên Du có nhiều khu công nghiệp phát triển nhanh, gây áp lực lớn lên môi trường đất, nước và không khí. Việc quản lý hiệu quả giúp ngăn ngừa ô nhiễm, bảo vệ sinh kế người dân và đảm bảo phát triển kinh tế bền vững.

3. Mô hình PSR và DPSIR có vai trò gì trong nghiên cứu này?
   Hai mô hình này giúp phân tích mối quan hệ giữa các hoạt động kinh tế (áp lực), tình trạng môi trường (trạng thái) và các biện pháp quản lý (đáp ứng), từ đó đánh giá rủi ro và đề xuất giải pháp quản lý phù hợp.

4. Các công cụ kinh tế nào có thể áp dụng để bảo vệ môi trường công nghiệp?
   Các công cụ như thuế môi trường, phí xả thải, trợ cấp cho công nghệ sạch, nhãn sinh thái và hệ thống tiêu chuẩn ISO giúp điều tiết hành vi của doanh nghiệp, khuyến khích giảm thiểu ô nhiễm.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường?
   Thông qua các chương trình tuyên truyền, đào tạo, hội thảo và sự tham gia trực tiếp của cộng đồng trong giám sát môi trường, người dân sẽ hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình, từ đó tích cực tham gia bảo vệ môi trường.

Kết luận

• Quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp tại huyện Tiên Du còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong kiểm soát ô nhiễm và năng lực quản lý.
• Ô nhiễm đất, nước và không khí tại hai KCN Tiên Sơn và Đại Đồng - Hoàn Sơn đang ở mức nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh kế người dân.
• Áp dụng mô hình PSR và DPSIR giúp đánh giá toàn diện các yếu tố tác động và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả.
• Cần tăng cường năng lực quản lý, hoàn thiện chính sách, khuyến khích công nghệ sạch và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Tiếp tục nghiên cứu, giám sát và cập nhật dữ liệu môi trường để đảm bảo phát triển bền vững và bảo vệ môi trường công nghiệp tại địa phương.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-5 năm tới, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các khu công nghiệp khác trong tỉnh và khu vực lân cận.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện hiệu quả công tác bảo vệ môi trường công nghiệp, góp phần xây dựng huyện Tiên Du phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp. - Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. - Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường công nghiệp ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. - 11 - Chƣơng 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG CÔNG NGHIỆP 1.

Tổng quan các vấn đề nghiên cứu 1. Khái niệm về môi trường - Môi trường Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên. Thuật ngữ môi trường (theo nghĩa rộng) là tập hợp các điều kiện và hiện tượng bên ngoài có ảnh hưởng tới một vật thể hoặc sự kiện. Bất kỳ vật thể, sự kiện nào cũng tồn tại và diễn biến trong môi trường như môi trường vật lý, môi trường pháp lý, môi trường kinh tế…Thực chất, các thành phần như khí quyển, thuỷ quyển, thạch quyển tồn tại trước khi sự sống xuất hiện trên Trái đất từ rất lâu, nhưng chỉ khi các cơ thể sống có mặt trong mối quan hệ tương tác với các thành phần “vô sinh” kể trên thì chúng mới trở thành môi trường.

Môi trường sống là tổng hợp các điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng tới sự sống và sự phát triển của các cơ thể sống. Có thể nêu ra một định nghĩa chung về môi trường như sau: Môi trường là tập hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh con người và có ảnh hưởng tới con người và tác động qua lại với các hoạt động sống của con người như: không khí, đất, nước, sinh vật, xã hội loài người… Theo Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014: Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đến sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. + Ô nhiễm môi trường: Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. - 12 - + Sự cố môi trường: Sự cố môi trường là sự cố xảy ra trong quá trình hoạt động của con người hoặc biến đổi của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trường nghiêm trọng.

- Bảo vệ Môi trường Hoạt động bảo vệ môi trường được qui định trong Luật và chính sách môi trường, trong đó: Luật Môi trường điều chỉnh các nhóm quan hệ xã hội phát sinh trực tiếp hoặc gián tiếp trong quá trình con người tiến hành các hoạt động bảo vệ môi trường. Nhiệm vụ của Luật môi trường là giải quyết các mối quan hệ: i) Quan hệ giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội với nhiệm vụ bảo vệ môi trường; ii) Quan hệ giữa lợi ích trước mắt với lợi ích lâu dài, căn bản của đất nước; iii) Quan hệ giữa việc bảo vệ môi trường với tư cách là một tổng thể với bảo vệ từng thành phần môi trường; iv) Quan hệ giữa lợi ích chung về mặt môi trường của cả cộng đồng với lợi ích cục bộ của từng tổ chức, từng cá nhân; v) Quan hệ giữa quốc gia, khu vực và quốc tế về vấn đề bảo vệ môi trường. Theo PGS, TS Lê Chi Mai, chính sách môi trường “là chương trình hành động do các nhà lãnh đạo hay nhà quản lý đề ra để giải quyết một vấn đề nào đó thuộc phạm vi thẩm quyền của họ”. Học giả James Anderson cho rằng,“chính sách là một quá trình hành động có mục đích được theo đuổi bởi một hay nhiều chủ thể trong việc giải quyết các vấn đề mà họ quan tâm”.

Vai trò, sự cần thiết bảo vệ môi trường công nghiệp. Trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, nhiệm vụ bảo vệ môi trường luôn được Đảng và Nhà nước coi trọng. Chỉ thị 36-CT/TW ngày 25/6/1998, tiếp đến Nghị quyết 41-NQ/TW ngày 15/11/2004 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ CNH-HĐH đất nước đã đưa ra những định hướng rất quan trọng trong đó nhấn mạnh các đô thị, các KCN phải thực hiện tốt phương án xử lý chất thải, ưu tiên xử lý chất thải độc hại. Quan điểm phát triển đất nước của Đảng ta đã được khẳng định trong chiến lược phát triển KT-XH giai đoạn 2001-2010 được thông qua đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng là “Phát triển nhanh, hiệu quả - 13 - và bền vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường".

Ngày 21/1/2009, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị 29-CT/TW về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 41-NQ/TW của Bộ Chính trị và xác định rõ “Không đưa vào vận hành, sử dụng các KCN, khu công nghệ cao, khu đô thị, công trình, cơ sở y tế, cơ sở sản xuất mới không đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường. Giải quyết cơ bản tình trạng ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm môi trường ở các khu dân cư do chất thải của các KCN, CCN, các làng nghề, ." Ngày 02/12/2003, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 theo Quyết định số 256/2003/QĐ-TTg. Một trong những mục tiêu cụ thể của chiến lược là đến năm 2010, 70% các KCN, KCX có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường; thu gom 90% chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp và dịch vụ, xử lý trên 60% chất thải nguy hại và 100% chất thải bệnh viện. Định hướng đến năm 2020 là 100% Khu đô thị, KCN, KCX có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường; hình thành và phát triển ngành công nghiệp tái chế chất thải để tái sử dụng, phấn đấu 30% chất thải thu gom được tái chế.

Rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành quy định nội dung quản lý môi trường KCN. Nghị định 36-CP ngày 24/4/1997 về ban hành quy chế KCN, KCX, là văn bản đầu tiên tạo cơ sở điều chỉnh các hoạt động của KCN như cấp phép đầu tư, thành lập BQL, cơ chế phối hợp giữa các Bộ ngành và địa phương. Nghị định 36-CP cho phép thành lập BQL các KCN, KCX được nhìn nhận như là đại diện được ủy quyền của Bộ, ngành và địa phương để quản lý KCN. Trước năm 2015, có rất nhiều các văn bản pháp luật quy định về quản lý môi trường đối với các KCN.

Tuy nhiên hiện chưa có sự thống nhất giữa các văn bản quy định, hầu hết các văn bản đều tập trung vào các vấn đề cải thiện môi trường đầu tư, còn hành lang pháp lý về quản lý môi trường KCN rất chậm được ban hành. Tại một số địa phương, vấn đề bảo vệ môi trường KCN chưa được quan tâm đúng mức, nhiều vi phạm môi trường diễn ra liên tục, nhiều năm nhưng không được xử lý cương quyết. - 14 - Đến nay, quy định về bảo vệ môi trường khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao đã được quy định trong thông tư số: 35/2015/TT-BTNMT ngày 30/6/2015 đã đưa ra những quy định rõ ràng về bảo vệ môi trường trong KCN tại chương III. Yêu cầu bảo vệ môi trường trong KCN được thực hiện ngay từ khâu lập quy hoạch xây dựng cho đến khi đi vào hoạt động.

Những quy định cụ thể về quản lý các loại chất thải, khí thải, nước thải cũng như phòng ngừa, ứng phó và khắc phục sự cố môi trường. Trách nhiệm quản lý môi trường và bảo vệ môi trường KCN theo Luật Bảo vệ môi trường và các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật, liên quan đến quản lý môi trường KCN có các đơn vị sau: Bộ TN&MT (đối với các KCN và các dự án trong KCN có quy mô lớn); UBND tỉnh (đối với KCN và các dự án trong KCN có quy mô thuộc thẩm quyền phê duyệt của tỉnh), UBND huyện (đối với một số dự án quy mô nhỏ) và một số Bộ, ngành khác (đối với một số dự án có tính đặc thù). Bên cạnh đó, cũng theo Luật Bảo vệ môi trường và các Nghị định của Chính phủ, liên quan đến bảo vệ môi trường và quản lý môi trường của các KCN còn có: Ban quản lý các KCN; chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng kỹ thuật KCN; các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong KCN. Thông tư số 08/2009/TT-BTNMT của Bộ TN&MT tập trung vào việc quy định trách nhiệm, quyền hạn của các đơn vị và các vấn đề liên quan đến quản lý và bảo vệ môi trường của các KCN, trong đó đặc biệt nâng cao trách nhiệm của BQL các KCN.

Theo đó, BQL các KCN chịu trách nhiệm trực tiếp quản lý công tác bảo vệ môi trường tại KCN theo sự ủy quyền của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Điều 4, khoản 1). Để thực hiện nhiệm vụ này, BQL các KCN phải có tổ chức chuyên môn, cán bộ phụ trách về bảo vệ môi trường theo quy định tại Nghị định số 81/2007/NĐ-CP ngày 23/5/2007 của Chính phủ quy định tổ chức, bộ phận chuyên môn về bảo vệ môi trường tại cơ quan nhà nước và doanh nghiệp nhà nước. Và theo thông tư 35/2015/TT-BTNMT ngày 30/6/2015 về bảo vệ môi trường khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, BQL các KCN thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về môi trường KCN theo uỷ quyền như tổ chức thực hiện thẩm định và - 15 - phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường; chủ trì hoặc phối hợp thực hiện giám sát, kiểm tra các vi phạm về bảo vệ môi trường đối với các dự án, cơ sở sản xuất, kinh doanh tại KCN; phối hợp với Bộ TN&MT, Sở TN&MT thực hiện việc thanh tra và xử lý vi phạm về bảo vệ môi trường trong KCN. Sở TN&MT thực hiện chức năng quản lý nhà nước về môi trường, chủ trì công tác thanh tra việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường và các nội dung của Quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường theo thẩm quyền; chủ trì hoặc phối hợp với BQL các KCN tiến hành kiểm tra công tác bảo vệ môi trường trong KCN; phối hợp giải quyết các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về bảo vệ môi trường KCN.