Kỷ yếu hội thảo về chính sách pháp luật và phát triển bền vững tại Việt Nam và Đức

Kỷ yếu hội thảo khoa học về chính sách pháp luật đảm bảo phát triển bền vững tại Việt Nam và CHLB Đức, khám phá cơ hội hợp tác và thách thức.

• Tác giả: GS. Đào Trí Úc
• Trường học: Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Phát Triển Bền Vững: Chính Sách Pháp Luật Việt Nam Và Đức
• Loại tài liệu: Hội Thảo
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Bảo đảm sự ổn định các lợi ích xã hội
• 1.3. Phát triển bền vững và đồng thuận xã hội
• 1.4. Vai trò của Nhà nước pháp quyền và các điều kiện kinh tế - xã hội của đồng thuận xã hội
• 1.5. Chính sách pháp luật - đồng thuận xã hội - phát triển bền vững
• 2. BẢO ĐẢM CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3. PHÁP LUẬT KINH TẾ TRONG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
• 4. CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
• DANH MỤC CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT ĐƯỢC LỰA CHỌN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phát triển bền vững

Phát triển bền vững là một khái niệm quan trọng trong bối cảnh hiện đại, được định nghĩa là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Điều này thể hiện rõ trong các chính sách pháp luật của Việt Nam và Đức, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững. Sự phối hợp giữa các quốc gia trong việc xây dựng các chính sách pháp luật nhằm đảm bảo phát triển bền vững là cần thiết để đạt được các mục tiêu chung. Đặc biệt, chính sách pháp luật tại Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc xây dựng khung pháp lý cho sự phát triển bền vững, trong khi Đức cũng đã có những kinh nghiệm quý báu trong việc quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

II. Chính sách pháp luật bảo vệ môi trường

Chính sách pháp luật bảo vệ môi trường tại Việt Nam và Đức được xây dựng dựa trên nguyên tắc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Chính sách môi trường của Đức nổi bật với việc áp dụng các công nghệ xanh và phát triển kinh tế xanh, trong khi Việt Nam cũng đang dần chuyển mình theo xu hướng này. Các quy định pháp luật liên quan đến quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường không chỉ nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế thông qua việc khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực bền vững. Cả hai quốc gia đều nhận thức rõ rằng, việc xây dựng chính sách pháp luật hiệu quả là yếu tố quyết định trong việc đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

III. Phát triển kinh tế và xã hội bền vững

Phát triển kinh tế bền vững không thể tách rời khỏi sự phát triển xã hội công bằng. Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách nhằm đảm bảo bền vững xã hội, bao gồm việc cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và giảm thiểu sự chênh lệch giàu nghèo. Trong khi đó, Đức cũng chú trọng đến việc xây dựng một xã hội công bằng, nơi mà mọi người đều có cơ hội tham gia vào quá trình phát triển. Các chính sách này không chỉ giúp nâng cao đời sống của người dân mà còn tạo ra một môi trường xã hội ổn định, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững. Việc hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này cũng đóng vai trò quan trọng, giúp hai quốc gia học hỏi lẫn nhau và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.

IV. Đầu tư và phát triển công nghệ bền vững

Đầu tư vào công nghệ bền vững là một trong những yếu tố then chốt trong việc đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Việt Nam đang nỗ lực thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ xanh, trong khi Đức đã có những thành công nhất định trong việc phát triển và ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường. Các chính sách pháp luật liên quan đến đầu tư bền vững và phát triển công nghệ đã được xây dựng nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư. Điều này không chỉ giúp thúc đẩy kinh tế xanh mà còn đảm bảo rằng sự phát triển kinh tế diễn ra một cách bền vững, bảo vệ môi trường và tài nguyên cho các thế hệ tương lai.

V. Kết luận và khuyến nghị

Kết luận từ việc phân tích chính sách pháp luật về phát triển bền vững cho thấy rằng, sự phối hợp giữa Việt Nam và Đức trong việc xây dựng khung pháp lý là cần thiết để đạt được mục tiêu chung. Cả hai quốc gia cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau trong việc phát triển các chính sách pháp luật hiệu quả. Việc xây dựng một xã hội bền vững không chỉ là trách nhiệm của chính phủ mà còn cần sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Khuyến nghị cho Việt Nam là cần tăng cường đầu tư vào công nghệ xanh và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, từ đó xây dựng một nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Chính Sách Và Pháp Luật Đảm Bảo Phát Triển Bền Vững – Nghiên Cứu Đối Sánh Việt Nam & CHLB Đức

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Làm thế nào để xây dựng và hoàn thiện một hệ thống chính sách, pháp luật đồng bộ nhằm giải quyết hài hòa mối quan hệ biện chứng giữa ba trụ cột: Tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường trong bối cảnh chuyển đổi mô hình phát triển và hội nhập quốc tế tại Việt Nam, qua lăng kính đối sánh với kinh nghiệm của Cộng hòa Liên bang Đức?
• Tổng quan phương pháp luận (Methodology Snapshot): Công trình áp dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành (Interdisciplinary Legal & Policy Analysis) kết hợp luật so sánh (Comparative Law), phân tích quy phạm thực định, xã hội học pháp luật và đánh giá tác động chính sách (RIA) dựa trên nguồn dữ liệu đa dạng từ Việt Nam và CHLB Đức.
• Phát hiện then chốt (Key Findings): Báo cáo xác định pháp luật đóng vai trò là công cụ điều phối và kết nối các xung đột lợi ích xã hội; đồng thuận xã hội dựa trên nền tảng quyền con người và Nhà nước pháp quyền là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng chỉ ra các rào cản thể chế lớn như hiện tượng "luật khung, luật ống", tính cục bộ ngành và sự thiếu hụt các nguồn luật bổ trợ (án lệ, tập quán pháp).
• Hàm ý chính sách (Implications): Đề xuất lộ trình cải cách lập pháp toàn diện: Minh bạch hóa chế định sở hữu tài sản (đặc biệt là đất đai), chuyển dịch từ tư duy quản lý khép kín sang dân chủ hóa quá trình lập pháp, và lồng ghép nghĩa vụ bảo vệ môi trường xuyên suốt vòng đời dự án kinh tế.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Khái niệm phát triển bền vững kể từ Báo cáo Brundtland (1987) đã trở thành kim chỉ nam toàn cầu, đòi hỏi sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm phương hại đến thế hệ tương lai. Tuy nhiên, việc cụ thể hóa 9 nguyên tắc căn bản của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (WCED) vào một hệ thống pháp luật thực định luôn là thách thức phức tạp, đặc biệt đối với các quốc gia đang trong quá trình chuyển đổi thể chế như Việt Nam.

Hiện trạng tri thức và khoảng trống nghiên cứu (Research Gap): Trong một thời gian dài, tư duy lập pháp và hoạch định chính sách tại Việt Nam chủ yếu ưu tiên cho tăng trưởng kinh tế theo chiều rộng (tối đa hóa GDP) mà chưa cân bằng thỏa đáng với công bằng xã hội và bảo vệ tài nguyên - sinh thái. Nhiều nghiên cứu trước đây chỉ tiếp cận vấn đề một cách riêng lẻ ở từng phân ngành luật (luật môi trường hoặc luật doanh nghiệp), thiếu một khung lý thuyết tổng thể kết nối giữa triết học pháp quyền, kinh tế học thể chế và xã hội học pháp luật. Đặc biệt, việc thiếu vắng các nghiên cứu đối chiếu kinh nghiệm lập pháp với những quốc gia có hệ thống pháp luật phát triển cao như CHLB Đức đã làm giảm tính phản biện và tầm nhìn dài hạn của chính sách.

Tính cấp thiết và tác động thực tiễn: Công trình nghiên cứu này xuất hiện tại thời điểm bản lề của công cuộc cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Báo cáo không chỉ cung cấp luận cứ khoa học để tháo gỡ các xung đột pháp lý đương đại (như vấn đề tích lũy tư bản từ đất đai, bất bình đẳng thu nhập, ô nhiễm công nghiệp) mà còn tạo cơ sở lý luận vững chắc cho việc sửa đổi Hiến pháp, Luật Đất đai, Luật Doanh nghiệp và Luật Bảo vệ Môi trường.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu được xây dựng trên một thiết kế phương pháp luận đa tầng, kết hợp hài hòa giữa tiếp cận chuẩn tắc (Normative Legal Approach) và tiếp cận thực chứng (Empirical Policy Analysis).

1. Thiết kế nghiên cứu và Thu thập dữ liệu

• Dữ liệu quy phạm thực định: Khảo sát toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) của Việt Nam, bao gồm Hiến pháp, Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Đầu tư 2005, Luật Cạnh tranh, Luật Phá sản và hơn 140 văn bản pháp luật chuyên ngành về môi trường (từ Luật Bảo vệ Môi trường 1993, 2005, Luật Đa dạng sinh học 2008 đến Luật Thủy sản, Luật Khoáng sản).
• Dữ liệu thực tiễn và tư pháp: Khai thác các báo cáo tổng kết chuyên đề của Tòa án nhân dân tối cao (các bản án hình sự, dân sự), các đề án cải cách của Chính phủ (như Quyết định số 933/QĐ-TTg về nâng cao chất lượng lập pháp) và Báo cáo Đánh giá tác động pháp luật (RIA) của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
• Dữ liệu quốc tế đối sánh: Tiếp cận hệ thống án lệ hành chính, luật môi trường và an sinh xã hội từ CHLB Đức thông qua các nghiên cứu từ Đại học HTW Berlin, Đại học Bremen và Tòa án Hành chính Frankfurt.

2. Kỹ thuật phân tích

• Phương pháp luật học so sánh (Comparative Jurisprudence): Đối chiếu các mô hình điều tiết kinh tế thị trường, cơ chế giải quyết tranh chấp kinh tế và tài phán môi trường giữa một quốc gia đang phát triển (Việt Nam) và một quốc gia có nền kinh tế thị trường xã hội phát triển (Đức).
• Phân tích Xã hội học pháp luật (Sociology of Law): Ứng dụng lý thuyết về "Đồng thuận xã hội" (Overlapping Consensus của John Rawls, tư tưởng của Alexis de Tocqueville và Max Weber) để mổ xẻ sự tương tác giữa các nhóm lợi ích, tính chính đáng của pháp luật và hiện tượng bất tuân pháp luật.
• Đánh giá tác động chính sách (Policy Impact Assessment): Phân tích cơ chế chuyển dịch từ chủ trương chính trị sang quy phạm thực thi, chỉ ra các "điểm nghẽn" thể chế làm triệt tiêu hiệu lực của luật.

3. Độ tin cậy và Tính giá trị (Validity & Reliability)

Tính chuẩn xác của nghiên cứu được bảo đảm thông qua sự phản biện chéo giữa các học giả pháp lý hàng đầu (Khoa Luật - ĐHQG Hà Nội, Học viện Hành chính Quốc gia, Đại học Luật Hà Nội) và các chuyên gia tư vấn lập pháp quốc tế thuộc Quỹ Friedrich-Ebert-Stiftung (FES).

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Công trình đã chỉ ra bốn phát hiện mang tính cốt lõi về thực trạng và cơ chế vận hành của pháp luật trong mục tiêu phát triển bền vững:

1. Hiến pháp và Nhà nước pháp quyền là nền tảng tối thượng của đồng thuận xã hội

Nghiên cứu khẳng định pháp luật không chỉ là công cụ quản lý thuần túy mà là cơ chế phân ánh và cân bằng các nhóm lợi ích. Đồng thuận xã hội không đồng nghĩa với "ý kiến đa số" áp đặt (vốn có thể loại trừ nhóm thiểu số), mà là sự chia sẻ các giá trị căn bản dựa trên quyền con người. Khi pháp luật phản ánh thiếu xác thực hoặc bỏ quên lợi ích chính đáng của một bộ phận cư dân, nó sẽ làm xói mòn tính chính đáng của thể chế và dẫn đến hiện tượng bất tuân pháp luật.

2. Sự cản trở của tư duy "luật khung, luật ống" và tính cục bộ ngành

Một phát hiện mang tính phê phán sâu sắc là tình trạng yếu kém trong quy trình lập pháp tại Việt Nam. Báo cáo chỉ rõ căn bệnh "tự biên, tự diễn" và tư duy cục bộ:

• Hơn 90% dự án luật do các Bộ, ngành soạn thảo trình Chính phủ thường có xu hướng kéo thuận lợi, quyền hạn về cho cơ quan quản lý và đẩy khó khăn cho xã hội hoặc cơ quan cấp dưới.
• Tình trạng ban hành các đạo luật chung chung (luật khung) dẫn đến sự phụ thuộc vào văn bản dưới luật, gây chậm trễ, xung đột thẩm quyền và triệt tiêu tính minh bạch của môi trường kinh doanh.

3. Nghịch lý tích lũy tư bản từ đất đai và bất bình đẳng xã hội

Phân tích thực chứng chỉ ra rằng kinh tế thị trường không tự động tạo ra công bằng. Sự mập mờ trong chế định sở hữu đất đai ("sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu") đã tạo kẽ hở cho cơ chế tích lũy vốn không minh bạch. Một nhóm nhỏ hưởng lợi khổng lồ từ địa tô chênh lệch trong khi người nông dân mất đất bị đền bù không sát giá thị trường. Điều này tạo ra sự bất công xã hội nghiêm trọng, đe dọa sự ổn định chính trị - tiền đề của phát triển bền vững.

4. Bước chuyển biến của pháp luật môi trường và nhu cầu mở rộng nguồn luật

• Về môi trường: Pháp luật BVMT đã có bước tiến lớn khi chuyển từ tư duy "xử lý hậu quả" sang kiểm soát rủi ro phòng ngừa chủ động thông qua Đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC), Đánh giá tác động môi trường (ĐTM), ưu đãi kinh tế tuần hoàn và chi trả dịch vụ môi trường rừng.
• Về nguồn luật: Nghiên cứu phát hiện sự xơ cứng của truyền thống pháp luật thực định thành văn (Civil Law thuần túy) đang cản trở hoạt động xét xử. Việc bỏ qua vai trò của án lệ và luật tục (tập quán pháp địa phương) làm phát sinh nhiều điểm nghẽn tư pháp khi giải quyết các tranh chấp kinh tế, dân sự và tài nguyên phức tạp.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp về mặt lý luận (Theoretical Contributions): Công trình đã chuẩn hóa và làm phong phú hệ thống lý luận về mối quan hệ giữa Nhà nước pháp quyền, quyền con người và sự đồng thuận xã hội trong phát triển bền vững. Báo cáo làm rõ rằng phát triển bền vững không thể đạt được bằng các mệnh lệnh hành chính đơn phương mà phải bằng cơ chế "khế ước xã hội" minh bạch được thể chế hóa trong Hiến pháp.
• Đổi mới về phương pháp luận (Methodological Innovations): Đặt nền móng cho việc ứng dụng phân tích luật học so sánh kết hợp đánh giá tác động quy phạm (RIA) tại Việt Nam, vượt qua lối mòn nghiên cứu luật học giáo điều (doctrinal legal research) để hướng tới tiếp cận kinh tế - xã hội học thực chứng.
• Giá trị thực tiễn và hàm ý chính sách (Policy Implications):
  1. Cải cách lập pháp: Cung cấp luận cứ loại bỏ cơ chế "luật khung", thiết lập quy trình bắt buộc lấy ý kiến thực chất của đối tượng chịu tác động và các tổ chức xã hội dân sự.
  2. Thừa nhận án lệ: Thúc đẩy quá trình công nhận và áp dụng án lệ trong hệ thống Tòa án Việt Nam nhằm lấp đầy các khoảng trống pháp lý của luật thành văn.
  3. Thể chế hóa công bằng: Đề xuất tích hợp chính sách kinh tế với chính sách an sinh xã hội, lấy chỉ số phát triển con người (HDI) và bảo vệ quyền tài sản làm thước đo hoàn thiện thể chế.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Giới nghiên cứu học thuật và Giảng viên đại học: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho các bộ môn Lý luận Nhà nước và Pháp luật, Luật Kinh tế, Luật Môi trường và Xã hội học Pháp luật.
• Nhà hoạch định chính sách và Đại biểu Quốc hội: Cung cấp góc nhìn phản biện độc lập để thẩm tra các dự án luật, ngăn ngừa lợi ích nhóm và thiết kế các công cụ tài chính môi trường.
• Thẩm phán, Luật sư và Chuyên viên pháp chế doanh nghiệp: Nắm bắt xu hướng mở rộng nguồn luật (án lệ), hiểu rõ khung khổ pháp lý về tự do kinh doanh gắn liền với trách nhiệm tuân thủ môi trường (ESG) và giải quyết tranh chấp thương mại.
• Các tổ chức phát triển quốc tế và NGOs: Cung cấp cơ sở dữ liệu đối thoại chính sách về nhân quyền, bảo trợ đối tượng yếu thế và ứng phó biến đổi khí hậu.

---

FAQ - Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của báo cáo nghiên cứu này là gì?

Pháp luật chỉ có thể thúc đẩy phát triển bền vững khi nó đóng vai trò là "bệ đỡ" tạo sự đồng thuận xã hội và bảo vệ quyền con người, thay vì chỉ là công cụ quản lý áp đặt ý chí đơn phương của Nhà nước.

2. Điểm độc đáo trong phương pháp tiếp cận của nghiên cứu là gì?

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luật học so sánh đa chiều giữa kinh nghiệm lập pháp của một nền kinh tế thị trường xã hội lâu đời (CHLB Đức) với thực tiễn chuyển đổi thể chế tại Việt Nam, kết hợp lý thuyết xã hội học pháp luật hiện đại.

3. Các kết luận trong báo cáo có thể khái quát hóa (generalize) cho các nước khác không?

Hoàn toàn có thể. Khung phân tích về mối quan hệ giữa 3 trụ cột (Kinh tế - Xã hội - Môi trường) và mô hình giải quyết xung đột lợi ích thông qua Hiến pháp có giá trị tham khảo cao cho tất cả các nền kinh tế đang phát triển và chuyển đổi.

4. Hướng nghiên cứu mở rộng tiếp theo từ công trình này là gì?

Cần tập trung nghiên cứu sâu vào: (i) Cơ chế thành lập Tòa án chuyên biệt về môi trường; (ii) Thể chế hóa các công cụ tài chính xanh (tín chỉ carbon, thuế phát thải); và (iii) Quy chế pháp lý về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

5. Doanh nghiệp có thể ứng dụng những phát hiện này như thế nào?

Doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi mô hình kinh doanh tuần hoàn, thực hiện đầy đủ quy trình ĐTM/ĐMC, minh bạch hóa trách nhiệm xã hội và tận dụng các chính sách ưu đãi của Nhà nước về thuế, đất đai đối với sản phẩm thân thiện môi trường.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khẳng định: Phát triển bền vững không thể tự phát sinh mà phải được kiến tạo trên một nền tảng pháp lý dân chủ, minh bạch và tiến bộ. Việc giải quyết hài hòa ba mục tiêu tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường đòi hỏi sự đổi mới căn bản tư duy lập pháp – xóa bỏ cách làm "khép kín, cục bộ", mở rộng không gian cho sự tham gia của xã hội dân sự và đa dạng hóa các nguồn luật.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, các cơ quan lập pháp, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ trong việc thể chế hóa các nguyên tắc hiến định thành các quy định cụ thể, khả thi, lấy con người và sự an lành sinh thái làm trung tâm của mọi chính sách phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đề nghị viết về chính sách pháp luật bảo đảm công bằng xã hội trong điều kiện phát triển bền vững đòi hỏi đụng chạm tới một vấn để có diện rộng, liên quan tới nhiễu hia cạnh và cần xáo định rõ không gian và thời gian: VL vay, do hạn chế số trang viết và thời gian diễn giải cần lựa chọn nội dung phù hợp với một giai đoạn mà chúng ta mới bắt đầu cổ suý xây dựng một thể chế chính tị dân chủ và một Nhà nước pháp quyền ở nước Cộng hoà XHCN Việt ‘Nam đang hướng tới phát triển bền vững; ‘Do vậy, chuyên đề này trình bảy 3 nội dung: © _ Công bằng xã hội: Quan niệm và sự can trở. © _ Phát triển bền vững trong tương quan với công bằng xã hội © __ Chính trị dân chủ và Nhà nước pháp quyền - tiền để của bảo đảm. công bằng xã hội. Tuy nhiên, phạm vị giới han ở tính đương đại không ngăn cản việc tiếp cận vấn để từ quá khứ.

Bởi lẽ, không ai ruồng bỏ được quá khứ hoặc theo cánh. diễn giải khác: Không có gì là cũ, mà chỉ bị bỏ quên, bị rũ bỏ trong ký ức các thé hệ, rồi sau đó phải tốn công khôi phục lại cái đã tổn thất. Nhưng cũng có. thêm rằng tương lai có thể tuột khỏi tay mình.

Công bằng xã hội - quan niệm và những cân trở Quan niệm. Công bằng là niềm mơ ước của con người từ bao đời nay, nhưng chưa bao giờ đạt đến mức lý tưởng, bởi lẽ nhu cầu về nó luôn phát triển trong quá trình tiến hoá và cách mạng của giống người. Tiếp cận công bằng có. nhiều góc nhìn khác nhau.

Trong bài “Van hoá tạo nên hau hết sự khác biệt của Davit Landes đăng trong tài liệu phục vụ nghiên cứu, Viện thông tin khoa 1s trong chiếc đồng hồ. Hơn thế nữa, công nghệ đồng hỗ không những thể hiện. thành tựu về mặt cơ học, mà cả thành tựu an dụ về mặt khái niệm, trong trường hợp này là một dạng cân bằng động lực. ‘Tir nhận định trên có thể nghĩ đến khái niệm thăng bằng trong cuộc sống người ở các tổ chức, cộng đồng và quốc gia, quốc tế.

Tắt nhiên trong trường hợp này thăng bằng không có nghĩa bằng nhau về mặt giá trị có thể cân dong đo đếm mà là "cán cân công lý” thường dùng làm biểu tượng cho tính công bằng bởi các phán quyết của Hội đồng xét xử. Đồng thời thăng bằng cũng không nên hiểu ngang nhau mà là sự sinh tồn đúng năng lực trong các loại quan. hệ xã hội của các chủ thể tham gia, gồm cá nhân, công dân, tổ chức xã hội và tổ. chức Nhà nước.

Mỗi chủ thể trong quan hệ kể trên đều có quyền của mình và các quyền đó quan hệ theo nhu cầu và bằng ý chí của chính nó trong quy luật cân bằng phù hợp với địa vị xã hội của chúng. Sự cân bằng ấy được đỉnh danh là công bằng xã hội về chính nó tạo ra giá trị định hướng cho sự. sống lâu bền trong quan hệ giữa các chủ thể về nhu. cầu vật chất, inh than và quyền uy của tổ chức quan W có tính cộng, đồng, tập thể và tính.

quốc gia có chủ quyền trong bang giao quốc té và toàn quyển trong phạm vi quyển hạn của chúng. Trong một xã hội có chủ quyền quốc gia và cơ bản có hai loại quan hệ xã hội. Trước hết, có thể kể tới các quan hệ giữa sức lao động và sự nhận được tir hiệu quả do lao động tạo ra; giữa quyển tư hữu tài sản và hưởng thy hoặc định. đoạt về sở hữu ấy; giữa gây thiệt hại lợi ích chính đáng về vật chất, tỉnh thần, nhân phẩm, sự sống của con người, công dân va trách nhiệm trả giá vì hành vi, hậu quả gây hại ấy; giữa nhu cầu hưởng thụ về giáo dục, văn hoá, nghệ thuật, địch vụ và khả năng, hoàn cảnh, địa vị của mỗi chủ thể tham gia quan hệ.

Tắt nhiên không thé quên và cần được nhắn mạnh rằng các quan hệ cơ bản được kể trên chi có thể thực hiện được trong sự an toàn và có hiệu quả xã hội khi chúng được bảo đảm bởi chính các chủ thể theo nguyên tắc tự nguyện và bình đẳng vé mặt sức lực và ý chí và hơn nữa có sự điều hoà, phối hợp, quan lý của tổ chức, cộng đồng. ‘Tuy nhiên, tính tự nguyện, tự chủ, tự quản của cá nhân và tổ chức, cộng. đồng, di rất quan trọng, nhưng vẫn chưa đủ nếu vắng quyền uy của tổ chức. 6 Nha nước với địa vị của một thiết chế từ xã hội và do cư dân quốc gia thiết lập để thực biện quyền lực pháp lý nhằm bảo đảm, bảo vệ công bằng xã hội bằng.

con đường chính trị pháp lý hay chính sách pháp luật. Công bằng xã hội theo. bình quân, chia đều hoặc thả nổi sự tự phát lâm thiệt hại lợi ích chính đáng của số đông đã và đang diễn ra, đều là những điều không thể chấp nhận được hoặc làm ngơ, sự quản lý bằng thể chế lập lờ về quyền sở hữu đất đai, một loại tài sản duy nhất và không thay thế được của. quốc gia, và bằng cơ chế tích lug vốn (tư bản) từ dat tạo lên sự giàu lên của một.

nhóm vốn xuất thân là những công dân vô tài sản (vô sản) và làm thiệt hại lớn. cho số đông không còn đất canh tác bằng phương thức đền bù không được tính. theo thời giá thị trường là một thí dụ điển hình về sự không công bằng xã hội. 'Nói vậy, nhưng cũng phải nhắn lại rằng cần xem xét sự công bằng từ góc nhìn.

phát triển có hiệu quả. Nếu không thừa nhận tư hữu, cả về dat dai và tư liệu sản. xuất, thì xã hội sẽ không tiết kiệm; không tự do thì xã hội không sáng tạo, không dan chủ thì không có nhà nước ding hoàng (theo ý của Trần Bạt, trong, sách “Suy tưởng - NXB Hội nhà văn, 2005”). Chính sự không thừa nhận này sẽ thiếu nguồn lực do Nhà nước thu được từ xã hội để quản lý, điều chỉnh tạo ra.

sự cân bằng nhất định giữa giàu và nghèo dé tạo ra sự thăng bằng cần có cho sự. an lành xã hội Công bằng xã hội luôn có sự cản trở. Không có điều tốt đẹp nào ty sinh ra, mà đều bắt nguồn từ ý chí, sức lực của số đông được tổ chức lại theo mục. đích chân chính.

Điều này được lý giải ring, con người luôn mơ ước tới công, 'bằng, công lý, nhưng chính trong bản ngã của giống người luôn ân chứa cái vị kỷ và bản năng tư lợi của một cá thể, một công dân, một tổ chức và một cộng. đồng, một xã hội - quốc gia. Đặc tính ấy không thể bàn ở góc nhìn tốt hay xấu. để giải quyết vấn đề công bằng xã hội mà phải tìm ra sự cản trở nào đó trong thực hiện sự công bằng ấy.

Trước hết, cần xem xét quá trình giữ nước và xây dựng đất nước. Người ‘Nam dựng nước ở vùng trũng châu thổ Sông Hồng, do vậy phải chăm lo. dip đê và dip bờ giữ nước để bảo vệ, bao đảm trồng cấy lúa nước để sinh tồn ời, chính phủ cộng đồng cư dân lúa nước ấy luôn phải lo. đánh giặc, bảo vệ đất nước.

Hai điều kiện tự nhiên ấy đã tạo nên tính cộng đồng. đặc sắc của cái nơi sinh ra quan niệm về Tổ quốc như một thứ luân lý cho sự. liều đó lại hình thành sự khác biệt giữa châu thé Sông ras vt THONG TM TAU VỆY i Taube ĐẠI HOG LAAT HÀ NỘI Hồng với vùng miền khác được cha ông ta “mang gươm đi mở nước” như vùng. ‘Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng Bằng Sông Cửu Long.

Cùng với đặc thù trên là lịch sử dựng nước và giữ nước từ hàng nghìn năm đô hộ của Phương Bắc, trăm năm đô hộ thực dân Pháp và hơn hai mươi năm xâm lược của để quốc Mĩ. “Chính thể cộng hoà dân chủ Việt Nam bắt đầu từ sau cách mạng tháng 8- 1945 đến cộng hoà XHCN Việt Nam từ Hiến pháp 1980 xây dựng đất nước thống nhất trong hệ thống XHCN, tiếp đến là sự kiện Liên Xô tan rã và hệ thống XHCN không còn đòi hỏi dat nước phải đối mới: khẳng định con đường, XHCN trong điều kiện nền kinh tế thị trường, xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế. 'Quá trình lịch sử nhiều biến động ấy là tác nhân ảnh hưởng vừa tích cực cùng với tiêu cực đến công bằng xã hội. Từ đó, tạo ra không ít cản trở cả về phương diện khách quan cũng như chủ quan trong bảo đảm sự công bằng ấy.

Thứ hai, sự chênh lệch tắt yếu giữa mọi người và tổ chức người. Con người là duy nhất, không lặp lại; do vậy khả năng của tính người và nhóm. người luôn khác nhau và vì vậy tạo nên sự chênh lệch đương nhiên về mọi phương diện, trong đó kể cả sự công bằng cũng được tính theo quy luật chênh. lệch tắt yếu đó.

‘Ty sự tất yếu xã hội này, bắt kỳ đất nước nào cũng phải chấp nhận giữa các mặt đối lập và cân bằng sự đối lập ấy bằng chính sách và pháp luật. Thứ ba, Phi lý và bắt hợp pháp là hiện tượng phổ biến, có tính quy luật và đòi hỏi phải hạn chế và chống lại bằng hoạt động bảo vệ tự do, quyền lợi ích. hợp pháp và hợp lý của con người, tổ chức cộng đồng. ‘Hoan cảnh đất nước, cộng đồng, nhóm cùng với sự chênh lệch tắt yếu và.

phi lý, phi pháp cần được khắc phục không thể bằng ý muốn chủ quan, mà phái bing chính sách, pháp luật được đồng thuận xã hội. Dé là phương tiện không. phải là tốt nhất nhưng cần có và hợp quy luật nhất trong quan hệ người. Phát triển bền vững trong tương quan với công bằng xã hội.

Nếu Bic Bang (Vụ nỗ lớn) cách đây 14 tỷ năm tạo nên Vũ trụ xẩy ra vào lúc O giờ 00 ngày 01-01 thì mãi đến ngày 31-12 vào lúc 23 giờ 59 phút 55 giấy. Thích Ca Mau Ni, Lão tử, khổng tử mới xuất hiện và 1 giây sau đó Jesus Chirist ra đời; tức là chỉ trong 4-5 giây cuối cùng của vụ nỗ lớn. Như vậy, hai thiên niên ky (tinh đến năm 2000) chiếm 4 giây của một năm Vũ trụ trí tuệ và lương tâm con người mới được tôn vỉnh. Nhân loại đã chứng kiến trong 2000 năm qua trí tuệ con người đã lam cho xã hội người phát triển trong mọi lĩnh vực và đem lại những thành tựu lớn.

phục vụ cho sự phát triển xã hội. Nhưng phát triển theo hướng nào luôn là câu. i được đặt ra.