chương 1), Luật nêu khái niệm về Di sản văn hoá phi vật thể và lễ hội được xem là một loại hình di sản văn hoá phi vật thể. Bộ VH,TT&DL ra Thông tư 04/2011/TT-BVHTT&DL về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội [14]. Ngày 24/12/2014, Bộ VH,TT&DL ban hành Công văn: 4702/BVHTT&DL- TTr về việc chỉ đạo công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2015. Công văn yêu cầu đối với lễ hội dân gian truyền thống cần phải tổ chức đánh giá, tổng kết công tác quản lý, tổ chức các hoạt động lễ hội và kiên quyết khắc phục triệt để những thiếu sót, tồn tại của các mùa lễ hội trước; Đẩy mạnh tuyên truyền, quán triệt sâu rộng và tập trung chỉ đạo nghiêm túc các chỉ thị, công điện của Thủ tướng chính phủ, Bộ trưởng Bộ VH,TT&DL cùng các văn bản quy phạm pháp luật về công tác quản lý và tổ chức lễ hội.
Tăng cường bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hoá, không để tình trạng xây dựng, sửa chữa di tích, tiếp nhận công đức, cung tiến bằng hiện vật để bài trí trong khuôn viên di tích khi chưa được phép cuả cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền [16]. Chủ động có kế hoạch di dời các hiện vật đưa vào trái phép ra khỏi di tích. Công văn cũng đề nghị các cấp chính quyền cần ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo các cơ sở tổ chức lễ hội truyền thống tuân thủ đúng Quy chế lễ hội, phù hợp thuần phong mỹ tục và truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc, đảm bảo an toàn, tiết kiệm, thực hiện nếp sống văn minh và bài trừ các hoạt động mê tín dị đoan, cờ bạc trá hình. Yêu cầu Ban tổ chức các lễ hội cần hướng dẫn nhân dân đặt tiền lễ đúng nơi quy định, Bố trí, sắp xép háng quán, dịch vụ, nơi trông giữ phương tiện giao thông gọn gàng tránh ùn tắc, lộn xộn, gây mất mỹ quan, phản cảm.
Không để xảy ra các hoạt động mê tín dị đoan, cờ bạc trá hình, tranh giành đeo bám khách, 18 tăng giá cả, đổi tiền lẻ, đốt pháo nổ diễn ra trong lễ hội. Đảm bảo công tác vệ sinh môi trường, phòng chống trộm cắp, cháy nổ, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho di tích và khách tham dự hội. Trên cơ sở của Hiến pháp, Bộ VH,TT&DL cũng ban hành nhiều văn bản, quy định khá đầy đủ, chi tiết hướng dẫn công tác quản lý di sản văn hóa, đặc biệt là công tác quản lý lễ hội. Ngày 04/10/1989 Bộ VHTT ban hành Quy chế mở hội truyền thống dân tộc ban hành kèm theo quyết định số 54/VH-QC ngày 04/10/1989, Quy chế này có 4 chương, 21 điều.
Chương I điều khoản chung, Chương II thủ tục mở hội, Chương III quản lý và chỉ đạo các ngày hội, Chương IV điều khoản thi hành. Ngày 07/5/1994, Bộ VHTT ban hành Quy chế lễ hội kèm theo Quyết định số 636/QĐ-QC ngày 21/5/1994 của Bộ trưởng Bộ VHTT. Có thể nói đây là lần đầu tiên lễ hội đã có một quy chế riêng khá chi tiết đầy đủ. Gần đây nhất là Quy chế tổ chức lễ hội ban hành kèm theo Quyết định số 39/2001/QĐ-BVHTT ngày 23/8/2001 của Bộ Văn hóa và Thông tin gồm 3 chương, 19 điều, trong đó đã quy định khá rõ về việc quản lý và tổ chức lễ hội.
Trong các Điều 4, Điều 13, Điều 14, chương 2 quy định về tổ chức lễ hội như sau: Lễ hội do cấp xã tổ chức phải báo cáo với Phòng Văn hoá - Thông tin; Lễ hội do cấp huyện tổ chức phải báo cáo với Sở Văn hoá - Thông tin; Lễ hội do cấp tỉnh tổ chức phải báo cáo với Bộ Văn hoá - Thông tin. Tất cả các lễ hội khi tổ chức đều phải thành lập Ban Tổ chức lễ hội. Người đến dự lễ hội phải thực hiện nếp sống văn minh và những quy định của Ban Tổ chức lễ hội [11]. Như vậy từ năm 1989 đến năm 2001 nhà nước đã ban hành ba quy chế tổ chức lễ hội, trong các quy chế đặc biệt là quy chế năm 2001 đã ban hành khá rõ ràng, đầy đủ về quy định tổ chức lễ hội, theo đó các cơ quan quản lý và các tổ chức của cộng đồng cần tuân thủ nghiêm túc.
19 Ngày 12/01/2015, Bộ VH,TT&DL đã ban hành công văn số 71/BVHTT&DL-VHCS về việc tiếp tục chấn chỉnh việc quản lý, sử dụng, lưu thông tiền có mệnh giá nhỏ trong hoạt động văn hoá, tín ngưỡng, lễ hội. Công văn yêu cầu cần tiếp tục tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn chấn chỉnh việc sử dụng, lưu thông đồng tiền Việt Nam đảm bảo an ninh kinh tế, trật tự an toàn xã hội tại các công trình tín ngưỡng, nơi tổ chức lễ hội. Rà soát không để các hoạt động dịch vụ đổi tiền lẻ hưởng phí chênh lệch trong khuôn viên di tích và lễ hội. Đặc biệt, ngày 05/02/2015, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Chỉ thị 41/CT-TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý và tổ chức lễ hội.
Chỉ thị nêu rõ: 1/ Cần tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ đối với công tác quản lý và tổ chức lễ hội, việc quản lý và tổ chức lễ hội cần đảm bảo thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, phù hợp với thuần phong mỹ tục, phát huy giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đáp ứng nhu cầu văn hoá, tinh thần lành mạnh của nhân dân; 2/ Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu chấp hành các quy định về quản lý và tổ chức lễ hội; 3/ Giảm tần suất, thời gian tổ chức nhất là những lễ hội có quy mô lớn, hạn chế sử dụng ngân sách nhà nước, đẩy mạnh xã hội hoá các nguồn lực trong việc tổ chức lễ hội; 4/ Thực hiện nghiêm việc quản lý đốt vàng mã, quản lý và sử dụng đồng tiền Việt Nam trong lễ hội theo đúng quy định của pháp luật, khắc phục tình trạng đặt hòm công đức và đặt tiền lễ tuỳ tiện; 5/ Quản lý và sử dụng tiền công đức công khai, minh bạch, phục vụ công tác bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di tích và tổ chức lễ hội; 6/ Tăng cường các biện pháp giữ gìn, bảo vệ di tích, danh lam thắng cảnh, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, phòng chống cháy nổ, an toàn giao thông, đảm bảo vệ sinh cảnh quan môi trường tại các lễ hội. Thực hiện nếp sống văn minh trong sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng và lễ hội; 7/ Quản lý chặt chẽ các hoạt động dịch vụ, niêm yết công khai giá 20 dịch vụ, kiểm tra, ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại về giá, phí dịch vụ, lệ phí, lưu hành ấn phẩm văn hoá trái phép xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân lợi dụng lễ hội để tăng giá, ép giá [3]. Ngày 12/02/2015, Thủ tướng Chính phủ có Công điện số 229/CĐ- TTg về việc tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội, công điện yêu cầu: Nghiêm túc quán triệt và thực hiện Chỉ thị 41/CT-TW ngày 05/02/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý và tổ chức lễ hội. Giảm tần suất tổ chức lễ hội, ngày hội nhất là các lễ hội có quy mô lớn, hạn chế tối đa sử dụng ngân sách nhà nước để tổ chức lễ hội, không lạm dụng truyền hình trực tiếp để huy động tài trợ cho việc tổ chức lễ hội, ngày hội.
Thực hiện đúng quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng, lưu thông tiền tệ. Đặc biệt tại các di tích, công trình tín ngưỡng, nơi tổ chức lễ hội, nghiêm cấm hoạt động đổi tiền lẻ hưởng phí chênh lệch nhất là trong khuôn viên của di tích và lễ hội. Cán bộ, công chức nhà nước không sử dụng thời gian làm việc, phương tiện xe công đi lễ hội trừ trường hợp được phân công thực thi nhiệm vụ. Với các văn bản quy phạm pháp luật ban hành đã tạo cơ sở pháp lý cơ bản cho các cấp, các ngành trong việc quản lý và tổ chức các hoạt động văn hoá đặc biệt là hoạt động lễ hội, góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội truyền thống cũng như bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá dân tộc.
Việc phục hồi và phát huy lễ hội, các sinh hoạt tín ngưỡng là một lựa chọn có thể làm hoặc không làm, không có mục đích phục hồi, phát triển lễ hội, các sinh hoạt tín ngưỡng nào được xem là tối thượng, hoàn toàn đúng, điều đó thể hiện tính linh hoạt trong việc tổ chức và quản lý lễ hội. Xã hội luôn có sự thay đổi, buộc các nhà quản lý văn hoá xã hội phải lựa chọn những khả năng nhất định để ưu tiên cho mục đích của mình. 21 Sau Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) hàng loạt các văn kiện, nghị quyết, chỉ thị nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân được ra đời như: Chỉ thị 27-CT/TW ngày 12/01/1998 của Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; Chỉ thị số 14/1998/CT-TTg ngày 28/3/1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội. Thông tư số 14/1998/TTg-BVHTT ngày 11/7/1998 của Bộ VHTT hướng dẫn thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội… Kết luận số 51-KL/TW ngày 22/7/2009 của Bộ Chính trị (khóa X) về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị 27-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa VIII) về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội [10]; Hiến pháp năm 1992 được sửa đổi, bổ sung tại Nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25/12/2001 của Quốc hội khóa X; Nghị định số 22/2005/NĐ-CP, ngày 01/3/2005 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh tính ngưỡng, tôn giáo; Nghị định số 45/2010/NĐ-CP ngày 21/4/2010 của Chính phủ Quy định về tổ chức hoạt động và quản lý lễ hội; Nghị định số 98/2010/NĐ-CP, ngày 21/9/2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Di sản văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa; Thông tư số 04/2011/TT- BVHTTDL, ngày 21/01/2011 của Bộ VH,TT&DL quy định về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội [14].
Mới đây nhất Bộ VH,TT&DL ban hành Thông tư số 15/2015/TT-BVHTTDL, ngày 22/12/2015 quy định về tổ chức lễ hội.