Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Hoạt động teambuilding trong du lịch do Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội (trực thuộc Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội) tổ chức biên soạn và ban hành năm 2019. Trong chương trình khung đào tạo trình độ Cao đẳng nghề ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, học phần này giữ vị trí môn học kiến thức cơ sở ngành. Môn học cung cấp các kiến thức nền tảng về hoạt động teambuilding nói chung, các đặc thù khi tích hợp teambuilding vào hoạt động du lịch, quy trình tổ chức thực hiện một chương trình hoàn chỉnh và phương pháp tổ chức các trò chơi ứng dụng.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình được xác định cụ thể trên ba phương diện chuẩn đầu ra:

  • Về kiến thức: Người học có khả năng trình bày lịch sử hình thành, định nghĩa, đặc trưng, chức năng của teambuilding; phân biệt teambuilding thông thường với teambuilding trong du lịch; nắm vững quy trình 8 bước tổ chức thực hiện và kết cấu 4 phần của một chương trình teambuilding.
  • Về kỹ năng: Người học xây dựng được kịch bản chương trình teambuilding theo yêu cầu của khách hàng; lập dự toán ngân sách; quản lý đạo cụ; xử lý các sự cố phát sinh và trực tiếp điều hành, tổ chức các trò chơi teambuilding (indoor và outdoor).
  • Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành ý thức nghề nghiệp, tinh thần hợp tác làm việc nhóm, rèn luyện tính tự chủ và sự tự tin trong điều hành hoạt động tập thể.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế theo hướng tiếp cận nghiệp vụ gắn liền với quản trị du lịch, gồm 3 chương chính:

  • Chương 1: Tổng quan về teambuilding và hoạt động teambuilding trong du lịch.
  • Chương 2: Quy trình tổ chức thực hiện chương trình teambuilding trong du lịch.
  • Chương 3: Một số trò chơi ứng dụng trong hoạt động du lịch.

Điểm đặc thù của giáo trình là sự kết hợp giữa hệ thống lý thuyết hành vi tổ chức với các biểu mẫu tác nghiệp thực tế của doanh nghiệp lữ hành, bao gồm bảng thống kê đạo cụ, bảng dự toán chi phí, bảng báo giá sự kiện và ngân hàng hơn 50 trò chơi có hướng dẫn chi tiết.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 3 chương có sự tiếp nối logic chặt chẽ từ lý thuyết đến thực hành:

  • Chương 1: Tổng quan về teambuilding và hoạt động teambuilding trong du lịch (trang 1–19):

    • Khái quát lịch sử hình thành teambuilding từ các thử nghiệm tại Hawthorne Works (nhà máy lắp ráp của Western Electric, Illinois) do Elton Mayo tiến hành thập niên 1920; thang bậc nhu cầu của Abraham Maslow; các thử nghiệm nhóm tại General Foods (thập niên 1950), General Motors, Saab, Volvo, Honeywell, Xerox, Pratt & Whitney; con đường du nhập vào Việt Nam qua Công ty AQL (với các chuyên gia Ernest John Proctor, Nguyễn Hòa An), tổ chức IOGT và liên kết đào tạo với Thụy Điển (GS. Oille).
    • Phân tích khái niệm "Team" (Together Everyone Achieve More), phân biệt nhóm ("Group") và đội ("Team") qua công thức toán học hóa: $\text{Team} = \text{group} + (\text{Awareness} + \text{Relationship} + \text{Ability})$. Phân biệt "Team building" và "Team bonding".
    • Xác lập 4 đặc trưng (Tính tự rèn luyện, Tính tập thể, Tính ngoài công việc, Tính chuyên nghiệp) và 3 chức năng cốt lõi (Giáo dục, Liên kết, Giải trí).
    • Phân loại teambuilding theo không gian (Indoor, Outdoor), theo đối tượng khách hàng (Doanh nghiệp, Tổ chức, Cơ quan/Đoàn thể), theo loại hình tổ chức (Sự kiện, Trò chơi, Gặp gỡ/Hội nghị, Bài tập/Thực tập, Amazing race 5–7 trạm, Business game, Gala dinner, Lửa trại).
    • Teambuilding trong du lịch: Khái niệm, vai trò đối với thành viên và tổ chức; 7 nhóm thành phần tham gia (Đơn vị đầu tư, Đơn vị tổ chức, Nhà cung ứng dịch vụ bổ trợ, Người chơi, Chính quyền/cư dân địa phương, Nhân sự hỗ trợ, Quản trò/MC); các đặc điểm về sản phẩm dịch vụ tổng hợp, đặc điểm lao động và cơ sở vật chất.
    • Phân loại tour du lịch kết hợp: Incentive tour, Meeting tour, Exhibition tour, Study tour, Sport tour, Du lịch thi đấu; phân tích sự khác biệt giữa teambuilding thông thường và teambuilding trong du lịch (ưu tiên tính giải trí, giảm tải áp lực đào tạo chuẩn mực).

  • Chương 2: Quy trình tổ chức thực hiện chương trình teambuilding trong du lịch (trang 20–72):

    • Quy trình tác nghiệp gồm 8 giai đoạn:
      1. Tiếp nhận thông tin: Thu thập thông tin cơ bản (thời gian, số lượng, đối tượng, địa điểm), thông tin chương trình (hình thức, chủ đề, mục tiêu, ngân sách) và thông tin bổ sung (văn hóa doanh nghiệp, logo, slogan, lịch sử tổ chức).
      2. Hình thành chủ đề, ý tưởng chương trình.
      3. Xây dựng chương trình: Thiết kế kịch bản mẫu (minh họa bằng kịch bản tour 3 ngày 2 đêm Nha Trang và Hạ Long – Quan Lạn chủ đề "We are family").
      4. Lập dự toán ngân sách: Quản trị 4 nhóm chi phí (chi phí trực tiếp, giá trị trả cho nhà tổ chức, thuế/lệ phí, chi phí dự phòng); minh họa qua các bảng thống kê chi phí chi tiết, dự toán tổng thể và Bảng báo giá chương trình cho Công ty Bảo Việt (500 khách, tổng ngân sách 652.916.000 VNĐ).
      5. Trình bày và thuyết phục khách hàng.
      6. Lập kế hoạch tổ chức chương trình: Hệ thống hóa hoạt động, lập kế hoạch chuẩn bị chi tiết và tổng thể, lập kế hoạch bổ trợ và dự trù xử lý sự cố.
      7. Chuẩn bị và tổ chức hoạt động teambuilding: Vận hành kết cấu 4 phần tiêu chuẩn (Khởi động/Warm-up $\rightarrow$ Hòa nhập $\rightarrow$ Tăng lực $\rightarrow$ Tổng kết).
      8. Kết thúc chương trình.
    • Quản trị rủi ro: Nhận diện và xử lý 4 nhóm sự cố thường gặp (Rủi ro nhân lực, Rủi ro đạo cụ, Sự cố đối với người chơi, Rủi ro thời tiết).

  • Chương 3: Một số trò chơi ứng dụng trong hoạt động du lịch (trang 73–89+):

    • Khái quát về trò chơi: Mục đích, yêu cầu và phân loại (theo tính chất nội dung, đối tượng, số lượng và thời gian).
    • Quy trình 5 bước tổ chức trò chơi: Chuẩn bị $\rightarrow$ Ổn định tổ chức $\rightarrow$ Giới thiệu trò chơi $\rightarrow$ Hướng dẫn cách chơi, luật chơi $\rightarrow$ Tiến hành chơi thật.
    • Ngân hàng hơn 50 trò chơi thực nghiệm chia làm hai nhóm Games Indoor và Games Outdoor (ví dụ: Đập bóng, Bịt mắt bắt sâu, Bệ đỡ hoàn hảo, Chuyền bóng vạch đích, Xây kim tự tháp, Sáng tạo mục tiêu, Tam sao thất bản, Giữ mục tiêu, Vượt chướng ngại vật, Chuyền dây, Tìm ngọc trong giếng, Cà kheo tam giác, Mê cung số, Gánh nước về làng, Hầm đặc công, Mạng nhện độc, Chiếc hài vạn dặm, Truy tìm kho báu, Súng thần công, Keo sơn một nhà, Mắt xích bền bỉ, Bánh xe ma thuật, Tháp tinh thần, Xây cầu, Vượt dòng, Giải cứu đồng đội, Tạo lửa, Vòng tròn kết nối, Đi tàu trong sương mù, Chèo thuyền Kayak, Bóng hơi khổng lồ, Bánh xe khổng lồ, Nấc thang thiên đường).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

  • Lý thuyết quản trị và hành vi tổ chức: Dựa trên các nghiên cứu của Elton Mayo về yếu tố xã hội - tâm lý ảnh hưởng đến năng suất lao động; mô hình thang bậc nhu cầu Maslow; tiến trình phát triển nhóm từ giai đoạn hình thành (Forming) đến hoàn thiện (Performing).
  • Lý thuyết dịch vụ du lịch: Bản chất sản phẩm dịch vụ teambuilding là sản phẩm tổng hợp (dịch vụ chiếm đa số kết hợp hàng hóa hữu hình), không thể lưu kho, thời gian sản xuất và tiêu dùng trùng nhau, chịu sự chi phối của môi trường không gian tự nhiên và nhân lực dịch vụ.
  • Khung quản trị sự kiện lữ hành: Mô hình tương tác giữa 7 chủ thể trong chuỗi cung ứng dịch vụ teambuilding và cấu trúc phân tích 4 nhóm chi phí trong dự toán kinh tế.

Kỹ năng phát triển

  • Kỹ năng kỹ thuật nghiệp vụ (Technical skills): Kỹ năng bóc tách khối lượng công việc; lập bảng dự toán chi phí chi tiết (phân bổ chi phí thuê địa điểm, âm thanh, ánh sáng, đạo cụ, nhân sự, thuế VAT, phí quản lý); kỹ năng xây dựng kịch bản chương trình theo khung 4 phần; kỹ năng chuẩn bị và chế tác đạo cụ (ống PVC, rổ cắt đáy, bạt hiflex, dây dù, cờ đội).
  • Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Thu thập và phân tích dữ liệu khách hàng (nhân khẩu học, tỷ lệ nam/nữ, văn hóa doanh nghiệp, ngân sách); đánh giá địa hình và không gian tổ chức (indoor/outdoor, biển, resort); phân tích rủi ro và lập phương án dự phòng thời tiết, tai nạn vận động.
  • Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Kỹ năng điều phối hiện trường, quản trò/MC dẫn dắt chương trình; kỹ năng chia đội, tạo động lực thi đua và đúc kết bài học sau mỗi trò chơi; kỹ năng phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận âm thanh, ánh sáng, đạo cụ và nhân sự hỗ trợ.

Phương pháp giảng dạy và học tập

  • Phương pháp tiếp cận sư phạm: Giáo trình áp dụng phương pháp đào tạo dựa trên năng lực thực hành nghề nghiệp (Competency-Based Training). Lý thuyết tổng quan được liên kết trực tiếp với các bước tác nghiệp lữ hành, giúp người học hiểu rõ nguyên lý trước khi bước vào quy trình vận hành chi tiết.
  • Tích hợp bài tập tình huống (Case studies):
    • Case study tiếp nhận yêu cầu khách hàng: Tình huống tổ chức teambuilding mừng sinh nhật công ty 3 tuổi tại Thung lũng Bản Xôi (200 khách, thời gian 2 ngày 1 đêm, yêu cầu kết hợp Gala Dinner).
    • Case study kịch bản tour thực tế: Kịch bản tour 3 ngày 2 đêm Nha Trang (tổ chức các chặng thi đấu tại Hòn Mun, đảo Con Sẻ Tre) và tour Quan Lạn (chủ đề "We are family").
    • Case study dự toán kinh tế: Bảng báo giá chi tiết của Công ty Bảo Việt với quy mô 500 khách, bao gồm 10 đội chơi ngoài trời và chương trình Gala Dinner chủ đề "Vũ điệu hoang dã".
  • Bài tập thực hành (Practical exercises):
    • Bài tập phân nhóm thiết kế proposal theo chủ đề doanh nghiệp.
    • Bài tập lập bảng danh mục đạo cụ và tính toán đơn giá vật tư chi tiết cho từng trò chơi.
    • Bài tập phân vai mô phỏng tại lớp: Thực hành vai trò MC, điều phối viên kỹ thuật, nhân sự hỗ trợ và quản trò trong quy trình 5 bước tổ chức trò chơi.
  • Phương pháp đánh giá: Đánh giá kết quả học tập thông qua hệ thống câu hỏi tự luận cuối chương (như phân tích sự khác biệt giữa teambuilding và teambonding, quy trình 8 bước tổ chức, quản trị rủi ro), bài tập lớn xây dựng kịch bản tour hoàn chỉnh và bài kiểm tra kỹ năng điều hành trò chơi thực địa.
  • Hướng dẫn tự học: Giáo trình định hướng sinh viên tự hệ thống hóa các nhóm thông tin khách hàng bằng bảng biểu mẫu, chủ động nghiên cứu luật chơi của hơn 50 trò chơi ứng dụng, đồng thời đối chiếu các yêu cầu không gian bãi biển (Hạ Long, Mỹ Khê, Ninh Chữ, Phú Quốc) hoặc resort (Flamingo Đại Lải, Thảo Viên, Sông Hồng) để tự xây dựng các phương án kịch bản phù hợp.

Điểm nổi bật và cập nhật

  • Cập nhật các mô hình tổ chức hiện đại: Giáo trình đưa vào các loại hình teambuilding mới so với các tài liệu truyền thống:
    • Amazing race (Big game / Hành trình trải nghiệm): Thiết kế chuỗi thử thách liên hoàn qua 5–7 trạm trên nhiều dạng địa hình (sông hồ, đồi núi, rừng cây) gắn liền với cốt truyện xuyên suốt.
    • Business game: Mô phỏng hoạt động kinh doanh thực tế (nghiên cứu thị trường, lập kế hoạch, đấu giá, vay vốn, mua bán).
    • Gameshow funny, Gala dinner, Talent show và Lửa trại: Tích hợp âm nhạc, sân khấu hóa và hoạt động giao lưu chiều sâu.
  • Khảo sát hệ thống địa điểm thực tế tại Việt Nam: Tài liệu cung cấp danh mục địa điểm và hình ảnh minh họa phục vụ khảo sát điểm đến cho sự kiện teambuilding:
    • Không gian biển đảo: Biển Hạ Long, Thiên Cầm, Nhật Lệ, Mỹ Khê, Ninh Chữ, Vũng Tàu, Phú Quốc.
    • Hệ thống resort sinh thái: Thảo Viên Resort, Hoàng Long Resort, Yên Bài Resort, Le Mont Ba Vì Resort, Flamingo Đại Lải Resort, Sông Hồng Resort.
  • Chuẩn hóa công tác tài chính và dự toán sự kiện: Cung cấp mẫu bảng dự toán ngân sách tổng thể (Bảng 2.4) và bảng thống kê chi tiết chi phí đạo cụ (Bảng 2.3) với đơn giá thị trường cụ thể cho từng vật dụng (ống PVC, rổ cắt đáy, bóng rổ, dây dù, băng keo, kìm, máy bắn vít, khung backdrop hiflex, túi y tế). Cấu trúc biểu giá tính toán rõ ràng các khoản chi phí thực hiện, tỷ lệ phí quản lý (10%) và thuế VAT (10%).

Đối tượng sử dụng giáo trình

  • Sinh viên chuyên ngành: Giáo trình là tài liệu học tập chính thức cho sinh viên trình độ Cao đẳng và Cao đẳng nghề ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Hướng dẫn du lịch và Quản trị khách sạn.
  • Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở ngành như Tổng quan du lịch, Tâm lý và kỹ năng giao tiếp trong du lịch, Tuyến điểm du lịch hoặc Nghiệp vụ hướng dẫn du lịch để tiếp thu tốt các nội dung tích hợp tour.
  • Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng giáo trình làm tài liệu giảng dạy chuẩn, khai thác hệ thống case study, bảng dự toán mẫu và danh mục câu hỏi ôn tập để biên soạn đề cương bài giảng, bài tập nhóm và đề thi thực hành.
  • Nhân sự ngành du lịch và sự kiện: Tài liệu có giá trị tham khảo chuyên môn cho nhân viên điều hành tour (tour operator), hướng dẫn viên du lịch (tour guide), chuyên viên tổ chức sự kiện (event executive) và các công ty cung cấp dịch vụ teambuilding đang tìm kiếm quy trình chuẩn hóa từ khâu tiếp nhận thông tin đến thanh quyết toán hợp đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn chuẩn hóa cho sinh viên hệ Cao đẳng ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành. Đồng thời, tài liệu phù hợp cho hướng dẫn viên, nhân viên điều hành tour và nhân sự tổ chức sự kiện tại các doanh nghiệp du lịch tham khảo phục vụ công việc thực tế.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học môn này?

Người học cần có kiến thức cơ bản về tuyến điểm du lịch, tâm lý du khách, kỹ năng giao tiếp và nghiệp vụ tổ chức tour du lịch để có thể kết hợp hoạt động teambuilding vào các lịch trình lữ hành cụ thể.

3. Điểm khác biệt căn bản giữa teambuilding du lịch và teambuilding thông thường là gì?

Theo phân tích trong Chương 1, teambuilding thông thường đặt nặng mục tiêu đào tạo kỹ năng làm việc nhóm chuẩn mực theo yêu cầu tổ chức. Ngược lại, teambuilding trong du lịch tích hợp trong chuyến đi tham quan, nhấn mạnh tính giải trí, thư giãn, giảm nhẹ áp lực huấn luyện và chú trọng tạo không khí gắn kết tự nhiên giữa các thành viên.

4. Làm thế nào để tự học và ứng dụng hiệu quả ngân hàng trò chơi trong giáo trình?

Người học cần nắm vững quy trình 5 bước tổ chức trò chơi ở Chương 3 (Chuẩn bị $\rightarrow$ Ổn định $\rightarrow$ Giới thiệu $\rightarrow$ Hướng dẫn luật $\rightarrow$ Chơi thật), nghiên cứu kỹ mục đích, đạo cụ và số lượng người chơi của từng trò, sau đó thực hành điều hành thử nghiệm các trò chơi indoor đơn giản trước khi chuyển sang các trò chơi outdoor quy mô lớn.

5. Giáo trình cung cấp những tài liệu, biểu mẫu thực hành cụ thể nào?

Giáo trình cung cấp hệ thống biểu mẫu tác nghiệp hoàn chỉnh gồm: Mẫu câu hỏi tiếp nhận thông tin khách hàng, Kịch bản tour mẫu (Nha Trang, Quan Lạn), Bảng dự toán chi phí theo khoản mục (Bảng 2.1, 2.2), Bảng chi tiết đạo cụ trò chơi (Bảng 2.3), Bảng dự toán tổng thể đa phương án (Bảng 2.4) và Bảng báo giá trọn gói sự kiện doanh nghiệp (Bảng 2.5).

Kết luận

Giáo trình Hoạt động teambuilding trong du lịch của Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội là tài liệu học thuật hoàn chỉnh, chuẩn hóa toàn diện từ cơ sở lý thuyết hành vi tổ chức đến quy trình nghiệp vụ thực tế trong ngành lữ hành.

Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: người học tiếp cận bản chất khoa học và phân loại teambuilding tại Chương 1; nắm vững quy trình 8 bước tác nghiệp, lập dự toán ngân sách và xử lý rủi ro tại Chương 2; hoàn thiện kỹ năng thực tế thông qua quy trình 5 bước tổ chức và ngân hàng hơn 50 trò chơi ứng dụng tại Chương 3. Đi kèm hệ thống bài tập tình huống và bảng biểu mẫu định lượng, giáo trình đáp ứng đầy đủ yêu cầu đào tạo chuyên môn cho sinh viên và cung cấp tài liệu tham khảo nghiệp vụ xác thực cho ngành du lịch.