Quản Lý Hoạt Động Tự Học Của Học Sinh Tại Trường Trung Học Cơ Sở Mông Ân

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu quản lý hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở Mông Ân, huyện Bình Gia, Lạng Sơn.

• Tác giả: Hà Thị Dung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Tự Học Của Học Sinh Trường Trung Học Cơ Sở Mông Ân
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỰ HỌC VÀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Quản lý
• 1.3. Đặc điểm của học sinh trung học cơ sở
• 1.3.1. Đặc điểm tâm - sinh lý và đặc điểm quá trình nhận thức
• 1.4. Hoạt động tự học của học sinh trung học cơ sở
• 1.4.1. Đặc điểm tự học của học sinh trung học cơ sở
• 1.4.2. Vai trò của tự học
• 1.4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tự học
• 1.5. Quản lý hoạt động tự học của học sinh trung học cơ sở
• 1.5.1. Bồi dưỡng động cơ tự học
• 1.5.2. Hướng dẫn học sinh lập kế hoạch tự học
• 1.5.3. Hướng dẫn học sinh xác định nội dung tự học
• 1.5.4. Bồi dưỡng phương pháp tự học
• 1.5.5. Hướng dẫn tổ chức các hình thức tự học
• 1.5.6. Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá kết quả tự học
• 1.5.7. Quản lý các điều kiện đảm bảo cho hoạt động tự học
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ MÔNG ÂN HUYỆN BÌNH GIA
• 2.1. Khái quát về tình hình giáo dục ở trường trung học cơ sở Mông Ân
• 2.2. Định hướng phát triển giáo dục học sinh trung học cơ sở tại xã Mông Ân trong giai đoạn hiện nay
• 2.3. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.4. Tình hình giáo dục ở trường trung học cơ sở Mông Ân
• 2.5. Thực trạng hoạt động tự học của học sinh trung học cơ sở Mông Ân
• 2.5.1. Nhận thức của học sinh về vai trò và ý nghĩa của tự học
• 2.5.2. Lập kế hoạch tự học và sử dụng thời gian tự học của học sinh
• 2.5.3. Nội dung tự học
• 2.5.4. Sử dụng các phương pháp tự học
• 2.5.5. Hình thức tự học
• 2.5.6. Một số yếu tố ảnh hưởng đến việc tự học của học sinh trường trung học cơ sở Mông Ân
• 2.6. Thực trạng quản lý hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở Mông Ân
• 2.6.1. Nhận thức của giáo viên về vai trò và ý nghĩa của tự học
• 2.6.2. Hướng dẫn học sinh lập kế hoạch tự học và thực hiện kế hoạch tự học
• 2.6.3. Hướng dẫn học sinh phương pháp tự học
• 2.6.4. Hướng dẫn học sinh xây dựng nội dung tự học
• 2.6.5. Bồi dưỡng động cơ tự học cho học sinh
• 2.6.6. Kiểm tra - đánh giá kết quả tự học
• 2.6.7. Điều kiện cơ sở vật chất đáp ứng cho việc tự học
• 2.6.8. Nhận xét chung
• 2.6.8.1. Những mặt mạnh
• 2.6.8.2. Những mặt còn hạn chế
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ MÔNG ÂN HUYỆN BÌNH GIA
• 3.1. Cơ sở đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở Mông Ân
• 3.2. Các nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý hoạt động tự học
• 3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính bền vững
• 3.2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.3. Các biện pháp quản lý hoạt động tự học
• 3.3.1. Biện pháp thứ 1: Nâng cao nhận thức cho mọi lực lượng trong và ngoài nhà trường, đặc biệt cho học sinh trung học cơ sở, về tầm quan trọng của tự học trong quá trình đào tạo
• 3.3.2. Biện pháp thứ 2: Giúp đỡ cho học sinh trung học cơ sở hình thành kỹ năng lập kế hoạch tự học và tự học có hướng dẫn, có ý chí tự học, tự nghiên cứu
• 3.3.3. Biện pháp thứ 3: Định hướng, khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tạo động cơ để học sinh tự học, tự nghiên cứu
• 3.3.4. Biện pháp thứ 4: Hoàn thiện biện pháp quản lý trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động tự học
• 3.3.5. Biện pháp thứ 5: Tăng cường cơ sở vật chất phục vụ tốt kế hoạch học tập của học sinh
• 3.4. Mối liên quan giữa các biện pháp quản lý hoạt động tự học
• 3.5. Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động tự học tại trường THCS Mông Ân

Quản lý hoạt động tự học là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại trường trung học cơ sở Mông Ân. Hoạt động tự học không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học mà còn tạo ra động lực học tập bền vững. Việc quản lý hiệu quả hoạt động tự học sẽ giúp học sinh hình thành thói quen học tập tích cực và nâng cao kết quả học tập.

1.1. Khái niệm và vai trò của hoạt động tự học

Hoạt động tự học được hiểu là quá trình học sinh tự tìm tòi, nghiên cứu và học tập một cách độc lập. Vai trò của hoạt động tự học rất quan trọng, nó không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và sáng tạo.

1.2. Tình hình quản lý hoạt động tự học tại Mông Ân

Tình hình quản lý hoạt động tự học tại trường THCS Mông Ân hiện nay còn nhiều hạn chế. Nhiều học sinh chưa có ý thức tự giác trong việc học tập, dẫn đến kết quả học tập không cao. Cần có những biện pháp quản lý hiệu quả hơn để khắc phục tình trạng này.

II. Những thách thức trong quản lý hoạt động tự học tại trường THCS Mông Ân

Quản lý hoạt động tự học tại trường THCS Mông Ân đang đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ học sinh mà còn từ môi trường giáo dục và sự hỗ trợ của giáo viên.

2.1. Nhận thức của học sinh về tự học

Nhiều học sinh chưa nhận thức rõ vai trò của tự học trong quá trình học tập. Điều này dẫn đến việc các em không chủ động trong việc tìm kiếm kiến thức và phát triển bản thân.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ giáo viên

Giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc hướng dẫn và hỗ trợ học sinh trong hoạt động tự học. Sự thiếu hụt này làm giảm hiệu quả của hoạt động tự học và ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh.

III. Phương pháp quản lý hoạt động tự học hiệu quả cho học sinh

Để nâng cao hiệu quả hoạt động tự học, cần áp dụng các phương pháp quản lý phù hợp. Những phương pháp này sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học và nâng cao kết quả học tập.

3.1. Hướng dẫn lập kế hoạch tự học

Giáo viên cần hướng dẫn học sinh lập kế hoạch tự học rõ ràng và cụ thể. Kế hoạch này sẽ giúp học sinh có định hướng rõ ràng trong việc học tập và quản lý thời gian hiệu quả.

3.2. Tổ chức các hình thức tự học đa dạng

Cần tổ chức các hình thức tự học đa dạng như học nhóm, thảo luận, và nghiên cứu dự án. Những hình thức này sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích học sinh tham gia.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hoạt động tự học

Việc áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động tự học đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại trường THCS Mông Ân. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua điểm số mà còn qua sự phát triển toàn diện của học sinh.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động tự học

Nhiều học sinh đã cải thiện đáng kể kết quả học tập sau khi áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động tự học. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý hiệu quả trong giáo dục.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh và giáo viên cho thấy sự hài lòng với các biện pháp quản lý mới. Học sinh cảm thấy tự tin hơn trong việc học tập và giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong kết quả học tập của học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho hoạt động tự học

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc quản lý hoạt động tự học là rất cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục tại trường THCS Mông Ân. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc cải thiện nhận thức của học sinh và tăng cường sự hỗ trợ từ giáo viên.

5.1. Đề xuất các biện pháp cải thiện

Cần đề xuất các biện pháp cải thiện nhận thức của học sinh về tự học và tăng cường sự hỗ trợ từ giáo viên. Những biện pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động tự học.

5.2. Tầm nhìn cho tương lai

Tầm nhìn cho tương lai là xây dựng một môi trường học tập tích cực, nơi mà học sinh có thể tự do phát triển kỹ năng tự học và sáng tạo. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại trường THCS Mông Ân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường phổ thông vùng miền núi luôn là bài toán trọng tâm của ngành giáo dục. Tại trường Trung học cơ sở Mông Ân thuộc huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn, chất lượng học tập của học sinh trong giai đoạn 2010 đến 2013 ghi nhận tỷ lệ học sinh khá và giỏi đạt mức 39,07% trong năm học 2012 - 2013 (với 8,04% loại giỏi và 31,03% loại khá), trong khi tỷ lệ học sinh trung bình chiếm tới 52,9% và học sinh xếp loại yếu còn ở mức 8,03%. Đặc biệt, 100% học sinh nhà trường là con em đồng bào dân tộc thiểu số Tày và Nùng sinh sống tại xã vùng III với điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn, nhiều em phải di chuyển từ 7 km đến 12 km từ các thôn vùng sâu như Nà Cưởm hay Viên Minh để đến trường.

Thực trạng trên phản ánh vấn đề nghiên cứu cốt lõi: phần lớn học sinh còn thụ động trong học tập, thiếu kỹ năng tổ chức tự học độc lập và có thói quen ỷ lại vào giáo viên trên lớp. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự học, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng tự học cùng công tác quản lý tại trường Trung học cơ sở Mông Ân trong khung thời gian 3 năm học từ 2010 đến 2013, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp quản lý đồng bộ và khả thi.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học để nhà trường chuyển dịch phương thức giảng dạy từ truyền thụ thụ động sang phát triển năng lực tự lực cho học sinh. Các biện pháp quản lý hướng tới mục tiêu gia tăng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 45%, giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới 3%, đồng thời thiết lập môi trường tự học bền vững phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội vùng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp nhiều lý thuyết quản lý và giáo dục học kinh điển. Trước hết, thuyết quản lý khoa học của Frederick Winslow Taylor được vận dụng để chuẩn hóa các quy trình quản lý thông qua 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra - đánh giá. Thuyết nhu cầu của Abraham Maslow được áp dụng nhằm lý giải các tầng bậc động cơ học tập, từ nhu cầu cơ bản đến nhu cầu tự khẳng định và khao khát tri thức của học sinh. Bên cạnh đó, quan điểm về mối quan hệ giữa dạy học và tự học của Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn cùng tư tưởng lấy tự học làm cốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh đóng vai trò kim chỉ nam, khẳng định tự học là nội lực quyết định sự phát triển nhân cách và trí tuệ của người học.

Khung lý thuyết làm rõ 5 khái niệm trọng tâm:

• Quản lý giáo dục: Hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý đến toàn bộ hệ thống giáo dục nhằm đạt mục tiêu đào tạo.
• Quản lý nhà trường: Quá trình điều hành, phối hợp các nguồn lực bên trong và bên ngoài cơ sở giáo dục nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ năm học.
• Tự học: Quá trình người học tự giác, tích cực, độc lập sử dụng năng lực trí tuệ và thể chất để chiếm lĩnh tri thức nhân loại.
• Hoạt động tự học của học sinh trung học cơ sở: Quá trình lĩnh hội kiến thức có hướng dẫn của giáo viên, gắn liền với chương trình sách giáo khoa và các nhiệm vụ học tập trên lớp cũng như ngoài giờ lên lớp.
• Quản lý hoạt động tự học: Hệ thống các tác động sư phạm có kế hoạch của cán bộ quản lý và giáo viên nhằm định hướng, tổ chức, hỗ trợ và kiểm soát quá trình tự học của học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai phương pháp tiếp cận đa chiều kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan cao của dữ liệu:

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp mẫu nghiên cứu gồm 78 học sinh từ khối 6 đến khối 9, 16 cán bộ quản lý và giáo viên đang công tác tại trường Trung học cơ sở Mông Ân, cùng 8 cán bộ quản lý thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Bình Gia. Toàn bộ 100% cán bộ quản lý nhà trường có trình độ đại học, đội ngũ giáo viên có 54,55% trình độ đại học và 45,45% trình độ cao đẳng.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Hồ sơ theo dõi học tập, sổ điểm, báo cáo tổng kết năm học và văn bản quản lý chuyên môn của nhà trường trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2013.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích tài liệu lý luận, quan sát sư phạm, phỏng vấn sâu chuyên gia và điều tra bằng bảng hỏi tiêu chuẩn. Dữ liệu định lượng được xử lý thông qua các kỹ thuật thống kê toán học như tính tần suất, điểm trung bình cộng và tỷ lệ phần trăm nhằm làm rõ các mối tương quan. Việc lựa chọn phương pháp này xuất phát từ yêu cầu cần đo lường chính xác thực trạng nhận thức, kỹ năng lập kế hoạch và thời lượng tự học của học sinh trên một địa bàn vùng cao đặc thù.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại trường Trung học cơ sở Mông Ân mang lại 4 phát hiện quan trọng về hoạt động tự học và công tác quản lý:

Thứ nhất, nhận thức về vai trò của tự học có sự phân hóa rõ rệt giữa nhận thức lý thuyết và khả năng vận dụng. Có 81,6% học sinh rất đồng ý rằng tự học giúp tìm ra phương pháp học tập hiệu quả để đạt thành tích cao và 80,2% khẳng định tự học giúp các em tự giải quyết bài tập khó. Tuy nhiên, chỉ có 43,3% học sinh rất đồng ý với nhận định tự học giúp vận dụng tri thức vào thực tiễn, trong khi 14,5% học sinh còn phân vân và 3,4% không đồng ý.

Thứ hai, kỹ năng lập kế hoạch tự học tồn tại mâu thuẫn lớn giữa ngắn hạn và dài hạn. Có 91% học sinh có kế hoạch tự học từng ngày với mức độ thực hiện đạt loại tốt và khá lên tới 91%. Ngược lại, chỉ có 60% học sinh xây dựng kế hoạch tự học cho cả năm học và tỷ lệ thực hiện đạt mức tốt hoặc khá chỉ dừng lại ở 55%. Đa số học sinh đồng nhất kế hoạch tự học với thời khóa biểu học tập trên lớp.

Thứ ba, quỹ thời gian tự học tỷ lệ thuận trực tiếp với kết quả xếp loại học lực. Nhóm học sinh xếp loại giỏi có 53,8% dành từ 2 giờ trở lên mỗi ngày cho việc tự học, ở nhóm học sinh khá tỷ lệ này là 35,6%, trong khi ở nhóm học sinh trung bình chỉ có 27,0%. Tỷ lệ học sinh tự học dưới 1 giờ mỗi ngày ở nhóm trung bình chiếm tới 14,0%, cao hơn gần 4 lần so với mức 3,8% của nhóm học sinh giỏi. Đánh giá này hoàn toàn tương thích với nhận định của 87,8% giáo viên cho rằng học sinh khá giỏi luôn sở hữu ý thức tự học vượt trội.

Thứ tư, nội dung tự học chủ yếu đóng khung trong sách giáo khoa cơ bản. Có 67,7% học sinh thực hiện tốt việc đọc lại sách giáo khoa và làm bài tập cơ bản, 35,1% làm tốt bài tập về nhà. Trái lại, việc nghiên cứu sách tham khảo và bài tập nâng cao chỉ đạt tỷ lệ tốt là 8,5%, trong khi tỷ lệ xếp loại yếu chiếm 27,7% và rất yếu chiếm 6,8%.

Thảo luận kết quả

Các số liệu khảo sát phản ánh thực trạng nhận thức của học sinh trung học cơ sở đang trong giai đoạn chuyển tiếp tâm sinh lý lứa tuổi từ 11 đến 15 tuổi, khi tư duy trừu tượng bắt đầu định hình nhưng tính tự giác chưa thực sự bền vững. Nguyên nhân sâu xa của việc hạn chế thời gian tự học bắt nguồn từ hoàn cảnh sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số, học sinh ngoài giờ lên lớp phải phụ giúp gia đình làm việc đồng áng và đường xá đi lại xa xôi cách trở.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các công trình nghiên cứu giáo dục thực nghiệm tại khu vực miền núi phía Bắc, khẳng định rằng nếu không có sự can thiệp sư phạm có tổ chức từ phía nhà trường, việc tự học của học sinh sẽ chỉ dừng lại ở mức đối phó với các bài kiểm tra ngắn hạn.

Về mặt biểu diễn trực quan, các dữ liệu trên có thể được chuẩn hóa qua các biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ thời gian tự học theo từng nhóm học lực, cùng các bảng phân phối tần suất biểu thị mức độ hoàn thành kế hoạch học tập ngắn hạn và dài hạn. Điều này chứng minh rằng công tác quản lý của nhà trường cần chuyển trọng tâm từ việc giám sát hành chính sang việc hướng dẫn phương pháp và tổ chức môi trường tự học chủ động.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tự học cho học sinh trường Trung học cơ sở Mông Ân:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức toàn diện cho lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường. Ban Giám hiệu chủ trì tổ chức các chuyên đề đầu năm học cho 100% cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh nhằm quán triệt tầm quan trọng của tự học. Đưa tiêu chí tự học thành một nội dung đánh giá thi đua thường kỳ hàng tháng.

Thứ hai, hướng dẫn học sinh hình thành kỹ năng lập kế hoạch và phương pháp tự học khoa học. Giáo viên chủ nhiệm kết hợp giáo viên bộ môn trực tiếp hướng dẫn 100% học sinh xây dựng sổ tay kế hoạch tự học chi tiết theo tuần và tháng. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ học sinh thực hiện tốt kế hoạch tự học dài hạn từ mức 55% lên trên 80% trong lộ trình 6 tháng.

Thứ ba, thúc đẩy giáo viên đổi mới phương pháp dạy học theo hướng kiến tạo và gợi mở. Ban Giám hiệu chỉ đạo các tổ chuyên môn chuyển đổi phương thức giao bài tập từ dạng sao chép thuần túy sang dạng bài tập tình huống, giao nhiệm vụ nghiên cứu trước bài mới. Toàn bộ 100% giáo viên áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong thời hạn 1 năm học.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế kiểm tra, đánh giá kết quả tự học. Kết hợp linh hoạt giữa kiểm tra trắc nghiệm khách quan để rà soát diện rộng kiến thức và bài tập tự luận có kèm đáp án mẫu, biểu điểm chi tiết để học sinh tự chấm điểm, tự đánh giá lỗ hổng kiến thức. Thực hiện khen thưởng kịp thời các cá nhân và nhóm học tập có tiến bộ vượt bậc theo từng học kỳ.

Thứ năm, tăng cường cơ sở vật chất và môi trường hỗ trợ tự học. Nhà trường ưu tiên phân bổ ngân sách để bổ sung danh mục sách tham khảo, sách nâng cao cho thư viện đạt chuẩn, đồng thời từng bước đầu tư hệ thống phòng máy vi tính có kết nối Internet trong lộ trình 2 năm nhằm đáp ứng nhu cầu tra cứu thông tin của học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cán bộ quản lý giáo dục và hiệu trưởng các trường trung học cơ sở vùng miền núi. Các nhà quản lý có thể khai thác trực tiếp khung 5 biện pháp quản lý để xây dựng kế hoạch năm học, thiết lập quy chế kiểm tra đánh giá hoạt động tự học của học sinh phù hợp với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Thứ hai, giáo viên trực tiếp giảng dạy tại các trường phổ thông. Giáo viên có thể vận dụng quy trình hướng dẫn học sinh lập thời gian biểu tự học, kỹ thuật thiết kế phiếu hướng dẫn tự học ở nhà và phương pháp kết hợp bài tập tự luận với thang điểm tự chấm giúp học sinh nâng cao khả năng tự kiểm soát nhận thức.

Thứ ba, học viên cao học và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục. Đề tài cung cấp hệ thống cơ sở lý luận chuẩn mực, quy trình khảo sát thực trạng với cỡ mẫu 102 đối tượng và phương pháp xử lý số liệu toán học thống kê, làm tài liệu tham chiếu tin cậy cho các công trình nghiên cứu liên quan.

Thứ tư, phụ huynh học sinh và các tổ chức xã hội tại địa phương. Nguồn tài liệu giúp phụ huynh thấu hiểu đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 11 đến 15 tuổi, từ đó chủ động phối hợp với nhà trường trong việc bố trí góc học tập yên tĩnh tại nhà, kiểm soát và động viên con em duy trì thời gian tự học tối thiểu 2 giờ mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nào đóng vai trò quyết định đến kết quả tự học của học sinh trung học cơ sở? Nội lực và động cơ học tập bên trong của học sinh giữ vai trò quyết định trực tiếp. Dù các điều kiện cơ sở vật chất hay tác động sư phạm của giáo viên có tốt đến đâu, nếu học sinh thiếu ý chí và tính tự giác thì không thể chiếm lĩnh tri thức sâu sắc, như kết quả khảo sát cho thấy 81,6% học sinh khẳng định phương pháp tự học quyết định thành tích cá nhân.

Tại sao học sinh trung học cơ sở vùng cao gặp khó khăn trong việc duy trì thời gian tự học tại nhà? Học sinh vùng cao chịu ảnh hưởng lớn từ hoàn cảnh kinh tế khó khăn, phải dành thời gian phụ giúp gia đình làm nông nghiệp và quãng đường đi học xa từ 7 km đến 12 km gây suy giảm thể lực. Khảo sát thực tế chỉ ra có tới 14,0% học sinh trung bình chỉ có thể dành dưới 1 giờ mỗi ngày cho việc tự học ở nhà.

Thực trạng lập kế hoạch tự học của học sinh tại trường Trung học cơ sở Mông Ân có điểm gì đáng chú ý? Học sinh thực hiện rất tốt việc lập kế hoạch ngắn hạn theo ngày với tỷ lệ 91%, nhưng lại rất hạn chế trong việc lập kế hoạch dài hạn khi chỉ có 60% học sinh xây dựng kế hoạch năm học. Hầu hết các em còn nhầm lẫn giữa thời khóa biểu học trên lớp với một kế hoạch tự học độc lập và khoa học.

Các biện pháp quản lý của nhà trường cần ưu tiên triển khai theo lộ trình nào? Nhà trường cần ưu tiên nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên và phụ huynh ngay đầu năm học, tiếp đó triển khai đồng bộ việc rèn kỹ năng lập kế hoạch cho học sinh trong 6 tháng đầu, đồng thời hoàn thiện hệ thống kiểm tra đánh giá và từng bước nâng cấp cơ sở vật chất thư viện trong lộ trình từ 1 đến 2 năm học tiếp theo.

Mối quan hệ giữa thời lượng tự học mỗi ngày và xếp loại học lực của học sinh được thể hiện ra sao? Nghiên cứu chỉ ra mối tương quan thuận rõ rệt giữa thời lượng tự học và kết quả học tập: 53,8% học sinh giỏi duy trì thời gian tự học từ 2 giờ trở lên mỗi ngày, trong khi tỷ lệ này ở nhóm học sinh trung bình chỉ đạt 27,0%. Có tới 87,8% giáo viên khẳng định học sinh có thành tích khá giỏi luôn đi đôi với ý thức tự học bền bỉ.

Kết luận

Nghiên cứu về công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh tại trường Trung học cơ sở Mông Ân mang lại các kết luận then chốt sau:

• Tự học là cốt lõi của quá trình giáo dục, đóng vai trò nội lực quyết định chất lượng học tập và hình thành nhân cách tự chủ cho học sinh phổ thông.
• Khảo sát thực tiễn xác nhận khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết (81,6%) và hành vi vận dụng thực tế (43,3%), cùng sự thiếu hụt kỹ năng lập kế hoạch học tập dài hạn của học sinh vùng cao.
• Thời lượng tự học trên 2 giờ mỗi ngày có mối tương quan thuận chặt chẽ với kết quả xếp loại học lực giỏi (53,8%) và khá (35,6%).
• Hệ thống 5 biện pháp quản lý đề xuất bảo đảm tính kế thừa, tính khoa học, tính thực tiễn và tính khả thi cao, bao quát từ nhận thức, phương pháp dạy học đến kiểm tra đánh giá và cơ sở vật chất.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng cho việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các cơ sở giáo dục trung học cơ sở thuộc địa bàn kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Các bước tiếp theo cần tập trung vào việc thể chế hóa 5 biện pháp quản lý thành các quy chế nội bộ của nhà trường trong học kỳ tới, đồng thời tổ chức tập huấn kỹ năng hướng dẫn tự học cho 100% giáo viên. Các nhà quản lý giáo dục, thầy cô giáo và các bậc phụ huynh hãy đồng hành triển khai ngay các giải pháp này nhằm kiến tạo môi trường học tập chủ động, giúp học sinh vùng cao vững vàng chiếm lĩnh tri thức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về tự học và quản lý hoạt động tự học của học sinh Chương 2: Thực trạng hoạt động tự học và quản lý hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở Mông Ân huyện Bình Gia, Lạng Sơn Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh trường trung học cơ sở Mông Ân huyện Bình Gia. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỰ HỌC VÀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Trong lịch sử phát triển giáo dục, tự học là vấn đề được quan tâm nghiên cứu từ lâu cả về lý luận và thực tiễn, nhằm phát huy vai trò của người học và nâng cao chất lượng của hoạt động tự học.

Song từng giai đoạn lịch sử nhất định, ở mỗi quốc gia tự học được nghiên cứu đề cập dưới nhiều khía cạnh khác nhau. Khổng Tử (551-479 trước công nguyên), nhà tư tưởng nổi tiếng và nhà sư phạm vĩ đại của Trung Quốc, về phương pháp giáo dục ông đã đề cao việc tự học, tự luyện, tu nhân, trú trọng phát huy mặt tích cực, sáng tạo, năng lực nội sinh. Đề cập đến việc học tập, Khổng Tử xác định “Học nhi thời tập chi”, việc học tập theo ông phải gắn liền với thực hành để thông suốt những điều đã học. Ông đề cập và nhấn mạnh mối quan hệ tác động giữa việc học tập và tư duy trong học tập, ông cho đó là hai yếu tố ràng buộc không thể thiếu của một vấn đề: “Học nhi bất tư vong, tư nhi bất học tất đãi”.

Ông cho rằng học mà không nghĩ thì mờ tối, nghĩ mà không học thì khó nhọc, mất công. Do vậy, với ông việc học tập và tự học là cần thiết và gắn bó mật thiết với nhau. Socrat (469-309 trước công nguyên) đã từng nêu khẩu hiệu “Anh hãy tự biết lấy anh” qua đó, mong muốn học trò phát hiện ra “chân lý” bằng cách đặt câu hỏi để dần dần tìm ra kết luận. Raja Roy Singh, nhà giáo dục Ấn Độ trong tác phẩm “Giáo dục cho thế kỷ XXI, những triển vọng của Châu Á Thái Bình Dương” đã đưa ra quan điểm về quá trình “Nhận biết dạy- học”, và ông chủ trương rằng người học phải là người tham gia tích cực vào quá trình “Nhận biết dạy - học”.

Theo ông “Sự học tập do người học chủ đạo” Một trong những đặc trưng cơ bản, quan trọng nhất trong xã hội học tập là tư tưởng tự học tập suốt đời. Vì “việc học không bao giờ là muộn” (Ngạn 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngữ), hay “Bác học không có nghĩa là ngừng học” (Đác-uyn). Quan niệm tự học và học tập suốt đời nổi lên trong thời đại ngày nay như một chìa khoá mở cửa đi vào thế kỉ 21 - thế giới của nền kinh tế tri thức. Ở Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh, một tấm gương sáng ngời về ý chí quyết tâm trong tự học, tự rèn luyện.

Người luôn cho rằng học tập giúp con người tiến bộ, nâng cao phẩm chất, mở rộng hiểu biết, làm thay đổi hiệu quả lao động. Người đã động viên toàn dân: “Phải tự nguyện, tự giác xem công việc học tập là nhiệm vụ của người cách mạng, phải cố gắng hoàn thành cho được do đó mà tích cực, tự động hoàn thành kế hoạch học tập” Khi bàn về vấn đề tự học, giáo sư Tạ Quang Bửu cũng đã viết “Tự học là khởi nguồn của phong cách tự đào tạo đồng thời là cái nôi nuôi dưỡng sự sáng tạo. Ai giỏi tự học ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường, người đó sẽ tiến xa hơn”. Tự học - tự đào tạo là một vấn đề được nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thức VIII và Trung ương II (khoá VIII) đề cập đến rất đậm nét: “Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra năng lực tự học, sáng tạo của học sinh” (NQĐH VIII), “bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, phát triển mạnh phong trào tự học - tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân…” Trong bối cảnh đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, nhất là khi nước ta chính thức là thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO), đã đặt ra những yêu cầu mới cho giáo dục và đào tạo.

Đòi hỏi GD-ĐT phải tự đổi mới. Một trong những nội dung đổi mới giáo dục được đề cập nhiều hơn cả là đổi mới phương pháp dạy - học, nhất là phương pháp học tập - tự học. Trong khoa học, đã có nhiều công trình nghiên cứu công phu về vấn đề tự học như: “Quá trình dạy - tự học” của giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn, giáo sư Vũ Văn Tảo; “Luận bàn về kinh nghiệm tự học” của giáo sư Nguyễn Cảnh 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Toàn, “Tự học - chìa khoá vàng của giáo dục” của giáo sư Phan Trọng Luận, và nhiều công trình nghiên cứu về tự học của các giáo sư, tiến sĩ, các nhà nghiên cứu giáo dục như: Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Bảo, Hà Thị Đức…với mục đích nâng cao hiệu quả tự học của HS, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.

Quản lý Thuật ngữ “quản lý” (từ Hán Việt) gồm hai quá trình tích nhau. Quá trình “quản” gồm coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái “ổn định”. Quá trình “lý” gồm sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa hệ thống (tổ chức) vào thế “phát triển”. Nếu chỉ “quản” thì tổ chức dễ trì trệ, nếu chỉ “lý” thì tổ chức phát triển không bền vững.

Do đó trong “quản” phải có “lý” và ngược lại để làm cho hệ thống ở trạng thái cân bằng động, vận động phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong môi trường tương tác giữa các nhân tố bên trong và các nhân tố bên ngoài tổ chức. Quản lý là sự điều khiển một hệ thống hoạt động xã hội ở tầm vĩ mô cũng như vi mô vì vậy có nhiều cách tiếp cận khác nhau, ở mỗi cách tiếp cận có những định nghĩa khác nhau.Marx đã từng nói đến sự cần thiết của quản lý: “Bất kỳ một lao động xã hội nào được tiến hành trên một quy mô tương đối lớn cũng đều cần có sự quản lý, nó xác lập mối quan hệ hài hoà giữa các công việc riêng rẽ và thực tiễn những chức năng chung nhất xuất phát từ sự vận động của toàn cơ cấu sản xuất khác với vận động của từng bộ phận độc lập trong nền sản xuất ấy. Một nghệ sĩ vĩ cầm tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng” Còn theo H.Koontz “ Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức. Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [15].

7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (1856-1915), người được coi là cha đẻ của thuyết quản lý khoa học đã nêu lên tư tưởng cốt lõi trong quản lý là: “Mọi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hoá và phải quản lý chặt chẽ”. Theo ông: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và cái đó làm thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất”. Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm cho tổ chức vận hành và đạt mục đích của tổ chức” [7]. Tác giả Nguyễn Minh Đạo cho rằng: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý về mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế… bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng”[11].

Tóm lại, hoạt động quản lý luôn tồn tại hai thành tố đó là chủ thể quản lý và khách thể quản lý. Chủ thể quản lý có thể là cá nhân hay một nhóm người có chức năng quản lý, điều khiển tổ chức để tổ chức vận hành và đạt được mục tiêu. Khách thể quản lý là những người chịu sự tác động chỉ đạo của chủ thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung. Bản chất của quản lý Từ những định nghĩa về quản lý nêu trên ta thấy bản chất của quản lý là sự phối hợp các nỗ lực của con người thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý, là tác động có mục đích đến tập thể nhằm thực hiện mục tiêu quản lý.

Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý (chủ thể quản lý) đến người bị quản lý (khách thể quản lý) nhằm đạt mục tiêu chung, được thể hiện qua sơ đồ dưới đây. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mục tiêu quản lý Chủ thể quản lý Cơ chế quản lý Khách thể quản lý (Hình thức quản lý) Sơ đồ 1.1: Hệ thống quản lý Trong đó: - Chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động quản lý. - Khách thể quản lý tiếp nhận các tác động quản lý và đem tài lực, trí tuệ của mình để sinh ra các giá trị vật chất, tinh thần có giá trị sử dụng trực tiếp, đáp ứng nhu cầu con người, thỏa mãn mục đích của chủ thể quản lý. - Công cụ quản lý là phương tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý như: mệnh lệnh, quyết định, luật lệ, chính sách.

- Phương pháp quản lý là cách thức tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý. Mục tiêu của tổ chức được xác định theo nhiều cách khác nhau, nó có thể do chủ thể quản lý áp đặt hoặc do sự cam kết giữa chủ thể và khách thể quản lý. Quản lý nhà trường là tác động của nhà quản lý giáo dục đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác nhau trong xã hội nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu quản lý giáo dục.