Luận văn thạc sĩ giáo dục học biện pháp quản lý công tác đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học cơ sở huyện kon rẫy tỉnh kon tum

Khám phá biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại trường trung học cơ sở huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum trong luận văn thạc sĩ giáo dục học.

• Tác giả: Hoàng Đình Hải
• Người hướng dẫn: TS. Huỳnh Thị Tam Thanh
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Tại Trường Trung Học Cơ Sở Kon Rẫy, Kon Tum
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS
• 1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Trong lịch sử giáo dục Việt Nam
• 1.2. KHÁI NIỆM CƠ BẢN
• 1.2.1. Quản lý; quản lý giáo dục; quản lý nhà trường; quản lý hoạt động dạy học
• 1.2.2. Quản lý sự thay đổi
• 1.2.3. Phương pháp dạy học, đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2.4. Quản lý đổi mới phương pháp dạy học trong trường THCS
• 1.3. QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾP CẬN LÝ THUYẾT QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
• 1.3.1. Trường THCS trước yêu cầu thay đổi và đổi mới phương pháp dạy học
• 1.3.2. Mục tiêu của sự thay đổi và đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường
• 1.3.3. Tiếp cận lý thuyết quản lý sự thay đổi trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS
• 1.4. HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TRƯỚC YÊU CẦU THAY ĐỔI VÀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
• 1.4.1. Hiệu trưởng trường THCS trước yêu cầu thay đổi và đổi mới phương pháp dạy học
• 1.4.2. Vai trò của Hiệu trưởng trường THCS trong quản lý thay đổi và đổi mới phương pháp dạy học
• 1.5. NỘI DUNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS
• 1.6. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG
• 1.6.1. Trong công tác quản lý sự thay đổi
• 1.6.2. Trong công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS HUYỆN KON RẪY TỈNH KON TUM
• 2.1. MÔ TẢ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT THỰC TRẠNG
• 2.1.1. Mục tiêu khảo sát
• 2.1.2. Nội dung khảo sát
• 2.1.3. Phương pháp khảo sát
• 2.1.4. Tổ chức khảo sát
• 2.2. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - VĂN HÓA - XÃ HỘI VÀ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HUYỆN KON RẪY TỈNH KON TUM
• 2.2.1. Khái quát về tình hình phát triển Kinh tế - Văn hóa - Xã hội
• 2.2.2. Tình hình chung về phát triển GD&ĐT huyện Kon Rẫy
• 2.2.3. Tình hình chung về giáo dục THCS huyện Kon Rẫy
• 2.3. THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
• 2.3.1. Thực trạng công tác bồi dưỡng về kiến thức quản lý sự thay đổi
• 2.3.2. Thực trạng về nhận thức của đội ngũ Cán bộ quản lý; Giáo viên về Quản lý sự thay đổi
• 2.3.3. Thực trạng về công tác lập kế hoạch, chỉ đạo quản lý sự thay đổi ở các trường THCS
• 2.4. THỰC TRẠNG VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
• 2.4.1. Thực trạng về phương pháp dạy của giáo viên
• 2.4.2. Thực trạng về phương pháp học của học sinh
• 2.5. THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS
• 2.5.1. Thực trạng nhận thức về đổi mới phương pháp dạy học
• 2.5.2. Thực trạng về công tác lập kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học của Hiệu trưởng trường THCS
• 2.5.3. Thực trạng về tổ chức thực hiện đổi mới phương pháp dạy học của Hiệu trưởng trường THCS
• 2.5.4. Thực trạng công tác chỉ đạo của Hiệu trưởng trường THCS về đổi mới phương pháp dạy học
• 2.5.5. Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng trường THCS về đổi mới phương pháp dạy học
• 2.6. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI VÀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
• 2.6.1. Đánh giá thực trạng công tác quản lý sự thay đổi của Hiệu trưởng các trường THCS hiện nay
• 2.6.2. Đánh giá chung về công tác quản lý ĐMPPDH của Hiệu trưởng trường THCS
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS HUYỆN KON RẪY TỈNH KON TUM
• 3.1. CƠ SỞ ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP
• 3.1.1. Căn cứ nhu cầu thay đổi, sự cần thiết phải lãnh đạo và quản lý sự thay đổi ở trường phổ thông hiện nay
• 3.1.2. Căn cứ vào mục tiêu và yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học
• 3.2. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS THEO HƯỚNG TIẾP CẬN QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
• 3.2.1. Nhận diện sự thay đổi, thường xuyên bồi dưỡng nhận thức cho đội ngũ CBQL, GV về mục đích, nội dung thay đổi
• 3.2.2. Phá vỡ thói quen và sức ỳ của giáo viên, chuẩn bị tốt cho sự thay đổi
• 3.2.3. Khảo sát, thu thập các số liệu, dữ liệu phục vụ cho công tác chỉ đạo sự thay đổi
• 3.2.4. Tìm các yếu tố khích lệ, hỗ trợ sự thay đổi bằng cách "Xây dựng và nhân điển hình"
• 3.2.5. Tạo niềm tin, bầu không khí thân thiện, xây dựng tập thể thành một khối thống nhất
• 3.2.6. Tạo động lực mạnh mẽ cho đội ngũ giáo viên trong công tác đổi mới
• 3.2.7. Xác định mục tiêu, trọng tâm của các bước trong chỉ đạo đổi mới
• 3.2.8. Lựa chọn và xem xét các giải pháp thực hiện phù hợp với nhà trường và người quản lý
• 3.2.9. Lập kế hoạch chỉ đạo công tác đổi mới
• 3.2.10. Đánh giá sự thay đổi, đưa sự thay đổi vào nhà trường thông qua các hoạt động đổi mới
• 3.2.11. Duy trì và đảm bảo tiếp tục đổi mới
• 3.3. KHẢO NGHIỆM TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA BIỆN PHÁP
• 3.3.1. Mục đích, yêu cầu
• 3.3.2. Quy trình khảo nghiệm
• 3.3.3. Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản lý đổi mới phương pháp dạy học

Quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại trường trung học cơ sở Kon Rẫy, Kon Tum là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Quản lý giáo dục không chỉ đơn thuần là việc điều hành mà còn là sự tác động có chủ đích nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Đổi mới phương pháp dạy học (ĐMPPDH) là một trong những yêu cầu cấp thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội. Theo Nghị quyết 29/NQ-TƯ, việc đổi mới này cần phải phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh. Điều này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển kỹ năng tư duy độc lập. Giáo viên và học sinh là hai yếu tố chính trong quá trình này, và vai trò của hiệu trưởng trong việc quản lý và chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học là rất quan trọng.

1.1. Tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu bắt buộc trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp dạy học mới giúp nâng cao chất lượng giáo dục, tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh. Phương pháp dạy học hiện đại khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập, từ đó phát triển khả năng tư duy và sáng tạo. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin. Học sinh cần được trang bị không chỉ kiến thức mà còn kỹ năng để thích ứng với những thay đổi trong xã hội. Việc cải cách giáo dục và đổi mới phương pháp dạy học là những bước đi cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học cơ sở, đặc biệt là ở huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum.

II. Thực trạng công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học

Thực trạng công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại trường trung học cơ sở Kon Rẫy cho thấy nhiều thách thức. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới, nhưng hiệu quả vẫn chưa đạt được như mong đợi. Giáo viên thường gặp khó khăn trong việc thay đổi thói quen dạy học truyền thống. Học sinh cũng chưa quen với các phương pháp học tập chủ động, dẫn đến việc tiếp thu kiến thức không hiệu quả. Chương trình giáo dục hiện tại cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn và nhu cầu của học sinh. Việc đánh giá học sinh cũng cần được cải tiến để phản ánh đúng năng lực và sự tiến bộ của học sinh trong quá trình học tập.

2.1. Những khó khăn trong việc áp dụng phương pháp dạy học mới

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc áp dụng phương pháp dạy học mới là sự thiếu hụt về kỹ năng và kiến thức của giáo viên. Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về các phương pháp dạy học hiện đại, dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả. Bên cạnh đó, học sinh cũng chưa quen với việc học tập chủ động, thường phụ thuộc vào phương pháp dạy học truyền thống. Điều này tạo ra một khoảng cách giữa yêu cầu đổi mới và thực tế giảng dạy. Để khắc phục tình trạng này, cần có các chương trình bồi dưỡng cho giáo viên và tạo điều kiện cho học sinh làm quen với các phương pháp học tập mới. Việc quản lý trường học cần phải linh hoạt hơn để đáp ứng nhu cầu thực tế của giáo viên và học sinh.

III. Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học

Để nâng cao hiệu quả của công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại trường trung học cơ sở Kon Rẫy, cần thực hiện một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác bồi dưỡng cho giáo viên về các phương pháp dạy học hiện đại. Thứ hai, cần xây dựng một môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Thứ ba, việc đánh giá học sinh cần được thực hiện một cách toàn diện, không chỉ dựa vào kết quả bài kiểm tra mà còn xem xét quá trình học tập và sự tiến bộ của học sinh. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa hiệu trưởng và các giáo viên trong việc triển khai các phương pháp dạy học mới.

3.1. Tăng cường bồi dưỡng giáo viên

Bồi dưỡng giáo viên là một trong những yếu tố quyết định đến sự thành công của việc đổi mới phương pháp dạy học. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo để giáo viên có cơ hội học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm. Việc này không chỉ giúp giáo viên nâng cao kỹ năng mà còn tạo ra một cộng đồng học tập trong nhà trường. Công nghệ trong giáo dục cũng cần được đưa vào giảng dạy để giáo viên có thể áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại một cách hiệu quả. Sự hỗ trợ từ hiệu trưởng trong việc tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các khóa bồi dưỡng là rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển kinh tế tri thức, đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục trở thành nhiệm vụ chiến lược hàng đầu tại Việt Nam. Nghị quyết số 29-NQ/TW năm 2013 đã khẳng định yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi mạnh mẽ từ nền giáo dục truyền thụ một chiều sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học. Tại địa bàn huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum – một huyện miền núi phía Đông Bắc có địa hình hiểm trở với tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 75% dân số (chủ yếu là người Ba Na, Xơ Đăng, Gia Rai) – chất lượng giáo dục trung học cơ sở đang đối mặt với nhiều rào cản mang tính đặc thù.

Tính đến năm học 2013 - 2014, toàn huyện có 7 trường trung học cơ sở với 53 lớp học và 1.519 học sinh, nhưng chỉ có duy nhất 1 trường đạt chuẩn quốc gia (chiếm 14,28%) và 3 trường bán trú. Thực tiễn triển khai chương trình giáo dục cho thấy việc đổi mới phương pháp dạy học vẫn còn nhiều lúng túng; tình trạng dạy học theo lối "đọc - chép", truyền thụ kiến thức thụ động vẫn tồn tại phổ biến ở trên 65% giáo viên. Nghiên cứu của tác giả Hoàng Đình Hải (2014) tại Đại học Đà Nẵng tập trung giải quyết bài toán: Làm thế nào để người Hiệu trưởng quản lý công tác đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả dựa trên tiếp cận lý thuyết quản lý sự thay đổi. Luận văn hướng đến mục tiêu xác lập 6 nhóm biện pháp quản lý khả thi, hỗ trợ nâng cao kết quả học lực khá - giỏi của học sinh lên mức mục tiêu trên 35%, đồng thời giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới 5% trong giai đoạn phát triển giáo dục địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa giữa khoa học quản lý giáo dục hiện đại và lý thuyết quản lý sự thay đổi tổ chức:

• Mô hình 3 giai đoạn quản lý sự thay đổi của Kurt Lewin: Bao gồm giai đoạn "Rã đông" (Unfreeze - phá vỡ thói quen cũ, nhận diện điểm nghẽn của lối dạy truyền thống), giai đoạn "Thay đổi" (Change - triển khai các phương pháp dạy học tích cực, ứng dụng công nghệ thông tin), và giai đoạn "Làm đông" (Refreeze - định hình chuẩn mực mới, duy trì bền vững phong trào đổi mới).
• Mô hình tiếp cận thay đổi trường học của Gerard Egan (Mô hình B): Xác định lộ trình tối ưu từ việc nhận diện hiện trạng tổ chức, mô tả trạng thái mong đợi đến việc cam kết thực thi của các bên liên quan.
• Hệ thống khái niệm nòng cốt: Luận văn làm sáng tỏ 4 khái niệm nền tảng bao gồm: Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trường theo Điều 3 Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT, Phương pháp dạy học tích cực (lấy người học làm trung tâm), và Quản lý sự thay đổi trong trường phổ thông theo nguyên tắc kế thừa và thích ứng bối cảnh.

Cơ sở pháp lý của đề tài dựa trên Luật Giáo dục năm 2005, Nghị quyết 40/2000/QH khóa X về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận đa chiều, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định tính và phân tích định lượng:

• Khách thể và quy mô chọn mẫu: Tiến hành khảo sát toàn diện trên địa bàn huyện Kon Rẫy với dung lượng mẫu N = 470 đối tượng. Mẫu khảo sát bao gồm: 14 cán bộ quản lý (đạt tỷ lệ 100% đội ngũ lãnh đạo của 7 trường trung học cơ sở), 106 giáo viên (đại diện cho 74,12% trên tổng số 143 giáo viên toàn huyện), và 350 học sinh (chiếm 23,15% trên tổng số 1.512 học sinh trung học cơ sở). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các trường vùng thuận lợi lẫn các điểm trường bán trú vùng sâu.
• Kỹ thuật thu thập và xử lý dữ liệu: Sử dụng 470 phiếu trưng cầu ý kiến dạng bảng hỏi đóng và mở (tỷ lệ thu hồi và hợp lệ đạt 100%), kết hợp phỏng vấn sâu 14 cán bộ quản lý và quan sát sư phạm 28 tiết dự giờ. Dữ liệu được xử lý bằng các thuật toán thống kê mô tả, tính điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD) và kiểm định mức độ tương quan thông qua phần mềm phân tích chuyên dụng.
• Khung thời gian thực nghiệm: Quá trình điều tra thực địa và thu thập dữ liệu diễn ra từ ngày 01/3/2014 đến ngày 01/5/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích từ nguồn dữ liệu khảo sát 470 khách thể cho thấy bức tranh thực trạng với nhiều khoảng trống quản lý:

• Thực trạng nhận thức về quản lý sự thay đổi: 100% cán bộ quản lý (14/14 người) đánh giá việc đổi mới phương pháp dạy học là rất cần thiết, tuy nhiên có đến 57,14% cán bộ quản lý thừa nhận chưa từng được tham gia bất kỳ khóa bồi dưỡng chuyên sâu nào về kỹ năng quản lý sự thay đổi.
• Sự lệch pha trong phương pháp giảng dạy: Khoảng 68,87% giáo viên được khảo sát vẫn sử dụng phương pháp thuyết trình và đọc - chép làm phương thức chủ đạo trong các tiết học chính khóa. Tỷ lệ giáo viên thường xuyên ứng dụng công nghệ thông tin và tổ chức dạy học phân hóa theo đối tượng học sinh dân tộc thiểu số chỉ đạt 22,64%.
• Năng lực tự học của học sinh vùng cao: Khoảng 72,57% học sinh được hỏi (254/350 em) cho biết gặp khó khăn lớn trong việc tự đọc tài liệu và ghi chép tóm tắt bài học; chỉ có 18,29% học sinh có thói quen chuẩn bị bài mới và đặt câu hỏi phản biện cho thầy cô trước khi lên lớp.
• Hạn chế trong công tác kiểm tra, đánh giá: Có tới 64,28% cán bộ quản lý chỉ thực hiện hoạt động thanh tra chuyên môn theo đợt định kỳ định sẵn thay vì kiểm tra đột xuất và tư vấn sư phạm, làm giảm tính thúc đẩy đổi mới nội tại của giáo viên.

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp dữ liệu thực trạng lên biểu đồ phân bổ mức độ đổi mới phương pháp, có thể thấy rõ độ vênh đáng kể giữa mục tiêu lý thuyết và thực tiễn triển khai. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ 3 rào cản chính:

Thứ nhất, sức ỳ tâm lý và thói quen giảng dạy truyền thống đã ăn sâu qua nhiều năm; giáo viên ngại thay đổi vì áp lực hoàn thành định mức số tiết dạy cao (trung bình 19 - 23 tiết/tuần).

Thứ hai, đặc điểm tâm lý và rào cản ngôn ngữ của học sinh dân tộc thiểu số (chiếm hơn 75% quy mô học sinh toàn huyện) khiến việc áp dụng các phương pháp tương tác nhóm gặp nhiều trở ngại nếu không có sự điều chỉnh linh hoạt.

Thứ ba, cơ sở vật chất toàn huyện còn thiếu thốn nghiêm trọng; chỉ có 14,28% số trường đạt chuẩn quốc gia, hệ thống phòng học bộ môn và thiết bị trình chiếu đa phương tiện chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu giảng dạy thực tế.

Đối chiếu với các công trình nghiên cứu quản lý giáo dục tại các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, kết quả nghiên cứu này tương đồng ở điểm: Sự đổi mới chỉ thực sự diễn ra bền vững khi người Hiệu trưởng chuyển dịch từ vai trò "người kiểm tra hành chính" sang "người lãnh đạo sự thay đổi", biết cách truyền cảm hứng và thiết lập môi trường văn hóa học đường thân thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên việc tiếp cận lý thuyết quản lý sự thay đổi, luận văn đề xuất 6 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ dành cho Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở huyện Kon Rẫy:

• Biện pháp 1: Bồi dưỡng nhận thức và giải tỏa tâm lý e ngại thay đổi. Tổ chức 100% các chuyên đề tập huấn định kỳ vào đầu năm học nhằm giúp đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên hiểu rõ mục tiêu, lộ trình đổi mới; triệt tiêu tâm lý sợ sai và sức ỳ sư phạm.
• Biện pháp 2: Xây dựng cơ chế động lực và môi trường sư phạm tích cực. Thiết lập quỹ khen thưởng dành riêng cho các sáng kiến đổi mới phương pháp dạy học; phân bổ tối thiểu 15% kinh phí hoạt động chuyên môn cho việc biểu dương, khen thưởng các giáo viên tiên phong.
• Biện pháp 3: Tái cấu trúc quy trình lập kế hoạch và chỉ đạo chuyên môn. Hiệu trưởng cần ban hành kế hoạch đổi mới chi tiết theo từng học kỳ, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tiết dạy áp dụng phương pháp dạy học tích cực lên trên 80% đối với tất cả các tổ bộ môn.
• Biện pháp 4: Xây dựng mô hình "Tổ chuyên môn điển hình" và nhân rộng. Chọn lọc 2 tổ chuyên môn nòng cốt tại mỗi trường để thí điểm mô hình sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, sau đó nhân rộng ra 100% tổ chuyên môn trong vòng 12 tháng.
• Biện pháp 5: Đầu tư trang thiết bị và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Huy động các nguồn lực xã hội hóa để đảm bảo ít nhất 70% phòng học có kết nối máy chiếu hoặc màn hình tương tác, hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng điện tử tương tác.
• Biện pháp 6: Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực. Chuyển đổi từ thanh tra giáo án hình thức sang đánh giá hoạt động nhận thức của học sinh trong giờ học; thực hiện tối thiểu 50% số lượt dự giờ theo hình thức tư vấn chuyên môn không báo trước.

Khung lộ trình thực hiện được chia thành 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 (Chuẩn bị và rã đông nhận thức - 6 tháng đầu); Giai đoạn 2 (Tổ chức thực thi đồng loạt - 2 năm tiếp theo); Giai đoạn 3 (Đánh giá, thể chế hóa và duy trì bền vững - các năm tiếp theo). Chủ thể chịu trách nhiệm chính là Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở dưới sự chỉ đạo của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kon Rẫy.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý trường học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Cung cấp cẩm nang và quy trình 6 bước cụ thể để tái cấu trúc hoạt động chuyên môn, vượt qua sức cản nội bộ và quản trị sự thay đổi hiệu quả trong nhà trường.
• Giáo viên trung học cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Nắm bắt được các phương pháp dạy học tích cực phù hợp với tâm lý tiếp nhận của học sinh vùng cao, từ đó nâng cao chất lượng bài giảng và kỹ năng sư phạm tương tác.
• Cán bộ chỉ đạo chuyên môn tại Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng nguồn số liệu thực chứng để hoạch định chính sách bồi dưỡng giáo viên, phân bổ ngân sách trang thiết bị dạy học cho các địa bàn khó khăn.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu tình huống, khung lý thuyết Kurt Lewin và mô hình tiếp cận quản trị sự thay đổi trong môi trường giáo dục phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Vì sao cần áp dụng lý thuyết quản lý sự thay đổi vào việc đổi mới phương pháp dạy học tại huyện Kon Rẫy?

Bởi vì đổi mới phương pháp dạy học bản chất là một quá trình thay đổi tổ chức phức tạp, đụng chạm đến thói quen lâu năm của giáo viên. Nếu chỉ dùng mệnh lệnh hành chính mà không áp dụng quy trình rã đông tâm lý và tạo động lực của lý thuyết quản lý sự thay đổi, quá trình đổi mới sẽ đối mặt với sự phản kháng ngầm và mang tính hình thức đối phó.

Câu hỏi 2: Thách thức lớn nhất đối với học sinh dân tộc thiểu số huyện Kon Rẫy khi tiếp cận phương pháp mới là gì?

Thách thức lớn nhất là rào cản ngôn ngữ và sự rụt rè cố hữu; trên 70% học sinh quen với cách học thụ động. Khi chuyển sang phương pháp thảo luận nhóm và tự nghiên cứu, học sinh dễ bị lúng túng nếu giáo viên không thiết kế hệ thống câu hỏi gợi mở có phân hóa phù hợp với trình độ nhận thức thực tế.

Câu hỏi 3: Điểm khác biệt giữa quản lý sự thay đổi và thay đổi quản lý trong nghiên cứu này là gì?

Quản lý sự thay đổi tập trung vào việc lập kế hoạch, chỉ đạo và hỗ trợ để các đối tượng trong nhà trường (giáo viên, học sinh) thích ứng với cái mới. Trong khi đó, thay đổi quản lý là sự chuyển biến về tư duy, phong cách lãnh đạo và phương pháp điều hành của chính bản thân người Hiệu trưởng từ quản lý hành chính sang lãnh đạo phục vụ.

Câu hỏi 4: Cần những điều kiện cơ sở vật chất tối thiểu nào để thực thi thành công các biện pháp đề xuất?

Nhà trường cần đảm bảo tối thiểu 100% phòng học đủ ánh sáng, có bảng tương tác hoặc máy chiếu di động, cùng hệ thống phòng thực hành thí nghiệm đạt chuẩn cho các môn Khoa học tự nhiên. Đồng thời, cần nâng tỷ lệ trường chuẩn quốc gia từ 14,28% lên mức trên 40% trong lộ trình 5 năm tiếp theo.

Câu hỏi 5: Hiệu quả của các biện pháp đề xuất đã được kiểm chứng như thế nào?

Tác giả đã tiến hành khảo nghiệm lấy ý kiến của 14 cán bộ quản lý và 106 giáo viên về tính cấp thiết và tính khả thi của 6 nhóm biện pháp. Kết quả thống kê cho thấy trên 90% ý kiến đánh giá các giải pháp ở mức độ "Rất cấp thiết" và "Khả thi cao", khẳng định độ tin cậy của đề tài.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở cấp trung học cơ sở dựa trên góc nhìn tiếp cận lý thuyết quản lý sự thay đổi của Kurt Lewin và Gerard Egan.
• Phân tích sâu sắc thực trạng giáo dục tại 7 trường trung học cơ sở huyện Kon Rẫy qua bộ dữ liệu 470 phiếu điều tra thực chứng, chỉ rõ những điểm nghẽn về nhận thức, kỹ năng tự học của học sinh và hạ tầng sư phạm.
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm biện pháp quản lý có tính hệ thống, gắn kết chặt chẽ giữa nâng cao nhận thức, tạo lập động lực, tái cấu trúc kế hoạch và đổi mới kiểm tra đánh giá.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Kon Tum trong giai đoạn thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW.
• Lãnh đạo các nhà trường và cán bộ quản lý giáo dục cần nhanh chóng thể chế hóa các biện pháp này vào chương trình hành động năm học để tạo ra bước chuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý ĐMPPDH ở trường THCS Chương 2: Thực trạng công tác quản lý ĐMPPDH ở trường THCS huyện Kon Rẫy tỉnh Kon Tum Chương 3: Biện pháp quản lý công tác ĐMPPDH ở trường THCS huyện Kon Rẫy tỉnh Kon Tum. CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE QUAN LY DOI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS 1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÁN ĐÈ 1. Trên thế giới Ngay từ thời cỗ đại, tư tưởng ĐMPPDH đã được thê hiện trong những.

quan điểm của các nhà triết học đồng thời là những nhà giáo dục. Xôcorat (469 — 399 trước CN) một trong những nhà triết học phương Tây, đã đề xuất và thực hiện một PPDH mà người đời gọi là *PPXôcơrar”", đó chính là phương pháp đàm thoại trong dạy học đang được sử dụng cho đến ngày nay. Khổng Tử (5S1- 479 trước CN) một Nhà triết học - Nhà giáo dục phương Đông lại rất coi trọng tính tích cực của học sinh trong dạy học. Ông nói “Không giận vì muốn biết thì không gợi mở cho, không bực vì không rõ thì không bày vẽ cho”.

Những tư tưởng trên đây còn nguyên giá trị cho các chủ thể quản lý ĐMPPDH trong thời đại ngày nay. Nhà sư phạm vĩ đại J.Comenxki (1592-1670) đã đưa ra những yêu cầu cải tổ nền giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của người học. Theo ông, dạy học thế nào đề người học thích thú học tập và có những có gắng bản thân để nắm lấy tri thức. Ông nói: “Tôi thường bồi dưỡng, cho HS của tôi tỉnh thần độc lập trong quan sát, trong đàm thoại và trong việc ứng dụng trỉ thức vào thực tiễn”.

Ông còn viết: “Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách. Hãy tìm ra phương pháp cho GV dạy ít hơn, HS học được nhiều hơn” [46] Trong cuốn “Phát huy tính tích cực của HS thế nào”, LF.Kharlamốp đã khẳng định vai trò to lớn của tính tích cực, chủ động trong việc tiếp thu trỉ thức mới. Tác giả cho rằng "Quá trình nắm kiến thức mới không thể hình thành bằng cách học thuộc bình thường các quy tắc, các kết luận khái quát hóa, nó phải được xây dựng trên cơ sở của việc cải tiến công tác tự lập của HS, của việc phân tích tính lôgíc sâu sắc tài liệu, sự kiện làm nên tảng cho. việc hình thành các khái niệm khoa học" [46].

Thế kỷ XXI, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa. học và công nghệ ( KH&CN), giáo dục thế giới đã trải qua ba cuộc cải cách, theo đó là các cuộc cải cách về PPDH. Đặc biệt cuộc cải cách lần hai vào. những năm 50 và cuộc cải cách lần ba vào những năm 80 đã nhắn mạnh nhiều đến vấn đề ĐMPPDH theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học.

Trong lịch sử giáo dục Việt Nam Ở Việt nam ngay từ những ngày đầu của nền giáo dục cách mạng, trong. thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường tháng 9 năm 1945, Bác Hồ đã viết “Từ giờ phút này trở đi, các cháu bắt đầu được hướng một nền giáo dực hoàn toàn Việt Nam.làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của các cháu”. Bức thư của người chính là cương lĩnh của nền giáo dục Việt Nam mới, là định hướng cho ĐMPPDH - Dạy học cần làm phát triển năng lực sẵn có của người học. Gần đây các vấn đề có liên quan đến ĐMPPDH cũng rất được quan tâm, đặc biệt sau năm 1986 (được coi là mốc của đổi mới tư duy).

các công trình nghiên cứu về vấn đề này như: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ky, Trần Bá Hoành, Trần Kiều, Nguyễn Hữu Chí và một số các nhà giáo giàu kinh nghiệm cũng quan tâm đến vấn đề PPDH và phát triển lý luận dạy học chung vào thực tiễn dạy học ở Việt Nam như: Văn Như Cương, Tôn Thân. Về quản lý ĐMPPDH và quản lý chất lượng, hiệu quả dạy học phải kể đến các công trình nghiên cứu của: Quách Tuấn Ngọc [31, 1999]; Tran Kiểm [25, 2008]; Trần Kiều [26, 1997]; Trần Bá Hoành [24, 2008] luôn lấy người học làm trung tâm với ý tưởng cốt lõi là người học phải tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tỉnh thần nghị quyết Trung ương 2 (TU) khoá VIII về GD&ĐT đã yêu cầu: “Đổi mới mạnh mẽ PPDH, khắc phục lỗi truyền thụ một chiêu, rèn luyện thành nếp tư duy sắng tạo của người học ” [13, 1996] 1. KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1.

Quản lý; quản lý giáo dục; quản lý nhà trường; quản lý hoạt động dạy học a. Quản lý Quản lý là một hiện tượng xã hội xuất hiện rất sớm cùng lúc với con người, là một phạm trù tồn tại khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, trong mọi thời đại. Nó được biểu hiện trong mối quan hệ giữa người và người. Có nhiều quan niệm khác về quản lý, tùy quan điểm, tùy góc độ nghiên cứu.

Sau đây là một số quan niệm tiêu biểu: - GS. Hà Thế Ngữ cho rằng “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu. Quản lý một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người mong muốn” [32,33, 2001].TS Trần Kiểm “Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội” [Trần Kiểm 25, tr 45] - Khái quát hơn các tác giả ở Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc đưa ra quan niệm “Quản lý là sự tác động có chủ đích của chủ thẻ quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức” [9, 1996].

Tuy có cách tiếp cận và diễn đạt khác nhau nhưng chúng ta có thể nhận thấy khái niệm quản lý bao hàm nhữngý nghĩa chung, đó là: + Quản lý là các hoạt động thực hiện nhằm đảm bảo hoàn thành công việc qua những nỗ lực của mọi người trong tô chức. + Quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm. Có thể khái quát một cách chung nhất: Quản lý được hiểu là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung. b, Quản lý giáo dục ~ Theo tác giả Đặng Quốc Bảo [9, 2009] "Quản lý giáo dục (QLGD) theo nghĩa tông quát, là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, điều hành các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu đây mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển của xã hội (nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài)" - Theo tác giả Trần Kiểm [25, 2008].

Khái niệm QLGD đối với cấp vĩ mô: “QLGD được hiểu là hệ thống những tác động tự giác, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thé GV, công nhân viên (CNV), tập thể HS, cha mẹ HS và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường”.TS Nguyễn Ngọc Quang “QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thẻ quản lý, nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [Nguyễn Ngọc Quang 37, 1992]. 10 chuẩn, các chỉ số công vii „ phương pháp đánh giá, rút kinh nghiệm và điều chỉnh. * Các nguyên tắc quản lý Trong việc quản lý các tô chức như kinh tế, chính trị, văn hoá, giáo dục. mà yếu tố chủ yếu là con người, các nhà lãnh đạo, các nhà quản lý thường vận dụng các nguyên tắc sau: ~ Nguyên tắc đảm bảo tính Đăng Đảng cộng sản Việt Nam là Đảng lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối vì thế trong quản lý chúng ta phải thường xuyên bám sát vào các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, các chủ trương, chính sách và Pháp luật của Đảng và Nhà nước ~ Nguyên tắc tập trung dân chủ Đây là nguyên tắc quan trọng đảm bảo sự thành công trong công tác quản lý.

Tạo khả năng quản lý một cách khoa học, có sự kết hợp chặt chẽ của cơ quan quyển lực với sức mạnh sáng tạo của quảng đại quần chúng trong việc thực hiện mục tiêu quản lý. Tập trung trong quản lý được hiểu là toàn bộ các hoạt động của hệ thống. được tập trung vào cơ quan quyền lực cao nhất, cấp này có nhiệm vụ vạch chủ trương đường lối phương hướng mục tiêu tổng quát và đề xuất các giải pháp cơ bản để thực hiện. Nguyên tắc tập trung được thông qua chế độ thủ trưởng.

Dân chủ trong quản lý được hiểu là: Phát huy quyền làm chủ của mọi thành viên trong tô chức. Huy động trí lực của họ, dân chủ được thể hiện ở chỗ các chỉ tiêu kế hoạch hoạt động đều được tập thể tham gia bàn bạc, kiến nghị các biện pháp trước khi quyết định. Trong thực tiễn người quản lý phải biết kết hợp hài hoà giữa tập trung và dân chủ, tránh tập trung dẫn đến quan liêu, độc đoán. Song cũng phải biết sử dụng quyền tập trung một cách đúng lúc, đúng chỗ, phải dám quyết đoán và dám chịu trách nhiệm.

" ~ Nguyên tắc đảm bao tinh khoa học và thực tiễn Nguyên tắc này đòi hỏi người quản lý phải nắm được quy luật phát triển của bộ máy, nắm vững quy luật tâm lý của quá trình quản lý, hiểu rõ thực tế địa phương, thực tế ngành mình đảm bảo hài hoà lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân, đảm bảo hiệu quả kinh tế, đảm bảo vai trò quần chúng tham gia quản lý với tinh thần: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra. Quan Ij nhà trường Nhà trường (cơ sở GD&ĐT) là một cơ cấu tô chức, cũng là một bộ phận cấu thành của một hệ thông giáo dục.