phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT. Chƣơng 2: Cơ sở thực tiễn quản lý tổ chuyên môn ở trường THPT Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Cát Hải, thành phố Hải Phòng.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT 1. Nghiên cứu ngoài nước Ở bất kỳ thời đại nào, quản lý luôn giữ vị trí vô cùng quan trọng đối với việc vận hành và phát triển xã hội. Trong lĩnh vực GD & ĐT, quản lý là nhân tố giữ vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục, trong đó các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường luôn là vấn đề được nhiều người quan tâm.
Các nhà giáo dục học Xô viết trước đây như: V.Xukhomlinxki, Giakharobva, Macarenco,.đã tổng kết các kinh nghiệm quý báu về công tác quản lý trường học qua nhiều tác phẩm nổi tiếng, trong đó các tác giả đã khẳng định rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên” [9, tr 28]. Muốn xây dựng đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn, tâm huyết với nghề, người hiệu trưởng phải có quyền lựa chọn đội ngũ giáo viên cho trường mình, đó là những người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan các môn trong nhà trường. Các tác giả cũng nhấn mạnh đến việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trong Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn. Sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn để đạt mục tiêu đề ra.
Nghiên cứu trong nước Với mục đích đưa giáo dục Việt Nam bắt kịp thời đại, các nhà khoa học, các nhà sư phạm, các cán bộ quản lý giáo dục ở Việt Nam luôn quan tâm nghiên cứu tìm ra những giải pháp quản lý hoạt động dạy học có hiệu quả nhằm thực hiện thành công mục tiêu giáo dục. Các nhà nghiên cứu như: Hà Thế Ngữ, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Đức Minh, Hà Sĩ Hồ. đã tiên 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phong khai phá lĩnh vực này bằng các công trình nghiên cứu có hệ thống về quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy học. Các tác giả đã vận dụng lý luận của quản lý trường học Xô Viết vào thực tế nhà trường Việt Nam, bước đầu dặt nền tảng xây dựng triết lý quản lý giáo dục, xây dựng lý luận quản lý hoạt động dạy học trong thực tiễn Việt Nam.
Có thể kể đến các công trình nghiên cứu của các tác giả Phạm Minh Hạc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Ngọc Quang, Trần Kiểm,.Ở các công trình nghiên cứu này, các tác giả đã đề cập đến các vấn đề chung về quản lý giáo dục, lý luận quản lý giáo dục, các nội dung về quản lý tổ chuyên môn và các nội dung khác về quản lý giáo dục. Các tác gỉa đã đề cập về vấn đề đội công tác trong một tổ chức. Tổ chuyên môn là một tổ chức năm trong nhà trường, vì vậy nghiên cứu về hoạt động tổ chuyên môn là nghiên cứu về vấn đề đội công tác trong tổ chức. Đây là nội dung liên quan sát đến vấn đề hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường THPT.
Trong những năm gần đây, đã có nhiều đề tài luận văn thạc sĩ, nhiều tác giả nghiên cứu về quản lý nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn. - “Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT thành phố Hà Đông – Tỉnh Hà Tây” của Nguyễn Thế Quang (2007). - “Một số giải pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Quảng Xương – Tỉnh Thanh Hóa” của Lê Văn Bắc (2009). - “Một số biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường tiểu học thành phố Thanh Hóa của Lê Đại Hành (2010).
- “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Hà Giang” của Triệu Thị Chính (2010). Các nghiên cứu trên nhìn chung đã đưa ra một số biện pháp quản lý của Hiệu trưởng trên cơ sở chỉ đạo hoạt động dạy học của tổ chuyên môn ở các cụm trường THPT trên địa bàn các tỉnh và trường nội trú. Nhưng vấn đề quản 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT trên địa bàn huyện đảo Cát Hải, Hải Phòng thì chưa có tác giả nào quan tâm, đề cập tới. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Quản lý và chức năng quản lý 1. Khái niệm quản lý Khi xã hội loài người xuất hiện, một loạt các quan hệ: quan hệ giữa con người với con người , giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với xã hội. Điều này làm xuất hiện nhu cầu về quản lý. Trải qua tiến trình lịch sử phát triển từ xã hội lạc hậu đến xã hội văn minh quản lý trở thành một hoạt động phổ biến, diễn ra trong mọi lĩnh vực, ở mọi cấp độ và liên quan đến mọi người.
Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý. Dưới đây là một số quan niệm chủ yếu.Mac đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập với nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [6, tr. Koontz thì lại khẳng định: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức).
Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [8, tr. Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [7, tr. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là hoạt động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com là khách thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [12, tr. Từ những quan niệm nêu trên chúng ta có thể hiểu: Quản lý là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý, nhằm đạt được mục đích của quản lý.
Như vậy, có thể thấy quản lý vừa là một khoa học vừa là một nghệ thuật, quản lý được coi là một nghề nhằm dẫn dắt trong một hoàn cảnh nhất định, một nhóm người, nhằm đạt được các mục tiêu phù hợp với mục đích của tổ chức. Do vậy mà người quản lý cần phải hội tụ đầy đủ các yếu tố về kiến thức, kĩ năng, nghiệp vụ quản lý, vừa như một nhà quân sự, vừa như một nhà tâm lí, một nhà sư phạm mẫu mực, một nghệ sĩ sân khấu, vừa phải có một trái tim “nóng”, vừa phải có một cái đầu “lạnh”. Quản lý ngày nay được coi là một trong năm nhân tố phát triển kinh tế xã hội: vốn, nguồn lực lao động, khoa học kỹ thuật, tài nguyên và quản lý. Trong đó quản lý giữ vai trò quyết định sự thành công.
Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI chỉ rõ: “Tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước là công tác cấp bách, là điều kiện tất yếu để đảm bảo huy động lực lượng to lớn của quần chúng nhân dân để hoàn thành mọi nhiệm vụ chính trị do Đảng đề ra, đáp ứng yêu cầu và nguyện vọng của nhân dân”. Chức năng quản lý Trong quản lý, chức năng quản lý là một phạm trù quan trọng, mang tính khách quan, có tính độc lập tương đối. Chức năng quản lý nẩy sinh và là kết quả của quá trình phân công lao động, là bộ phận tạo thành hoạt động quản lý tổng thể, được tách riêng, có tính chuyên môn hóa. Như vậy, có thể hiểu chức năng quản lý là nội dung của hoạt động quản lý mà chủ thể sử dụng một cách có ý thức để tác động đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý đặt ra.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chức năng quản lý bao gồm 4 chức năng đó là: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. - Chức năng kế hoạch: Là chức là chức năng khởi đầu. Kế hoạch là bản thiết kế, là tiền đề của mọi quá trình quản lý. Kế hoạch hoá có nghĩa là xác định mục đích, mục tiêu đối với tương lai của tổ chức và con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó.
Có ba nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hoá: (a) xác định, hình thành mục tiêu (phương hướng đối với tổ chức; (b) xác định và đảm bảo (có tính chắc chắn, có tính cam kết ) về các nguồn lực của tổ chức để đạt được mục tiêu này; (c) xác định xem những hoạt động nào là cần thiết để đạt được mục tiêu đó. - Chức năng tổ chức: là quá trình hình thành cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức. Nhờ việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn lực và nhân lực.