Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS tiểu học theo định hƣớng PTNL - Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS theo định hƣớng PTNL tại các trƣờng tiểu học huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định - Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS theo định hƣớng PTNL tại các trƣờng tiểu học huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu trên thế giới Kiểm tra/Đánh giá theo định hƣớng PTNL là xu hƣớng KT, ĐG kết quả học tập của HS trên thế giới hiện nay đƣợc nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu, cụ thể là: Cuốn “Measurement and Evaluation in Teaching” (Đo lƣờng và đánh giá trong dạy học) của Norman đã đề cập đến nguyên tắc và quy trình đánh giá cần thiết cho việc dạy học hiệu quả. Qua đó tác giả nhấn mạnh rằng, nếu không thể đánh giá đƣợc các năng lực của ngƣời học thì việc đánh giá chỉ có tính hình thức và đã vi phạm các nguyên tắc trong đánh giá.
Cuốn tài liệu “Educational Assessment of Students” (Đánh giá học sinh) của Anthony J.Nitko, Đại học Arizona (Mỹ) đề cập đến rất nhiều nội dung của KT, ĐG kết quả học tập của HS, bao gồm: Phát triển các kế hoạch giảng dạy kết hợp với đánh giá ; các đánh giá về mục tiêu, hiệu quả; KT, ĐG kết quả học tập của HS. Không chỉ vậy, cuốn sách còn cho rằng: Hiệu quả của hoạt động đánh giá có tốt hay không là do năng lực quản lý của ngƣời Hiệu trƣởng nhà trƣờng. Nhƣ vậy, tác phẩm này đã nêu lên vai trò, tầm quan trọng của hoạt động quản lý trong KT, ĐG kết quả học tập của HS nói chung [1]. Cuốn “Measuring Educational Achievement” (Đo lƣờng thành tích giáo dục) của C.
Paloma và Robert L. Ebel đã mô tả rất chi tiết phƣơng pháp KT, ĐG kết quả học tập của HS ở các trƣờng phổ thông ở Mỹ. Công trình này cho thấy KT, ĐG kết quả học tập của HS cần tập trung vào đánh giá các năng lực hình thành và phát triển của ngƣời học [13]. 8 Trong quyển “A Teacher's Guide to Assessment” (Hƣớng dẫn giáo viên đánh giá), D.
Macintosh trình bày rất cụ thể, chuyên sâu về những lý luận cơ bản của đánh giá trong lớp học, cách lập kế hoạch đánh giá , cách đánh giá, cho điểm, và cả cách thức đánh giá bằng nhận xét của GV đối với HS. Đây là cuốn sách gọi mở rất nhiều cho nhà quản lý trong hoạt động quản lý hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS theo tiếp cận PTNL [20]. Cuốn “Monitering Educational Achivement” của N. Postlethwaite (2004) đã giải thích ý nghĩa của khái niệm “giám sát thành tích giáo dục”, chỉ ra các nhóm tiêu chí đƣợc đánh giá và một số vấn đề đặt ra đối với các nhà quản lý giáo dục trong hoạt động quản lý nhà trƣờng nói chung và quản lý hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS nói riêng.
Còn khá nhiều nghiên cứu cụ thể về quản lý hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS theo định hƣớng PTNL trong các nhà trƣờng hiện nay, nhƣ: “Monitering Evaluation: Some Tools, Methods and Approches” do Worbank phát hành (2004); “Managing Evaluation in Educational” của Kath Aspinwall, Tim Simkins, John F. John Me Auley (1992); “Mười bước tiến tới hệ thống giám sát và đánh giá dựa trên kết quả” của Jody Zall Kusek, Ray C. Những nghiên cứu này cho chúng ta biết các nghiệp vụ quản lý cần thực hiện để quản lý hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS nhƣ thế nào cho hiệu quả và làm nhƣ thế nào để KT, ĐG kết quả học tập của HS trong bối cảnh đổi mới giáo dục ở thời đại hiện nay. Các nghiên cứu trong nước Ở Việt Nam cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu, tài liệu về vấn đề đánh giá trong giáo dục nói chung và KT, ĐG kết quả học tập của HS tiểu học nói riêng, cụ thể là: Cuốn “Cơ sở lý luận của việc đánh giá chất lượng học tập của HS phổ thông” (3/1995) của Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc là tài liệu làm nền tảng cho việc tiếp cận các khái niệm, các thuật ngữ về đánh giá giáo dục cũng 9 nhƣ những yêu cầu về nội dung và kỹ thuật đánh giá [35].
Công trình “Đánh giá trong giáo dục” của Trần Bá Hoành đề cập đến các thuật ngữ, khái niệm, các nguyên tắc đánh giá, kỹ thuật đánh giá đƣợc dùng trong các trƣờng đại học và cao đẳng sƣ phạm. Tài liệu này đã cung cấp cho ngƣời đọc những kiến thức cơ bản làm nền tảng cho việc kiểm tra, đánh giá trong giáo dục [25]. Trong cuốn “Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập” (xuất bản năm 1995, tái bản năm 2005), tác giả Dƣơng Thiệu Tống đã đƣa đến cho ngƣời đọc những hiểu biết rất sâu sắc về phần đánh giá định lƣợng kết quả học tập của HS [45]. Tác giả Phó Đức Hòa với chuyên khảo “Đánh giá giáo dục tiểu học” cũng đã đề cập đến vấn đề KT, ĐG kết quả học tập của HS tiểu học theo quy trình - tức là đánh giá theo định hƣớng nội dung, từ đó làm nền tảng cơ sở để xây dựng đánh giá theo định hƣớng PTNL [ 24].
Cuốn “Kiểm tra, đánh giá trong giáo dục” của Nguyễn Công Khanh và các cộng sự đã trình bày kết quả nghiên cứu vấn đề KT, ĐG kết quả học tập của HS theo định hƣớng PTNL. Đây là cuốn sách có giá trị rất lớn trong bối cảnh đổi mới hoạt động, đánh giá theo định hƣớng PTNL trong các nhà trƣờng hiện nay [ 26]. Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh với công trình “Đánh giá và đo lường kết quả học tập” đã hệ thống khá đầy đủ các thuật ngữ và khái niệm, các nguyên tắc, phƣơng pháp, kỹ thuật, các nội dung đánh giá trong giáo dục [38]. Tác giả Lâm Quang Thiệp với cuốn “Lý thuyết và thực hành về đo lường và đánh giá trong giáo dục” đã đi sâu nghiên cứu về đo lƣờng đánh giá trong giáo dục bằng phƣơng pháp định lƣợng đƣợc sử dụng trong giảng dạy và có tính thực tiễn cao [42].
Năm 2010, Bộ GD&ĐT cũng đã phát hành tài liệu tập huấn: “Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học theo Chuẩn kiến 10 thức, kỹ năng”. Tài liệu này đƣợc sử dụng để tập huấn cho GV và cán bộ quản lý trƣờng tiểu học nắm vững nội dung và hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS tiểu học theo Chuẩn kiến thức, kỹ năng, đáp ứng yêu cầu đổi mới của Bộ GD&ĐT. Bên cạnh đó còn có một số bài viết, luận văn đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS nhƣ: Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường tiểu học Lê Văn Tám – Hải Phòng (2013) của Nguyễn Thị Minh Khoa; Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh THPT trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ (2014) của Nguyễn Tiến Minh; Đánh giá học sinh tiểu học theo hướng tiếp cận năng lực (2015) của Trần Ngọc Lan; Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo hướng PTNL học sinh trong dạy học môn Giáo dục công dân ở các trường THPT huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An (2015) của Trƣơng Xuân Quang; Quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh các trường THCS thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh (2016) của Phạm Thị Thúy Bình… Những nghiên cứu này đã bàn về quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS gắn với từng cấp học, môn học, với các địa phƣợng cụ thể. Tóm lại, các nghiên cứu khoa học kể trên, ở cả trong nƣớc và nƣớc ngoài, đã xây dựng đƣợc hệ thống lý luận về KT, ĐG kết quả học tập của HS nói chung và KT, ĐG kết quả học tập của HS theo định hƣớng PTNL nói riêng.
Vấn đề KT, ĐG và đổi mới hoạt động KT, ĐG kết quả học tập của HS đã đƣợc thể hiện rất rõ ràng và cụ thể trong các nghiên cứu của các tác giả. Tuy nhiên chƣa có nhiều công trình có tính chất chuyên biệt đi sâu nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động đánh giá HS theo định hƣớng PTNL ở các trƣờng tiểu học; đặc biệt nghiên cứu vấn đề trên địa bàn huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định. Vì vậy, chúng tôi lựa chọn thực hiện đề tài nghiên cứu về “Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hƣớng phát 11 triển năng lực ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định” với hy vọng sẽ có những đóng góp nhất định trong việc bổ sung những vấn đề lý luận về kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học, giáo dục ở cấp tiểu học; đồng thời tìm kiếm đề xuất đƣợc các biện pháp quản lý để áp dụng có hiệu quả vào thực tiễn nhà trƣờng tiểu học trên địa bàn nghiên cứu, nhất là trong bối cảnh các trƣờng tiểu học đang triển khai sâu rộng Văn bản hợp nhất số 03/VBHN-BGDĐT ngày 28 tháng 9 năm 2016 về KT, ĐG kết quả học tập của HS tiểu học. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường * Quản lý: Có nhiều cách hiểu, cách định nghĩa về khái niệm “quản lý” đƣợc đƣa ra, cụ thể nhƣ sau: Harold Koontz định nghĩa: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý ) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến. Theo cách hiểu của Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý về các mặt văn hoá, chính trị, kinh tể, xã hội bằng một hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng”.