phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động giáo dục y đức cho HS, SV trƣờng Cao đẳng Y tế. Chƣơng 2: Thực trạng về hoạt động giáo dục y đức và quản lý hoạt động giáo dục y đức cho HS, SV trƣờng Cao đẳng Y tế Điện Biên. Chƣơng 3: Các biện quản lý hoạt động giáo dục y đức cho HS, SV trƣờng Cao đẳng Y tế Điện Biên. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Y ĐỨC CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ 1.
Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề Ngành Y tế là ngành đƣợc vinh dự nhận nhiệm vụ vẻ vang nhƣng hết sức nặng nề, đó là bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ (CSSK) nhân dân. Đối tƣợng chăm sóc của họ là những con ngƣời cụ thể đang trong tình trạng ốm đau, bệnh tật. Họ đang đau đớn cả về thể xác lẫn tinh thần; họ giao toàn bộ sinh mạng của họ cho các y, bác sỹ. Vì vậy, ngƣời hành nghề Y cần phải có phẩm chất đạo đức đặc biệt đó là y đức.
Và không phải đến bây giờ vấn đề y đức mới đƣợc đề cập đến, mà ngay từ thời cổ đại Hy Lạp "Y nghĩa vụ luận" đầu tiên đƣợc soạn thảo vào khoảng 500 năm trƣớc công nguyên, vào thời kỳ thịnh vƣợng nhất của nƣớc Hy Lạp cổ đại, do Hyppocrate và trƣờng phái của ông đã phát triển những lời hứa trong lời thề Asclepios. Lời thề Hyppocrate có đoạn trích "Tôi sẽ săn sóc miễn phí cho người nghèo và không bao giờ đòi hỏi một thù lao quá đáng so với công việc làm. Được mời đến tư gia, mắt tôi sẽ không chú ý đến mọi sự việc xảy ra, miệng tôi sẽ giữ kín những bí mật đã tiết lộ. Tôi sẽ không lợi dụng địa vị của mình làm đồi bại phong tục hoặc tán trợ tội ác.
Một lòng tôn trọng và biết ơn thầy, tôi sẽ truyền bảo cho con cháu các thầy những giáo huấn mà tôi đã được lãnh hội. Nếu tôi giữ chọn lời thề, người đời sẽ quý mến. Nếu thất hứa, tôi sẽ mang mối ô danh và cam chịu sự khinh bỉ của các bạn đồng nghiệp". Tại đại hội của Liên Đoàn các thầy thuốc thế giới năm 1948 đã ra bản tuyên ngôn (gọi là bản tuyên ngôn Geneve) gồm những điều căn bản sau đây: "Tôi tự đảm nhận lấy trách nhiệm trọng thể là cống hiến cả cuộc đời mình để phục vụ nhân loại.
Tôi sẽ giữ lòng kính trọng và biết ơn các bậc thầy dạy, tôi sẽ hành nghề với lương tâm và phẩm giá, sức khoẻ của bệnh nhân sẽ là mối quan tâm đầu tiên của chúng tôi, tôi sẽ tôn trọng những điều bí mật mà nó Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ được giao phó cho tôi, tôi sẽ bằng mọi cách trong khả năng của mình, bảo vệ danh dự và truyền thống cao quý của nghề Y, những đồng nghiệp của tôi sẽ là anh em của tôi, tôi sẽ không được phép tính đến vấn đến vấn đề tôn giáo, dân tộc, chủng tộc, đảng phái chính trị, địa vị xã hội, xen vào giữa nhiệm vụ của tôi và bệnh nhân của tôi. Bằng sự tôn trọng tối đa, tôi sẽ bảo vệ tính mệnh con người từ hãy còn trứng nước, ngay cả dưới sự đe doạ, tôi cũng không dùng kiến thức y học của mình trái ngược với luật lệ của lòng nhân đạo. Tôi thực hiện những điều hứa hẹn ấy một cách trọng thể, tự do, và với danh dự của tôi". Đây là "Y nghĩa vụ luận" thứ hai.
Thomas Sydenhan (thế kỷ XVII) cho rằng "Thầy thuốc là công bộc của lòng từ thiện thiêng liêng". Đầu thế kỷ XIX những vấn đề về đạo đức y học đã đƣợc nghiên cứu trong các bài giảng của các giáo sƣ lâm sàng hệ Y khoa Trƣờng Đại học Tổng hợp Mát-xcơ-va. Nhà nội khoa lâm sàng lớn nhất ở nửa đầu thế kỷ XIX, M. Mucdrop giảng dạy rằng: "Thầy thuốc phải khiêm tốn và thận trọng, đối với bệnh nhân phải thương yêu", ông đã nhiều lần nói rằng "Trong nghệ thuật Y học không thể có những thầy thuốc làm xong công tác khoa học".
Trong các giáo sƣ hệ Y khoa đã nêu ra vấn đề đạo đức y học, có E.O Mukhin, ngƣời đƣợc bệnh nhân yêu quý nhất. Lời tựa của ông viết trong một chƣơng cuốn khái niệm về giải phẫu học, để tặng SV, đã kết thúc bằng những lời nổi tiếng sau đây: "Vì lợi ích, danh dự, vinh quang của tổ quốc, các bạn luôn luôn là những tấm gương lớn nhất" Ở Việt Nam ngay từ thế kỷ XIV, đại danh y Tuệ Tĩnh (1326 - 1399) (tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh) là tấm gƣơng sáng về y đức. Trong tác phẩm "Nam dược quốc ngữ phú", ông đã viết lời tuyên ngôn đanh thép đầy tinh thần dân tộc tự lực, tự cƣờng: ". Tôi tiên sư kính đạo tiên sư Thuốc Việt Nam chữa người Nam Việt." Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Quan điểm dùng thuốc và cứu bệnh nhân của ông rất đặc biệt: "Dùng thuốc như dùng binh, cứu bệnh như cứu hoả" Và ông đã căn dặn: "Cõi trời Nam gấm vóc Nước sông Hồng chảy dài Vườn hạnh phúc nghĩa dân Gió mùa xuân áp rộng Thương nhân dân chết chóc Chọn hiền triết phương thang" Đến thế kỷ XIX danh y Hải Thƣợng Lãn Ông tên thật là Lê Hữu Trác (1720-1791) đã dạy ngƣời làm nghề Y trong cuốn Âm án và Dƣơng án, ông nêu ra 8 đức tính của ngƣời hành nghề y "Nhân, Minh, Trí, Đức, Thành, Lượng, Khiêm, Cần" và 8 điều tội lỗi mà ngƣời làm nghề Y phải tránh, đó là: "Lười, Keo kiệt, Bủn xỉn, Tham, Lừa dối, Bất nhân, Hẹp hòi, Thất đức, Dốt".
Sinh thời, Bác Hồ luôn quan tâm tới sức khoẻ của đồng bào, ngay từ những ngày đầu Cách mạng tháng Tám thành công Ngƣời luôn căn dặn: "Mỗi người dân khoẻ thì cả nước khoẻ" và "Luyện tập thể dục, bồi dưỡng sức khoẻ là bổn phận của mỗi người dân yêu nước" Trong thƣ gửi cán bộ y tế ngày 27/02/1955 Bác Hồ đã dạy: "Thương yêu người bệnh - Người bệnh phó thác tính mệnh của họ nơi các cô, các chú việc chữa bệnh tật và giữ gìn sức khoẻ của đồng bào. Đó là một nhiệm vụ rất vẻ vang. Vì vậy cán bộ cần phải thương yêu, săn sóc người bệnh như anh, em ruột thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn", Ngƣời nhấn mạnh "Lương y phải như từ mẫu". Đỗ Nguyên Phƣơng nguyên Bộ Trƣởng Bộ Y tế đã ra chỉ thị số 09/2001/CT-BYT về tăng cƣờng y đức, nâng cao tinh thần thái độ phục vụ và chất lƣợng chăm sóc bệnh nhân tại các cơ sở y tế.
Trong cuốn "Phát triển sự nghiệp y tế ở nước ta trong giai đoạn hiện nay" và trong Tạp chí y học thực Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ hành tháng 3 năm 2000, ông cũng đã đề cập đến vấn đề rèn luyện đạo đức của ngƣời CBYT trong thời kỳ nền kinh tế thị trƣờng. Trong bài viết về thi đua thực hiện lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh "Lương y phải như từ mẫu", Lê Ngọc Trọng, thứ trƣởng Bộ Y tế đã nêu ra những tấm gƣơng, những thầy thuốc đã hết lòng phục vụ sự nghiệp CSSK nhân dân, đồng thời trong bài viết cũng nêu ra một số giải pháp nhằm nâng cao y đức trong giai đoạn hiện nay bằng quyết định số 4031/2001/QĐ/-BYT về việc ban hành "Quy định về chế độ giao tiếp trong các cơ sở khám, chữa bệnh". Gần đây nhất, cả nƣớc ta đã và đang dấy lên phong trào học tập và làm theo tấm gƣơng của liệt sĩ bác sỹ Đặng Thuỳ Trâm, ngƣời chiến sỹ áo trắng đã hi sinh cả tuổi thanh xuân của mình để chăm sóc các chiến sĩ trong cuộc đấu tranh vĩ của dân tộc ta. Nói tóm lại, từ cổ chí kim hầu hết những ngƣời hành nghề y đều hết lòng phục vụ ngƣời bệnh, họ luôn thể hiện tấm lòng y đức cao cả, thƣơng ngƣời nhƣ thể thƣơng thân, ngƣời khác đau đớn cũng nhƣ mình đau đớn.
Họ luôn tận tuỵ với công việc mà họ đã lựa chọn, đó là việc đƣợc CSSK mọi ngƣời bằng tài năng của mình công với những kiến thức học đƣợc của thầy, của bạn và cả ở trƣờng đời nữa. Họ luôn mong muốn đƣợc cống hiến hết mình để chăm sóc cho ngƣời bệnh và truyền những kiến thức y học quý báu cho những thế hệ kế tiếp. Trong những năm gần đây, các vấn đề quản lý trƣờng học và quản lý những nhiệm vụ cụ thể của trƣờng học đã đƣợc quan tâm xem xét trong nhiều đề tài, luận án, luận văn, các đề án phát triển giáo dục. Trong đó có vấn đề quản lý giáo dục đạo đức (QLGDĐĐ), y đức trong nhà trƣờng cũng đƣợc đề cập, tuy chƣa nhiều và chƣa thƣờng xuyên, ví dụ: - “Những biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐ cho học sinh phổ thông trung học của người hiệu trưởng” của Dƣơng Thị Trúc Bạch, năm 2002.
- “Một số biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐ ở trường THPT An Lão, Hải Phòng”. Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Tiến Dũng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ - “Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức trong mối quan hệ phối hợp giữa nhà trương, gia đình và xã hội ở trường THPT Tân Yên 2 - Tỉnh Bắc Giang”. Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Văn Tân, Đại học sƣ phạm, Đại học Thái Nguyên, năm 2010.
- “Một số biện pháp tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT Tây Hồ - Hà Nội”. Luận văn thạc sĩ của Phạm Minh Tâm, ĐHSP Hà Nội, 2007. - “Biện pháp quản lý công tác giáo dục y đức cho sinh viên trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh trong giai đoạn hiện nay”. Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Ái Liên, học viện quản lý giáo dục, ĐHSP Hà Nội, năm 2008.
Các công trình này đã đề cập đến một số vấn đề lí luận về giáo dục đạo đức, y đức, quản lý giáo dục, quản lý trƣờng học, quản lý giáo dục đạo đức và đề xuất một số biện pháp phù hợp để quản lý giáo dục đạo đức, y đức ở một số địa bàn cụ thể. Tại tỉnh Điện Biên và trƣờng Cao đẳng Y tế Điện Biên chƣa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này. Những khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm quản lý Quản lý là một hoạt động rất phổ biến trong mọi lĩnh vực hoạt động kinh tế và đời sống xã hội loài ngƣời.
