Quản lý hoạt động dạy học môn ngữ văn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố gia nghĩa tỉnh đăk nông

Chuyên khảo giáo dục phân tích Quản lý hoạt động dạy học môn ngữ văn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố gia nghĩa, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Xuân Trưng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Quang Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Ngữ Văn Tại Trường Trung Học Cơ Sở Ở Gia Nghĩa, Đắk Nông
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Gia Nghĩa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• CẤU TRÚC LUẬN VĂN
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
• 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Khái niệm về quản lý
• 1.2.2. Hoạt động dạy học
• 1.2.3. Hoạt động dạy học môn Ngữ văn
• 1.2.4. Quản lý hoạt động dạy học
• 1.2.5. Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn
• 1.3. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS
• 1.3.1. Hoạt động dạy môn Ngữ văn
• 1.3.2. Hoạt động học tập môn Ngữ văn của học sinh THCS
• 1.3.3. Môi trường dạy học môn Ngữ văn
• 1.4. QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.4.1. Quản lý hoạt động dạy môn Ngữ văn ở trường THCS
• 1.4.2. Quản lý hoạt động học môn Ngữ văn của học sinh ở trường THCS
• 1.4.3. Quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS
• 1.5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS
• 1.5.1. Các yếu tố khách quan
• 1.5.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.1. TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG
• 2.1.1. Mục đích khảo sát
• 2.1.2. Nội dung khảo sát
• 2.1.3. Cách thức khảo sát
• 2.1.4. Đối tượng khảo sát
• 2.1.5. Thời gian khảo sát
• 2.1.6. Xử lý kết quả khảo sát
• 2.2. KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA LÍ, KINH TẾ, XÃ HỘI, GIÁO DỤC THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.2.1. Đặc điểm địa lí, kinh tế, xã hội của thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông
• 2.2.2. Đặc điểm văn hoá, giáo dục của thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông
• 2.2.3. Thực trạng về đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• 2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.3.1. Thực trạng về hoạt động dạy môn Ngữ văn
• 2.3.2. Thực trạng hoạt động học môn Ngữ văn ở trường THCS
• 2.3.3. Thực trạng môi trường dạy học môn Ngữ văn tổ chức ở trường THCS
• 2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.4.1. Thực trạng quản lý hoạt động dạy môn Ngữ văn ở trường THCS
• 2.4.2. Thực trạng quản lý hoạt động học môn Ngữ văn của học sinh ở trường THCS
• 2.4.3. Thực trạng quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS
• 2.5. THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.5.1. Các yếu tố khách quan
• 2.5.2. Các yếu tố chủ quan
• 2.6. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.6.1. Những mặt mạnh
• 2.6.2. Những tồn tại, hạn chế
• 2.6.3. Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3.1. NGUYÊN TẮC XÁC LẬP BIỆN PHÁP
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính pháp lý
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.2. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN CỦA HIỆU TRƯỞNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên, học sinh về yêu cầu đổi mới dạy học môn Ngữ văn hiện nay
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tăng cường chỉ đạo thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn đối với giáo viên và phương pháp học tập của học sinh
• 3.2.3. Biện pháp 3: Đổi mới công tác quản lý sử dụng CSVC, PTDH
• 3.2.4. Biện pháp 4: Đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả DH của GV và kết quả học tập của học sinh
• 3.2.5. Biện pháp 5: Xây dựng môi trường dạy học tích cực, giáo dục lối sống lành mạnh có ảnh hưởng tích cực đến hoạt động dạy và hoạt động học tập môn Ngữ văn của học sinh
• 3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP
• 3.4. KHẢO NGHIỆM NHẬN THỨC VỀ TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP
• 3.4.1. Khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi các biện pháp
• 3.4.2. Đánh giá mức độ tương quan giữa tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• Về thực tiễn
• Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Gia Nghĩa
• Đối với Hiệu trưởng các THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• Đối với các giáo viên Ngữ văn các trường THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Ngữ Văn

Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại các trường trung học cơ sở ở Gia Nghĩa, Đắk Nông là một vấn đề quan trọng trong giáo dục hiện nay. Môn Ngữ văn không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng ngôn ngữ mà còn hình thành nhân cách và tư duy phản biện. Việc quản lý hiệu quả hoạt động dạy học sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

1.1. Khái Niệm Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học

Quản lý hoạt động dạy học là quá trình tổ chức, điều hành và giám sát các hoạt động dạy học nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Điều này bao gồm việc xây dựng kế hoạch giảng dạy, lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp và đánh giá kết quả học tập của học sinh.

1.2. Vai Trò Của Môn Ngữ Văn Trong Giáo Dục

Môn Ngữ văn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy, cảm xúc và nhân cách của học sinh. Nó giúp học sinh hiểu biết về văn hóa, xã hội và hình thành kỹ năng giao tiếp hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Ngữ Văn

Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại Gia Nghĩa đang đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn này ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và sự phát triển của học sinh. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là cần thiết để nâng cao hiệu quả giáo dục.

2.1. Thiếu Tài Nguyên Và Cơ Sở Vật Chất

Nhiều trường trung học cơ sở tại Gia Nghĩa còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và tài nguyên dạy học. Điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động dạy học hiệu quả.

2.2. Đội Ngũ Giáo Viên Chưa Đáp Ứng Yêu Cầu

Đội ngũ giáo viên môn Ngữ văn tại các trường THCS còn thiếu về số lượng và chất lượng. Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học hiện đại, dẫn đến việc áp dụng phương pháp truyền thụ kiến thức là chủ yếu.

III. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Ngữ Văn Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ văn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện hoạt động dạy học mà còn phát triển năng lực cho học sinh.

3.1. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học cũng là một giải pháp hiệu quả.

3.2. Tăng Cường Đánh Giá Và Phản Hồi

Đánh giá kết quả học tập của học sinh cần được thực hiện thường xuyên và đa dạng. Phản hồi kịp thời từ giáo viên sẽ giúp học sinh nhận thức được điểm mạnh và điểm yếu của bản thân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Ngữ Văn

Việc áp dụng các biện pháp quản lý vào thực tiễn dạy học môn Ngữ văn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ cải thiện chất lượng dạy học mà còn nâng cao sự hứng thú của học sinh với môn học.

4.1. Tổ Chức Các Hoạt Động Ngoại Khóa

Các hoạt động ngoại khóa như thi viết văn, diễn thuyết giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy sáng tạo. Đây là một cách hiệu quả để khơi dậy niềm đam mê học tập môn Ngữ văn.

4.2. Xây Dựng Môi Trường Học Tập Tích Cực

Môi trường học tập tích cực sẽ tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện. Việc khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động nhóm sẽ giúp nâng cao khả năng hợp tác và giao tiếp.

V. Kết Luận Về Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Môn Ngữ Văn

Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại các trường trung học cơ sở ở Gia Nghĩa, Đắk Nông cần được chú trọng hơn nữa. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện cho học sinh.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu của xã hội.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Trường

Các trường cần tăng cường đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo đội ngũ giáo viên. Việc này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các phương pháp dạy học hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đổi mới giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực đang tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong toàn bộ hệ thống giáo dục Việt Nam. Tại thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông, mạng lưới giáo dục trung học cơ sở hiện có 8 cơ sở giáo dục bao gồm 5 trường trung học cơ sở độc lập và 3 trường tiểu học và trung học cơ sở, với tỷ lệ 6 trên 8 trường đã đạt chuẩn quốc gia mức độ I và mức độ II. Mặc dù cơ sở vật chất từng bước được hiện đại hóa, hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại địa phương vẫn còn mang nặng tính truyền thụ kiến thức một chiều, chưa chú trọng đúng mức đến việc hình thành các năng lực ngôn ngữ và cảm thụ thẩm mỹ cho học sinh.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa giai đoạn 2019-2021, từ đó đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý mang tính đột phá của Hiệu trưởng cho giai đoạn 2022-2025. Vấn đề trọng tâm của đề tài là tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác quản lý chuyên môn, chuyển dịch phương thức giảng dạy từ truyền đạt tri thức thụ động sang mô hình phát triển năng lực người học theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chương trình giáo dục phổ thông 2018 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp bộ chỉ số đo lường khoa học về năng lực quản trị trường học, chuẩn hóa quy trình sinh hoạt tổ chuyên môn và nâng cao tỷ lệ giáo viên sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực lên trên 85% trong giai đoạn ứng dụng thực tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở lý luận của luận văn được xây dựng dựa trên sự tích hợp của các học thuyết quản lý giáo dục hiện đại và lý luận dạy học bộ môn. Đề tài vận dụng quan điểm quản lý tương tác sư phạm của các chuyên gia quản lý giáo dục hàng đầu như Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Trần Kiểm, khẳng định quản lý là chuỗi tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể nhằm huy động tối ưu các nguồn lực để đạt chuẩn đầu ra. Đồng thời, nghiên cứu kế thừa quan điểm phát triển năng lực của Đỗ Ngọc Thống về việc phân hóa năng lực tiếp nhận và năng lực tạo lập văn bản trong môn Ngữ văn.

Hệ thống khung lý thuyết tập trung vào 4 khái niệm then chốt: quản lý giáo dục, hoạt động dạy học môn Ngữ văn, quản lý hoạt động dạy học bộ môn và cơ chế vận hành sư phạm. Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ban hành kèm Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT, mục tiêu giáo dục Ngữ văn cấp trung học cơ sở phải đảm bảo phát triển 5 phẩm chất chủ yếu bao gồm yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm cùng 10 năng lực cốt lõi chung và đặc thù. Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn bao hàm việc bao quát toàn diện từ khâu xác định mục tiêu bài học, quản lý thực hiện nội dung chương trình, đổi mới phương pháp tổ chức dạy học, khai thác thiết bị phương tiện cho đến kiểm tra đánh giá kết quả học tập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết năm học giai đoạn 2019-2021 của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Gia Nghĩa kết hợp với nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 32 cán bộ quản lý là Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và Tổ trưởng chuyên môn, 85 giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn và 620 học sinh trung học cơ sở tại 8 trường trên địa bàn.

Phương pháp chọn mẫu được tiến hành theo nguyên tắc phân tầng ngẫu nhiên, phân bổ đều từ khối lớp 6 đến khối lớp 9 nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho toàn thể địa bàn thành phố. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm điều tra bằng phiếu hỏi cấu trúc chuẩn, quan sát sư phạm qua 24 tiết dự giờ thực tế và tổng kết kinh nghiệm quản lý. Dữ liệu định lượng được xử lý bằng các thuật toán thống kê toán học chuyên dụng nhằm tính toán giá trị trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định hệ số tương quan Pearson. Việc lựa chọn phương pháp phân tích này giúp loại bỏ hoàn toàn các nhận định cảm tính, kiểm định chính xác độ tin cậy và mối tương quan chặt chẽ giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý được đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng cho thấy nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của việc đổi mới dạy học môn Ngữ văn đạt mức độ rất cao với 91.2% cán bộ quản lý và 86.8% giáo viên đánh giá ở mức rất quan trọng. Tuy nhiên, sự chuyển biến từ nhận thức sang hành động thực tiễn vẫn còn khoảng cách lớn. Về phương pháp dạy học, chỉ có 42.4% giáo viên thường xuyên tổ chức dạy học theo dự án, hoạt động trải nghiệm hoặc sân khấu hóa tác phẩm văn học, trong khi 57.6% giáo viên vẫn duy trì phương pháp thuyết trình truyền thống chiếm phần lớn thời lượng tiết học.

Trong công tác kiểm tra đánh giá, có tới 54.1% giáo viên thừa nhận còn lúng túng trong việc xây dựng thang đo tiêu chí Rubrics và thiết lập ma trận đặc tả đề kiểm tra theo định hướng phát triển năng lực quy định tại Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT. Về điều kiện cơ sở vật chất, mặc dù 75.0% số trường trên địa bàn đạt chuẩn quốc gia, tỷ lệ giáo viên khai thác hiệu quả thư viện điện tử và phần mềm hỗ trợ dạy học đa phương tiện mới chỉ đạt mức 38.8%. Đối với học sinh, khoảng 46.5% học sinh chưa hình thành được kỹ năng tự học, tự nghiên cứu tài liệu trước giờ lên lớp và thiếu kỹ năng làm việc nhóm hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những tồn tại trên bắt nguồn từ áp lực thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông khiến giáo viên có xu hướng dạy học theo lối luyện đề và cung cấp bài mẫu. Bên cạnh đó, công tác quản lý của Hiệu trưởng tại một số cơ sở giáo dục vẫn nặng về kiểm tra hành chính hồ sơ giáo án, chưa thực sự đi sâu vào hỗ trợ chuyên môn và đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Phan Thị Bích Huệ tại thành phố Uông Bí và Đàm Thị Thu Hà tại huyện Thủy Nguyên, phản ánh bức tranh chung của giáo dục phổ thông trong giai đoạn đầu chuyển đổi chương trình.

Dữ liệu khảo sát được tổng hợp trực quan qua các bảng thống kê đối sánh đa chiều và biểu đồ phân phối tần suất, minh chứng rõ nét cho sự chênh lệch giữa mức độ nhận thức lý thuyết và năng lực thực thi thực tế. Biểu đồ tương quan tuyến tính giữa tính cấp thiết và tính khả thi cho thấy hệ số tương quan đạt mức cao trên 0.82, khẳng định tính đúng đắn của việc tái cấu trúc mô hình quản lý sư phạm tương tác nhằm nâng cao chất lượng toàn diện của bộ môn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng, luận văn đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ dành cho Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa triển khai trong giai đoạn 2022-2025:

1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về yêu cầu đổi mới dạy học môn Ngữ văn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Mục tiêu đạt 100% cán bộ và giáo viên tham gia các khóa tập huấn chuyên sâu về tiếp cận năng lực người học trước quý 4 năm 2023, do Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Hiệu trưởng nhà trường tổ chức.
2. Chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên và phương pháp học tập của học sinh theo mô hình sư phạm phân vai Thầy thiết kế - Trò thi công. Mục tiêu đạt tối thiểu 85% tiết dạy áp dụng linh hoạt phương pháp dạy học theo dự án, dạy học giải quyết vấn đề và kỹ thuật sơ đồ tư duy trước năm học 2024-2025, do Tổ chuyên môn chủ trì giám sát.
3. Đổi mới công tác quản lý, khai thác và sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hiện đại và thư viện số. Phấn đấu 100% các trường trang bị hệ thống phòng học thông minh và đưa thư viện điện tử vào hoạt động phục vụ dạy học văn học trước năm 2024 dưới sự chỉ đạo của Ban Giám hiệu.
4. Chuẩn hóa quy trình quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh bằng công cụ Rubrics và ma trận đặc tả đề kiểm tra theo Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT và Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH. Đảm bảo 100% đề kiểm tra định kỳ phân hóa rõ nét 4 mức độ nhận thức trước năm 2023.
5. Thiết lập môi trường giáo dục an toàn, nhân văn, thân thiện và gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội tại địa phương nhằm bồi dưỡng đời sống tâm hồn cho học sinh trong suốt giai đoạn 2022-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị khoa học và giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Cán bộ quản lý trường trung học cơ sở: Cung cấp khung chỉ đạo chuyên môn thực chiến, các biểu mẫu đánh giá chuẩn hóa và giải pháp chuyển đổi sinh hoạt tổ chuyên môn sang mô hình nghiên cứu bài học, giúp nâng cao năng lực quản trị sư phạm cho Ban Giám hiệu.
• Giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn: Hướng dẫn chi tiết cách thức thiết kế kế hoạch bài dạy theo Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH, kỹ thuật xây dựng thang tiêu chí Rubrics và phương pháp kích hoạt năng lực cảm thụ văn học độc lập của học sinh.
• Chuyên viên quản lý Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp bức tranh thực tiễn sinh động và hệ thống dữ liệu định lượng phục vụ việc hoạch định chính sách bồi dưỡng giáo viên, trang bị thiết bị dạy học cho các trường tại khu vực miền núi, Tây Nguyên.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc phương pháp luận, quy trình thiết kế công cụ khảo sát và kỹ thuật xử lý dữ liệu thống kê trong nghiên cứu quản lý giáo dục bộ môn.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn giải quyết thách thức lớn nhất nào của việc dạy học Ngữ văn hiện nay? Đề tài tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi từ lối dạy truyền thụ kiến thức hàn lâm sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực thực hành ngôn ngữ cho học sinh. Nghiên cứu cung cấp giải pháp khắc phục triệt để tình trạng 57.6% giáo viên vẫn dạy học theo lối đọc chép truyền thống.

2. Cơ chế Thầy thiết kế - Trò thi công được vận hành như thế nào trong giờ học Ngữ văn? Trong mô hình này, giáo viên giữ vai trò thiết kế chuỗi hoạt động học tập, chuyển giao nhiệm vụ và định hướng phương pháp, trong khi học sinh trực tiếp thực thi qua các hoạt động đọc hiểu, thảo luận nhóm, tranh biện và tạo lập văn bản sáng tạo để tự chiếm lĩnh tri thức.

3. Làm thế nào để áp dụng thang đo Rubrics trong kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn? Giáo viên xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng theo từng mức độ nhận thức từ nhận biết đến vận dụng cao, bao gồm tiêu chí về năng lực ngôn ngữ, cảm thụ tác phẩm, tư duy lập luận và khả năng sáng tạo, thay vì chỉ dựa vào đáp án khung cứng nhắc.

4. Tính ứng dụng của nghiên cứu đối với các địa phương khác ngoài thành phố Gia Nghĩa ra sao? Khung 5 biện pháp quản lý cùng hệ thống công cụ khảo sát có tính khái quát cao, hoàn toàn có thể áp dụng hiệu quả cho các cơ sở giáo dục trung học cơ sở tại các tỉnh Tây Nguyên và các vùng có điều kiện kinh tế xã hội tương đồng.

5. Việc xây dựng thư viện điện tử đóng góp gì cho đổi mới dạy học Ngữ văn? Thư viện điện tử cung cấp nguồn học liệu số phong phú gồm tác phẩm văn học số, tư liệu lịch sử, video sân khấu hóa và tạp chí khoa học, giúp hơn 600 học sinh tiếp cận nguồn tri thức mở và nâng cao năng lực tự học ngoài không gian lớp học.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa vững chắc cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và cơ chế sư phạm tương tác.
• Đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng quản lý tại 8 trường học trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa giai đoạn 2019-2021 với mẫu khảo sát 737 khách thể.
• Xác định rõ các điểm nghẽn về phương pháp dạy học, công cụ kiểm tra đánh giá Rubrics và hạ tầng khai thác thư viện điện tử trong nhà trường.
• Đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ, khoa học, có sự kiểm định tương quan chặt chẽ giữa tính cấp thiết và tính khả thi đạt hệ số trên 0.82.
• Định hình lộ trình triển khai rõ ràng cho giai đoạn 2022-2025, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của ngành giáo dục địa phương.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp một cẩm nang hành động thực tiễn cho Hiệu trưởng trong việc quản trị chất lượng dạy học môn Ngữ văn thời kỳ chuyển đổi số. Các trường trung học cơ sở cần nhanh chóng xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, tổ chức tập huấn chuyên môn định kỳ và tăng cường nguồn lực đầu tư để hiện thực hóa các giải pháp vào từng tiết học ngay từ năm học hiện tại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu • Phần thứ hai nội dung nghiên cứu gồm 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ vănở các trƣờng THCS. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ vănở các trƣờng THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trƣờng THCS trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông. • Phần kết luận và khuyến nghị • Danh mục và tài liệu tham khảo • Phụ lục 5 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝHOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.

TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Ở nước ngoài Thực tiễn và lý luận về DH và QLDH đƣợc hình thành và phát triển xã hội loài ngƣời. Dạy học là hoạt động xã hội xuất hiện từ những kinh nghiệmlúc con ngƣời có nhu cầu truyền lại cho thế hệ sau những kinh nghiệm của thế hệ trƣớc và quản lý ra đời tự sự phân công xã hội. QLDHlà một quá trình của xã đặc thù.

Tƣ tƣởng DH và QLHĐDH ngay từ thời cổ đại đã đƣợc thể hiện trong các quan niệm của các nhà triết học, nhà giáo dục học phƣơng Tây và phƣơng Đông dành sự quan tâm, nghiên cứu, có thể kể đến nhƣ: Nhà triết học Sakrates (469- 399 TCN), Platon (429-347 TCN), A. Popôp – Con-da-côp (429-347 TCN);Khổng Tử (551-479 TCN), Mạnh Tử (372-289 TCN),. Ở phƣơng Tây, quan niệm rằng giáo dục con ngƣời tìm thấy và khẳng định chính bản thân mình(Sakrates,469-399TCN), xác định chân lí trong quan niệm giáo dục của ông là có có PPDH hiệu quả giúp thế hệ tự tin, tự khẳng định mình; vai trò của giáo dục trong sự hình thành và phát triển con ngƣời.Konmenxki (1592-1670) đã phân tích các hiện tƣợng trong tự nhiên và hiện thực để đƣa ra các biện pháp dạy học buộc phải tìm tòi suy nghĩ để nắm đƣợc bản chất của sự việc hiện tƣợng.(1717-1778) chủ trƣơng giáo dục trẻ em một cách tự nhiên và ngƣời học sẽ tự khám phá tích lũy kiến thức thông qua các hoạt động của chính mình. Ở phƣơng Đông, coi trọng suy nghĩ tích cực của ngƣời học (Khổng Tử, 551-479 TCN), đã giúp học trò phát triển bằng cách khuyến khích sở trƣờng, đòi hỏi ngƣời học phải hình thành nề nếp, thói quen trong học tập tức là DH phải có PP dùng cách gợi mở, PP phải đi từ gần đến xa, từ cụ thể đến phức tạp.

Đầu thế kỷ XX nhiều nhà giáo dục tiêu biểu nhƣ John Dewey (1859), A.Macarenco (1888-1938) có quan điểm hƣớng đến sự tích cực hóa hoạt động nhận thức của ngƣời học.Makiguchi (Nhật Bản) đã nêu quá trình phát 6 triển của giáo dục tƣơng ứng với nó là sự thay đổi vai trò của ngƣời thầy trong quá trình giáo dục, dạy học. Các nhà nghiên cứu giáo dục Xô Viết trong những công trình nghiên cứu của mình đã cho rằng: "Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên" [28, tr.A Xukhomlinxki và Xvecxlerơ còn nhấn mạnh đến biện pháp dự giờ và phân tích bài giảng. Xvecxlerơ cho rằng việc dự giờ và phân tích bài giảng là đòn bẩy quan trọng nhất trong công tác QL quá trình giảng dạy của GV. Việc phân tích bài giảng mục đích là phân tích cho GV thấy và khắc phục các thiếu sót, đồng thời phát huy mặt mạnh nhằm nâng cao chất lƣợng bài giảng.

Thời đại ngày nay, trong công cuộc xu thế toàn cầu hóa cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0, sự bùng nổ về thông tin khoa học, những tƣ tƣởng trên vẫn còn nguyên giá trị đƣợc kế thừa và phát triển hơn nữa. Ở Việt Nam Bằng việc vận dụng sáng tạo Triết học Mác - Lênin và kế thừa tinh hoa của các tƣ tƣởng giáo dục tiên tiến phải nói đến tƣ tƣởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho nền giáo dục cách mạng Việt Nam những tƣ tƣởng có giá trị cao trong quá trình phát triển lý luận giáo dục và dạy học. Trong thƣ gửi cho HS nhân ngày khai trƣờng, Bác từng viết các em từ giờ trở đi bắt đầu nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam, một nền giáo dục làm các em phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có. Đứng trƣớc nhiệm vụ đổi mới GD&ĐT nói chung và đổi mới nội dung, PPDH nói riêng, trong những năm 1995 - 1996, nhiều nhà nghiên cứu, trong đó có những nhà giáo dục học, tâm lí học đã đi sâu nghiên cứu vấn đề về đổi mới nội dung DH theo hƣớng hiện đại và gắn khoa học với thực tiễn sản xuất, đặt HS vào trung tâm HĐDH trong ngành Giáo dục đã xuất hiện mệnh đề “PP giáo dục lấy ngƣời học làm trung tâm” và đã có nhiều công trình nghiên cứu về PPDH tích cực này nhƣ các tác phẩm: “PP giáo dục tích cực lấy ngƣời học làm trung tâm”, “Bản chất của việc dạy học lấy học sinh làm trung tâm” của tác giả Trần Bá Hoành.

“Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học” của tác giả Nguyễn Kỳ; “Học và dạy cách học” của các tác giả Nguyễn Cảnh Toàn (chủ biên), Nguyễn Kỳ, Lê Khánh Bằng, Vũ Văn Tảo; 7 “Những vấn đề cơ bản Giáo dục học hiện đại” của tác giả Thái Duy Tuyên;Các tác giả Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Văn Lê, Hoàng Tâm Sơn, đi sâu vào những bình diện khác nhau của HĐDH đến việc giải quyết mối quan hệ giữa GV và nhà QL, những nội dung QL HĐDH của ngƣời hiệu trƣởng tất cả mặt trong hoạt động QLGD. Nhóm tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (chủ biên), Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Quốc Chí, Nguyễn Sĩ Thu (2015)QL là một động từ chứ không phải là một danh từ, quản lý là khái niệm có tính tình huống cụ thể, QL là quá trình đòi hỏi sự chấp nhận, tích hợp và đồng hóa, quản lý đƣợc thể hiện trong hành vi của ngƣời QL giáo dục với các lĩnh vực khác đƣợc các tác giả nêu cụ thể: Mục tiêu giáo dục phẩm chất, năng lực; đánh giá nhân cách; sản phẩm là con ngƣời.[25] Trong môn Ngữ văn với những năm gân đây, với chủ chƣơng đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục có đổi mới chƣơng trình sách giáo khoa, đổi mới đánh giá năng lực của học sinh, kết quả học tập của học sinh có nhiều công trình nghiên cứu, cụ thể nhƣ PGS.TS Đỗ Ngọc Thống (nguyên Phó Vụ trƣởng Vụ giáo dục trung học, Bộ GD&ĐT) đã đƣa ra quan niệm khoa học Năng lực và đánh giá năng lực, khái quát hai nhóm năng lực cơ bản của môn Ngữ văn, đó là Năng lựctiếp nhận và năng lực tạo lập văn bản. Tuy nhiên, theo chƣơng trình tổng thể 2018 đối với môn Ngữ văn chia làm hainăng lực: năng lực đặc thù và đánh giá năng lực chuyên biệt. Từ những công trình nghiên cứu trên, ta rút một điểm chung, đó là: Khẳng định vai trò quan trọng của đổi mới hoạt động giáo dục, đổi mới trong công tác QL nhằm phát huy năng lực của ngƣời học.

Những quan điểm đó phù hợp với chiến lƣợc về phát triển giáo dục của Đảng ta: "Đổi mới mạnh mẽ nội dung, PP giáo dục và quản lý Giáo dục và Đào tạo" là định hƣớng phát triển bền vững của giáo dục ở Việt Nam. Gần đây các công trình nghiên cứu đi sâu vào QL HĐDHmột bộ môn cụ thể về QLDH môn Ngữ văn ở các trƣờng THCS nhƣ một số luận văn: - Tác giả Phan Thị Bích Huệ (2015), QL HĐDH môn Ngữ văn ở các trƣờng THCS thành phố Uông Bí, Quảng Ninh. Tác giả Phan Thị Bích Huệ cho rằng QLDH môn Ngữ văn tập trung vào các hoạt động.Nhƣ tăng cƣờng quản lý việc thực hiện nội dung chƣơng trình đáp ứng mục tiêu môn học và nhiệm vụ từng năm học, thƣờng 8 xuyên chỉ đạo việc thực hiện đổi mới PPDH đối với giáo viên, phƣơng pháp học tập của học sinh, QLPTDH và tăng cƣờng ứng dụng PTDH hiện đại vào dạy học Ngữ văn, [19]. - Tác giả Đàm Thị Thu Hà (2000), QLHĐDH môn Ngữ văn tại các trƣờng THCS huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng theo hƣớng phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh.

Theo tác giả Đàm Thị Thu Hàđƣa ra biện pháp QL HĐDHmôn Ngữ văn phát triển năng lực thẩm mĩ cho học sinh gồm QLhoạt động dạy vàQLhoạt động học tập của HS phát huy năng lực thẩm mĩ.[15] Tóm lại , các luận văn đã đề xuất quan điểm biện pháp quản lý khá toàn diện, phong phú, phù hợp với đặc điểm từng địa phƣơng, từng cơ sở giáo dục. Tuy nhiên đối với các trƣờng THCS trên địa bàn Thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông, đến thời điểm hiện tại, chƣa có công trình khoa học hay đề tài nào đề cập đến công tác QL HĐDH môn Ngữ Văn ở các trƣờng THCS. Vì vậy, tham khảo các đề tài của các tác giả nhƣ trên góp phần cho việc nghiên cứu đề tài này vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn, góp phần vào việc nâng cao hiệu quả HĐDH ở các trƣờng THCSthành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI 1.Khái niệm về quản lý QL là một hiện tƣợng xã hội, một phạm trù khách quan.

Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu đƣa ra khái niệm về QL dƣới nhiều gốc độ khác nhau. Mác: “QL xã hội là sự tác động có ý thức của chủ thể QL đối với những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dựng đúng đắn những quy luật khách quan vốn có của nó nhằm đảm bảo hoạt động và phát triển tối ƣu theo mục đích đặt ra” [26]. Tác giả Trần kiểm khẳng định: “QL là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, kết hợp, sử dụng điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực) trong và ngoài tổ chức một cách tối ƣu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất”.[20] Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc nêu rõ“QL là sự tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể QL đến khách thể QL trong một tổ 9 chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức”.[9] Từ những khái niệm trên ta có thể hiểu: QL là những tác động có ý thức (có mục đích, có định hƣớng) của chủ thể đến khách thể QL. QL có tác dụng định hƣớng sự phát triển của tổ chức trên cơ sở xác định mục tiêu và nổ lực của cá nhân, tổ chức vào mục tiêu chung.