Phần mở đầu: bao gồm các mục: tính cấp thiết của đề tài, mục đích nghiên cứu, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu, giả thuyết khoa học, nhiệm vụ nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu. Phần nội dung: gồm có 3 chƣơng - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về QL HĐDH tại các trƣờng TH dạy học 2 buổi/ngày. - Chƣơng 2: Thực trạng QL HĐDH tại các trƣờng TH dạy học 2 buổi/ngày tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. - Chƣơng 3: Các BP QL HĐDH tại trƣờng TH dạy học 2 buổi/ ngày tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.
Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC DẠY HỌC 2 BUỔI/ NGÀY 1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài. Ngay từ thời cổ đại, vấn đề DH đã đƣợc nhiều nhà triết học đồng thời là nhà GD ở cả phƣơng Tây và phƣơng Đông đề cập đến. Có thể kể đến các tƣ tƣởng và các công trình nghiên cứu chủ yếu sau: Platon (427 - 347 trƣớc công nguyên) đã khẳng định đƣợc vai trò tất yếu của GD trong xã hội. Khổng Tử (551 - 479 trƣớc công nguyên) với quan điểm hoạt động DH là: “dùng cách gợi mở, đi từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ…, đòi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nề nếp, thói quen học tập” và “học không biết chán, dạy không biết mỏi”.
Trong những công trình nghiên cứu, các nhà nghiên cứu giáo dục Nga khẳng định rằng: Kết quả toàn bộ hoạt động QL của QL nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn hoạt động giảng dạy của đội ngũ GV. Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trƣờng, các ông cho đây là khâu then chốt trong hoạt động QL của lãnh đạo nhà trƣờng. Hình thức HĐDH 2 buổi/ngày đã có cách đây khá lâu ở nhiều nƣớc trên thế giới nhƣ châu Âu, châu Mỹ và ngay cả các nƣớc trong khu vực châu Á nhƣ: Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, Trung Quốc,… cũng áp dụng đại trà và có hiệu quả. Phân tích kinh nghiệm giáo dục tiểu học ở nƣớc ngoài cho thấy: - Thời gian học sinh học ở bậc tiểu học đƣợc kéo dài từ 5 đến 6 năm thậm chí còn kéo dài đến 8 năm nhƣ hệ thống giáo dục Mỹ.
- Về thời lựợng và kế hoạch giáo dục: Ở Malayxia, Singapore giáo dục tiểu học đƣợc chia thành hai giai đoạn: giai đoạn cơ bản mỗi tuần có tới 47 đến 49 tiết, ở giai đoạn định hƣớng mỗi tuần có 49 tiết. Tại Philippine thực nghiệm bốn chƣơng trình cho giáo dục tiểu học. Ở Anh, các trƣờng thƣờng theo 3 mô hình sau: Mô hình 1: buổi sáng Toán, Tiếng Anh; Buổi chiều: các môn khác; Mô hình 2: Toán + Tiếng Anh + môn khác để đa dạng hóa việc sử dụng buổi sáng; Chiều: các môn khác; Mô hình 3: Toán + Tiếng Anh dạy vào các thời điểm khác nhau những lúc HS cảm thấy 7 khỏe khoắn. Công tác bán trú, nhiều nƣớc cung cấp bữa ăn trƣa miễn phí cho HS.
Ở Nhật Bản và Thái Lan, Singapore,… học sinh đi học ăn, ở tập trung tại trƣờng vào buổi trƣa, không về trong ngày, có xe đƣa đón học sinh đến trƣờng. Đây chính là mô hình học cả ngày ở trƣờng, có bán trú ở Việt Nam hiện nay. Có thể khẳng định xu thế dạy học hai buổi/ngày ở trƣờng tiểu học đã đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới áp dụng và mang tính ƣu việt: vừa đảm bảo kiến thức, kỹ năng cho học sinh, nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện, phù hợp tâm sinh lí tr từ 6 đến 11 tuổi vừa đáp ứng đƣợc nhu cầu của nhân dân trong điều kiện phát triển nhƣ hiện nay.2 Các nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam nhiều nhà sƣ phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học, thấy đƣợc việc nâng cao chất lƣợng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lƣợng dạy học. Có thể kể ra một số đề tài, công trình nghiên cứu tiêu biểu nhƣ sau: Tác giả Đặng Quốc Bảo, với cuốn “Một số khái niệm về quản lý GD” [1] đã nghiên cứu về khái niệm quản lý GD; tác giả Trần Kiểm (2008) trong cuốn “Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục” đã đề cập đến chức năng, nguyên tắc, PP và công cụ QL GD, QL HĐDH và xem QL HĐDH là nguyên nhân cơ bản tác động đến chất lƣợng GD, các BP chỉ đạo hoạt động giảng dạy, giáo dục của GV và các BP QL hoạt động học tập của HS [17] Tác giả Thái Duy Tuyên (1998), trong cuốn “GD học hiện đại”[29] đã đề cập đến nội dung, PP, phƣơng tiện DH và tổ chức quá trình DH.
Tác giả Hoàng Thị Kim Huệ (2010), với cuốn “Tập bài giảng Quản lý hoạt động dạy học trong trường phổ thông” đã chỉ ra các BP QL HĐDH trong trƣờng phổ thông, các PP xây dựng kế hoạch, kiểm tra đánh giá HĐDH trong trƣờng phổ thông ”[14]. Tác giả Phạm Khắc Chƣơng (2007), với cuốn “Đại cương quản lý giáo dục” đã đề cập một số vấn đề về QL giáo dục trên cơ sở QL nhà trƣờng; vị trí, trọng trách và việc tổ chức lao động QL của ngƣời Hiệu trƣởng trong nhà trƣờng ”[7]. Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh (2004), với cuốn “Đánh giá trong giáo dục” nghiên cứu những vấn đề chung về đánh giá trong giáo dục, đồng thời trình bày các PP và kỹ thuật đánh giá cũng nhƣ xây dựng công cụ đánh giá trong lĩnh vực dạy học- lĩnh vực hoạt động cơ bản trong nhà trƣờng ”[23,tr3] 8 Về lĩnh vực giáo dục tiểu học, từ trƣớc đến nay, có rất nhiều đề tài nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau. Đặc biệt là sau hội nghị bàn về kế hoạch chuyển dần trƣờng TH dạy học nửa ngày sang 02 buổi/ngày do Bộ GD& ĐT và viện NCKHGD tổ chức tại Đà Nẵng vào tháng 4 năm 1996, nhiều nhà QL giáo dục đã tập trung nghiên cứu về vấn đề QL nhà trƣờng và HĐDH trong nhà trƣờng TH dạy học 02 buổi/ ngày.
Có thể kể đến một số tác giả nhƣ sau: - Tác giả Đặng Vũ Hoạt, Phó Đức Hòa (2008), với cuốn “Giáo dục học tiểu học“ đã nghiên cứu cơ sở chung của giáo dục TH, lý luận dạy học TH, quá trình dạy học ở TH”[13]. - Tác giả Lê Đình Sơn (2010), đã nghiên cứu thực trạng giảng dạy và thực hiện đủ các môn trong nhà trƣờng tiểu học dạy 02 buổi/ ngày hiện nay; đã chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến giáo viên chủ nhiệm chƣa coi trọng việc dạy học các môn học ngoài môn Toán và Tiếng Việt nhƣ: Đạo đức, Âm nhạc, thể dục, thủ công, Mỹ thuật, đồng thời tác giả đƣa ra giải pháp khắc phục tình trạng trên là chuyên biệt hóa giáo viên tiểu học [27,tr8] - Tác giả Lê Văn Chín (2011), đã xây dựng các bƣớc thực hiện quy hoạch đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu dạy học 02 buổi/ ngày ở cấp tiểu học ”[4]. - Tác giả Lê Văn Ôn (2009), cũng đƣa ra các BP giúp Hiệu trƣởng trƣờng TH QL dạy 02 buổi/ ngày chỉ đạo, hƣớng dẫn giáo viên xây dựng lớp học thân thiện, tạo cho học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo, tinh thần đoàn kết, kỹ năng làm việc tập thể, hứng thú trong học tập .[24] - Trong tài liệu bồi dƣỡng QL HĐDH ở trƣờng TH dạy học cả ngày của Bộ GD&ĐT (2012), đã tập trung nghiên cứu các vấn đề về đổi mới lãnh đạo QL ở trƣờng tiểu học với mục tiêu trang bị cho Hiệu trƣởng về đổi mới tƣ duy lãnh đạo và QL các lĩnh vực hoạt động chủ yếu của nhà trƣờng dạy học cả ngày nhƣ hoạt động ngoài giờ lên lớp; đánh giá kết quả học tập của học sinh; hoạt động sƣ phạm của tổ/khối chuyên môn; đánh giá năng lực dạy học của giáo viên; các kỹ năng dạy học ở trƣờng tiểu học; phát triển một số năng lực học tập của học sinh,…. Chúng tôi nhận thấy, các tác giả và tài liệu nêu trên dù đã chỉ rõ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, đề ra những giải pháp để QL các loại hình trƣờng học nói chung và trƣờng TH dạy 02 buổi/ ngày nói riêng.
Mỗi công trình đề cập đến những khía cạnh khác nhau nhƣng điểm chung nhất là khẳng định vai trò của QL trong công tác dạy học ở các trƣờng TH dạy học 2 buổi/ngày. Việc QL HĐDH ở trƣờng 9 TH dạy học 02 buổi/ ngày đã thực hiện rất nhiều và có hiệu quả ở các địa phƣơng trên cả nƣớc. Quy Nhơn là thành phố trung tâm của tỉnh Bình Định, điều kiện kinh tế - xã hội phát triển mạnh. Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày ở 28/28 trƣờng với 425 lớp (62,8%) và 14.922 học sinh học bán trú ở 23 trƣờng (82,1%) (số liệu cuối năm học 2020-2021từ nguồn PGD Quy Nhơn) nhƣng quy mô, chất lƣợng dạy học 2 buổi/ngày còn nhiều bất cập.
Cần phải có giải pháp tốt nhất để nâng cao chất lƣợng dạy học 2 buổi/ngày trên địa bàn thành phố phù hợp điều kiện địa phƣơng, kịp thời thực hiện CTGDPT 2018. Trên cơ sở tiếp thu, hệ thống hóa lý luận, trên cơ sở thực tiễn của địa phƣơng và kế thừa kết quả nghiên cứu của những ngƣời đi trƣớc, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “ Quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học dạy học 02 buổi/ ngày tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định”. Ở luận văn này, chúng tôi tập trung khảo sát thực trạng công tác QL HĐDH ở trƣờng TH dạy học 2 buổi/ngày (trƣờng công lập, 100% lớp học 2 buổi/ngày) tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Từ đó, đề xuất BP QL phù hợp với điều kiện địa phƣơng và đặc thù của trƣờng TH dạy học 2 buổi/ngày.2 Các khái niệm chính của đề tài 1.1 Khái niệm quản lý giáo dục 1.1 Khái niệm quản lý Khái niệm QL có rất nhiều tác giả định nghĩa khác nhau.
Với nhiều cách tiếp cận ở các góc độ kinh tế, xã hội, GD., các nhà nghiên cứu, thực hành về QL đã đƣa ra nhiều quan niệm khác nhau về QL: Theo K.Omarov (Liên Xô): QL là tính toán sử dụng hợp lý các nguồn lực nhằm thực hiện các nhiệm vụ sản xuất và dịch vụ với hiệu quả kinh tế tối ƣu. Mục tiêu của QL là hình thành một môi trƣờng trong đó con ngƣời có thể đạt đƣợc mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất.