Quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn

Luận văn quản lý đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại GDNN - GDTX huyện Bắc Sơn, Lạng Sơn

• Tác giả: Dương Thị Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hồng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học quản lý
• Đề tài: Quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở Bắc Sơn

Quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn giữ vai trò then chốt trong việc phát triển nguồn nhân lực địa phương. Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn là đơn vị nòng cốt thực hiện nhiệm vụ này. Đơn vị chủ động tổ chức giảng dạy các chương trình sơ cấp nghề và đào tạo thường xuyên dưới ba tháng. Hoạt động quản lý bao gồm lập kế hoạch, tổ chức tuyển sinh, điều hành giảng dạy và kiểm tra đánh giá chất lượng. Mục tiêu cốt lõi là trang bị kiến thức khoa học kỹ thuật và kỹ năng nghề nghiệp thực tiễn cho người nông dân. Qua đó, người lao động nâng cao năng suất canh tác, tự tạo việc làm và tăng thu nhập gia đình. Cơ chế quản lý bám sát các chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về đào tạo nghề nông thôn. Ban Giám đốc trung tâm phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ chuyên môn để vận hành quy trình đào tạo thông suốt. Sự phối hợp chặt chẽ giữa trung tâm, chính quyền cơ sở và doanh nghiệp tạo điều kiện mở rộng quy mô lớp học. Quản lý đồng bộ giúp nguồn lực đầu tư phát huy hiệu quả tối đa.

1.1. Khái niệm và vị trí của Trung tâm GDNN GDTX huyện Bắc Sơn

Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Bắc Sơn là cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bắc Sơn. Đơn vị có tư cách pháp nhân, con dấu riêng và tài khoản ngân hàng độc lập. Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc và ba tổ chuyên môn nghiệp vụ. Trung tâm thực hiện chức năng đào tạo nghề trình độ sơ cấp, giáo dục thường xuyên và hướng nghiệp cho học sinh, người lao động. Vị trí pháp lý này tạo điều kiện thuận lợi để trung tâm chủ động kết nối nguồn lực địa phương. Đơn vị đóng vai trò cầu nối chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp miền núi.

1.2. Mục tiêu và nguyên tắc quản lý đào tạo nghề nông thôn

Quản lý đào tạo nghề nông thôn hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo tại địa phương. Quá trình này bảo đảm cung cấp nguồn nhân lực có tay nghề cho các mô hình kinh tế nông lâm nghiệp. Nguyên tắc quản lý cốt lõi là bám sát nhu cầu thực tế của thị trường lao động và người học. Kế hoạch đào tạo phải gắn liền với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của huyện Bắc Sơn. Công tác quản lý đòi hỏi tính linh hoạt cao về thời gian và địa điểm mở lớp học. Trung tâm áp dụng phương thức đào tạo lưu động trực tiếp tại các thôn bản. Cách làm này giúp học viên dễ dàng tiếp cận kiến thức và thực hành hiệu quả.

II. Thực trạng quản lý đào tạo nghề cho lao động nông thôn Bắc Sơn

Thực tiễn quản lý đào tạo nghề tại huyện Bắc Sơn ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực song vẫn còn tồn tại hạn chế. Trung tâm đã chủ động mở rộng các lớp kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi thú y và sửa chữa máy nông nghiệp. Đội ngũ cán bộ quản lý duy trì kiểm tra nền nếp dạy học tại cơ sở. Tuy nhiên, công tác điều tra nhu cầu học nghề đôi khi chưa sâu sát với từng thôn xã. Một số chương trình giảng dạy chậm cập nhật các tiến bộ kỹ thuật mới. Cơ sở vật chất và trang thiết bị thực hành tại trung tâm còn thiếu thốn so với yêu cầu thực tế. Kinh phí phục vụ hoạt động đào tạo lưu động phân bổ còn hạn hẹp. Đội ngũ giáo viên cơ hữu mỏng, phần lớn dựa vào giáo viên thỉnh giảng từ các trạm khuyến nông. Sự phối hợp giữa trung tâm và các doanh nghiệp trong việc bao tiêu sản phẩm đầu ra chưa thực sự chặt chẽ. Tỷ lệ lao động sau học nghề áp dụng thành công kiến thức vào sản xuất chưa đồng đều.

2.1. Kết quả đạt được trong quản lý dạy nghề tại địa phương

Trung tâm đã triển khai thành công nhiều khóa học ngắn hạn cho hàng trăm học viên mỗi năm. Các ngành nghề đào tạo tập trung vào thế mạnh địa phương như trồng cây ăn quả và kỹ thuật chăn nuôi gia súc. Công tác tổ chức lớp học tại các xã vùng sâu vùng xa tạo điều kiện thuận lợi cho đồng bào dân tộc thiểu số. Tỷ lệ học viên tốt nghiệp đạt yêu cầu chuyên môn ở mức cao. Đa số lao động sau khi hoàn thành khóa học đã biết áp dụng kỹ thuật mới vào đồng ruộng, chuồng trại. Việc này giúp cải thiện năng suất cây trồng và vật nuôi rõ rệt. Đời sống kinh tế của nhiều hộ gia đình nông thôn được nâng cao đáng kể.

2.2. Những khó khăn và hạn chế trong công tác quản lý

Công tác quản lý đào tạo nghề tại huyện Bắc Sơn đối mặt với nhiều rào cản đặc thù. Nhận thức của một bộ phận người dân về học nghề còn mang tính thời vụ và thiếu bền vững. Nguồn kinh phí đầu tư cho cơ sở vật chất, giáo cụ trực quan và phòng thực hành chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Việc thu hút giáo viên dạy nghề có trình độ kỹ thuật cao về công tác tại huyện miền núi gặp nhiều trở ngại. Quy trình kiểm tra, giám sát sau đào tạo chưa được tiến hành thường xuyên do địa bàn rộng và địa hình chia cắt. Mối liên kết giữa đào tạo và thị trường tiêu thụ nông sản địa phương vẫn còn lỏng lẻo.

III. Giải pháp nâng cao quản lý đào tạo nghề nông thôn tại Bắc Sơn

Nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn, trung tâm cần thực hiện đồng bộ các giải pháp quản lý chiến lược. Bước đi đầu tiên là đổi mới phương pháp khảo sát nhu cầu học nghề thực tế của từng địa bàn xã. Kế hoạch đào tạo phải gắn với thế mạnh nông nghiệp đặc sản của huyện Bắc Sơn như quýt, thuốc lá và cây ăn quả. Trung tâm cần tích cực đổi mới chương trình, giáo trình theo hướng giảm lý thuyết và tăng thời lượng thực hành thực địa. Việc xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên dạy nghề chuyên trách đóng vai trò then chốt. Ban Giám đốc trung tâm cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý dữ liệu học viên và điều hành giảng dạy. Đơn vị cần chủ động phối hợp với các hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến nông sản để tạo việc làm đầu ra. Bên cạnh đó, trung tâm cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và đánh giá chuẩn đầu ra sau mỗi khóa học. Nguồn vốn đầu tư trang thiết bị phải được sử dụng minh bạch và hiệu quả.

3.1. Đổi mới nội dung chương trình và phương pháp đào tạo

Trung tâm cần chủ động rà soát và biên soạn lại nội dung giảng dạy phù hợp với đặc thù sản xuất địa phương. Cấu trúc chương trình học tập trung vào 70% thời lượng thực hành tay nghề và thực địa. Phương pháp giảng dạy cần chuyển dịch từ truyền thụ lý thuyết sang hướng dẫn thao tác trực tiếp tại đồng ruộng và trang trại. Việc áp dụng công nghệ số vào bài giảng giúp học viên dễ dàng nắm bắt quy trình kỹ thuật. Trung tâm cần tổ chức cho người học tham quan các mô hình sản xuất kinh doanh tiêu biểu trên địa bàn huyện. Mô hình cầm tay chỉ việc giúp người dân miền núi nhanh chóng làm chủ kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp.

3.2. Nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý

Đội ngũ cán bộ quản lý và nhà giáo là nhân tố quyết định chất lượng đào tạo nghề của trung tâm. Đơn vị cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng định kỳ về nghiệp vụ sư phạm dạy nghề và kỹ năng quản lý hiện đại. Việc thu hút các nghệ nhân, cán bộ khuyến nông và kỹ sư nông nghiệp tham gia thỉnh giảng cần được đẩy mạnh. Ban Giám đốc trung tâm nên triển khai cơ chế đánh giá hiệu quả công việc gắn liền với kết quả đầu ra của người học. Đơn vị cần tạo động lực thông qua các chính sách khen thưởng và hỗ trợ kinh phí kịp thời cho giảng viên đứng lớp tại vùng sâu, vùng xa.

IV. Kết luận và định hướng đào tạo nghề cho lao động huyện Bắc Sơn

Quản lý hiệu quả hoạt động đào tạo nghề là chìa khóa thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội tại huyện Bắc Sơn. Mô hình quản lý bài bản tại Trung tâm GDNN - GDTX giúp tối ưu hóa nguồn lực công và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn. Việc kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo nghề với giải quyết việc làm tại chỗ tạo tiền đề giảm nghèo bền vững. Trong giai đoạn tới, trung tâm cần tiếp tục mở rộng hợp tác đa phương với các doanh nghiệp, hợp tác xã và viện nghiên cứu. Các khóa đào tạo cần tập trung sâu vào nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn phù hợp địa bàn miền núi. Chính quyền địa phương cần duy trì nguồn vốn hỗ trợ và hoàn thiện cơ chế chính sách dạy nghề. Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát chất lượng giảng dạy sẽ đảm bảo học viên nắm vững kỹ năng thực hành. Sự đồng thuận giữa nhà trường, doanh nghiệp và người dân là nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

4.1. Khả năng ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu quản lý

Các giải pháp quản lý đề xuất có tính khả thi cao và dễ dàng áp dụng tại cơ sở. Trung tâm GDNN - GDTX huyện Bắc Sơn có thể vận dụng ngay vào kế hoạch tuyển sinh và tổ chức giảng dạy hàng năm. Mô hình đào tạo nghề lưu động kết hợp chuyển giao công nghệ giúp tối ưu hóa chi phí vận hành. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học giúp Ban Giám đốc trung tâm và các phòng ban chuyên môn nâng cao năng lực điều hành. Đồng thời, tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho các huyện miền núi có điều kiện kinh tế xã hội tương đồng trong tỉnh Lạng Sơn.

4.2. Định hướng mở rộng liên kết doanh nghiệp và thị trường

Định hướng phát triển tương lai đòi hỏi trung tâm phải gắn kết chặt chẽ với thị trường tiêu thụ lao động. Việc ký kết hợp tác với các doanh nghiệp, hợp tác xã nông sản giúp định hình chuẩn đầu ra cho từng ngành nghề đào tạo. Đơn vị cần chủ động tìm kiếm các đơn hàng cung ứng lao động có tay nghề cho các khu công nghiệp lân cận. Trung tâm nên đẩy mạnh hỗ trợ tư vấn khởi nghiệp và tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi cho học viên sau tốt nghiệp. Quá trình liên kết này đảm bảo học viên có việc làm ổn định và nâng cao thu nhập một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn là một trong những trụ cột chiến lược nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội bền vững tại Việt Nam. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của cả nước đạt 51,7 triệu người, trong đó lực lượng lao động nông thôn chiếm tới 32,2 triệu người. Mặc dù đóng vai trò nòng cốt trong sản xuất, tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức tại khu vực nông thôn vẫn ở mức cao với 61,9%, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 6,68%, và tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ từ sơ cấp trở lên mới đạt khoảng 16%. Tại tỉnh Lạng Sơn, một tỉnh miền núi biên giới với 73% lực lượng lao động cư trú ở nông thôn, tỷ lệ lao động qua đào tạo đã đạt 60% vào năm 2022, bình quân mỗi năm tăng từ 2,0% đến 2,2%.

Tại huyện Bắc Sơn, dân số trong độ tuổi lao động chiếm khoảng 62% tổng dân số toàn huyện với 42.949 người, trong đó có hơn 16.600 thanh niên từ 16 đến 30 tuổi. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của huyện vẫn ở mức 19,41%, tương ứng với 3.383 hộ dân, trong đó có 8 xã vùng sâu có tỷ lệ nghèo dao động từ 9,67% đến 27,74%. Trước yêu cầu thực tiễn đó, công tác quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Bắc Sơn giữ vai trò quyết định. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học quản lý của tác giả Dương Thị Huyền tập trung làm rõ thực trạng quản lý đào tạo nghề giai đoạn 2020 - 2023, phân tích nguyên nhân của các bất cập về cơ sở vật chất và bố trí giáo viên, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, phấn đấu đạt mục tiêu trên 85% người học có việc làm mới hoặc nâng cao năng suất thu nhập sau đào tạo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết chức năng quản lý hiện đại và lý thuyết hoạt động tâm lý - sư phạm. Khung lý thuyết quản lý cốt lõi tiếp cận theo bốn chức năng cơ bản của Harold Koontz và các học giả quản lý Việt Nam gồm: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra, đánh giá. Trong bối cảnh đào tạo nghề cấp huyện, chu trình này vận hành khép kín nhằm tối ưu hóa các nguồn lực giảng dạy, tài chính và cơ sở vật chất. Đồng thời, lý thuyết hoạt động của A. Leontiev được vận dụng để luận giải mối quan hệ tương tác giữa chủ thể quản lý, đội ngũ giáo viên truyền thụ kỹ năng và người học nghề nông thôn.

Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa dựa trên Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, Luật Giáo dục năm 2005 và các Quyết định số 1956/QĐ-TTg, Quyết định số 971/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, đào tạo nghề cho lao động nông thôn được định nghĩa là quá trình trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp trình độ sơ cấp hoặc đào tạo dưới 3 tháng, giúp người học từ 15 đến 60 tuổi đối với nam và 55 tuổi đối với nữ có khả năng tự tạo việc làm hoặc chuyển dịch sang khu vực phi nông nghiệp. Về mặt định mức quản lý, chương trình đào tạo tuân thủ Thông tư số 42/2015/TT-BLĐTBXH và Thông tư số 43/2015/TT-BLĐTBXH, bảo đảm thời lượng thực hành chiếm tối thiểu 80% tổng quỹ thời gian khóa học và định mức giảng dạy của mỗi nhà giáo đạt từ 500 đến 580 giờ chuẩn trong một năm học.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp hài hòa giữa phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm bảo đảm tính khách quan, khoa học và giá trị thực tiễn:

• Cỡ mẫu khảo sát: Tác giả tiến hành phát phiếu điều tra khảo sát đến 200 học viên tham gia các lớp học nghề, thu về 195 phiếu, trong đó có 180 phiếu hợp lệ được đưa vào xử lý dữ liệu chính thức, đạt tỷ lệ phản hồi giá trị 92,3%. Đối với nhóm cán bộ quản lý và nhà giáo, mẫu khảo sát bao gồm toàn bộ 16 nhân sự của đơn vị, gồm 5 cán bộ quản lý và 11 giáo viên giảng dạy trực tiếp, đạt tỷ lệ hợp lệ 100%.
• Phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện. Mẫu học viên được phân bổ đồng đều theo các ngành nghề nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi, kỹ thuật vườn cây ăn quả và phi nông nghiệp như sửa chữa máy móc, kỹ thuật điện dân dụng, đại diện cho địa bàn 18 xã và thị trấn trên toàn huyện Bắc Sơn.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Dữ liệu định lượng thu thập qua thang đo Likert được xử lý thống kê mô tả bằng phần mềm Excel nhằm tính toán giá trị trung bình, tần số xuất hiện và độ lệch chuẩn. Lý do lựa chọn công cụ này là tính trực quan, phù hợp với quy mô mẫu cấp huyện, cho phép so sánh rõ nét sự sai biệt trong nhận thức giữa nhóm quản lý và người thụ hưởng dịch vụ đào tạo. Ngoài ra, tác giả sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu trực tiếp và quan sát thực địa tại các xưởng thực hành, lớp học lưu động để kiểm chứng chéo thông tin, gia tăng độ tin cậy khoa học cho các kết luận thực trạng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu thực trạng quản lý đào tạo nghề tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Bắc Sơn giai đoạn 2020 - 2023 đã ghi nhận bốn phát hiện cơ bản mang tính thực chứng:

Thứ nhất, quy mô tuyển sinh có sự chênh lệch lớn giữa các nhóm ngành nghề. Các lớp nghề nông nghiệp chiếm tỷ trọng áp đảo với khoảng 72% tổng số học viên đăng ký, tập trung vào kỹ thuật thâm canh lúa giống mới, trồng cây ăn quả đặc sản như quýt Bắc Sơn và chăn nuôi thú y. Trong khi đó, các nghề phi nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 28% quy mô đào tạo. Tỷ lệ lao động có việc làm hoặc duy trì nghề cũ với năng suất cao hơn sau khóa học đạt khoảng 81%, tuy nhiên vẫn còn khoảng cách so với chỉ tiêu kỳ vọng 85% do Ủy ban nhân dân huyện đề ra.

Thứ hai, công tác lập kế hoạch đào tạo còn mang tính áp đặt từ trên xuống. Số liệu điều tra cho thấy có tới 36,7% học viên và 25% cán bộ giáo viên nhận định khâu khảo sát nhu cầu học nghề tại các thôn bản chưa thực sự sát với thị trường lao động. Việc điều tra chủ yếu dựa trên báo cáo hành chính của Ủy ban nhân dân cấp xã, thiếu sự tham gia trực tiếp của các cơ sở sản xuất và hợp tác xã kinh doanh trên địa bàn.

Thứ ba, nguồn lực giáo viên và hạ tầng kỹ thuật bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Trung tâm chỉ có 11 giáo viên cơ hữu phụ trách giảng dạy cho toàn bộ mạng lưới đào tạo của huyện. Tỷ lệ giáo viên thỉnh giảng và nghệ nhân kiêm nhiệm chiếm hơn 40%, dẫn đến tình trạng thiếu chủ động trong việc bố trí lịch học lưu động. Hệ thống phòng thực hành và máy móc chuyên dùng mới chỉ đáp ứng được khoảng 65% danh mục thiết bị đào tạo tối thiểu theo quy định của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

Thứ tư, hoạt động kiểm tra, giám sát chất lượng sau đào tạo bị buông lỏng. Dù 100% học viên hoàn thành khóa học được đánh giá qua bài thi kiểm tra kết thúc mô-đun, công tác hậu kiểm về thu nhập, tính ổn định của việc làm sau 6 tháng đến 1 năm tốt nghiệp chỉ được thực hiện ở mức dưới 35% tổng số lớp học do thiếu hụt kinh phí quản lý và nhân sự chuyên trách.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ điều kiện tự nhiên vùng núi hiểm trở, địa bàn huyện trải rộng trên 697,9 km² với 18 xã, thị trấn, trong đó mật độ dân số chỉ đạt 99 người/km². Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của địa phương còn chiếm 19,41%, dẫn đến việc người lao động ưu tiên các công việc kiếm sống ngắn hạn hơn là tham gia học nghề bài bản. So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại huyện Chợ Mới tỉnh Bắc Kạn hay huyện Lâm Thao tỉnh Phú Thọ, mô hình quản lý tại Bắc Sơn gặp nhiều thách thức hơn trong việc duy trì sĩ số lớp học lưu động do đặc thù phân bố dân cư của đồng bào dân tộc Tày chiếm 75% dân số.

Để tối ưu hóa hiệu quả tiếp nhận thông tin, các dữ liệu phân tích thực trạng này có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột chồng trực quan hóa cơ cấu ngành nghề đào tạo qua các năm từ 2020 đến 2023, kết hợp với bảng số liệu tổng hợp đối sánh mức độ hài lòng của 180 học viên theo 4 khâu quản trị: kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra. Việc trực quan hóa dữ liệu sẽ minh chứng rõ ràng sự cần thiết phải chuyển đổi mô hình quản lý từ diện rộng sang chiều sâu chất lượng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại huyện Bắc Sơn đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030, tác giả đề xuất bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

1. Đổi mới quy trình lập kế hoạch dựa trên khảo sát nhu cầu thực tế: Ban Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Bắc Sơn chủ động phối hợp với Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội, Ủy ban nhân dân 18 xã, thị trấn thực hiện điều tra xã hội học trực tiếp đến từng hộ gia đình từ quý I hằng năm. Mục tiêu nâng tỷ lệ lớp học mở đúng địa chỉ nhu cầu lên trên 90%, chấm dứt hoàn toàn tình trạng mở lớp theo chỉ tiêu phân bổ hành chính đơn thuần.
2. Tăng cường liên kết đào tạo gắn với chuỗi giá trị sản xuất địa phương: Tổ Đào tạo nghề – Hướng nghiệp tiến hành ký kết biên bản hợp tác đào tạo với tối thiểu 15 hợp tác xã nông nghiệp và doanh nghiệp thu mua nông sản trên địa bàn như vùng trồng quýt Hang Hú, thung lũng Bắc Sơn. Lộ trình thực hiện trong giai đoạn 2024 - 2025, hướng tới bảo đảm trên 85% học viên sau khi hoàn thành khóa đào tạo nghề sơ cấp có hợp đồng bao tiêu sản phẩm hoặc được tuyển dụng vào các cơ sở chế biến.
3. Hiện đại hóa cơ sở vật chất và chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo: Ban Giám đốc Trung tâm tham mưu cho Ủy ban nhân dân huyện Bắc Sơn trích tối thiểu 15% nguồn vốn sự nghiệp đào tạo nghề từ các Chương trình mục tiêu quốc gia để mua sắm máy nông cụ cầm tay, mô hình xưởng điện hiện đại, đảm bảo 80% thời lượng học là thực hành. Đồng thời, tổ chức bồi dưỡng kỹ năng sư phạm dạy nghề tích hợp và chuyển đổi số cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên cơ hữu trước quý IV năm 2025.
4. Xây dựng quy chế kiểm tra, giám sát và hậu kiểm định kỳ: Thành lập Ban giám sát chất lượng đào tạo có sự tham gia của đại diện các đoàn thể như Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên. Thiết lập hệ thống hồ sơ số hóa theo dõi việc làm và thu nhập của 100% học viên tốt nghiệp sau 6 tháng và 12 tháng, triển khai định kỳ kiểm tra đột xuất tại ít nhất 30% các điểm đào tạo nghề lưu động hằng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

• Cán bộ quản lý tại các Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên cấp huyện: Cung cấp khung năng lực quản trị 4 chức năng và bộ công cụ khảo sát ý kiến học viên bằng bảng hỏi chuẩn hóa, giúp lãnh đạo các trung tâm vùng trung du, miền núi cải tiến quy trình phân bổ chỉ tiêu và bố trí giáo viên khoa học.
• Cơ quan quản lý nhà nước về lao động và giáo dục cấp huyện, tỉnh: Cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng tin cậy về thực trạng phân bổ nguồn lực đào tạo nghề, tỷ lệ lao động qua đào tạo 62,5% và tỷ lệ nghèo 19,41% tại Bắc Sơn, làm căn cứ thực tiễn để Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội huyện Bắc Sơn cùng Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Lạng Sơn xây dựng chính sách hỗ trợ học nghề phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số.
• Đội ngũ giáo viên, giảng viên dạy nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp: Cung cấp giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy tích hợp lấy thực hành làm trung tâm, gắn giáo án với chu kỳ sinh trưởng của cây trồng bản địa và quy trình bảo dưỡng máy cơ giới hóa nông nghiệp.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Khoa học quản lý, Quản lý giáo dục: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về thiết kế nghiên cứu mô tả, phương pháp thu thập mẫu thực nghiệm 180 học viên và kỹ thuật phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục nghề nghiệp tại vùng đồng bào thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Bắc Sơn phải bảo đảm tối thiểu 80% thời lượng thực hành?

Theo Thông tư số 42/2015/TT-BLĐTBXH và đặc thù đối tượng học viên tại huyện Bắc Sơn chủ yếu là đồng bào dân tộc Tày với trình độ học vấn không đồng đều, việc dành ít nhất 80% thời gian khóa học cho thực hành trực quan giúp người học nhanh chóng làm chủ thao tác kỹ thuật, hạn chế sự quá tải về lý thuyết hàn lâm.

Cỡ mẫu 180 phiếu học viên trong luận văn có bảo đảm tính đại diện khoa học cho toàn huyện không?

Cỡ mẫu 180 phiếu hợp lệ được thu thập từ 195 phiếu phản hồi trên tổng số 200 phiếu phát ra, bao phủ học viên ở cả hai nhóm nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp tại 18 xã, thị trấn. Mẫu nghiên cứu tuân thủ đúng nguyên tắc phân tầng ngẫu nhiên, bảo đảm độ tin cậy thống kê cho các phân tích định lượng cấp huyện.

Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác quản lý đào tạo nghề tại địa bàn nghiên cứu là gì?

Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khâu khảo sát nhu cầu và hậu kiểm việc làm, khi có tới 36,7% học viên đánh giá khảo sát còn hình thức và dưới 35% số lớp được theo dõi hiệu quả tạo thu nhập sau 6 tháng. Nguyên nhân do thiếu kinh phí giám sát và nhân lực chuyên trách tại Trung tâm chỉ có 11 giáo viên.

Luận văn đề xuất chỉ tiêu cụ thể nào để đánh giá hiệu quả giải quyết việc làm sau đào tạo?

Tác giả đề xuất chỉ tiêu tối thiểu 85% học viên sau tốt nghiệp phải có việc làm mới hoặc áp dụng trực tiếp kỹ thuật đã học vào mô hình kinh tế gia đình để nâng cao năng suất thu nhập, đồng thời ít nhất 15 hợp tác xã tại địa phương phải ký kết hợp tác tiếp nhận lao động kỹ thuật.

Mô hình quản lý của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Bắc Sơn có thể áp dụng cho địa phương khác không?

Mô hình quản lý chu trình 4 giai đoạn gắn liền với chuỗi giá trị nông sản và phát triển du lịch sinh thái hoàn toàn có thể nhân rộng tại các huyện miền núi có điều kiện tương đồng như Bình Gia, Văn Quan thuộc tỉnh Lạng Sơn hoặc các huyện vùng cao Đông Bắc Bộ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đào tạo nghề cấp huyện thông qua việc tích hợp thuyết chức năng quản lý với các quy định pháp luật hiện hành.
• Khảo sát thực chứng trên mẫu nghiên cứu chuẩn hóa gồm 180 học viên và 16 cán bộ, giáo viên đã phản ánh bức tranh đa chiều, khách quan về thực trạng dạy nghề tại huyện Bắc Sơn giai đoạn 2020 - 2023.
• Công trình đã chỉ rõ bốn nhóm tồn tại then chốt liên quan đến khâu khảo sát nhu cầu, định mức giáo viên cơ hữu, cơ sở vật chất thực hành và hoạt động giám sát việc làm sau đào tạo.
• Hệ thống bốn nhóm giải pháp hành động được xây dựng đồng bộ, tập trung vào liên kết doanh nghiệp, hiện đại hóa xưởng thực hành và số hóa công tác hậu kiểm việc làm.
• Lộ trình thực hiện giải pháp được xác lập rõ ràng cho giai đoạn 2024 - 2025, gắn chặt với mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn huyện vượt mức 62,5% và tạo sinh kế giảm nghèo bền vững cho 3.383 hộ nghèo, cận nghèo.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Dương Thị Huyền là một công trình nghiên cứu nghiêm túc, mang giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Các nhà quản lý, cơ quan hoạch định chính sách và cơ sở giáo dục nghề nghiệp hãy ứng dụng ngay những đề xuất trong tài liệu này để nâng cao hiệu lực quản lý, tạo đột phá cho công tác đào tạo nghề nông thôn trong giai đoạn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Cấu trúc của đề tài. 14 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP – GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN CẤP HUYỆN. Một số khái niệm liên quan đến đề tài.

Nghề và đào tạo nghề. Quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thƣờng xuyên. Mục tiêu đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Nội dung chƣơng trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Phƣơng pháp, hình thức, phƣơng tiện đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Kiểm tra, đánh giá kết quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Nội dung quản lí hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thƣờng xuyên.

Lập kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Tổ chức hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Lãnh đạo thực hiện hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Kiểm tra, đánh giá hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thƣờng xuyên cấp huyện. Yếu tố khách quan. Yếu tố chủ quan. 29 Tiểu kết chƣơng 1.

30 CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP – GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN. Khái quát về huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Đặc điểm điều kiện tự nhiên. Đặc điểm điều kiện kinh tế- xã hội.

Đặc điểm về văn hóa – Giáo dục. Nhận xét đánh giá về vị trí, địa lý, điều kiện kinh tế- xã hội , văn hóa – giáo dục liên quan đến quản lý hoạt động đào tạo nghề. Khái quát về trung tâm giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thƣờng xuyên huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn.

Cơ cấu tổ chức. Số lƣợng và chất lƣợng đội ngũ cán bộ, giáo viên và nhân viên. Cơ sở vật chất và tài chính phục vụ đào tạo nghề. Quy mô tuyển sinh và đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Kết quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Thực trạng hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thƣờng xuyên huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn49 2. Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học viên tại Trung tâm về quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Thực trạng về nội dung dạy nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thƣờng xuyên huyện Bắc Sơn.

Thực trạng về phƣơng pháp dạy nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn. Thực trạng quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thƣờng xuyên huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Thực trạng lập kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn. Thực trạng tổ chức hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn.

Thực trạng lãnh đạo thực hiện hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn. Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn. Thực trạng các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm GDNN-GDTXH huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Yếu tố khách quan.

Yếu tố chủ quan .6 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thƣờng xuyên huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Nguyên nhân của hạn chế. 72 Tiểu kết chƣơng 2. 73 CHƢƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN.

74 HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN. Định hƣớng đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn 2021-2025. Bối cảnh chung. Định hƣớng đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn 2021-2025.

Quan điểm, mục tiêu đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Bắc Sơn giai đoạn 2021-2025. Quan điểm đào tạo nghề cho lao động nông thôn của huyện Bắc Sơn. Mục tiêu mục tiêu đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Bắc Sơn giai đoạn 2021-2025. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

Tăng cƣờng hiệu quả công tác lập kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Tăng cƣờng sự phối hợp với các lực lƣợng ngoài Trung tâm cùng tham gia quản lý hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Tăng cƣờng lãnh đạo thực hiện hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Tăng cƣờng công tác kiểm tra, giám sát hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Một số giải pháp khác. 88 Tiểu kết chƣơng 3. 92 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 93 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

100 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ viết đầy đủ NLĐ Ngƣời lao động ĐTN Đào tạo nghề LĐNT Lao động nông thôn CBQL Cán bộ quản lý GV Giáo viên HV Học viên CNH-HĐH Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá NN Nông nghiệp GDNN-GDTX Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thƣờng xuyên GD&ĐT Giáo dục và đào tạo viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Mô hình hoạt động quản lý. Cơ cấu tổ chức của của Trung GDNN – GDTX huyện Bắc Sơn.1: Đánh giá của LĐNT về mức độ đáp ứng nhu cầu đào tạo nghề tại Trung tâm GDNN-GDTX. 54 ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Đội ngũ cán bộ, GV và nhân viên của Trung tâm GDNN – GDTX huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn .2: Chất lƣợng đội ngũ cán bộ, GV và nhân viên của Trung tâm .3: Quy mô tuyển sinh và đào tạo của Trung tâm GDNN – GDTX huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2020-2023.4: Kết quả đào tạo nghề cho LĐNT của Trung GDNN – GDTX. 48 huyện Bắc Sơn giai đoạn 2020-2022 .5: Nhận thức của CBQL, GV, nhân viên và HV về tầm quan trọng của hoạt động ĐTN cho LĐNT .6: Đánh giá của HV về việc thực hiện các nội dung dạy nghề cho LĐNT tại Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn .7: Đánh giá về phƣơng pháp dạy nghề ở Trung tâm GDNN - GDTX huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn .8: Tổng hợp kế hoạch ĐTN cho LĐTN của Trung tâm GDNN – GDTX huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn .9: Đánh giá về mức độ đạt đƣợc của công tác lập kế hoạch ĐTN cho LĐNT .10: Đánh giá mức độ đạt đƣợc của việc tổ chức hoạt động ĐTN cho LĐNT tại Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn .11: Các chƣơng trình ĐTN cho LĐLT tại Trung tâm GDNN-GDTX tỉnh Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn .12: Đánh giá về nội dung và các chƣơng trình ĐTN cho LĐNT .13: Đánh giá về mức độ đạt đƣợc của công tác lãnh đạo hoạt động ĐTN cho LĐNT của Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn .14: Đánh giá mức độ đạt đƣợc về kiểm tra, đánh việc xây dựng và thực hiện chƣơng trình ĐTN .15: Đánh giá về mức độ đạt đƣợc của công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động ĐTN cho LĐNT tại Trung tâm GDNN-GDTX huyện Bắc Sơn .16: Đánh giá về sự ảnh hƣởng của các yếu tố khách quan đến quản lý hoạt động ĐTN cho LĐNT tại Trung tâm GDNN-GDTXH huyện Bắc Sơn .17: Đánh giá mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố chủ quan đến công tác quản lý hoạt ĐTN cho LĐNT.

Lý do chọn đề tài Trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH-HĐH) hiện nay, nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đến sự phát triển của địa phƣơng và đất nƣớc, để nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực đáp ứng đƣợc yêu cầu của mọi thời đại thì vấn đề đào tạo nghề (ĐTN) sẽ góp một phần quan trọng trong việc phát triển kinh tế, xã hội của đất nƣớc. ĐTN nhằm chuẩn bị những điều kiện cần thiết để mọi ngƣời có thể tự tạo việc làm, kiếm việc làm hoặc có cơ hội nâng cao chất lƣợng của quá trình lao động và thăng tiến trong nghề nghiệp. ĐTN gồm đào tạo nghề dài hạn và đào tạo nghề ngắn hạn: Trong đó. ĐTN dài hạn đƣợc thực hiện dƣới hình thức đào tạo mới và đào tạo lại nhằm cung cấp một đội ngũ công nhân kĩ thuật, nhân viên nghiệp vụ lành nghề, đủ khả năng tiếp cận và sử dụng thành thạo các phƣơng tiện kĩ thuật và công nghệ hiện đại, đáp ứng nguồn nhân lực có kĩ thuật cho các khu công nghiệp, khu chế xuất, xuất khẩu lao động.

ĐTN ngắn hạn, dạy nghề tổ chức theo lớp học - vừa học lí thuyết vừa thực hành; dạy nghề theo hình thức kèm cặp tại xƣởng hoặc tại nơi sản xuất - chủ yếu rèn luyện kĩ năng thực hành nghề; chuyển giao công nghệ - truyền lại cho ngƣời học nghề những công nghệ mới, bí quyết công nghệ đƣợc sử dụng trong quá trình sản xuất để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh nhằm tạo cơ hội cho ngƣời lao động (NLĐ) tìm đƣợc việc làm hoặc tự tạo việc làm. ĐTN là một nhiệm vụ trọng tâm trong việc phát triển nguồn nhân lực và gắn với việc giải quyết nhu cầu về việc làm của NLĐ, ĐTN cho lao động nông thôn (LĐNT) là một trong những chiến lƣợc góp phần giảm nghèo và an sinh xã hội đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta ƣu tiên hàng đầu trong chiến lƣợc phát triển tổng thể xã hội của đất nƣớc.