Quản lý nguồn lực công nghệ thông tin ở Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên theo tiếp cận thuyết Quản lý chất lượng tổng thể

Đề án quản lý nguồn lực công nghệ thông tin tại Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên

• Tác giả: Hoàng Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Thanh Hải
• Trường học: Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học quản lý
• Đề tài: Quản lý nguồn lực công nghệ thông tin ở Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên theo tiếp cận thuyết Quản lý chất lượng tổng thể
• Loại tài liệu: Đề án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nguồn lực CNTT tại Trường Đại học Khoa học

Quản lý nguồn lực công nghệ thông tin giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển giáo dục hiện đại. Tại Trường Đại học Khoa học thuộc Đại học Thái Nguyên, công tác này gắn liền với mục tiêu chuyển đổi số toàn diện. Nhà trường chủ động xây dựng môi trường học thuật thông minh. Các nguồn lực CNTT bao gồm thiết bị phần cứng, hệ thống phần mềm, cơ sở dữ liệu số và đội ngũ nhân sự kỹ thuật.

Nền tảng công nghệ vững chắc tạo điều kiện chuẩn hóa quy trình điều hành tác nghiệp. Đội ngũ cán bộ giảng viên tiếp cận công cụ giảng dạy tiên tiến. Người học được trải nghiệm môi trường số tiện ích và an toàn. Việc tích hợp công nghệ vào quản lý hành chính giúp tinh gọn bộ máy và giảm thiểu chi phí vận hành. Trường Đại học Khoa học xác định đầu tư bài bản cho CNTT là động lực nâng cao vị thế đào tạo. Mô hình quản lý chất lượng tổng thể từng bước được áp dụng nhằm duy trì tính ổn định và liên tục của mọi hoạt động chuyên môn.

1.1. Cấu trúc nguồn lực CNTT trong nhà trường

Hệ thống nguồn lực CNTT tại đơn vị được chia thành bốn trụ cột chính. Trụ cột phần cứng gồm máy chủ, máy trạm, máy chiếu và mạng cáp quang. Trụ cột phần mềm gồm hệ điều hành, cổng thông tin điện tử cùng các ứng dụng nghiệp vụ. Dữ liệu số bao gồm hồ sơ sinh viên, thông tin nhân sự và kho học liệu điện tử. Trụ cột cuối cùng là nhân sự vận hành kỹ thuật. Bốn thành phần này liên kết chặt chẽ trong một thể thống nhất. Mỗi bộ phận đảm nhận chức năng riêng biệt nhằm duy trì dòng chảy thông tin thông suốt. Việc phân định rõ ràng các nhóm tài nguyên giúp ban giám hiệu dễ dàng phân bổ ngân sách. Quá trình kiểm kê, bảo dưỡng và thay thế thiết bị diễn ra có kế hoạch.

1.2. Mục tiêu quản lý theo mô hình chất lượng tổng thể

Ứng dụng thuyết Quản lý chất lượng tổng thể (TQM) hướng đến sự thỏa mãn của người học và giảng viên. Phương pháp này nhấn mạnh cải tiến liên tục trong mọi quy trình số hóa. Toàn bộ cán bộ nhân viên đều tham gia vào hoạt động giám sát chất lượng kỹ thuật. Mục tiêu trọng tâm là giảm thiểu lỗi hệ thống và tối ưu hóa chi phí đầu tư. TQM yêu cầu kiểm soát chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch mua sắm đến vận hành hàng ngày. Dữ liệu vận hành được đo lường định kỳ để phát hiện sớm các điểm nghẽn kỹ thuật. Nhờ đó, hiệu suất làm việc của cán bộ văn phòng và chất lượng giảng dạy trực tuyến luôn được giữ vững ở mức chuẩn.

II. Phân tích quản lý nguồn lực CNTT tại Trường Đại học Khoa học

Trường Đại học Khoa học đã đầu tư đáng kể vào hạ tầng mạng và phần mềm chuyên dụng. Hệ thống thiết bị từ Cisco, Fortinet, Dell và Unifi đảm bảo đường truyền ổn định. Phần mềm quản lý đào tạo, tài chính, nhân sự đã bao phủ hầu hết các khâu nghiệp vụ. Những thành quả này thúc đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số trong toàn trường.

Tuy nhiên, công tác quản trị tài nguyên CNTT vẫn bộc lộ nhiều hạn chế cần tháo gỡ. Một số thiết bị phần cứng đã cũ kỹ sau thời gian dài sử dụng. Nguy cơ hỏng hóc đột xuất gây ảnh hưởng tiêu cực tới tiến độ công việc hành chính. Sự liên thông dữ liệu giữa các phần mềm chưa đạt mức đồng bộ hoàn hảo. Tình trạng dữ liệu phân mảnh làm giảm hiệu quả xử lý thông tin liên phòng ban. Ngoài ra, đội ngũ kỹ thuật mỏng khiến việc ứng cứu sự cố đôi khi gặp quá tải. Ý thức an toàn thông tin của một bộ phận người dùng chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ số.

2.1. Hạn chế về khấu hao phần cứng và an ninh mạng

Nhiều máy tính tại các phòng thực hành và văn phòng làm việc đã xuống cấp nghiêm trọng. Tốc độ xử lý của máy chậm chạp gây khó khăn cho việc cài đặt phần mềm mới. Các thiết bị mạng hoạt động liên tục trong môi trường nhiệt độ cao dễ phát sinh sự cố bất ngờ. Bên cạnh sự xuống cấp vật lý, nguy cơ an ninh mạng luôn là thách thức thường trực. Các cuộc tấn công bằng mã độc tống tiền ngày càng tinh vi hơn. Hệ thống tường lửa cần được cập nhật bản vá bảo mật liên tục. Năng lực lưu trữ dự phòng của máy chủ hiện tại chưa đáp ứng kịp thời kịch bản thảm họa dữ liệu quy mô lớn.

2.2. Điểm nghẽn trong liên thông phần mềm và nhân sự

Các phần mềm nội bộ được phát triển ở nhiều giai đoạn khác nhau bởi nhiều đối tác cung cấp. Tình trạng thiếu chuẩn kết nối chung khiến việc chia sẻ cơ sở dữ liệu gặp trở ngại. Cán bộ thường phải nhập liệu thủ công nhiều lần trên các nền tảng riêng biệt. Thao tác trùng lặp này dẫn đến sai sót số liệu và lãng phí thời gian lao động. Mặt khác, số lượng nhân viên kỹ thuật am hiểu sâu về quản trị hệ thống còn rất khiêm tốn. Đội ngũ này chịu áp lực lớn từ công tác bảo trì thường nhật. Cơ chế đào tạo nâng cao chuyên môn cho nhân sự CNTT chưa được tổ chức định kỳ và bài bản.

III. Giải pháp quản lý nguồn lực CNTT tại Trường Đại học Khoa học

Để khắc phục các tồn tại, nhà trường cần triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý chiến lược. Việc áp dụng triết lý quản lý chất lượng toàn diện sẽ mang lại bước chuyển biến thực chất. Lãnh đạo trường cần xây dựng kế hoạch thay thế thiết bị theo chu kỳ khấu hao rõ ràng. Nguồn vốn đầu tư công nghệ nên được ưu tiên cho các hạng mục hạ tầng trọng yếu.

Bên cạnh phần cứng, việc chuẩn hóa phần mềm và tích hợp dữ liệu là nhiệm vụ cấp bách. Hệ thống trục tích hợp dữ liệu liên thông cần được xây dựng ngay lập tức. Giải pháp này giúp xóa bỏ tình trạng ốc đảo dữ liệu giữa các phòng ban chức năng. Công tác bồi dưỡng kỹ năng số cho giảng viên và nhân viên phải tiến hành thường xuyên. Quy chế vận hành và chính sách bảo mật thông tin cần ban hành cụ thể bằng văn bản. Việc giám sát định kỳ giúp phát hiện rủi ro và điều chỉnh kịp thời các sai lệch vận hành.

3.1. Nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và tích hợp hệ thống số

Nhà trường cần lên danh mục thay thế từng đợt đối với các máy trạm và máy chủ hết hạn sử dụng. Tăng cường trang bị thiết bị tường lửa thế hệ mới để ngăn chặn tấn công mạng. Hệ thống lưu trữ đám mây lai (Hybrid Cloud) nên được triển khai để bảo vệ dữ liệu sống còn. Đối với phần mềm, giải pháp triển khai nền tảng chia sẻ dữ liệu tập trung qua API là hướng đi tất yếu. Việc chuẩn hóa kiến trúc cơ sở dữ liệu tạo điều kiện kết nối thông suốt giữa tuyển sinh, học vụ và kế toán. Mọi dữ liệu biến động được cập nhật tự động theo thời gian thực trên toàn trường.

3.2. Hoàn thiện quy chế quản trị và phát triển nhân lực

Ban hành quy chế sử dụng và bảo mật tài nguyên công nghệ thông tin là yêu cầu tiên quyết. Quy chế cần quy định rõ quyền hạn truy cập tài liệu và nghĩa vụ sao lưu dự phòng. Mọi cán bộ nhân viên phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn an ninh số. Song song với chính sách, nhà trường cần có chính sách đãi ngộ xứng đáng để thu hút kỹ sư CNTT giỏi. Các khóa tập huấn an toàn thông tin định kỳ giúp nâng cao nhận thức cho người dùng cuối. Đội ngũ kỹ thuật viên cần được cử đi đào tạo chuyên sâu về quản trị mạng và điện toán đám mây.

IV. Kết luận về quản lý nguồn lực CNTT tại Trường Đại học Khoa học

Quản lý hiệu quả nguồn lực công nghệ thông tin tạo đòn bẩy vững chắc cho sự phát triển của Trường Đại học Khoa học. Việc đầu tư có trọng tâm giúp nhà trường nâng cao năng lực cạnh tranh trong hệ thống giáo dục đại học. Cơ sở hạ tầng số hiện đại hỗ trợ đắc lực cho công tác nghiên cứu khoa học chuyên sâu và chuyển giao tri thức.

Môi trường học tập số hóa đem lại trải nghiệm giáo dục tiên tiến cho hàng nghìn sinh viên. Hoạt động quản trị nội bộ trở nên minh bạch, nhanh chóng và chính xác hơn bao giờ hết. Sự gắn kết giữa lý thuyết TQM và thực tiễn vận hành công nghệ khẳng định tầm nhìn chiến lược của ban lãnh đạo. Việc kiểm soát chặt chẽ các nguồn lực giúp nhà trường tối ưu ngân sách công và hạn chế rủi ro an ninh mạng. Kết quả chuyển đổi số thành công tại trường sẽ tạo tiền đề nhân rộng mô hình ra toàn Đại học Thái Nguyên.

4.1. Tác động của chuyển đổi số đến chất lượng đào tạo

Hạ tầng CNTT đồng bộ giúp giảng viên đổi mới mạnh mẽ phương pháp sư phạm. Các lớp học trực tuyến, bài giảng điện tử và học liệu số được ứng dụng phổ biến. Sinh viên dễ dàng tiếp cận kho tài liệu chuyên khảo phong phú mọi lúc mọi nơi. Tương tác học thuật giữa thầy và trò được duy trì liên tục và hiệu quả. Hệ thống khảo thí điện tử đảm bảo tính khách quan và minh bạch trong đánh giá năng lực người học. Việc tra cứu điểm số và quản lý lộ trình học tập diễn ra nhanh chóng trên ứng dụng di động. Chất lượng đầu ra của sinh viên được nâng cao, đáp ứng tốt yêu cầu khắt khe của thị trường lao động.

4.2. Lộ trình phát triển hệ sinh thái đại học thông minh

Giai đoạn 2025–2030 đánh dấu bước chuyển mình lên mô hình trường học số thông minh. Nhà trường sẽ đẩy mạnh tích hợp trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn vào quản trị. Các dịch vụ công nghệ được mở rộng tự động hóa hoàn toàn để phục vụ cán bộ và sinh viên. Khuôn viên nhà trường sẽ được phủ sóng mạng không dây tốc độ cao và cảm biến IoT. Dữ liệu quản lý tổng thể được hiển thị trực quan trên trung tâm điều hành tập trung (IOC). Đây là nền tảng cốt lõi đưa Trường Đại học Khoa học trở thành trung tâm nghiên cứu hiện đại hàng đầu khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đẩy mạnh thực hiện cơ chế tự chủ theo Luật số 34/2018/QH14 và Nghị quyết số 77/NQ-CP của Chính phủ, việc tối ưu hóa nguồn lực công nghệ thông tin đã trở thành yêu cầu sống còn đối với năng lực cạnh tranh học thuật. Trường Đại học Khoa học thuộc Đại học Thái Nguyên là cơ sở giáo dục đại học trọng điểm khu vực trung du, miền núi phía Bắc với quy mô 314 cán bộ viên chức (trong đó có 214 giảng viên, chiếm 68,2% và tỷ lệ trình độ cao đạt 50,5% gồm 26 Phó Giáo sư, 108 Tiến sĩ, 141 Thạc sĩ) cùng 3.444 sinh viên chính quy. Năm học 2023-2024, tổng nguồn thu của nhà trường đạt 103,13 tỷ đồng, trong đó nguồn thu học phí chiếm 66,29 tỷ đồng và thu từ nghiên cứu khoa học đạt 6,25 tỷ đồng.

Mặc dù trường đã ban hành Quyết định số 984/QĐ-ĐHKH ngày 18/08/2021 thành lập Ban chỉ đạo Đề án chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, song công tác quản lý nguồn lực công nghệ thông tin vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Hạ tầng phần mềm vận hành rời rạc, cơ sở dữ liệu chưa liên thông toàn diện và khoảng cách kỹ năng số giữa các nhóm nhân sự còn rõ rệt. Đề án thạc sĩ ngành Khoa học quản lý (mã số 8340401) của tác giả Hoàng Thị Thanh Huyền, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trịnh Thanh Hải và TS. Trần Trung Tình, tập trung giải quyết bài toán này. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xây dựng hệ thống giải pháp quản lý nguồn lực công nghệ thông tin đồng bộ theo tiếp cận thuyết Quản lý chất lượng tổng thể. Phạm vi nghiên cứu khảo sát tập trung tại Trường Đại học Khoa học trong giai đoạn 2022-2025, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ hài lòng của người dùng dịch vụ số lên trên 90% và chuẩn hóa toàn diện quy trình quản trị hạ tầng kỹ thuật số trong trường đại học tự chủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn thiết lập nền tảng học thuật dựa trên việc kết hợp đa chiều giữa các lý thuyết quản trị hiện đại:

• Thuyết Quản lý chất lượng tổng thể (Total Quality Management - TQM): Khởi xướng từ các nghiên cứu tiên phong của Edwards Deming và Armand V. Feigenbaum, TQM được định hình là triết lý quản trị định hướng chất lượng toàn diện, nhấn mạnh chu trình cải tiến liên tục (Plan - Do - Check - Act: PDCA), nguyên tắc lấy người học và cán bộ làm trung tâm, sự cam kết tham gia của 100% thành viên trong tổ chức và ưu tiên chi phí phòng ngừa hơn chi phí khắc phục sai sót.
• Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (Resource-Based View - RBV): Phát triển từ quan điểm của Wernerfelt (1982) và Barney (1991), luận văn vận dụng khung đánh giá VRIO (Value, Rarity, Inimitability, Organization) để chứng minh nguồn lực công nghệ thông tin tại các trường đại học không chỉ dừng lại ở hạ tầng kỹ thuật mua sắm thuần túy mà là tài sản chiến lược đặc thù, quyết định lợi thế cạnh tranh bền vững.
• Mô hình Căn chỉnh Chiến lược (Strategic Alignment Model - SAM): Do Henderson và Venkatraman đề xuất, mô hình giúp phân tích sự gắn kết giữa chiến lược phát triển đại học và chiến lược công nghệ thông tin thông qua hai trục: liên kết chiến lược và tích hợp chức năng.
• Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM và UTAUT): Giải thích hành vi tiếp nhận, mức độ kỳ vọng hiệu suất, kỳ vọng nỗ lực và điều kiện thuận lợi của cán bộ, giảng viên, sinh viên khi tương tác với hệ thống công nghệ.
• Các khái niệm cốt lõi: Nguồn lực công nghệ thông tin được định nghĩa là hệ thống phức hợp gồm 6 thành tố chính: nhân lực, phần cứng, phần mềm, dữ liệu, hệ thống mạng cùng quy trình và chính sách vận hành; tích hợp với khung quản trị dịch vụ CNTT (ITSM/ITIL).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu luận cứ:

• Xác định cỡ mẫu và chọn mẫu: Đề án áp dụng công thức Yamane với sai số cho phép e = 0,1 (10%) trên tổng thể gồm 16 chuyên gia công nghệ thông tin, 298 cán bộ giảng viên/chuyên viên và 3.757 sinh viên hệ chính quy. Mẫu khảo sát được phân bổ theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng. Thực tế nghiên cứu đã phát và thu về 326 phiếu hợp lệ, vượt mức tính toán tối thiểu, bao gồm: 13 chuyên gia CNTT (đạt tỷ lệ phản hồi 81,25%), 113 cán bộ giảng viên và chuyên viên, cùng 200 sinh viên chính quy.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp thu thập qua bảng hỏi khảo sát thang đo Likert và các biên bản phỏng vấn sâu trực tiếp, gián tiếp đối với cán bộ lãnh đạo trường, trưởng bộ phận quản trị cơ sở vật chất và chuyên viên kỹ thuật mạng. Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ báo cáo tài chính công khai năm học 2023-2024, các báo cáo đánh giá hạ tầng kỹ thuật định kỳ giai đoạn 2022-2024 và hồ sơ đề án chuyển đổi số của nhà trường.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Tác giả sử dụng thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình) kết hợp kỹ thuật phân tích ma trận điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức (SWOT). Việc lựa chọn phương pháp này xuất phát từ yêu cầu phải lượng hóa chính xác mức độ thành thạo công nghệ của từng nhóm người dùng, đồng thời bóc tách các rào cản về cơ chế phối hợp nội bộ mà các con số thống kê đơn thuần không thể hiện hết.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu được thu thập, phân tích thực tế từ tháng 01/2025 và hoàn thiện nghiệm thu vào tháng 06/2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên mang lại bức tranh đa chiều về hiện trạng quản lý nguồn lực công nghệ thông tin:

• Về hạ tầng phần cứng và thiết bị: Toàn trường đang quản lý và vận hành 7 hệ thống máy chủ chuyên dụng (tiêu biểu như IBM x3650 M5, Server Solomon) và 384 thiết bị công nghệ thông tin gồm máy tính để bàn, laptop, thiết bị hiển thị. Hệ thống phục vụ đào tạo gồm 4 phòng máy với 108 máy tính phục vụ sinh viên thực hành, cùng gần 300 bộ máy tính trang bị cho các phòng ban, viện nghiên cứu. Dù vậy, tỷ lệ thiết bị mua sắm trước năm 2015 đã hết chu kỳ khấu hao vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể, gây hạn chế khi chạy các phần mềm chuyên ngành cấu hình cao.
• Về hệ thống phần mềm và hạ tầng mạng: Nhà trường đã triển khai số hóa ấn tượng với hơn 20 phần mềm nghiệp vụ chuyên biệt bao phủ mọi mảng công tác: quản lý ngân hàng câu hỏi, tổ chức thi, tuyển sinh, tài chính học phí, nhân sự, quản lý khoa học đến cấp phát văn bằng. Hạ tầng mạng LAN phân lớp dùng thiết bị của Cisco, Fortinet, Dell, Unifi; năm 2023 đã triển khai bổ sung tuyến cáp quang ngầm kết nối các giảng đường với phòng máy chủ trung tâm.
• Về năng lực công nghệ thông tin của nhân lực: Sự phân hóa diễn ra rất sâu sắc giữa các nhóm chủ thể. Nhóm chuyên gia công nghệ thông tin (13 người) đạt mức xuất sắc với 100% đạt từ khá thành thạo trở lên (46,1% rất thành thạo; 23,1% thành thạo; 30,78% khá thành thạo; 0% ít hoặc không thành thạo). Đội ngũ cán bộ giảng viên và chuyên viên (113 người) có 92,9% đạt từ mức khá thành thạo trở lên (39,8% thành thạo; 47,8% khá thành thạo), tuy nhiên tỷ lệ cán bộ đạt mức rất thành thạo chỉ chiếm vỏn vẹn 5,3%.
• Về khoảng cách kỹ năng số ở người học: Trong số 200 sinh viên chính quy được khảo sát, có tới 80% sinh viên rơi vào tình trạng sử dụng công nghệ ở mức thấp (62% ít thành thạo và 18% không thành thạo). Tỷ lệ sinh viên đạt mức thành thạo chỉ đạt khiêm tốn 1% và không có trường hợp nào đạt mức rất thành thạo (0%).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát có thể được mô tả trực quan và cô đọng nhất qua một biểu đồ phân phối cột chồng (stacked bar chart), phản ánh độ lệch tỷ lệ giữa ba nhóm người dùng: Chuyên gia CNTT, Cán bộ giảng viên/chuyên viên và Sinh viên. Trong khi 100% chuyên gia và gần 93% cán bộ làm chủ công nghệ ở mức từ khá trở lên, thì tỷ lệ sinh viên ít hoặc không thành thạo lại tạo nên một vùng trũng lớn chiếm 80%. Bảng phân tích ma trận kỹ năng số đặt cạnh ma trận SWOT chỉ rõ: điểm mạnh của trường nằm ở quyết tâm chuyển đổi số và danh mục hơn 20 phần mềm chuyên biệt; nhưng điểm yếu chí mạng là khoảng cách kỹ năng công nghệ của người học và cơ chế chia sẻ dữ liệu phân tán.

Nguyên nhân của thực trạng này bắt nguồn từ việc sinh viên nhập học từ nhiều vùng miền có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau, thiếu các khóa đào tạo bổ trợ kỹ năng số chuẩn hóa ngay từ đầu khóa. Về phía cán bộ, việc sử dụng máy tính chủ yếu dừng lại ở các tác vụ hành chính văn phòng căn bản (Word, Excel) mà chưa khai thác sâu các tính năng phân tích dữ liệu phục vụ nghiên cứu và ra quyết định. Bên cạnh đó, các phần mềm dù phong phú nhưng do xây dựng ở nhiều giai đoạn khác nhau nên thiếu tính liên thông tự động, tạo nên các "ốc đảo dữ liệu" giữa phòng Đào tạo, Khảo thí và Kế hoạch - Tài chính.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các cảnh báo của Derese và Marisennayya (2022) về sự thiếu hụt quy trình bảo trì, quản lý kiểm kê và kỹ năng kỹ thuật của người dùng trong các cơ sở giáo dục công lập. Nghiên cứu cũng củng cố nhận định của Trần Nữ Mai Thi và Jef Peeraer (2011) rằng nếu việc đầu tư công nghệ thiếu đi chiến lược đào tạo con người và cải tiến quy trình đồng bộ, các công cụ số sẽ không thể phát huy tối đa giá trị thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên triết lý TQM và kết quả phân tích thực trạng tại Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên, đề án kiến nghị 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Chuẩn hóa và nâng cao năng lực số toàn diện cho cán bộ và sinh viên:

   • Hành động: Thiết kế và triển khai chương trình bồi dưỡng kỹ năng số bắt buộc cho 100% tân sinh viên ngay từ tuần sinh hoạt công dân đầu khóa; đồng thời mở các lớp đào tạo chuyên sâu về khai thác dữ liệu nghiên cứu khoa học cho giảng viên.
   • Chỉ số mục tiêu: Nâng tỷ lệ cán bộ, giảng viên đạt mức "rất thành thạo" từ 5,3% lên trên 30%; kéo giảm tỷ lệ sinh viên "ít thành thạo" và "không thành thạo" từ mức 80% hiện tại xuống dưới 20%.
   • Chủ thể và lộ trình: Phòng Đào tạo phối hợp với Khoa Công nghệ thông tin thực hiện liên tục giai đoạn 2025 - 2027.

2. Hiện đại hóa, tái cấu trúc hạ tầng phần cứng và mạng cáp:

   • Hành động: Rà soát, lập danh mục thanh lý và thay thế toàn bộ các thiết bị máy tính mua sắm trước năm 2015; đầu tư mới ít nhất 2 phòng máy tính cấu hình cao phục vụ các ngành đào tạo đặc thù; mở rộng vùng phủ sóng wifi chuẩn Wi-Fi 6 tại toàn bộ khu vực giảng đường và thư viện.
   • Chỉ số mục tiêu: 100% máy tính phục vụ giảng dạy và thực hành đáp ứng cấu hình tiêu chuẩn vận hành mượt mà các phần mềm hiện đại; băng thông kết nối nội bộ chịu tải đồng thời tối thiểu 5.000 người dùng trực tuyến.
   • Chủ thể và lộ trình: Phòng Quản trị - Phục vụ cùng Tổ CNTT thực hiện theo ngân sách năm học 2025 - 2026.

3. Thiết lập hệ thống hỗ trợ người dùng chuyên nghiệp (IT Service Desk) theo chu trình PDCA:

   • Hành động: Ứng dụng khung chuẩn ITSM/ITIL để quản lý các sự cố kỹ thuật số, xây dựng kênh tiếp nhận yêu cầu tập trung đa nền tảng (cổng thông tin, Zalo OA, email) với quy trình xử lý lỗi rõ ràng theo từng mức độ ưu tiên.
   • Chỉ số mục tiêu: Tỷ lệ tiếp nhận và giải quyết sự cố kỹ thuật trong vòng 24 giờ đạt trên 95%; tỷ lệ người học và cán bộ hài lòng về dịch vụ hỗ trợ đạt trên 90%.
   • Chủ thể và lộ trình: Bộ phận Quản trị mạng vận hành chính thức từ Quý 4/2025.

4. Tích hợp cơ sở dữ liệu dùng chung gắn với kiểm định chất lượng giáo dục:

   • Hành động: Ban hành chuẩn dữ liệu thống nhất, xây dựng kiến trúc trục tích hợp liên thông dữ liệu giữa hơn 20 phần mềm hiện hành; kết nối tự động dữ liệu khảo thí, đào tạo, nhân sự và tài chính phục vụ công tác đối sánh tiêu chuẩn kiểm định đại học.
   • Chỉ số mục tiêu: Xóa bỏ hoàn toàn việc nhập liệu thủ công trùng lặp giữa các phòng ban; 100% báo cáo kiểm định chất lượng được xuất tự động từ cơ sở dữ liệu số hóa theo thời gian thực.
   • Chủ thể và lộ trình: Ban Giám hiệu chỉ đạo Phòng KT&ĐBCLGD, Phòng Tổng hợp và các phòng ban liên quan hoàn thành trong năm 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích thực chứng của đề án đem lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Ban Giám hiệu và các nhà quản trị đại học: Cung cấp cơ sở khoa học và góc nhìn toàn diện để xây dựng chiến lược chuyển đổi số, phân bổ ngân sách đầu tư công nghệ thông tin gắn với bài toán tự chủ tài chính đại học theo Luật số 34/2018/QH14.
2. Trưởng bộ phận CNTT và chuyên viên quản trị hệ thống tại các trường đại học: Sử dụng khung quản lý dịch vụ ITSM/ITIL và chu trình PDCA trong luận văn làm tài liệu hướng dẫn kỹ thuật để chuẩn hóa quy trình hỗ trợ kỹ thuật, quản lý danh mục tài sản số và vận hành hạ tầng mạng phân tầng hiệu quả.
3. Giảng viên, nghiên cứu viên chuyên ngành Khoa học quản lý và Quản lý giáo dục: Tham khảo mô hình nghiên cứu tích hợp giữa thuyết TQM, RBV, SAM và TAM trong việc giải quyết các bài toán quản trị nguồn lực vô hình và hữu hình tại các đơn vị sự nghiệp công lập.
4. Học viên cao học và sinh viên các ngành Công nghệ thông tin, Quản trị văn phòng: Nắm bắt quy trình xây dựng công cụ khảo sát khoa học, kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng và phương pháp kết hợp dữ liệu định lượng - định tính trong một công trình nghiên cứu hàn lâm ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao thuyết Quản lý chất lượng tổng thể (TQM) lại phù hợp với quản lý nguồn lực CNTT trong đại học?
TQM coi người học, giảng viên và cán bộ là những khách hàng nội bộ sử dụng dịch vụ công nghệ. Thay vì chỉ xem CNTT là thiết bị kỹ thuật đơn thuần, TQM đưa quản trị nguồn lực vào quy trình khép kín PDCA, ưu tiên phòng ngừa sự cố và phát triển kỹ năng con người nhằm nâng cao chất lượng đào tạo bền vững.

2. Điểm nghẽn lớn nhất trong nguồn lực CNTT tại Trường Đại học Khoa học - ĐH Thái Nguyên hiện nay là gì?
Khảo sát 326 đối tượng cho thấy nghịch lý: trường sở hữu hạ tầng tốt với 7 máy chủ và hơn 20 phần mềm quản trị, nhưng có đến 80% sinh viên ít hoặc không thành thạo công nghệ, và các cơ sở dữ liệu giữa các phòng ban chưa được kết nối liên thông triệt để.

3. Luận văn sử dụng công thức chọn mẫu nào và cỡ mẫu thực tế là bao nhiêu?
Đề án sử dụng công thức Yamane với sai số e = 10%. Mẫu khảo sát thực tế thu về hợp lệ gồm 326 phiếu, phân tầng theo 3 nhóm đối tượng: 13 chuyên gia CNTT, 113 cán bộ giảng viên/chuyên viên và 200 sinh viên đại học chính quy, đảm bảo độ tin cậy thống kê cao.

4. Khung thời gian và phạm vi triển khai của nghiên cứu được xác định như thế nào?
Đề án khảo sát và phân tích số liệu tập trung vào giai đoạn 2022-2025 tại Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên. Quá trình thực hiện nghiên cứu bắt đầu từ tháng 01/2025 và chính thức hoàn thành nghiệm thu trước ngày 01/07/2025.

5. Giải pháp nào mang tính đột phá nhất để nâng cao năng lực công nghệ cho sinh viên?
Giải pháp đột phá là chuẩn hóa chuẩn đầu ra kỹ năng số ngay từ năm nhất. Nhà trường cần thiết lập các học phần thực hành ứng dụng bắt buộc, kết hợp với việc tích hợp các tác vụ học tập trên hệ thống quản lý học tập (LMS), kéo giảm tỷ lệ sinh viên yếu kỹ năng xuống dưới 20%.

Kết luận

• Đề án thạc sĩ Khoa học quản lý của tác giả Hoàng Thị Thanh Huyền đã hệ thống hóa xuất sắc lý luận về quản lý nguồn lực công nghệ thông tin trong các cơ sở giáo dục đại học theo tiếp cận thuyết Quản lý chất lượng tổng thể (TQM).
• Phân tích thực chứng trên mẫu 326 đối tượng đã chỉ ra bức tranh chân thực: hạ tầng hơn 20 phần mềm quản lý vận hành đồng bộ nhưng tồn tại khoảng cách lớn khi 80% sinh viên chưa thành thạo kỹ năng số và dữ liệu còn phân tán.
• Đóng góp trọng tâm của luận văn là xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ: nâng cao năng lực số nhân sự, hiện đại hóa hạ tầng phần cứng, chuẩn hóa IT Service Desk và liên thông dữ liệu phục vụ kiểm định đại học.
• Lộ trình triển khai giải pháp được hoạch định rõ ràng từ Quý 3/2025 đến hết năm 2027, gắn liền với các mốc kiểm tra, đánh giá định kỳ theo chu trình PDCA.
• Các nhà quản trị giáo dục và bộ phận chuyên trách công nghệ hãy tham khảo và vận dụng ngay khung quản lý TQM của đề án nhằm hiện đại hóa công tác quản trị đại học số an toàn, hiệu quả và bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục các công trình có liên quan và tài liệu tham khảo đề án đƣợc cấu trúc thành 3 chƣơng nội dung chính sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận trong công tác quản lý nguồn lực công nghệ thông tin theo tiếp cận thuyết Quản lý chất lƣợng tổng thể tại các cơ sở giáo dục. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nguồn lực công nghệ thông tin của Trƣờng Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên theo tiếp cận thuyết Quản lý chất lƣợng tổng thể. Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lực công nghệ thông tin của Trƣờng Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên theo tiếp cận thuyết Quản lý chất lƣợng tổng thể. 11 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGUỒN LỰC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN THEO TIẾP CẬN THUYẾT QUẢN LÝ CHẤT LƢỢNG TỔNG THỂ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC 1.

Một số khái niệm Trong lĩnh vực quản trị và phát triển tổ chức, khái niệm “nguồn lực” đƣợc tiếp cận dƣới nhiều góc độ khác nhau, phản ánh tính chất đa chiều và phạm vi ứng dụng rộng rãi của thuật ngữ này. Nhìn chung, nguồn lực có thể đƣợc hiểu là tổng hợp các giá trị vật chất và phi vật chất đƣợc huy động nhằm phục vụ cho việc đạt đƣợc mục tiêu phát triển của một chủ thể nhất định. Từ góc nhìn rộng hơn, Đoàn Minh Huấn (2023) định nghĩa nguồn lực là toàn bộ tài sản, tài nguyên và năng lực sẵn sàng đƣợc huy động để phục vụ sản xuất và đời sống xã hội [10]. Đối với một quốc gia, địa phƣơng hay tổ chức, nguồn lực bao gồm tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý, vốn đầu tƣ, trình độ khoa học - công nghệ, thể chế chính trị và văn hóa – xã hội.

Trong lĩnh vực giáo dục, Hanushek (2006) đã phân tích vai trò của các nguồn lực trƣờng học đối với thành tích học tập và tăng trƣởng kinh tế, cho rằng hiệu quả sử dụng nguồn lực mang tính quyết định hơn so với mức độ đầu tƣ đơn thuần [53]. Tƣơng tự, Nguyễn Tiến Hùng (2019) cũng khẳng định nguồn lực trong cơ sở giáo dục bao gồm cả yếu tố vật chất (nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính) và phi vật chất (môi trƣờng giáo dục, sự ủng hộ xã hội, hệ thống thông tin. Muliati và cộng sự (2022) nhận định quản lý nguồn lực trƣờng học giữ vai trò trung tâm trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục [57]. Điều này bao hàm cả quá trình khai thác, tổ chức và sử dụng nguồn lực nhằm tối ƣu hóa hoạt động dạy – học, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng.

Đối với lĩnh vực công nghệ thông tin, Hongyi Mao và cộng sự (2016) cho rằng nguồn lực CNTT không chỉ là hạ tầng kỹ thuật mà còn bao gồm trình độ kỹ năng của đội ngũ nhân viên [56]. Theo Điều 4 Luật Công nghệ thông tin (2006), CNTT là tập hợp các phƣơng pháp, công nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để sản xuất, xử lý và truyền tải thông tin số. Từ đó, nguồn lực CNTT trong một tổ chức có thể đƣợc cấu 12 thành bởi: (1) nhân lực CNTT; (2) phần cứng; (3) phần mềm; (4) dữ liệu; (5) hệ thống mạng; và (6) quy trình, chính sách liên quan [12]. Các tác giả nhƣ Anthony và Govindarajan (2007) đã mở rộng khái niệm quản lý nguồn lực sang lĩnh vực kiểm soát tài chính, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng [46].

Tiếp nối quan điểm của Wernerfelt (1982) và Barney (1991) về nguồn lực nhƣ là nền tảng của lợi thế cạnh tranh, Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (Resource-Based View - RBV) nhấn mạnh rằng không phải tất cả các nguồn lực đều có vai trò nhƣ nhau trong việc tạo ra và duy trì thành công của tổ chức. Để một nguồn lực có thể mang lại lợi thế cạnh tranh bền vững, nó cần hội tụ các đặc tính nhƣ: có giá trị, hiếm, khó bắt chƣớc, và không thể thay thế hoàn toàn bởi các nguồn lực khác. Những nguồn lực này thƣờng đƣợc gọi là nguồn lực VRIN, hoặc VRIO khi bổ sung yếu tố tổ chức– tức là khả năng của tổ chức trong việc khai thác hiệu quả các nguồn lực đó. Từ những phân tích trên, có thể khái quát rằng: - Quản lý nguồn lực là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, khai thác, sử dụng và kiểm soát các nguồn lực vật chất và phi vật chất nhằm tối ƣu hiệu quả hoạt động của tổ chức.

- Quản lý nguồn lực CNTT là quá trình tối ƣu hóa các yếu tố công nghệ, nhân lực, dữ liệu và quy trình trong lĩnh vực công nghệ thông tin nhằm hỗ trợ hiệu quả các mục tiêu chiến lƣợc của tổ chức. - Trong bối cảnh giáo dục đại học, quản lý nguồn lực CNTT đƣợc hiểu là việc hoạch định, tổ chức, khai thác và kiểm soát các nguồn lực CNTT để phục vụ hiệu quả cho các hoạt động giảng dạy, học tập, nghiên cứu và quản lý hành chính một cách an toàn, hiệu quả và bền vững. Thuyết Quản lý chất lƣợng tổng thể. Khái niệm quản lý chất lƣợng đã đƣợc hình thành từ cuối những năm 1930 tại Nhật Bản, với trọng tâm ban đầu là nâng cao chất lƣợng trong lĩnh vực sản xuất thông qua việc áp dụng các công cụ kiểm soát chất lƣợng.

Trong giai đoạn đầu, quản lý chất 13 lƣợng chủ yếu đƣợc ứng dụng trong các ngành công nghiệp sản xuất tại Nhật Bản, trƣớc khi lan rộng ra Mỹ, Anh và nhiều quốc gia khác. Edwards Deming là một trong những ngƣời tiên phong trong lĩnh vực này. Ông nhấn mạnh đến việc cải tiến liên tục, quản lý hệ thống, đào tạo nhân sự và vai trò then chốt của lãnh đạo trong việc nâng cao chất lƣợng sản phẩm, dịch vụ. Bên cạnh đó, Armand V.

Feigenbaum là ngƣời đặt nền móng cho khái niệm Quản lý chất lƣợng toàn diện (Total Quality Control – TQC), tiền đề của Thuyết Quản lý chất lƣợng tổng thể (Total Quality Management – TQM) ngày nay. Theo ông, quản lý chất lƣợng toàn diện là hệ thống tích hợp nhằm bảo đảm chất lƣợng đƣợc cải tiến đồng bộ trong toàn bộ các bộ phận của tổ chức, với mục tiêu cuối cùng là đáp ứng sự hài lòng của khách hàng ở mức chi phí hợp lý nhất. Tại Việt Nam, theo Tiêu chuẩn hóa Việt Nam 5814:1994, TQM đƣợc định nghĩa là “cách quản lý của một tổ chức, tập trung về chất lƣợng, dựa vào sự tham gia của tất cả các thành viên của nó nhằm đạt đƣợc sự thành công lâu dài nhờ việc thỏa mãn khách hàng và đem lại lợi ích cho các thành viên của tổ chức đó và cho xã hội.” Mặc dù chƣa có một định nghĩa duy nhất và hoàn chỉnh, TQM có thể đƣợc hiểu là một triết lý quản lý định hƣớng vào chất lƣợng toàn diện, dựa trên sự tham gia của toàn thể thành viên trong tổ chức nhằm đạt đƣợc thành công dài hạn thông qua sự hài lòng của khách hàng và lợi ích bền vững cho tổ chức cũng nhƣ xã hội. Các thành phần cốt lõi của TQM gồm: - Hƣớng đến chất lƣợng ở mọi công đoạn: Đảm bảo chất lƣợng đƣợc kiểm soát và cải tiến xuyên suốt trong tất cả các quá trình hoạt động.

- Sự tham gia của mọi thành viên: Toàn bộ cán bộ, giảng viên, nhân viên đều có trách nhiệm và quyền đóng góp vào quá trình cải tiến chất lƣợng. - Lấy khách hàng làm trung tâm: Mọi nỗ lực đều nhằm nâng cao sự hài lòng của khách hàng – trong môi trƣờng giáo dục, đó là ngƣời học và các bên liên quan. - Không ngừng cải tiến: Cải tiến liên tục về quy trình, phƣơng pháp, kỹ năng và hệ thống quản lý là yêu cầu tất yếu. - Chi phí phòng ngừa thấp hơn chi phí khắc phục: Đầu tƣ vào hệ thống kiểm soát chất lƣợng từ đầu giúp tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả.

Trong môi trƣờng giáo dục đại học, việc vận dụng TQM vào quản lý nguồn lực CNTT nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản trị, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng. Một số định hƣớng ứng dụng TQM bao gồm: - Xây dựng nhận thức và cam kết trong toàn thể cán bộ, giảng viên. 14 - Xác định chính sách và mục tiêu chất lƣợng cụ thể, đo lƣờng đƣợc. - Tập trung vào nhu cầu và phản hồi của ngƣời học.

- Phát triển nguồn nhân lực có năng lực quản lý chất lƣợng. - Áp dụng phƣơng pháp quản lý theo quy trình và cải tiến liên tục (PDCA). - Khuyến khích sự tham gia, sáng kiến và trao quyền cho nhân viên. - Sử dụng dữ liệu để ra quyết định và kiểm tra hiệu quả cải tiến.

- Thiết lập mối quan hệ đối tác với các bên liên quan nhằm đảm bảo sự liên kết và đáp ứng yêu cầu xã hội. - Đo lƣờng và đánh giá kết quả để duy trì văn hóa cải tiến bền vững. Nguồn lực công nghệ thông tin ở cơ sở giáo dục đại học 1. Nhân lực công nghệ thông tin (IT Human Resources) Nhân lực là một bộ phận thiết yếu trong mọi tổ chức, bao gồm toàn bộ những ngƣời lao động đang làm việc, đóng góp vào việc vận hành và phát triển tổ chức đó.

Theo Điều 3 Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, ngƣời lao động là ngƣời làm việc cho ngƣời sử dụng lao động theo thỏa thuận, đƣợc trả lƣơng và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của ngƣời sử dụng lao động [16]. Trần Kim Dung (2011) cho rằng nguồn nhân lực đƣợc hình thành từ tập hợp các cá nhân có vai trò và nhiệm vụ khác nhau, liên kết với nhau để cùng thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức [08]. Trong bối cảnh chuyển đổi số, nhân lực CNTT đóng vai trò trung tâm trong việc triển khai, duy trì và nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ vào các hoạt động của cơ sở giáo dục. Theo Nghị quyết số 49/CP (1993), công nghệ thông tin đƣợc xác định là tập hợp các phƣơng pháp khoa học, phƣơng tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại – chủ yếu là kỹ thuật máy tính và viễn thông – nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội [06].

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 2004), “nhân lực công nghệ thông tin” (ICT specialists) là những ngƣời lao động có khả năng phát triển, vận hành và duy trì các hệ thống công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) [59].