Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ĐGkết quả học tập nhằm phát triển năng lực của học sinh tiểu học. Chương 2: Cơ sở thực tiễn của quản lý hoạt động ĐGkết quả học tập nhằm phát triển năng lực của học sinh tiểu học. Chương 3: Giải pháp quản lý hoạt động ĐGkết quả học tập nhằm phát triển năng lực của học sinh tiểu học và thực nghiệm. -CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề.
Nghiên cứu về quản lý hoạt động ĐGKQHT nhằm phát triển NL học sinh tiểu học trên thế giới và trong nước có thể liệt kê ra một số hướng nghiên cứu như sau: 1.1 Nghiên cứu về đánh giá kết quả học tập a) Những nghiên cứu về khái niệm, quan niệm thuật ngữ đánh giá kết quả học tập Đến nay trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng còn có nhiều quan niệm khác nhau về ĐGKQHT. Sự khác nhau này xuất phát từ cách tiếp cận về ĐG trong giáo dục các tác giả. Hoàng Đức Nhuận, Lê Đức Phúc (1995) [58] nêu ra các khái niệm, thuật ngữ về ĐG giáo dục cũng như nội dung và kỹ thuật ĐGKQHT. Các tác giả cho rằng ĐGKQHT sẽ có 2 cách, đó là ĐG theo tiêu chí và ĐG theo chuẩn.
Nguyễn Thị Lan Phương, Dương Văn Hưng, Nguyễn Đức Minh và Nguyễn Lê Thạch (2011) [61] với chuyên khảo “ĐGKQHT của học sinh phổ thông- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” đã cung cấp các khái niệm chung về ĐGkết quả giáo dục, các phương pháp ĐG trên lớp học, trên diện rộng, thi tốt nghiệp phổ thông. Trần Bá Hoành trong “ĐG trong giáo dục” [33] cho rằng ĐG là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc. ĐG là một mắt xích trọng yếu trong quá trình dạy học. Nó không chỉ dừng lại ở việc giải thích thông tin về trình độ kiến thức, kĩ năng hoặc thái độ của học sinh mà còn gợi ra những định hướng "bổ khuyết sai sót hoặc phát huy kết quả”.
Nhà giáo dục và tâm lí học nổi tiếng người Mỹ- Ralph W.Tyler [108], một trong những người nghiên cứu chuyên sâu về ĐG , là người đầu tiên đưa ra khái niệm ĐGGD. Ông cho rằng ĐG chính là quy trình ĐG sự tiến bộ của người học so với các mục tiêu đã đặt ra. 9 Theo UNICEF và World Bank [20], có nhiều loại hình ĐGKQHT, đánh giá ở lớp học là mức thấp nhất và ĐG ở cấp quốc gia và quốc tế là ở mức độ cao nhất. Ở Hoa Kỳ, các vấn đề về đo lường ĐG kết quả được đặc biệt quan tâm từ rất lâu.
ĐGđược xem xét ở nhiều cấp độ khác nhau, từ đo lường, ĐG chất lượng đào tạo nói chung cho đến đo lường ĐGkết quả học tập các môn học. Trong ĐG trên lớp, James H.McMillan [87] đã cung cấp lí luận, ý nghĩa, vai trò, các khái niệm cơ bản và các khái niệm liên quan cũng như các hướng vận dụng ĐG hiệu quả trong thực tiễn giáo dục và hoạt động tổ chức lớp học. ĐG trong giáo dục hiện đại không chỉ từ một phía giáo viên mà còn phát huy cả vai trò của người học. Trong tác phẩm của mình, A.
Irons (2007) [86] cho rằng để điều chỉnh hoạt động học tập một cách có hiệu quả thì việc thu nhận thông tin và phản hồi ngược từ phía người học là căn cứ rất cơ bản. b) Nghiên cứu về vị trí, vai trò của ĐGKQHT Trần Thị Tuyết Oanh [59] khẳng định ĐGKQHT có vai trò quan trọng không thể thiếu của quá trình dạy học. ĐGKQHT không phải là một phần độc lập với bài giảng, là một hoạt động đòi hỏi có sự phối hợp các lực lượng cùng tham gia như nhà quản lý, giáo viên, học sinh. [106] có các công trình nghiên cứu về ĐG bằng hình thức trắc nghiệm theo tiêu chí.
Tác giả cũng nhấn mạnh vai trò của kiểm tra ĐG đối với quá trình dạy và cho thấy ĐG là thành tố không thể thiếu đối với việc hình thành năng lực của người học. Steve Frankland [117] khẳng định ĐG là được coi là khâu chủ chốt trong nâng cao chất lượng dạy và học. c) Nghiên cứu về hình thức, công cụ, quy trình ĐGKQHT ĐGKQHT ở Việt Nam cũng được hình thành từ khá sớm qua hình thức tổ chức định kỳ các cuộc thi chọn người tài, người có học vấn. Lịch sử khoa cử nước nhà, bắt đầu khi nhà Lý mở khoa thi đầu tiên vào năm Ất Mão (1075) gọi là "Tuyển Minh kinh bác học và Nho học tam trường" cho tới khoa thi cuối cùng của triều Nguyễn (1919).
ĐGKQHT của HS được thực hiện dưới hình thức thi, kiểm tra văn hóa, thông qua các cuộc thi như thi Hương để chọn tú tài, thi Đình để chọn trạng nguyên [21]. Lê Đức Ngọc [57] đã mô tả các công cụ ĐGKQHT như các phương pháp đo lường, các loại câu hỏi trắc nghiệm. Lưu Bản Cố [17], Nguyễn Đức Chính [18], Đặng 10 Bá Lãm [48] giới thiệu quy trình xây dựng đề kiểm tra ĐGKQHT của học sinh phổ thông. Trần Thị Tuyết Oanh [59] giới thiệu ba hình thức ĐG cơ bản thường được các nhà trường sử dụng trong quá trình dạy học hiện nay là: ĐG thường xuyên, ĐGđịnh kỳ và ĐG tổng kết.
Tác giả đã mô tả, chỉ ra ưu điểm, hạn chế và yêu cầu đối các phương pháp ĐG kết quả học tập bao gồm: Phương pháp kiểm tra viết tự luận; Phương pháp trắc nghiệm khách quan; Phương pháp kiểm tra vấn đáp; Phương pháp kiểm tra thực hành, Phương pháp quan sát, phương pháp lấy ý kiến trả lời từ học sinh và phương pháp ĐG bạn. Dương Văn Hưng [38] với đề tài “ Nghiên cứu phương pháp, kỹ thuật ĐG thường xuyên kết quả học tập của học sinh tiểu học theo chương trình giáo dục” đã đưa ra những số liệu khảo sát thực trạng ĐG thường xuyên của học sinh tiểu học, đưa ra những khuyến nghị, đề xuất về kỹ thuật ĐG thường xuyên kết quả học tập của học sinh tiểu học. Trong “Thực trạng việc ĐGKQHT của học sinh tiểu học bằng hình thức nhận xét”, Nguyễn Tuyết Nga [56] đề cập tới thực trạng sử dụng nhận xét trong ĐG của học sinh môn Đạo đức, TN&XH, Âm nhạc, Mĩ thuật, Thủ công và Thể dục ở các lớp 1, 2, 3. Nguyễn Thị Hạnh [28] đã nêu ra những quan điểm mới về việc ĐGKQHT và thực trạng của việc ĐGKQHT môn tiếng Việt cấp tiểu học.
Nội dung, loại hình, công cụ ĐG và hướng dẫn biên soạn trong môn tiếng Việt ở cấp tiểu học, cùng một số đề kiểm tra viết tham khảo. Nunnally [85] với tác phẩm “Đo lường và ĐG trong giáo dục” và “Đo lường thành tích giáo dục” của Robert L. Ebel [114] mô tả phương pháp đo lường ĐGđịnh lượng KQHT của học sinh. Patrick Griffin (2014) [104] trong “ĐG việc giảng dạy” đã giới thiệu về quy trình ĐG , phương thức ĐG , cách tổ chức ĐG trong lớp học và hướng dẫn giáo viên sử dụng các công cụ ĐG học sinh.
Có những công trình nghiên cứu chuyên sâu về hướng dẫn ĐG trên lớp dành cho giáo viên như “Hướng dẫn giáo viên ĐG ” của D.Macintosh [79] trình bày rất cụ thể về những lý luận cơ bản của ĐG trong lớp học, cách lập kế hoạch ĐG , cách ĐG , cho điểm. 11 Khi đưa ra các quyết định dựa trên việc sử dụng các kết quả ĐG và tham khảo cách sử dụng các phương pháp ĐG trên lớp học, các giáo viên có thể tham khảo công trình nghiên cứu “Kỹ thuật ĐG trên lớp” của Thomas A. Tác giả Rick Stiggin và các đồng nghiệp đã cho xuất bản 3 cuốn sách nghiên cứu về ĐG trên lớp học với các phương pháp, kỹ thuật tương ứng: “ĐG trên lớp- lấy học sinh làm trung tâm” - 1994; “ĐG trên lớp việc học của học sinh” - 2004; “Học sinh liên quan tới ĐG vì học tập”-2008 [109] [110] [111]. Từ những năm 30-40 của thế kỉ XX, các tác giả Liên Xô (cũ) đã bắt tay vào nghiên cứu ĐG lĩnh vực tri thức của học sinh.
Năm 1938 có 2 tác giả đưa ra nghiên cứu về ĐG , đó là N.Arkhalghelxki đưa ra hệ thống phương pháp ĐG tri thức của học sinh với những nhân tố cơ bản có ảnh hưởng sâu sắc đến vấn đề chất lượng ĐG và X.Ivanov [34] đề cập đến các vấn đề về vị trí, tầm quan trọng của ĐG tri thức, kĩ năng, kĩ xảo cũng như những tiêu chuẩn chung của việc ĐG tri thức. Một cuốn tài liệu thể hiện xu hướng ĐG hiện đại đang thịnh hành của Anthony J.Nitko [77], Đại học Arizona của Hoa Kỳ mang tên “ĐG kết quả giáo dục học sinh” đề cập đến thiết kế các kế hoạch giảng dạy kết hợp với ĐG , các ĐG về mục tiêu, hiệu quả, ĐG học sinh và các bài kiểm tra thành tích đã được chuẩn hóa. Trong tài liệu “ĐG và báo cáo- phát triển thành tích học sinh”, chương trình của Úc-ACARA đã đưa ra kinh nghiệm của Úc về ĐGKQHT của học sinh ở cấp độ quốc tế, quốc gia. Tài liệu nêu rõ thang ĐG của học sinh gồm 10 mức độ (band) cho học sinh từ tiểu học đến THCS [76].
OECD đã mô tả ĐGKQHT của học sinh ở Úc được thực hiện theo các hình thức như: ĐGbên ngoài, ĐG của giáo viên, ĐG tổng kết, ĐG quá trình. Bên cạnh đó thang ĐG học sinh theo mức độ từ A-E (A: cao hơn tiêu chuẩn; B: trên chuẩn; C: đạt chuẩn dự kiến tại thời điểm báo cáo, chưa thành thạo; D: dưới chuẩn; E: thấp hơn chuẩn) [102]. Trong khi đó, Sb.Amonashvili lại đưa ra quan điểm cho rằng không nên ĐGbằng điểm số đối với học sinh tiểu học bởi vì các em chưa hiểu hết ý nghĩa của điểm số [19]. John Ainley trong cuốn “ĐGở trường tiểu học” đã tập trung vào việc sử dụng các phương pháp ĐGKQHT của học sinh tiểu học ở cấp độ trường, bang và quốc gia [90].
12 Hội đồng quốc gia về chương trình ĐG và chương trình (NCCA) [101] của Ireland đã nghiên cứu về quá trình phát triển của ĐG kết quả học sinh ở tiểu học từ năm 1990 tới nay. Đồng thời cũng hướng dẫn giáo viên, nhà trường thực thi công tác ĐGKQHT của học sinh tiểu học. Tác phẩm đã nêu rõ các loại hình ĐGKQHT của học sinh như: ĐG việc học tập, ĐG vì học tập.
