Chương 1: Cơ sở lí luận giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi. Chương 2: Thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi. Chương 3: Đề xuất một số biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi ở trường MN thông qua hoạt động vui chơi. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI Ở TRƯỜNG MẦM NON 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Nhóm không đơn giản chỉ là một tập hợp nhiều người làm việc cùng nhau hoặc làm việc dưới sự chỉ đạo của một nhà quản lý. Nhóm là một tập hợp những cá nhân có các kỳ năng bổ sung cho nhau và cùng cam kết chịu trách nhiệm thực hiện một mục tiêu chung. Vì thế các thành viên trong nhóm cần có sự tương tác với nhau và với trưởng nhóm để đạt được mục tiêu chung.
Các thành viên trong nhóm cũng phải có sự phụ thuộc vào thông tin của nhau để thực hiện phần việc của mình. Làm việc nhóm hay còn được gọi là Teamwork là một trong những thuật ngữ được du nhập từ nước ngoài vào Việt Nam; nó chỉ quá trình phối, kết hợp, tương tác, cộng tác giữa hai hay nhiều người bằng cách phân chia công việc chung thành những phần việc nhỏ hơn với mục đích hoàn thành công việc đó nhanh chóng, hiệu quả cao. Những thành viên của một Teamwork thường có chung chuyên môn. Đầu thế kỉ XIX, R.Cousinet, một nhà giáo dục Pháp đã chú ý đến việc hình thành kĩ năng HĐN cho người học bằng các phương pháp, biện pháp dạy học thích hợp.
Theo ông, giáo viên cần tạo điều kiện cho học sinh tự chọn bạn học nhóm và giải tán nhóm. Điều này giúp trẻ có những nhận định khi nhận xét về các bạn và được nghe các bạn nhận xét về chính hoạt động của mình, từ đó người học có thể tích lũy thêm những kinh nghiệm xã hội.Johnson đã xuất bản cuốn “Học cùng nhau và học độc lập”. Hai ông cũng đã phân tích được vai trò của mối quan hệ giữa ba mô hình học tập: hợp tác, tranh đua, cá nhân và họ đã thấy được chỉ 6 có thông qua hoạt động nhóm thì sự tương tác, hợp tác giữa trẻ mới đạt được hiệu quả. Theo nhà tâm lý học người Ý, Dr.
Maria Montessori (1870 - 1952) cho rằng trẻ chơi chính là trẻ “làm việc”. Đồ chơi và các dụng cụ học tập của Montessori được bày trong lớp để trẻ có thể nhìn thấy và có lựa chọn cho riêng mình rồi quyết định một hoạt động - được gọi là "công việc" - theo sở thích của mình. Phong cách làm việc hiệu quả của Nhật Bản, ai cũng biết đến quy tắc Hourensou trong HĐ nhóm. Chính nhờ bí quyết này Nhật Bản nhanh chóng phục hồi và tăng trưởng thần kỳ, trở thành nước có tiềm năng lớn thứ hai trên thế giới về kinh tế, khoa học kĩ thuật và tài chính.
Bản thân khi tiếp xúc với người Nhật cũng sẽ thấy đều là những người có tinh thần tập thể cao. Như vậy, trong lịch sử giáo dục thế giới, những tư tưởng mang tính HĐN xuất hiện rất sớm. Và hiện nay, HĐN được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi ở rất nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước có nền giáo dục phát triển. Tuy còn nhiều cách tiếp cận và quan niệm khác nhau, song các công trình nghiên cứu đều khẳng định vai trò hết sức to lớn của KN HĐN và sự cần thiết phải giáo dục KN HĐN trong dạy học 1.Ở Việt Nam Truyền thống người Việt Nam ta giỏi làm việc theo cá nhân hơn là là việc theo nhóm.
Khi bắt đầu công việc, mỗi người trong teamwork đều nhận được một phần việc với sự phân công nhiệm vụ rất rõ ràng, không trùng lắp và phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với nhiệm vụ đã được phân công, do vậy, đòi hỏi mỗi người đều phải chuyên tâm vào phần việc của mình, kết hợp với sự thường xuyên trao đổi, thảo luận giữa các thành viên để đảm bảo công việc của cả nhóm đi theo đúng mục tiêu đã định. Sự phân định quá rạch ròi này có phần gây bất ngờ cho những người quen làm việc theo kiểu “độc lập tác chiến” hoặc dựa chủ yếu vào khả năng của người giỏi nhất, người lãnh đạo. Có thể trong quá trình phân công, phân nhiệm trong teamwork sẽ có tranh cãi về việc ai sẽ chịu trách nhiệm phần việc nào, điều này có vẻ như trái với quan niệm “đầu xuôi, đuôi lọt” 7 trong văn hóa của người Việt ta; tuy nhiên sau khi đã sắp xếp xong nhiệm vụ với sự đồng thuận của tất cả thành viên trong nhóm, công việc bắt đầu được tiến hành với sự thuận lợi như đã được lập trình sẵn, cũng nhờ vậy mà khi kết quả đạt được không như mong muốn, sẽ không khó để xác định được lỗi từ khâu nào, thuộc về ai trong nhóm để rút kinh nghiệm và khắc phục. Kỹ năng hoạt động nhóm là kỹ năng tương tác giữa các thành viên trong một nhóm, nhằm thúc đẩy hiệu quả công việc, phát triển tiềm năng của tất cả các thành viên.
Một mục tiêu lớn thường đòi hỏi nhiều người làm việc với nhau, vì thế hoạt động nhóm trở thành một định nghĩa quan trọng trong tổ chức cũng như trong cuộc sống. Trong thời đại ngày nay, khi khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển thì yêu cầu làm việc theo nhóm là cần thiết hơn bao giờ hết. Đơn giản vì không ai là hoàn hảo, làm việc theo nhóm sẽ tập trung những mặt mạnh của từng người và bổ sung cho nhau. Hơn nữa, chẳng ai có thể cáng đáng hết mọi việc.
Vì vậy Kỹ năng hoạt động nhóm là một kỹ năng rất bổ ích và cần thiết. Bên cạnh đó nó cũng trang bị cho các thành viên những kiến thức quan trọng để xây dựng nhóm làm việc hiệu quả, từ đó có thể áp dụng vào công việc học tập cũng như mọi lĩnh vực của cuộc sống. Không những thế, Kỹ năng hoạt động nhóm là môi trường tốt để trẻ có thể phát triển kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm. Lê Thẩm Dương từng bất lực thốt lên “Một người việt làm hơn một ngườiNhật, ba người Việt thua một người Nhật”.
Từ đó cho thấy việc giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ là giúp trẻ dễ tiếp xúc với đối tượng, tác động và khảo sát đối tượng, tạo điều kiện cho giáo viên hoặc tự trẻ dễ dàng đặt ra nhiệm vụ nhận thức phù hợp, dễ kiểm tra đánh giá, có điều kiện hình thành kỹ năng nhận thức, kỹ năng lao động, thể hiện sự sáng tạo. Cở sở lí luận của giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường MN. Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 4 - 5 tuổi 1. Khái niệm kĩ năng KN được xem xét ở nhiều khía cạnh khác nhau, cụ thể: Thứ nhất: Xem xét KN là khả năng:Theo Từ điển tiếngViệt, “KN là khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế” [tr 193].
Thứ hai: Xem xét KN nghiêng về mặt kĩ thuật hành động. Theo khuynh hướng này, KN được xem là phương tiện thực hiện hành động phù hợp với mục đích và điều kiện hành động mà con người đã nắm vững. Người có KN là người nắm được các tri thức về hoạt động đó và thực hiện hành động theo đúng yêu cầu của nó, nghĩa là nắm vững phương thức hành động mà không cần tính đến kết quả của hành động. Các tác giả theo khuynh hướng này có thể kể đến: E.
Thứ ba: Xem xét KN nghiêng về mặt năng lực của con người. Theo khuynh hướng này, KN không chỉ đơn thuần là mặt kĩ thuật của hành động mà là một biểu hiện về năng lực của con người.Golubev cũng chú ý tới mặt kết quả trong hành động của KN. Theo họ, KN là năng lực của con người thực hiện công việc có kết quả với một chất lượng cần thiết trong những điều kiện mới và trong những khoảng thời gian tương ứng. Hai tác giả này khẳng định rằng, trong việc hình thành KN bao hàm cả việc thông hiểu mối quan hệ qua lại giữa mục đích hành động, các điều kiện và các cách thức hành động; trong cấu trúc của KN không chỉ bao hàm tri thức, kĩ xảo mà cả tư duy sáng tạo nữa.
Đặng Thành Hưng khi bàn về vấn đề “Nhận diện và đánh giá KN” đã khẳng định “KN chính là hành vi hay hành động được cá nhân thực hiện tự giác và thành công xét theo những yêu cầu, quy tắc, tiêu chuẩn nhất định. KN chính là hành động, chứ không phải khả năng thực hiện hành động”. Như vậy, Đặng Thành Hưng xem xét KN như một loại năng lực của con người để thực 9 hiện các công việc có kết quả cũng bao hàm trong đó cả quan niệm KN là kĩ thuật hành động, bởi vì chỉ khi có sự vận dụng tri thức vào thực tiễn một cách thuần thục thì công việc mới đạt được kết quả mong muốn. Từ những quan niệm trên, có thể định nghĩa khái niệm KN như sau: KN là năng lực thực hiện một cách hiệu quả một hành động, công việc nào đó nhằm đạt được mục đích đặt ra.
Khái niệm hoạt động nhóm Một số nhà khoa học như Slavin, D. Johnson đều cho rằng, hoạt động nhóm chính là hoạt động phối hợp cùng nhau giữa các cá nhân (ít nhất là hai người), giữa các nhóm nhằm thực hiện mục đích, nhiệm vụ chung đã đặt ra. Các thành viên trong nhóm phụ thuộc lẫn nhau và cùng hỗ trợ nhau để thực hiện nhiệm vụ chung. Theo Slavin (1987) hoạt động nhóm là làm việc cùng nhau và mọi thành viên phụ thuộc lẫn nhau để cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ, đạt mục đích chung.
Johnson quan niệm: Hoạt động nhóm là sự hợp tác. Hợp tác là một quá trình làm việc theo nhóm, các thành viên đóng góp và giúp đỡ nhau để cùng đạt được một mục đích chung. Vậy, hoạt động nhóm được hiểu là hoạt động phối hợp cùng nhau giữa các cá nhân, các nhóm, các thành viên nhằm đạt được mục đích chung đề ra. Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 4-5 tuổi KN hoạt động nhóm của trẻ thông qua hoạt động vui chơi bao gồm các nhóm KN sau đây: 1) KN phối hợpgiữa các thành viên trong nhómchơi; 2) KN thực hiện nhiệm vụcủa nhómchơi; 3) KN giải quyết các xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi; 4) KN phát triển nhóm chơi.