Luận Văn: Phát Triển Khả Năng Hoạt Động với Đồ Vật của Trẻ 18-24 Tháng

Luận văn nghiên cứu các biện pháp hiệu quả phát triển khả năng hoạt động với đồ vật cho trẻ 18-24 tháng, góp phần nâng cao kỹ năng vận động và sự phát triển toàn diện cho trẻ.

• Trường học: Trường Sư Phạm
• Chuyên ngành: Giáo Dục Mầm Non
• Đề tài: Phát Triển Khả Năng Hoạt Động Với Đồ Vật Cho Trẻ 18-24 Tháng
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về Phát triển Khả năng Hoạt động với Đồ vật cho Trẻ 18 24 Tháng

Phát triển khả năng hoạt động với đồ vật cho trẻ 18-24 tháng là một trong những yếu tố quan trọng trong sự phát triển toàn diện của trẻ. Giai đoạn này, trẻ bắt đầu khám phá thế giới xung quanh thông qua việc tương tác với đồ vật. Hoạt động này không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động mà còn kích thích trí tuệ và cảm xúc. Việc tổ chức các hoạt động phù hợp sẽ tạo điều kiện cho trẻ phát triển khả năng vận động tinh và thô, từ đó hình thành nền tảng cho các kỹ năng sau này.

1.1. Khái niệm về Hoạt động với Đồ vật cho Trẻ Nhỏ

Hoạt động với đồ vật (HĐVĐV) là quá trình trẻ tương tác với các đồ vật xung quanh. Qua đó, trẻ không chỉ học hỏi về chức năng và cách sử dụng đồ vật mà còn phát triển khả năng nhận thức và xã hội. HĐVĐV giúp trẻ hình thành những kỹ năng cần thiết cho sự phát triển sau này.

1.2. Tầm quan trọng của HĐVĐV trong sự phát triển của trẻ

HĐVĐV đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển khả năng vận động và nhận thức của trẻ. Thông qua việc chơi với đồ vật, trẻ học cách khám phá, sáng tạo và giải quyết vấn đề. Điều này không chỉ giúp trẻ phát triển về mặt thể chất mà còn về mặt tinh thần.

II. Những Thách thức trong Phát triển Khả năng Hoạt động với Đồ vật cho Trẻ 18 24 Tháng

Mặc dù HĐVĐV mang lại nhiều lợi ích, nhưng trẻ 18-24 tháng thường gặp phải một số thách thức trong quá trình này. Những thách thức này có thể đến từ môi trường gia đình, sự thiếu hiểu biết của người lớn về vai trò của HĐVĐV, hoặc sự hạn chế trong việc lựa chọn đồ chơi phù hợp. Việc nhận thức rõ những thách thức này sẽ giúp các bậc phụ huynh và giáo viên có biện pháp hỗ trợ hiệu quả hơn.

2.1. Thiếu sự quan tâm từ gia đình

Nhiều bậc phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của HĐVĐV. Họ thường tập trung vào việc nuôi dưỡng hơn là giáo dục, dẫn đến việc trẻ không có đủ cơ hội để tham gia vào các hoạt động này.

2.2. Môi trường học tập không phù hợp

Môi trường học tập tại trường mầm non cũng có thể không đủ điều kiện để trẻ tham gia HĐVĐV. Việc thiếu đồ chơi phù hợp hoặc không gian chơi an toàn có thể hạn chế khả năng phát triển của trẻ.

III. Phương pháp Phát triển Khả năng Hoạt động với Đồ vật cho Trẻ 18 24 Tháng

Để phát triển khả năng HĐVĐV cho trẻ 18-24 tháng, cần áp dụng các phương pháp giáo dục phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động mà còn kích thích sự sáng tạo và khả năng tư duy. Việc tổ chức các hoạt động chơi có chủ đích và tự do sẽ tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện.

3.1. Tổ chức hoạt động chơi có chủ đích

Hoạt động chơi có chủ đích giúp trẻ tập trung vào việc khám phá và học hỏi từ các đồ vật. Giáo viên có thể hướng dẫn trẻ cách sử dụng đồ chơi một cách hiệu quả, từ đó giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động và nhận thức.

3.2. Tạo cơ hội cho trẻ tham gia HĐVĐV trong sinh hoạt hàng ngày

Việc tích hợp HĐVĐV vào sinh hoạt hàng ngày sẽ giúp trẻ có nhiều cơ hội để thực hành và phát triển kỹ năng. Cha mẹ và giáo viên có thể tạo ra các tình huống để trẻ tương tác với đồ vật trong cuộc sống hàng ngày.

IV. Ứng dụng Thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu về HĐVĐV cho Trẻ 18 24 Tháng

Nghiên cứu về HĐVĐV cho trẻ 18-24 tháng đã chỉ ra rằng việc tổ chức các hoạt động phù hợp có thể cải thiện đáng kể khả năng vận động và nhận thức của trẻ. Các kết quả nghiên cứu cho thấy trẻ tham gia HĐVĐV thường xuyên sẽ phát triển tốt hơn về mặt thể chất và tinh thần. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc tổ chức HĐVĐV trong giáo dục mầm non.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng trẻ tham gia HĐVĐV có khả năng vận động tốt hơn và phát triển kỹ năng xã hội tốt hơn so với trẻ không tham gia. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tổ chức HĐVĐV một cách hiệu quả.

4.2. Ứng dụng các biện pháp phát triển HĐVĐV

Các biện pháp phát triển HĐVĐV cần được áp dụng rộng rãi trong các trường mầm non. Việc tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện hơn.

V. Kết luận và Tương lai của Phát triển Khả năng Hoạt động với Đồ vật cho Trẻ 18 24 Tháng

Phát triển khả năng HĐVĐV cho trẻ 18-24 tháng là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục mầm non. Việc tổ chức các hoạt động phù hợp sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần. Tương lai của HĐVĐV cần được chú trọng hơn nữa để đảm bảo trẻ có đủ cơ hội phát triển trong giai đoạn quan trọng này.

5.1. Tầm nhìn cho tương lai

Cần có những chính sách và chương trình giáo dục phù hợp để phát triển HĐVĐV cho trẻ. Điều này sẽ giúp trẻ có cơ hội phát triển tốt nhất trong giai đoạn đầu đời.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của gia đình và cộng đồng

Gia đình và cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào quá trình phát triển HĐVĐV cho trẻ. Sự hỗ trợ từ người lớn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ trong việc khám phá và học hỏi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Ngay từ năm đầu, trẻ sơ sinh đã bắt đầu thể hiện sự có mặt của mình bằng những hành động tương tác với thế giới xung quanh. Cụ thể là chơi với đồ vật, đồ chơi là một trong những cách thức thỏa mãn nhu cầu tích cực rõ ràng nhất ở trẻ nhỏ. Những trải nghiệm tích cực mà trẻ có được khi hoạt động với đồ vật, đồ chơi có vị trí nổi bật cho đến năm lên ba.

Và những hoạt động đó gọi chung là HĐVĐV [14]. Ban đầu khi đứa trẻ có trong tay món đồ vật nào đó, trẻ sẽ thực hiện các hành động như: quăng, gõ, đập, ném… và thích thú khi chúng tạo ra tiếng động, âm thanh, chuyển động hay biến đổi hình dạng… Những hành động đó chưa nhằm vào mục đích khám phá chức năng, phương thức sử dụng. Về sau, trẻ nhận ra trong mỗi đồ vật chứa đựng một chức năng nhất định và phương thức sử dụng tương ứng [26]. Trong lịch sử nghiên cứu về tâm lý học phát triển có rất nhiều tác giả đề cập đến các giai đoạn phát triển của con người, mỗi tác giả đứng trên những quan điểm khác nhau để phân định thời kỳ lứa tuổi.Leonchev (1903 – 1979) – nhà TLH Xô viết, hoạt động của bản thân con người là yếu tố quyết định nhất trong việc hình thành và phát triển tâm lý, nhân cách con người.

HĐCĐ trong sự phát triển tâm lý trẻ em là đóng góp nổi bật của A. Leonchiev trong các công trình nghiên cứu của ông. Tiếp tục phát triển quan điểm của A. Econhin – người cộng sự và học trò của ông [23], [24], [25].

Từ đó, ngành TLH phát triển mở ra thêm hướng nghiên cứu về sự phát triển tâm lý trẻ em cho đến ngày nay. Mỗi giai đoạn lứa tuổi tương ứng với từng HĐCĐ và HĐCĐ của trẻ tuổi ấu nhi như đã đề cập ở trên là HĐVĐV. Các công trình nghiên cứu của các nhà tâm lý học – giáo dục học của Liên Xô luôn đề cao vai trò của các loại hoạt động và HĐCĐ đối với sự phát triển nhân cách của trẻ em. Tiêu biểu là A.

Xamarukova … Trong các công trình nghiên cứu của mình về tâm lý lứa tuổi, họ đều xem HĐVĐV là một trong những thành tựu quan trọng nhất của tuổi nhà trẻ và là phương tiện hữu hiệu để hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ. Mukhina trong các công trình nghiên cứu của mình đã làm rõ một số đặc điểm của HĐVĐV, các giai đoạn phát triển trong mối liên hệ giữa hành động với đồ vật ở lứa tuổi ấu nhi. Đặc biệt, những loại hành động với đồ vật được tác giả phân tích khá sâu sắc [30]. 8 Trong Thuyết phát sinh nhận thức của Jean Piaget, cụ thể ở giai đoạn cảm giác – vận động đã đề cập đến vai trò của những trải nghiệm thử và sai (Trial and error experimentation) qua những hành vi tác động lên đồ vật để khám phá những tính chất, cấu trúc của đồ vật, khám phá thế giới [15], [24].

Maria Montessori là một bác sỹ đồng thời là một nhà giáo dục người Ý. Bà cho rằng giai đoạn 0 – 3 tuổi thực sự quan trọng, có ý nghĩa quyết định cho cuộc đời mỗi đứa trẻ sau này. Giai đoạn này trẻ được học trong môi trường có học cụ và hoạt động thiết kế phù hợp với độ lớn, kích thước và khả năng của trẻ [17], [18]. Trẻ 0 – 6 tuổi là những nhà khám phá, trải nghiệm bằng cảm giác (sensorial explorers).

Trong thời kỳ này Montessori phân chia thành 5 thời kỳ nhỏ. Trong đó, có 3 thời kỳ đáng chú ý: Thời kỳ phát cảm về cảm giác (2 – 24th), thời kỳ phát cảm về vận động và hành động (18th – 3 tuổi), thời kỳ phát cảm tri giác các đồ vật nhỏ (2 – 3 tuổi). Phương pháp giáo dục của Montessori chú trọng đến môi trường giáo dục (giáo cụ để trẻ hoạt động và giáo viên chuẩn bị môi trường). Như vậy, theo cách phân chia của Montessori trẻ từ 18th – 3 tuổi là thời kỳ phát cảm về cảm giác và đối tượng trẻ hoạt động để phát triển là học cụ.

Mặc dù không cùng quan điểm với các nhà TLH hoạt động, TLH hiện đại nhưng theo quan điểm của bà chúng tôi thấy rằng ở giai đoạn 18th – 3 tuổi hoạt động của trẻ thực chất là chú trọng tới việc cho trẻ HĐVĐV, đồ vật ở đây chính là các bộ học cụ đặc thù của Montessori. Ở Việt Nam, các nghiên cứu về HĐVĐV và tổ chức HĐVĐV thiên về nghiên cứu lý luận như trong các tài liệu nghiên cứu giảng dạy và học tập theo chương trình đào tạo GVMN của Bộ GD & ĐT cũng như giáo trình và tài liệu tham khảo của các trường đào tạo chuyên ngành GDMN. HĐVĐV ở trẻ ấu nhi đã được một số tác giả nghiên cứu trong các đề tài nghiên cứu khoa học: Năm 1997 trong công trình nghiên cứu của TS. Lê Thu Hương “Một số định hướng đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp chăm sóc – giáo dục (CS – GD) trẻ trong trường MN đầu thế kỉ XXI”.

Công trình đã đưa ra một số định hướng đổi mới về mục tiêu, nội dung, phương pháp CS – GD trẻ trong trường MN trong đó có định hướng đổi mới về nội dung, phương pháp tổ chức HĐVĐV cho trẻ nhà trẻ [8]. Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Thị Kim Ngân năm 2005 “Một số biện pháp phát triển tính tự lực cho trẻ 24 – 36th trong HĐVĐV”, đề tài lấy HĐVĐV làm phương tiện để nghiên cứu về phẩm chất đạo đức của trẻ [21]. 9 Năm 2007, đề tài Khoa học công nghệ cấp cơ sở của ThS. Phan Thị Minh Hà – Trường CĐSPMG TW3 nghiên cứu về thực trạng phương pháp tổ chức HĐVĐV cho trẻ 18 – 24 tháng trong trường MN [8].

Đề tài dừng lại ở khảo sát thực trạng phương pháp GVMN tổ chức HĐVĐV trong trường MN và đưa ra một số kiến nghị. Trong đó, tác giả đưa ra kiến nghị cần tổ chức nghiên cứu thực nghiệm phương pháp hướng dẫn trẻ HĐVĐV ở các nhóm trẻ nhà trẻ trong các trường MN tại Tp. Hồ Chí Minh. Chúng tôi nhận thấy những đề tài nghiên cứu về HĐVĐV ở trẻ nhà trẻ: - Thứ nhất, các tác giả đề cập nhiều đến lý luận mang tính hàn lâm.

- Thứ hai, sử dụng HĐVĐV là phương tiện để nghiên cứu một năng lực hay phẩm chất nào đó của trẻ. - Thứ ba, nghiên cứu thực trạng phương pháp tổ chức HĐVĐV của GVMN. Sơ lược tình hình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước về HĐVĐV, chúng tôi nhận thấy nghiên cứu về lý luận HĐVĐV được rất nhiều tác giả có tên tuổi từ trước đến nay nghiên cứu. Qua đó, chúng tôi có điều kiện kế thừa những tư tưởng, thành tựu của các công trình nghiên cứu trên.

Việc nghiên cứu thực tiễn về khả năng trẻ nhà trẻ HĐVĐV ở Việt Nam mà cụ thể là nhóm trẻ 18 – 24th các đề tài nghiên cứu chưa đề cập đến nhiều. Bên cạnh đó, các biện pháp để phát triển khả năng HĐVĐV cũng chưa tiến hành thực nghiệm để có sự đối chứng làm bật lên tính hiệu quả khi sử dụng phương pháp – biện pháp tổ chức cho trẻ tham gia HĐVĐV. Hoạt động với đồ vật và vai trò của nó đối với sự phát triển của trẻ 1. Khái niệm hoạt động với đồ vật Thời kỳ hài nhi, trẻ thực hiện những hành động với đồ vật mang tính vu vơ.

Bước sang tuổi ấu nhi, đồ vật không chỉ là cái để chơi mà còn chứa đựng bên trong một chức năng nhất định và phương thức sử dụng chúng. Qua quá trình trẻ hoạt động với đồ vật, trẻ lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội ẩn chứa bên trong các đồ vật. Hoạt động này của trẻ được gọi là HĐVĐV [27]. Hay nói cách khác, HĐVĐV là quá trình trẻ tiếp xúc với đồ vật – đồ chơi trong cuộc sống hàng ngày và qua đó trẻ lĩnh hội được những kinh nghiệm lịch sử - xã hội được củng cố vào trong các đồ vật [8] Xét theo góc độ tổ chức cho trẻ tham gia HĐVĐV (GVMN đóng vai trò chủ thể), các nhà GD đưa ra khái niệm về HĐVĐV [5]: 10 Tổ chức HĐVĐV là quá trình cô giáo tổ chức cho trẻ tiếp xúc và thao tác với đồ vật, đồ chơi nhằm giúp trẻ nắm được tên gọi, đặc điểm, công dụng và cách sử dụng chúng, qua đó giúp trẻ hiểu biết được thế giới xung quanh và kinh nghiệm sống của con người.

HĐVĐV là một trong những hoạt động cơ bản của trẻ ở trường MN và đó là HĐCĐ của trẻ lứa tuổi ấu nhi. Những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người ẩn chứa trong các đồ vật, đồ chơi mà trẻ tiếp xúc dần dần được bộc lộ trong quá trình trẻ hoạt động với chúng. Như vậy, HĐVĐV của trẻ diễn ra bằng 2 con đường: - Con đường tự nhiên (tự phát), là khi trẻ thoả mãn nhu cầu hoạt động của mình bằng cách tự chơi với đồ vật, đồ chơi xung quanh trẻ sau nhiều lần trẻ dần dần tích luỹ được kiến thức, kinh nghiệm. Bằng con đường này trẻ rút ra bài học không phải dễ dàng và nhanh chóng.

Đôi khi trẻ hoạt động nhiều lần nhưng không thể đạt đến kết quả đúng. - Con đường có tác động của giáo dục (tự giác), là khi trẻ HĐVĐV dưới sự tổ chức, hướng dẫn của người lớn. Bằng con đường tự giác, dưới tác động của giáo dục đứa trẻ sẽ rút ngắn được thời gian để nhanh chóng chiếm lĩnh kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người. Trong các tài liệu hầu như chỉ đề cập đến những thao tác, hành động, tầm quan trọng khi trẻ tiếp xúc với đồ vật và qua đó trẻ tiếp thu được kinh nghiệm lịch sử xã hội của loài người chứ chưa đưa ra một khái niệm cụ thể về HĐVĐV.

Theo chúng tôi HĐVĐV là quá trình trẻ thao tác với đồ vật qua đó trẻ lĩnh hội được đặc điểm, chức năng, phương thức sử dụng chúng bằng con đường tự phát và tự giác. Những đặc trưng cơ bản của hoạt động với đồ vật Thứ nhất, thông qua HĐVĐV của trẻ lần đầu tiên những chức năng của đồ vật được mở ra trước mắt trẻ. Chức năng của đồ vật là những tính chất được ẩn giấu bên trong bản thân mỗi đồ vật và không phải chỉ bằng những thao tác đơn giản mà trẻ phát hiện được ngay. Chẳng hạn như: qua nhiều lần trẻ cầm nắm, ném hay gõ… cái ca.