0 ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN BA VÌ TRƯỜNG MẦM NON THÁI HÒA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP STEAM VÀO THIẾT KẾ CÁC DỰ ÁN TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CHO TRẺ MẦM NON 5-6 TUỔI Lĩnh vực : Giáo dục mẫu giáo Cấp học : Mầm non Tên tác giả : Phùng Thị Lý Đơn vị công tác : Trường mầm non Thái Hòa Chức vụ : Giáo viên Năm học 2022 -2023 MỤC LỤC Trang Phần A.Lý do chọn đề tài 2/22 II.Mục đích nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm 3/22 III.Đối tượng phạm vi nghiên cứu và áp dụng 3/22 1.Đối tượng phạm vi nghiên cứu 3/22 2. Phạm vi thời gian nghiên cứu 3/22 IV. Phương pháp nghiên cứu 4/22 Phần II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4/22 1.
Cơ sở thực tiễn 5/22 2. Đặc điểm tình hình nhà trường 5/22 2. Các biện đã tiến hành 7/22 * Biện pháp 1: Nghiên cứu và Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ tìm 7/22 hiểu về phương pháp STEAM *Biện pháp 2:Lập kế hoạch ứng dụng phương pháp STEAM vào thiết 8/22 kế các dự án trải nghiệm sáng tạo cho trẻ 5tuổi tại trường mầm non.* Biện pháp 3: Xây dựng môi trường phù hợp để có thể ứng dụng 12/22 phương pháp STEAM cho trẻ trải nghiệm. Biện pháp 4: Áp dụng phương pháp STEAM vào cáchoạt động 17/22 5: Tuyên truyền kết hợp với phụ huynh ứng dụng phương pháp STEAM 19/22 cho trẻ 5 tuổi trải nghiệm.
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 20/22 Phần III. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 20/22 1. Bài học kinh nghiệm 21/22 3. Khuyến nghị 22/22 CÁC PHỤ LỤC VÀ HÌNH ẢNH MINH HỌA A.
Lý do chọn đề tài 2 Trong những năm gần đây, phương pháp giáo dục STEAM được nhắc đến khá nhiều. Giáo dục STEAM đã trở thành xu hướng và đang phát triển mạnh mẽ tại nhiều nước trên thế giới. TạiViệt Nam, giáo dục STEAM du nhập từ các cuộc thi Robot dành cho học sinh do các công ty công nghệ tại Việt Nam triển khai cùng với các tổ chức nước ngoài. Từ đó đến nay giáo dục STEAM đã bắt đầu có sự lan tỏa với nhiều hình thức, cách thức thực hiện, tổ chức hỗ trợ khác nhau.
Hai yếu tố cốt lõi của STEAM là sự kết hợp và tính thực tế. Thay vì chỉ học thông qua những giáo trình khô khan và chủ yếu là học thuộc lòng thì trẻ được tiếp xúc với các vấn đề thực tế, đồng thời tự tìm ra hướng giải quyết. Những kiến thức mà học sinh tiếp thu cũng rất sát với thực tế và hoàn toàn có thể áp dụng trong cuộc sống. Việc liên kết kiến thức một cách liền mạch sẽ giúp người học có sự chuẩn bị vững vàng cho nghề nghiệp trong tương lai.
Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra trẻ được tiếp xúc với phương pháp STEAM thường có tư duy logic và sáng tạo hơn. Trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2022- 2023 của Sở GD Phòng GD&ĐT Huyện Ba Vì đã khuyến khích các trường mầm non đẩy mạnh việc ứng dụng các phương pháp giáo dục tiên tiến, hiện đại phù hợp vào các hoạt động giáo dục trẻ như mầm non , STEAM. Đây chính là cơ sở để trường mầm non nơi tôi công tác tổ chức tập huấn, khuyến khích đội ngũ giáo viên nghiên cứu tìm hiểu về phương pháp STEAM. Là một giáo viên với hơn 10 năm kinh nghiệm và không ngừng học hỏi, tôi thấy đây là một phương pháp giáo dục thú vị, phát huy được nhiều tiềm năng, khơi dậy sự sáng tạo trong mỗi bản thân trẻ mầm non.Đồng thời STEAM trang bị cho người học nói chung, những trẻ mầm non khi được ứng dụng phương pháp STEAM nói riêng có những kỹ năng về tư duy phản biện và giải quyết vấn đề; kỹ năng làm việc theo nhóm; khả năng tư duy chiến lược và định hướng mục tiêu; kỹ năng quản lý thời giannhằm đáp ứng nhu cầu của một nền kinh tế thế kỷ 21.
STEAM đem đến cho trẻ những cơ hội trải nghiệm, những kiến thức kĩ năng trong thực tế trong cuộc sống và tạo ra những sản phẩm có ý nghĩa. Khuyến khích trẻ khám phá tìm tòi : Con biết gì về nó? Muốn biến thêm gì? Làm thế nào để biết? ,Đặc biệt hơn giúp trẻ phát huy năng lực, tư duy sáng tạo,tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề và khơi dậy niềm yêu thích của trẻ đến với các bộ môm như: Khoa học, công nghệ, toán học ,làm tiền đề cho thuận lợi cho các bậc học sau Đặc điểm tư duy của trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 5 tuổi nói riêng là tư duy trực quan. Vì thế trẻ không học lý thuyết, qua những lời nói suông, giảng giải mà chúng học qua chính những trải nghiệm - thực làm, thực học.Con đường tới STEAM là vô cùng thú vị. Khi quan sát một đứa trẻđược trải 3 nghiệm cùng STEAM sẽ thấy chúng tập trung, say sưa, trí tưởng tượng được sáng tỏ, trí tò mò được thỏa mãn và hơn hết tình yêu, niềm đam mê với khoa học và công nghệ được nảy sinh.
Lợi ích, hiệu quả của phương pháp giáo dục STEAM là vô cùng lớn nhưng trên thực tế việc ứng dụng vào trong các hoạt động giáo dục trẻ đối với giáo viên mầm non lại có những khó khăn, bất cập riêng như: Cách dạy tích hợp nhiều bộ môn là hoạt động còn khá mới mẻ với nhiều giáo viên.Đa số giáo viên mầm non đã quen với cách dạy truyền thống,nhiều giáo viên lớn tuổi thì ngại không muốn đổi mới, một số giáo viên trẻ lại không có nhiều kinh nghiệm. Do vậy, giáo viên sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc thay đổi tư duy, suy nghĩ của mình khi dạy học theo phương pháp STEAM. Bởi chương trình giáo dục thông thường ít có sự kết nối giữa các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học.Điều này tạo ra khoảng cách lớn giữa lý thuyết và thực hành, ứng dụng thực tế. Làm thế nào để có thể ứng dụng phương pháp giáo dục STEAM vào trong các hoạt động giáo dục trẻ mầm non? Làm thế nào để giáo viên mầm non như chúng tôi có thể mạnh dạn, tự tin, chủ động lồng ghép những hoạt động thú vị của STEAM cho trẻ mầm non một cách phù hợp nhất? Đặc biệt làm sao phát huy tính tích cực, chủ động phát huy tính sáng tạo, loogic của trẻ được trải nghiệm nhiều hơn nữa.
Đó là những câu hỏi để tôi suy nghĩ đi tìm đáp án.Khi được ban giám hiệu nhà trường phân công dạy trẻ ở độ tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi tôi nhận thấy trẻ rất tò mò, có nhu cầu khám phá cao, rất thích cô tổ chức những hoạt động trải nghiệm. Do đó, tôi mạnh dạn nghiên cứu, khai thác sâu vào đề tài: “Vận dụng phương pháp STEAM vào thiết kế các dự án trải nghiệm sáng tạo cho trẻ mẫu giáo tuổi tại trường mầm non”. Mục đích nghiên cứu Tôi nghiên cứu đề tài này, nhằm mục đích cho trẻ làm quen với phương pháp giáo dục STEAM, trẻ tham gia các hoạt động và sự tích hợp sáu nội dung. Sáng tạo,tự tin,giải quyết vấn đề, kiên trì, tập trung, hợp tác III.
Đối tượng nghiên cứu và áp dụng 1. Đối tượng nghiên cứu 31 trẻ 5 Tuổi lớp A1 trường Mầm non Thái Hòa - Trẻ mẫu giáo trường mầm non Thái Hòa 2. Phạm vi nghiên cứu Mục đích giúp trẻ tuổi mẫu giáo có những trải nghiệm thực tế, phát triển khả năng sáng tạo, tính tư duy và đặc biệt giúp trẻ nhớ kiến thức lâu hơn.Tôi đã 4 áp dụng đề tài này trên 31 trẻ mẫu giáo trường mầm non nơi tôi công tác từ tháng 9/2022 đến tháng 4/2023. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình đi sâu vào nghiên cứu và thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau: -Phương pháp nghiên cứu:Nghiên cứu các loại sách, tài liêu hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục Steam cho giáo viên mầm non -Phương pháp: Điều tra lấy số liệu của trẻ -Phương pháp thực hành lên kế hoạch đưa nội dung nghiên cứu vào chương trình giảng dạy thực tế của lớp mình để bổ sung các biện pháp phù hợp - Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: quan sát, đàm thoại.
- Phương pháp so sánh đối chiếu kết quả đạt được - Phương pháp cho trẻ thực hành, trải nghiệm B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. STEAM là phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Do đó, trẻ được tiếp cận phương pháp giáo dục này có những ưu thế nổi bật như: kiến thức khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học chắc chắn, khả năng sáng tạo, tư duy logic, hiệu suất học tập và làm việc vượt trội và có cơ hội phát triển các kỹ năng mềm toàn diện hơn.
STEAM viết tắt của các từ Science (khoa học), Technology (công nghệ), Engineering (kỹ thuật), Art (nghệ thuật) và Math (toán học) là phương pháp học được áp dụng đầu tiên tại Mỹ với đặc điểm cung cấp kiến thức toàn diện của năm lĩnh vực: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học. Điểm nổi bật của STEAM là kết nối, liên hệ thông tin giữa các lĩnh vực vào trong thực tế.Các thí nghiệm, hoạt động thực tiễn thường xuyên diễn ra để các em có thể thảo luận, tự rút ra kết luận và ghi nhớ sâu sắc. Đặc điểm tư duy của trẻ mầm non là tư duy trực quan. Vì thế khi cho trẻ quan sát và thực hiện một thí nghiệm khoa học nên đặt câu hỏi để trẻ tự nói ra những thay đổi, những hiện tượng mà trẻ nhìn thấy, nghe thấy.
Tránh giải thích dài dòng về nguyên lý khoa học, mà hãy tập trung vào giúp trẻ phát hiện những thay đổi, những diễn biến của hiện tượng. Lưu ý khi đặt các câu hỏi cho trẻ nên là những câu hỏi ở dạng “mở” để trẻ có thể trả lời được, tránh những câu hỏi mà trẻ chỉ là lời “có” hoặc “không. Nên hỏi những câu hỏi giúp trẻ huy động vốn kinh nghiệm, hiểu biết như: Con gì đây? Con biết gì về quả cam? …hay các câu hỏi kích thích trẻ tìm hiểu, thử 5 nghiệm như: Tại sao con không thử làm xem?…hoặc khuyến khích trẻ suy luận, phán đoán như: Chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta cho 1 ít giấm vào cốc bột nở (baking soda) này nhỉ?…hay khơi gợi trí tưởng tượng cho trẻ kiểu: con có thấy đĩa kẹo bây giờ giống với thứ gì đó mà con đã biết không? Cách tiếp cận dạy học theo phương pháp STEAM chắc chắn không phải là nhiệm vụ dễ dàng nhưng những lợi ích mà STEAM mang lại cho trẻ nhỏ và trường học thì rất lớn.