Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ TRẺ 5-6 TUỔI SAU CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về hoạt động đánh giá trẻ sau chủ đề ở trường mầm non Nghiên cứu của Angela NotariSyverson and Angela Losardo (2004), “What Assessment Means to Early Childhood Educators” (Đánh giá có ý nghĩa gì đối với các nhà giáo dục mầm non) [29]. Bài viết nhận định: Đây là những câu hỏi mà các nhà giáo dục có thể có về trẻ em và gia đình trong các chương trình của họ và về chương trình giảng dạy và các chiến lược giảng dạy mà họ sử dụng trong lớp học của mình.
Quan sát trẻ em và phản ánh các phương pháp giáo dục là không thể thiếu trong các chương trình chăm sóc và giáo dục chất lượng cao. Nghiên cứu của Nicolas Policarpe Nolla, Marie Modestine Kana Sop, Marlyne Josephine Mananga, Tetanye Ekoue, Inocent Gouado (2014), “Assessment of nutritional status of preschool children in the Bangang rural community, Cameroon” (Đánh giá tình trạng dinh dưỡng của trẻ em mẫu giáo ở cộng đồng nông thôn Bangang, Cameroon) [12]. Suy dinh dưỡng là một vấn đề sức khỏe cộng đồng có tầm quan trọng đáng kể ở Cameroon. Mục đích của nghiên cứu này là đánh giá tình trạng dinh dưỡng của trẻ em mẫu giáo ở cộng đồng nông thôn Bangang.
Trong nghiên cứu này, 475 trẻ em từ 2 tuần tuổi đến 5 tuổi được chọn ngẫu nhiên. Thói quen ăn uống của trẻ em được thu thập thông qua một bảng câu hỏi. Kết quả hiện tại khẳng định tỷ lệ suy dinh dưỡng cao ở Cameroon, chủ yếu ở dạng thấp còi. Nó cho thấy mức tiêu thụ trái cây và rau quả thấp.
Nghiên cứu của Biljana Zafirova, Biljana Trpkovska, Marija Papazova, Julija Zivadinovik, Niki Matveeva, Elizabeta Cadikovska, Biljana Bojadzieva and Ace Dodevski (2018), “Assessment of growth and nutritional status in 6 preschool children from Albanian nationality” (Đánh giá tình trạng tăng trưởng và dinh dưỡng ở trẻ mẫu giáo có quốc tịch Albania) [30]. Theo dõi tăng trưởng và thúc đẩy tăng trưởng không bắt buộc là những thành phần thiết yếu của chăm sóc sức khỏe ban đầu cho trẻ em. Nó cũng cho phép xác định sớm các vấn đề về dinh dưỡng hoặc sức khỏe tiềm ẩn và cho phép hành động kịp thời trước khi sức khỏe của trẻ bị tổn hại nghiêm trọng. Mục đích của nghiên cứu là đánh giá sự khác biệt cụ thể về giới tính của các thông số nhân trắc học như là chỉ số về tăng trưởng và tình trạng dinh dưỡng ở trẻ em mẫu giáo có quốc tịch Albania.
Trong tài liệu “Đánh giá chất lượng giáo dục: Nội dung - Phương pháp - Kĩ thuật” (2007), tác giả Trần Thị Bích Liễu đã tổng hợp tương đối đầy đủ các vấn đề của đánh giá chất lượng giáo dục dựa trên tư liệu của một nhóm dịch giả. Theo tác giả, đánh giá chất lượng giáo dục là một hoạt động thường xuyên và được chú trọng trong nhà trường - nơi mà chất lượng giáo dục được đặt lên vị trí hàng đầu; Có rất nhiều phương pháp và hình thức đánh giá. Song không có một phương pháp hay hình thức đánh giá duy nhất nào có thể đánh giá đầy đủ và chính xác chất lượng giáo dục. Khi không có một phương pháp hay hình thức đánh giá nào là toàn năng và mỗi phương pháp, hình thức đánh giá có những ưu, nhược điểm của mình thì việc sử dụng kết hợp các phương pháp và các hình thức đánh giá là cần thiết để đem lại một kết quả đánh giá chính xác toàn cảnh về chất lượng thật sự của giáo dục (dẫn theo [19]).
Trong cuốn “Đo lường - đánh giá trong giáo dục”, tác giả Nguyễn Đức Chính cho rằng: “Đánh giá giáo dục vừa là một lĩnh vực nghiên cứu của khoa học quản lý giáo dục, vừa là một công cụ hữu hiệu của quản lý giáo dục nhằm phán đoán giá trị của sự nghiệp giáo dục để điều chỉnh, kiểm nghiệm trình độ phát triển của sự nghiệp giáo dục và cải tiến để giáo dục ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của cộng đồng xã hội”. Trong tài liệu “Các kỹ thuật đánh giá trong lớp học” tác giả Nguyễn Thị Ngọc Bích và nhóm nghiên cứu đã khẳng định “Kiểm tra đánh giá trong giáo dục có giá trị không chỉ cho người dạy, người học mà còn cả nhà quản lý. Đây 7 cũng là khâu quan trọng tác động lớn đến quá trình nâng cao chất lượng đào tạo. Việc kiểm tra đánh giá khách quan, nghiêm túc, đúng cách, đúng hướng sẽ là động lực mạnh mẽ khích lệ sự vươn lên trong học tập của người học, thúc đẩy sự tìm tòi sáng tạo không ngừng của người học.
Đối với chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam hiện nay, mục tiêu đánh giá được phân chia thành ba lĩnh vực là kiến thức, kỹ năng và thái độ. Mỗi mục tiêu thuộc lĩnh vực lại được diễn tả cụ thể hơn bởi các chuẩn kiến thức, kỹ năng. Bên cạnh mục tiêu được phân chia như trên, cần hướng tới mục tiêu đánh giá theo cách tiếp cận năng lực”. [1] Tác giả Nguyễn Thị Hồng Nga với đề tài nghiên cứu “Góp phần hoàn thiện bộ trắc nghiệm đo lường mức độ sẵn đi học của trẻ 6 tuổi vào lớp 1” đã xây dựng bộ trắc nghiệm dựa trên mục tiêu, nội dung, yêu cầu của mẫu giáo và giáo dục tiểu học, cụ thể là lớp 1.
Bộ trắc nghiệm tỏ ra hiệu quả và có khả năng để đánh giá sẵn sàng đi học của trẻ đầu lớp 1 ở các thành phố, thị xã [20]. Trong 2 năm 1996 - 1997, Trung tâm nghiên cứu giáo dục mầm non thuộc viện khoa học giáo dục đã nghiên cứu đề tài “Xây dựng bộ công cụ đánh giá chất lượng chăm sóc-giáo dục trẻ ở trường mầm non trọng điểm (khối nhà trẻ)”. Bộ công cụ này đã được xây dựng một cách khoa học, hệ thống có sự kế thừa và phát triển những nghiên cứu trước và đã được thử nghiệm ở các trường mầm non điểm của nội thành Hà Nội [27]. Nghiên cứu về quản lý hoạt động đánh giá trẻ sau chủ đề ở trường mầm non Từ khi có Quyết định số 1677/QĐ-TTg ngày 03 tháng 12 năm 2018 về Đề án "Phát triển Giáo dục mầm non giai đoạn 2018 - 2025" của Chính phủ thì công tác quản lý giáo dục nói chung và quản lý GDMN nói riêng đã liên tục được đổi mới, chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ không ngừng nâng cao, công tác bồi dưỡng lực quản lý giáo dục trong trường mầm non cho đội ngũ cán bộ giáo viên cũng được đặc biệt quan tâm.
Một trong những quan điểm cơ bản của Đề án là nâng cao kỹ năng đánh giá sự phát triển của trẻ cho giáo viên - vấn đề quan trọng trong việc đảm bảo nâng cao chất lượng CSGD trẻ ở trường mầm non. Như vậy qua tổng quan nhận thấy: Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến những khía cạnh khác nhau của hoạt động đánh giá trẻ ở trường mầm non cũng như các vấn đề về việc quản lý hoạt động này ở trường học. Các công trình đều nhấn mạnh một nhà trường tốt là một nhà trường mà ở đó người quản lý phải quan tâm đến vai trò của công tác đánh giá trẻ, tuy nhiên khía cạnh đánh giá sau chủ đề chưa được quan tâm nghiên cứu. Ở địa bàn thành phố Lào Cai chưa có công trình nào trùng lắp.
Do vậy mà đề tài “Quản lý hoạt động đánh giá trẻ sau chủ đề ở các trường mầm non thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai” tiếp tục nghiên cứu lấp đầy khoảng trống.Các khái niệm công cụ 1. Đánh giá, hoạt động đánh giá Thuật ngữ ĐG được các tác giả đề cập ở nhiều lĩnh vực khác nhau, như: Quan điểm triết học “Đánh giá đó là thái độ đối với những hiện tượng xã hội, hoạt động hành vi của con người, xác định những giá trị của chúng tương xứng với những nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức nhất định, được xác định bằng vị trí xã hội, thế giới quan, trình độ văn hóa. Mặt khác, có tính động cơ, phương tiện và mục đích hành động, điều kiện và vị trí của nó trong cả hệ thống cách xử sự của cá nhân là điều kiện cho việc đánh giá đúng đắn” [16]. 9 Thuật ngữ đối chiếu Anh - Việt: thuật ngữ “Assessment” có nghĩa là kiểm tra, đánh giá.
ĐG là quá trình thu thập thông tin hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc theo những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc [28]. Theo CRESST (Center for Research on Evaluation, Standards and Student Testing) thì đánh giá là quá trình kiểm tra, đo kỹ năng và năng lực. Đánh giá bao gồm cả kiểm tra về năng lực, kiểm tra về thành tích và kiểm tra sàng lọc [29]. Theo Jean-Marie De Ketele (1989), “Đánh giá là thu thập một tập hợp thông tin đủ thích hợp, có giá trị và đáng tin cậy và xem xét mức độ phù hợp giữa tập hợp thông tin này và một tập hợp tiêu chí phù hợp với các mục tiêu định ra ban đầu hay đã được điều chỉnh trong quá trình thu thập thông tin nhằm đưa ra một quyết định” (dẫn theo [13]) Tác giả Nguyễn Thị Lan Phương (chủ biên) và các tác giả khác đã quan niệm: “Đánh giá là quá trình thu thập thông tin, phân tích, xử lý thông tin để tìm ra các chỉ số về lượng, giá trị hoặc sự quan trọng của nó trong so sánh với mục đích, mục tiêu đã đặt ra từ trước, từ đó đưa ra ý kiến, phán xét, khuyến nghị nhằm giúp cải thiện, nâng cao chất lượng công việc” [24].
Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, chúng tôi hiểu:“Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc”. Như vậy: Hoạt động đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định để cải thiện thực trạng, điều chỉnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc. Hoạt động đánh giá trẻ sau chủ đề Theo wikipedia: “Chủ đề là vấn đề được nêu lên trong một sự vật, hiện tượng, thực thể nào đó”.