phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở trường mầm non trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Chƣơng 2 Thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở trường mầm non Thực hành trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Chƣơng 3 Biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc trẻ mầm non đáp ứng yêu cầu chăm sóc trẻ ở trường mầm non Thực hành trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh đổi mới giáo dục. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ Ở TRƢỜNG MẦM NON TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động chăm sóc trẻ mầm non 1.
Nghiên cứu ngoài nước Vấn đề chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ đã được nghiên cứu từ rất sớm và được thực hiện bằng nhiều góc độ cũng như phương pháp khác nhau. Thế kỉ XVIII, J.J Rútxô (1712 – 1778) đã nhận xét rất tinh tế về những đặc điểm tâm sinh lý của trẻ nhỏ. Theo ông, trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ lại và người lớn không phải lúc nào cũng có thể hiểu được trí tuệ, nguyên vọng và tình cảm độc đáo của trẻ thơ…vì trẻ em có những cách nhìn, cách suy nghĩ và cảm nhận riêng của nó”. Sự khác nhau giữa trẻ em và người lớn là sự khác nhau về chất.VGorinhepxki (1857-1937) là giáo sư, bác sĩ nha khoa.
Ông là học trò của P.Lexgáp, đã làm rõ học thuyết của Lexgáp về giáo dục thể chất. Hoạt động của ông trong suốt những năm 80-90 của thế kỷ XIX và tiếp tục trong vòng 20 năm sau cách mạng tháng Mười Nga. Ông nghiên cứu vấn đề vệ sinh các bài tập thể chất, thể dục, chữa bệnh. Ông là người sáng lập công tác y tế và giáo dục trong các tiết học thể dục và rèn luyện thể thao.Krúpxkaia (1869-1939) là người có công lao lớn nhất trong quá trình phát triển lý luận về giáo dục toàn diện cho trẻ mầm non.
Bà đã chỉ ra sự cần thiết phải nghiên cứu lý luận giáo dục mới, xây dựng trên cơ sở học thuyết Mác – Lênin, kết hợp với nhiệm vụ của nhà nước xã hội chủ nghĩa.39] Thuyết sinh thái của U.Bronfenbrenner,1979: Thuyết sinh thái nghiên cứu về những môi trường sinh thái người (human ecologicalenvironment) và các mối quan hệ qua lại của chúng xung quanh một con người đang trưởng thành, Đối với một đứa trẻ thì môi trường trực tiếp, trong đó những mối quan hệ của trẻ với gia đình, trường mầm non và bạn bè là rất quan trọng. Những tư 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tưởng khoa học của Bronfenbrenner đã góp phần đáng kể vào thực tiễn giáo dục, đặc biệt vào những năm 70 – 80 ở châu Âu và châu Mỹ. Ngày nay những tư tưởng đó vẫn còn được quan tâm đối với những người mong muốn tìm ra những con đường hữu hiệu để giáo dục và phát triển trẻ em.15] Một số nhà tâm lý học Xô viết như: L. đã nghiên cứu quá trình hình thành hành động trí tuệ ở trẻ em, nhờ đó đã phát hiện ra cơ chế chuyển từ hành động vật chất bên ngoài thành hành động trí tuệ bên trong và đặc điểm, các giai đoạn của sự hình thành các hành động trí tuệ ở trẻ em.
Nghiên cứu trong nước Sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc luôn quan tâm đến công tác chăm sóc, dạy dỗ các cháu mẫu giáo. Trong “Lời căn dặn giáo viên mẫu giáo” đăng trên báo Nhân dân số 2016 ngày 23 tháng 9 năm 1959 Người đã dạy: “Làm mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ. Muốn làm được thế thì trước hết phải yêu trẻ. Các cháu nhỏ hay quấy, phải bền bỉ, chịu khó mới nuôi dạy được các cháu.
Dạy trẻ cũng như trồng cây non. Trồng cây non được tốt thì sau này cây lên tốt. Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt” Từ sau năm 1975 đất nước thống nhất công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ mầm non được Đảng và Nhà nước quan tâm. Chương trình giáo dục trẻ mầm non được tiến hành nghiên cứu trên cơ sở khoa học theo từng độ tuổi, trong từng độ tuổi các nhà nghiên cứu đã đưa ra mục tiêu, nội dung, phương pháp chăm sóc, giáo dục có sự khác nhau.
Chương trình này có tác dụng tích cực đến sự phát triển trí tuệ, ngôn ngữ và hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ. Từ năm 1987 trên cơ sở quán triệt Nghị quyết 14 của Bộ Chính trị khóa IV, Nghị quyết của Trung ương Đảng khóa V [3], [5] và khắc phục những tồn tại của chương trình nuôi dạy trẻ nhà trẻ và chương trình mẫu giáo cải tiến, tiếp tục thực hiện những chủ trương đổi mới và phát triển chương trình giáo 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dục mầm non, chương trình chăm sóc giáo dục trẻ em nhà trẻ và mẫu giáo đã ra đời vào những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX (ban hành năm 1994 theo quyết định số 1006 của Bộ GD&ĐT) [4], chương trình này chịu ảnh hưởng sâu sắc những thành tựu, tiến bộ của nền giáo dục Đông Âu và Liên Xô. Nội dung chương trình được xây dựng theo nguyên tắc cơ bản của GDMN, đồng thời chương trình dựa trên các nguyên tắc chỉ đạo chung mang tính khoa học, phù hợp với độ tuổi mầm non được dựa trên cơ sở lý thuyết hoạt động cho trẻ phù hợp với đặc điểm phát triển của từng lứa tuổi, kết hợp hài hòa giữa chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục để trẻ phát triển toàn diện, lấy hoạt động vui chơi làm con đường cơ bản để hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Mục tiêu giáo dục nhằm thực hiện giáo dục và phát triển trẻ toàn diện trên các mặt đức, trí, lao, thể, mỹ.
Nội dung giáo dục trong chương trình được cấu trúc lại thành 2 phần bao gồm: nội dung chăm sóc sức khỏe và nội dung giáo dục phát triển. Chương trình đã thực hiện được nguyên tắc cơ bản của GDMN như: chương trình có mục đích rõ ràng, nội dung chương trình phục vụ cho mục tiêu đào tạo theo Quyết định 55 [1] của Bộ GD&ĐT. Chương trình được xây dựng trên cơ sở đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, thể hiện rõ sự kết hợp chặt chẽ giữa chăm sóc và giáo dục. Trước những yêu cầu của thời kỳ mới, đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước, trước xu thế đổi mới giáo dục nói chung, đổi mới giáo dục mầm non nói riêng trong khu vực và trên toàn thế giới, đặc biệt trong xu thế hội nhập vào cộng đồng quốc tế và khu vực, các chương trình CSGD trẻ mầm non hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, đặc biệt thể hiện ở việc thực hiện các phương pháp CSGD trẻ và việc tổ chức các hoạt động giáo dục.
Năm 1995 các nhà nghiên cứu đã cho ra đời chương trình đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ. Chương trình đã tổ chức các nội dung giáo dục theo hướng tích hợp chủ đề và đổi mới hình thức hoạt động giáo dục theo hướng tiếp cận tích hợp. Trong đó mỗi chủ đề đều xác định các đơn vị kiến thức, kỹ năng, thái độ cần 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cung cấp và hình thành ở trẻ nhằm phát triển tổng thể các mặt thể lực, ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mỹ, tình cảm – quan hệ xã hội. Chương trình khuyến khích giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học khác nhau một cách sáng tạo, tạo điều kiện cho giáo viên đổi mới phương pháp dạy học bằng cách xây dựng các góc hoạt động để có cơ hội sử dụng các phương pháp và kĩ thuật nhằm tích cực hóa hoạt động tư duy của trẻ.
Đây cũng là chương trình sử dụng các phương pháp dạy học tích cực và hiệu quả. Qua đó trẻ phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, trải nghiệm, phát triển tư duy. Từ năm 2009 đến nay chương trình giáo dục mầm non mới [7] được biên soạn trên cơ sở quy định của Luật giáo dục và đã được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT kí ban hành theo thông tư số 17/2009/TT-BGĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009. Chương trình được ban hành xuất phát từ những lý do: Thực hiện chủ trương đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nói chung và giáo dục mầm non nói riêng của Đảng và Nhà nước; những bất cập, hạn chế của Chương trình cải cách được ban hành từ năm 1994, 1995 như: chương trình chủ yếu đề cập nội dung giáo dục mà chưa thể hiện đầy đủ các thành tố khác của chương trình, nội dung trong các hoạt động giáo dục chưa mang tính tích hợp, chưa tạo được sự gắn kết, nội dung các hoạt động học tập còn nặng về cung cấp kiến thức riêng lẻ, chưa coi trọng việc hình thành và phát triển các năng lực, kĩ năng sống cho trẻ; những ưu điểm của Đổi mới hình thức thực hiện từ năm 2000; những nhu cầu và sự phát triển của trẻ trong những năm gần đây có sự thay đổi; những xu hướng đổi mới giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng trên thế giới và trong nước.
Chương trình GDMN mới được tiến hành nghiên cứu xây dựng từ năm 2002 theo quy trình khoa học với sự tham gia của các nhà khoa học, nhà sư phạm, cán bộ quản lý, GVMN. Chương trình ban hành là chương trình khung có kế thừa những ưu việt của các chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ trước đây, tiếp thu những tinh hoa của chương trình GDMN trong và ngoài nước. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tư tưởng cốt lõi của chương trình được thể hiện một cách nhất quán theo các quan điểm sau: - Chương trình mầm non hướng đến sự phát triển toàn diện của trẻ. - Chương trình tạo điều kiện cho trẻ phát triển liên tục - Chương trình đảm bảo sự đa dạng của các vùng miền, đối tượng trẻ.
Công tác chăm sóc giáo dục trẻ đang được các cấp quản lý ngày càng quan tâm. Có nhiều luận văn, luận án của các nhà quản lý giáo dục mầm non nghiên cứu về vấn đề này: - Luận án Tiến sĩ của tác giả Lê Thị Thu Ba: Quản lý chất lượng chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tưc thục Thành phố Hồ Chí Minh.